LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu đã nêu trong
luận văn có nguồn gốc rõ ràng, kết quả của luận văn là trung thực và chưa được ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận văn

Kiều Thu Hương

i


LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân,
tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ của các cá nhân và tổ chức.
Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:
PGS.TS Nguyễn Trọng Hoan, trường Đại học Thủy Lợi, trực tiếp giúp đỡ tôi trong
suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Lãnh đạo trường Đại học Thủy Lợi, phòng Đào tạo sau đại học, các thầy cô giáo bộ
môn trong và ngoài trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo, cán bộ công chức UBND huyện Mai Sơn đã
hỗ trợ tôi trong việc thu thập số liệu, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành tốt nghiên cứu
của mình.
Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới những người thân trong gia đình, bạn bè đã động
viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp
của mình.

ii


MỤC LỤC


iii


2.2 Thực trạng quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn giai đoạn
2015 - 2017 ............................................................................................................... 40
2.2.1 Thực trạng về lập dự toán chi NSNN cấp xã ........................................... 40
2.2.2 Thực trạng chấp hành dự toán chi NSNN cấp xã .................................... 44
2.2.3 Thực trạng quyết toán chi NSNN cấp xã ................................................. 53
2.2.4 Thực trạng kiểm tra, kiểm soát chi NSNN cấp xã ................................... 57
2.3 Đánh giá chung về công tác quản lý chi ngân sách trên địa bàn huyện Mai Sơn
................................................................................................................................... 57
2.3.1 VĐánh giá những ưu điểm về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã .... 57
2.3.2 Đánh giá những hạn chế về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã ....... 60
2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế ............................................................. 61
Kết luận Chương 2 .................................................................................................... 63
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH
CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MAI SƠN, TỈNH SƠN LA................................ 65
3.1 Mục tiêu, phương hướng ..................................................................................... 65
3.1.1 Mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của huyện Mai Sơn đến năm 2020 ... 65
3.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn .... 69
3.2.1 Giải pháp hoàn thiện bộ máy quản lý chi ngân sách cấp xã huyện Mai
Sơn.................................................................................................................... 69
3.2.2 Giải pháp về nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lập dự toán chi
ngân sách cấp xã............................................................................................... 71
3.2.3 Tăng cường quản lý công tác chấp hành chi ngân sách cấp xã ............... 73
3.2.4 Hoàn thiện công tác quyết toán chi ngân sách nhà nước cấp xã .......................... 79
3.2.5 Tăng cường kiểm soát chi ngân sách nhà nước cấp xã ........................................ 80
3.2.6 Giải pháp khác ...................................................................................................... 81
Kết luận chương 3 ..................................................................................................... 82

Ngân sách xã

XDCB

Xây dựng cơ bản

NSCX

Ngân sách cấp xã

KBNN

Kho bạc Nhà nước

HĐND

Hội đồng nhân dân

MTTQ

Mặt trận tổ quốc

UBND

Ủy ban nhân dân

vii




1


chặt chẽ, còn lãng phí, các khoản chi an sinh xã hội, đảm bảo xã hội chưa được ưu
tiên, còn chậm; thực hiện quản lý các loại quỹ thu trên địa bàn còn yếu, việc lập, chấp
hành và kế toán, quyết toán ngân sách cấp xã còn nhiều bất cập, dễ nảy sinh tiêu cực,
gây thất thoát, lãng phí. Nhu cầu chi ngân sách không ngừng tăng, khả năng tích lũy
ngân sách địa phương cho đầu tư phát triển thấp; chi ngân sách chưa hiệu quả, vẫn còn
dàn trải, không trọng tâm, trọng điểm…. Vì vậy chưa đạt được mục tiêu đề ra trong
giai đoạn 2011 - 2016 đã đề ra, như: Xã đạt nông thôn mới 01/04 xã bằng 25% theo kế
hoạch, tỷ lệ hộ nghèo giảm chậm, đến năm 2016 đạt 19,4% so với 25,99% năm 2011;
thu nhập bình quân đầu người năm 2016 đạt 29,7 triệu đồng so với 17,8 triệu đồng
năm 2011.
Nhận thức rõ điều đó với trách nhiệm là cán bộ công tác trong lĩnh vực tài chính ngân
sách, tác giả chọn nội dung đề tài “Giải pháp hoàn thiện công tác Quản lý chi ngân
sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La” làm đối tượng nghiên cứu với
mục đích góp phần vào định hướng phát triển kinh tế - xã hội hợp lý, bền vững phù
hợp với đặc điểm của địa phương trong xu thế hội nhập.
2 Mục đích của đề tài
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn đánh giá được thực trạng trong công tác quản
lý chi ngân sách cấp xã; tìm ra những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế; đề xuất được
các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa
bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, góp phần thực hiện tốt công tác quản lý chi ngân
sách cấp xã của huyện trong những năm tới.
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý chi ngân sách của cấp xã và những
nhân tố ảnh hưởng trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La.
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung: Luận văn nghiên cứu công tác quản lý chi ngân sách cấp xã từ đó đề xuất

