BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

TRẦN THỊ KIM YẾN

GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM
CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI
THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƢỜNG MẦM NON

Chuyên ngành: Giáo dục mầm non
Mã số: 9.14.01.01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Hà Nội - 2020


Công trình đƣợc hoàn thành tại:
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Hòa

Phản biện 1:

GS.TS Nguyễn Thị Hoàng Yến
Học viện Quản lí giáo dục

Phản biện 2:

PGS.TS Đặng Hồng Phƣơng
Trường ĐHSP Hà Nội


tr 65.
6. Trần Thị Kim Yến (4.2016). Hoạt động giáo dục phát triển năng lực hợp tác nhóm cho trẻ 5-6
ở trường mầm non. Tạp chí Giáo dục, số 379 (kì 1 - tháng 4/2016), tr 20.
7. Trần Thị Kim Yến (2.2016). Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong
hoạt động vui chơi ở trường mầm non. Tạp chí Giáo dục, số 375 (kì 1 - tháng 2/2016), tr
19.
8. Trần Thị Kim Yến (2015). Thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi
trong hoạt động vui chơi ở một số trường mầm non trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột”.
Tạp chí Giáo dục, số 372, Kì 2- tháng 12/2015, tr 57-60; 64.
9. Trần Thị Kim Yến (10.2015). Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong hoạt động vui chơi
ở trường mầm non. Tạp chí Giáo dục, số 368, Kì 2- tháng 10/2015, tr 19.


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật thì hoạt động nhóm là
một xu thế tất yếu, bởi không phải công việc nào, tình huống nào… chúng ta cũng có thể tự
mình giải quyết hiệu quả... Vì vậy, mỗi cá nhân cần phải có kĩ năng làm việc theo nhóm để
làm việc cùng nhau.
Việc hình thành kĩ năng hoạt động nhóm (KNHĐN) cần được bắt đầu càng sớm càng
tốt, vừa tạo thành công cụ sống cho trẻ, vừa góp phần giúp trẻ phát triển hoàn thiện nhân
cách. Hơn nữa, 5- 6 tuổi là giai đoạn nhân cách phát triển mạnh và được định hình về cơ
bản. Điều 22, Luật Giáo dục nước ta quy định [Error! Reference source not found.] “Mục
tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình
thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một” nhằm thực hiện
mục tiêu trên, nhà giáo dục không chỉ chú ý đến việc truyền thụ kiến thức đơn lẻ mà quan
tâm đến cách dạy, cách làm việc cùng nhau giữa cô và trẻ, giữa trẻ với nhau.
Trẻ 5-6 tuổi đang chuẩn bị bước vào ngưỡng cửa nhà trường phổ thông, với hoạt
động chủ đạo là học tập; ở đó đòi hỏi các em phải có sự phối hợp, cùng nhau thực hiện có
hiệu quả các hoạt động hay nhiệm vụ học tập; đồng thời, thông qua đó phát triển được

trường mầm non”.


2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi ĐVTCĐ đề xuất một số biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong ĐVTCĐ
nhằm giúp trẻ có KNHĐN tốt hơn.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Quá trình giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ 5-6
tuổi ở trường mầm non.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non.
4. Giả thuyết khoa học
Trong quá trình chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non, trẻ 5-6 tuổi đã có một
số KNHĐN cơ bản, tuy nhiên các kĩ năng thoả hiệp và giải quyết mâu thuẫn, xung đột, kĩ
năng lắng nghe, tôn trọng và nhường nhịn bạn bè còn nhiều hạn chế. Giáo dục KNHĐN cho
trẻ 5-6 tuổi đã có những hiệu quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn nhiều thiếu sót. Nếu đề xuất và
sử dụng hợp lí một số biện pháp giáo dục KNHĐN như hướng dẫn trẻ thảo luận, trao đổi ý kiến
để thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm chơi; tạo tình huống chơi để giúp trẻ thiết lập mối quan
hệ giữa các vai chơi, nhóm chơi, hướng dẫn trẻ cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn để thực
hiện nhiệm vụ chơi đến cùng... thì KNHĐN trong khi chơi ĐVCCĐ của trẻ sẽ tốt hơn.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
ĐVTCĐ ở trường mầm non.
5.2. Khảo sát thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở
các trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk.
5.3. Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi ĐVTCĐ ở các trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu

pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
7.2.3. Phương pháp xử lí số liệu bằng phương pháp thống kê toán học với sự trợ giúp của phần
mềm SPSS.
8. Những luận điểm bảo vệ
8.1. Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã có KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ.
8.2. Trò chơi ĐVTCĐ là môi trường giáo dục có nhiều thuận lợi cho việc giáo dục
KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.
8.3. GV giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ tạo cơ
hội, điều kiện để giáo dục và phát triển KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.
9. Đóng góp mới của luận án
9.1. Đóng góp về mặt lí luận
Bổ sung và làm phong phú thêm lí luận về giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò
chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, trong đó trọng tâm là các khái niệm về giáo dục KNHĐN
cho trẻ, vai trò của trò chơi ĐVTCĐ đối với việc giáo dục KNHĐN cho trẻ, đặc điểm
KNHĐN của trẻ, biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ.
9.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
- Cung cấp tư liệu về thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
ĐVTCĐ ở trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk, từ đó giúp các trường mầm non có cơ sở để
điều chỉnh quá trình giáo dục kịp thời.
- Các biện pháp giáo dục KNHĐN rẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm
non được đề xuất là một tài liệu tham khảo có giá trị cho công tác nghiên cứu, đào tạo, bồi
dưỡng GVMN ở khu vực Tây Nguyên nói riêng và cả nước nói chung. Ngoài ra có thể vận
dụng sáng tạo các biện pháp này ở các trường mầm non có điều kiện giáo dục tương đương
để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ.
10. Cấu trúc của luận án
Ngoài phần mở đầu, 3 chương, kết luận, kiến nghị và danh mục tài liệu tham khảo.


CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT

nhóm cần được rèn luyện trong nhóm bạn bè thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở
trường mầm non, cụ thể là thông qua các trò chơi như: trò chơi đóng vai có chủ đề, trò chơi xây
dựng lắp ghép, trò chơi vận động ...
- Nghiên cứu về quy trình tổ chức hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có Trần Duy
Hưng, Slavin R. E, Foyle và Lyman đã xác định các bước cơ bản liên quan đến việc thực
hiện thành công các hoạt động nhóm
1.1.3. Nghiên cứu giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo trong trò chơi
đóng vai theo chủ đề
- Nghiên cứu vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong giáo dục kỹ năng hoạt
động nhóm cho trẻ mẫu giáo có P.G. Xamarukova, A.P.Uxôva, D.B.Encônhin,
A.I.Xôrôkina, A.N. Leonchiev, A.P.Uxôva, Nguyễn Ánh Tuyết, Ngô Công Hoàn, Trần Thị
Trọng, Lê Minh Thuận, LX. Vưgotxky, J.Piaget... đều khẳng định trò chơi là hình thức hoạt
động, là con đường chủ yếu để hình thành hành vi xã hội của bản thân trẻ và hình thành thái
độ của các em đối với cuộc sống và đối với nhau.


- Nghiên cứu về vai trò của giáo viên trong việc giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm
cho trẻ 5-6 tuổi có J.Piaget, M.Parten, Brookfirld S. D, JaQues D. (1991), Goldstein, các
tác giả đã chỉ ra rằng để giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm đạt hiệu quả thì vai trò của giáo
viên rất quan trọng là người định hướng, giúp trẻ tạo ra các mối quan hệ chơi, vai chơi, liên
kết giữa các nhóm chơi.
- Nghiên cứu về cách thức tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề: các tác giả Nguyễn Ánh
Tuyết, Lê Xuân Hồng, Hoàng Mai, Vũ Thị Nhân... đều cho rằng trò chơi đóng vai theo chủ đề có
vai trò quan trọng là con đường, là phương tiện hiệu quả trong việc hình thành kỹ năng hoạt động
nhóm cho trẻ.
1.1.4. Đánh giá chung về tổng quan nghiên cứu vấn đề
* Những vấn đề có thể kế thừa: Khẳng định sự cần thiết của việc hình thành ở trẻ
KNHĐN, KNHĐN giúp trẻ phát triển toàn diện; Chỉ ra các nhóm kĩ năng, một số biện pháp,
cách thức, nguyên tắc, mô hình tổ chức giáo dục KNHĐN cho trẻ đạt hiệu quả. Bên cạnh đó
các nghiên cứu cũng khẳng định trò chơi ĐVTCĐ là một hoạt động có hiệu quả trong việc hình

các vai của người lớn theo một chủ đề nhất định và thực hiện hành động theo chức năng xã
hội mà họ đảm nhận.


1.2.3. Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề
KNHĐN của trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là năng lực hành động phối hợp của
trẻ với bạn trong nhóm chơi ĐVTCĐ nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm theo mục
đích chơi, dự định chơi đã đề ra.
1.2.4. Khái niệm giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai
theo chủ đề
Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là quá trình GV tổ chức,
hướng dẫn để hình thành cho trẻ năng lực hành động phối hợp với bạn trong nhóm chơi
ĐVTCĐ nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm theo mục đích chơi, dự định chơi đã đề
ra.
1.2.5. Khái niệm về biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi trong
trò chơi đóng vai theo chủ đề
Biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là cách làm cụ
thể của GV trong hoạt động chơi cùng nhau giữa GV với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nhằm giáo
dục KNHĐN cho trẻ.
1.3. Kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi ở
trƣờng mầm non
1.3.1. Đặc điểm của kĩ năng hoạt động nhóm: Gồm tính mục đích; tính đúng đắn; tính
logic; tính thành thạo; tính linh hoạt; tính hiệu quả
1.3.2. Cấu trúc các kĩ năng thành phần của kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo
Gồm có: Hình thành và duy trì nhóm hoạt động; hợp tác giữa các thành viên trong
nhóm; thực hiện các công việc được phân công trong nhóm; giải quyết xung đột xảy ra
trong nhóm và kĩ năng phát triển hoàn thiện nhóm.
1.3.3. Các giai đoạn phát triển kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo
Sự phát triển kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi được chia làm các giai đoạn
chủ yếu sau: Hình thành nhóm, phát triển các mối quan hệ trong nhóm chơi; Hình thành và