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách cấp xã huyện Mai sơn trong giai
đoạn (2012 - 2017) để tìm ra những kết quả đã đạt được và những mặt hạn chế, yếu
kém đặc biệt là trong công tác xây dựng nông thôn mới, công tác xóa đói giảm nghèo

3


của chính quyền cấp xã làm cơ sở thực tế đề xuất các giải pháp.
- Đề xuất các giải pháp và một số kiến nghị để hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý chi
ngân sách xã ở huyện Mai Sơn trong thời gian tới.
7 Cấu trúc của luận văn
Ngoài những nội dung quy định của một bản luận văn thạc sĩ như: Phần mở đầu, kết
luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo,… luận văn được kết cấu bởi 3 chương
nội dung chính sau
Ngoài phần lời mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu thì Luận văn được kết cấu thành
3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi ngân sách ớc cấp xã
Chương 2: Đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai
Sơn, tỉnh Sơn La giai đoạn 2012-2017.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn
huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La.

4


CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI
NGÂN SÁCH CẤP XÃ
1.1 Ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước và chi ngân sách nhà nước
1.1.1 Ngân sách nhà nước cấp xã trong hệ thống ngân sách nhà nước
- Khái niệm Ngân sách nhà nước

xã
Chi NSX

Sơ đồ 1.1: Các cấp theo ngân sách nhà nước
1.1.2 Chi ngân sách nhà nước cấp xã
1.1.2.1 Khái niệm
Từ phân tích ở trên tác giả nêu ra khái niệm Ngân sách cấp xã là một bộ phận, một cấp
ngân sách trong hệ thống 4 cấp NSNN, bao gồm toàn bộ các khoản thu, chi của nhà
nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong
một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền nhà nước
cấp xã.
Ngân sách xã là một cấp cơ sở trong hệ thống ngân sách Nhà nước, nó đại diện và đảm
bảo tài chính cho chính quyền xã có thể chủ động khai thác những thế mạnh sẵn có để
phát triển kinh tế, thực hiện các chính sách xã hội, giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn
xã.
Ngân sách xã trực tiếp gắn liền với người dân, trực tiếp giải quyết toàn bộ mối quan hệ
kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính
quyền nhà nước cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức danh của Nhà nước

6


cấp cơ sở trong khôn khổ đã được phân công, phân cấp quản lý.
1.1.2.2 Đặc điểm của chi ngân sách nhà nước cấp xã
Là một bộ phận trong hệ thống NSNN nên Ngân sách cấp xã cũng mang những đặc
trưng chung, như:
+ Về bản chất, ngân sách cấp xã là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa nhà nước với các
chủ thể khác, phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của
chính quyền cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của
chính quyền nhà nước cấp cơ sở trong khuôn khổ đã được phân công, phân cấp quản

huy động đóng góp từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật và
Luật Đầu tư công cho từng dự án nhất định, do Hội đồng nhân dân xã quyết định đưa
vào ngân sách xã quản lý theo các lĩnh vực chi được theo quy định.
- Chi thường xuyên
+ Chi quốc phòng: Chi thực hiện chế độ, chính sách đối với lực lượng dân quân tự vệ
và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xã theo quy
định của Luật dân quân tự vệ; chi thực hiện việc đăng ký nghĩa vụ quân sự, công tác
nghĩa vụ quân sự khác thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xã theo quy định của Luật
nghĩa vụ quân sự; các khoản chi khác theo quy định của pháp luật;
+ Chi an ninh và trật tự an toàn xã hội: Chi tuyên truyền, vận động và tổ chức phong
trào bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn xã; các khoản chi khác theo quy
định của pháp luật;
+ Chi sự nghiệp giáo dục: Hỗ trợ hoạt động giáo dục, đào tạo trên địa bàn xã;
+ Chi sự nghiệp y tế: Hỗ trợ phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn xã;
+ Chi hoạt động văn hoá, thông tin;
+ Chi hoạt động phát thanh, truyền thanh;
+ Chi hoạt động thể dục, thể thao;
+ Chi hoạt động bảo vệ môi trường, bao gồm thu gom, xử lý rác thải;
+ Chi các hoạt động kinh tế bao gồm: Duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa, cải tạo các công

8


trình phúc lợi, các công trình kết cấu hạ tầng, các công trình khác do xã quản lý; hỗ trợ
khuyến khích phát triển các hoạt động kinh tế như: khuyến công, khuyến nông, khuyến
ngư, khuyến lâm theo chế độ quy định; các hoạt động kinh tế khác;
+ Chi hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chức
chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ
chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định của pháp luật:
Chi hoạt động của các cơ quan nhà nước: Tiền lương cho cán bộ, công chức; tiền công

quy định cụ thể.
1.2.2 Mục tiêu, nguyên tắc quản lý chi ngân sách xã
1.2.2.1 Mục tiêu
Mục tiêu của quản lý chi ngân sách xã là tạo ra sự cân đối và hiệu quả của tài chính,
ngân sách cấp xã, tạo môi trường thuận lợi cho sự ổn định và phát triển kinh tế-xã hội
nhằm thực hiện các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
1.2.2.2 Nguyên tắc
- Quản lý chi NSX phải tuân thủ theo pháp luật: Trước hết phải thực hiện đúng theo
Luật NSNN, theo quy định chung của nhà nước, theo các Nghị định của Chính phủ,
các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính. Chi NSX phải đúng chế độ, tiêu chuẩn,
định mức chi tiêu quy định của nhà nước, phải được hạch toán đầy đủ vào NSNN qua
KBNN, tránh hiện tượng tự đặt ra các khoản thu trái quy định, chi tiêu tuỳ tiện, gây
lãng phí, thất thoát NSX.
- Công tác quản lý NSX phải ngày càng được củng cố và hoàn thiện dựa trên những
phương thức quản lý khoa học, tiên tiến phù hợp với điều kiện phát triển của từng giai
đoạn. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, việc ứng dụng những thành tựu khoa học
công nghệ tin học vào quản lý NSX một cách đồng bộ là một yêu cầu cấp thiết, tránh
tình trạng tụt hậu của công tác quản lý NSX so với khu vực quản lý nhà nước nói
chung.
- Tất cả các khoản thu, chi của nhà nước đều phải phản ánh đầy đủ, rõ ràng trong dự
toán, quyết toán Ngân sách nhà nước để Hội đồng nhân dân xã quyết định.

10


- Dự toán ngân sách phải được cơ quan có thẩm quyền quyết định cho từng năm và
việc sử dụng kinh phí đã được duyệt cũng giới hạn trong năm theo dự toán đã được
duyệt.
- Các khoản chi chỉ được sử dụng cho đối tượng và mục đích đã được cơ quan có thẩm
quyền quyết định, được thể hiện qua việc phân bổ chi tiêu theo cách phân loại trong

cấp xã và tỷ lệ phân chia nguồn thu do HĐND cấp tỉnh quy định;
+ Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ
Tài chính và HĐND cấp tỉnh quy định;
+ Tình hình thực hiện dự toán NSX năm hiện hành và các năm trước.
+ Dự báo những xu hướng và vấn đề có tác động đến NSX năm kế hoạch.
- Trình tự lập dự toán thu, chi Ngân sách cấp xã
+ Kế toán NSX phối hợp với cơ quan thuế hoặc đội thu thuế xã tính toán các khoản
thu NSNN trên địa bàn (trong phạm vi phân cấp cho cấp xã quản lý).
+ Các ban, ngành, đoàn thể thuộc UBND cấp xã căn cứ vào chức năng nhiệm vụ được
giao và chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi lập dự toán chi của đơn vị tổ chức mình.
+ Kế toán Ngân sách xã lập dự toán thu, chi và cân đối NSX trình UBND xã báo cáo
Chủ tịch và Phó Chủ tịch HĐND cùng cấp để xem xét gửi UBND huyện, Phòng Tài
chính - Kế hoạch huyện. Thời gian báo cáo dự toán NSX do UBND cấp tỉnh, huyện
quy định.
+ Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện làm việc với UBND xã về cân đối thu, chi
NSX theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương.
- Quyết định dự toán thu, chi ngân sách cấp xã
+ Sau khi có quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của UBND cấp huyện,
UBND xã hoàn chỉnh dự toán ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách xã trình
HĐND cấp xã quyết định. Sau khi dự toán NSX được HĐND xã quyết định, UBND xã
báo cáo UBND cấp huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện, đồng thời thông
báo công khai dự toán NSX cho nhân dân biết theo chế độ công khai tài chính về
NSNN.

12


- Điều chỉnh dự toán thu, chi NSCX hàng năm (nếu có)
Trong các trường hợp có yêu cầu của UBND cấp trên để đảm bảo phù hợp với định
hướng chung hoặc có biến động lớn về nguồn thu và nhiệm vụ chi, UBND xã tiến

đơn vị.
Kế toán ngân sách xã:
- Thẩm tra nhu cầu sử dụng kinh phí của các ban ngành, đoàn thể của xã.
- Bố trí kinh phí theo dự toán năm và dự toán quý để đáp ứng nhu cầu chi, trường hợp
nhu cầu chi lớn hơn thu trong quý cần có biện pháp đề nghị cấp trên tăng mức trợ cấp
cân đối hoặc tạm thời sắp xếp lại nhu cầu chi phù hợp với nguồn thu, theo nguyên tắc
ưu tiên chi lương và các khoản có tính chất lương đầy đủ, kịp thời.
Tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp xã kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi ngân
sách, sử dụng tài sản của các ban ngành, đoàn thể của xã, phát hiện và báo cáo đề xuất
kịp thời Chủ tịch UBND xã về những vi phạm chế độ, tiêu chuẩn, định mức để có biện
pháp đảm bảo thực hiện mục tiêu và tiến độ quy định.
Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi:
- Việc quyết định chi ngân sách xã phải theo đúng chế độ, tiêu chuẩn và mức chi trong
phạm vi dự toán được phê duyệt, đồng thời người ra quyết định chi phải chịu trách
nhiệm về quyết định của mình, nếu chi sai phải bồi hoàn cho công quỹ và tuỳ theo tính
chất, mức độ vi phạm còn bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách
nhiệm hình sự.
- Việc thực hiện chi phải bảo đảm các điều kiện:
+ Đã được phân bổ chi tiết trong dự toán được giao, trừ trường hợp dự toán và phân bổ
dự toán chưa được cấp có thẩm quyền quyết định và chi từ nguồn tăng thu, nguồn dự
phòng ngân sách;
+ Đảm bảo chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định;
+ Được Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi.
Căn cứ vào dự toán chi cả năm, dự toán quý có chia tháng và tiến độ công việc, Kế

14


toán ngân sách xã làm thủ tục chi trình Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền
quyết định gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch, kèm theo các tài liệu cần thiết theo

không chuyên trách cấp xã, bản, nghiêm cấm việc nợ lương và các khoản phụ cấp.
Các khoản chi thường xuyên khác phải căn cứ vào dự toán năm được giao, khối lượng
thực hiện công việc, khả năng của ngân sách xã tại thời điểm chi để thực hiện chi cho
phù hợp với thực tế.
Chi đầu tư XDCB
Việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSX phải thực hiện đầy đủ theo quy
định của Nhà nước về quản lý đầu tư và xây dựng cơ bản và phân cấp của tỉnh; việc
cấp phát thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSX thực hiện theo
quy định của Bộ Tài chính.
Đối với dự án đầu tư bằng nguồn đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện, ngoài các quy
định chung cần phải bảo đảm:
+ Mở sổ sách theo dõi và phản ánh kịp thời mọi khoản đóng góp bằng tiền, ngày công
lao động, hiện vật của nhân dân.
+ Quá trình thi công, nghiệm thu và thanh toán phải có sự giám sát của Ban giám sát
cộng đồng của xã, bản.
+ Kết quả đầu tư và quyết toán dự ánhoàn thành phải được thông báo công khai cho
nhân dân biết.
Thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ bản phải đảm bảo đúng dự toán, nguồn tài chính theo
chế độ quy định, nghiêm cấm việc nợ xây dựng cơ bản, chiếm dụng vốn dưới mọi hình
thức.
Kiểm tra, giám sát hoạt động NSCX
HĐND xã giám sát việc thực hiện thu, chi ngân sách xã
Thanh tra huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện và các đơn vị có liên quan thường
xuyên kiểm tra, hướng dẫn công tác quản lý NSX.
1.2.3.3 Quản lý quyết toán chi ngân sách cấp xã
Kế toán xã có trách nhiệm thực hiện công tác hạch toán kế toán và quyết toán NSX

16