đóng vai theo chủ đề
Kỹ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non bao
gồm như sau: Kĩ năng tạo nhóm chơi; kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm
chơi; kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi; Kĩ năng giải quyết các xung đột, mâu thuẫn
trong nhóm chơi; kĩ năng phát triển nhóm chơi.
1.3.9. Đánh giá mức độ kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai
theo chủ đề
Để đánh giá KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi sẽ dựa trên 3 mức:
- Mức 1: KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ ở mức cao (2,18≤ĐTB≤3,00)
- Mức 2: KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ ở mức trung bình (1,84≤ĐTB
động viên các bạn trong khi chơi; Chỉ số 4: Trẻ biết hy sinh sở thích của mình để hoàn thành
nhiệm vụ chung của nhóm
* Tiêu chí 3: Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi
Chỉ số 1: Trẻ chấp nhận sự phân công của nhóm chơi; Chỉ số 2: Trẻ biết phối hợp với
các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung; Chỉ số 3: Trẻ biết kiểm tra, đánh
giá các thành viên trong nhóm về việc thực hiện nhiệm vụ
* Tiêu chí 4: Kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi
Chỉ số 1: Trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi; Chỉ số 2: Trẻ
biết tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn; Chỉ số 3: Trẻ giải quyết được các xung đột,
mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi; Chỉ số 4: Trẻ biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác
để giải quyết các xung đột, mâu thuẫn
* Tiêu chí 5: Kĩ năng phát triển nhóm chơi
Chỉ số 1: Trẻ biết kiểm tra kết quả chơi của nhóm; Chỉ số 2: Trẻ biết báo cáo kết quả
chơi với mọi người xung quanh; Chỉ số 3: Trẻ biết mở rộng nhóm chơi (chơi với các nhóm
chơi khác); Chỉ số 4: Trẻ biết mở rộng chủ đề, nội dung chơi
1.4.8. Thang đánh giá kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo
chủ đề
- Mức độ 1 (Mức độ cao): 2,18 ≤ ĐTB≤ 3,00
- Mức độ 2 (Mức độ trung bình): 1,84 ≤ ĐTB < 2,18
- Mức độ 3 (Mức độ thấp): 1,00 ≤ ĐTB
tồn tại như: Mạng lưới trường lớp, quy mô phát triển GDMN còn nhiều hạn chế bất cập: một số
khu trung tâm đông dân cư vẫn thiếu trường lớp, chưa đáp ứng nhu cầu gửi con của phụ huynh.
Những nơi thuộc vùng sâu vẫn tồn tại nhiều điểm trường mầm non nhỏ lẻ, khó khăn trong việc
đầu tư nguồn lực, nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Tỷ lệ trẻ nhà trẻ ra lớp thấp. Vẫn
còn nhiều phòng học tạm, học nhờ, công trình vệ sinh, nước sạch, bếp ăn ở nhiều địa phương
còn rất thiếu thốn; thiết bị, đồ dùng, đồ chơi chưa đáp ứng yêu cầu...
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng
2.2.1. Mục tiêu khảo sát: Phát hiện thực trạng giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ cho
trẻ ở trường mầm non hiện nay để làm căn cứ thực tiễn đề xuất các biện pháp giáo dục
KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non.
2.2.2. Nội dung khảo sát: Thực trạng giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò


chơi đóng vai theo chủ đề; Thực trạng mức độ biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6
tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề.
2.2.3. Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát
* Khách thể khảo sát: 110 giáo viên ở các trường mầm non của Tỉnh Đắk Lắk; 60 trẻ
5-6 tuổi ở trường mầm non Thắng Lợi (TP. Buôn Ma Thuột) và trường mầm non Hoa Pơ
Lang (huyện Buôn Đôn).
* Địa bàn khảo sát: Các trường mầm non ở tỉnh Đắc Lắc
2.2.4. Thời gian khảo sát: Từ tháng 3/2018 đến tháng 6/2018.
2.2.5. Phương pháp và công cụ khảo sát
Điều tra bằng bảng hỏi; quan sát sư phạm, trò chuyện, trao đổi, phỏng vấn sâu; phân
tích sản phẩm hoạt động; Phân tích kết quả của trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6
tuổi từ đó đưa ra được các biểu hiện và mức độ của kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong
trò chơi đóng vai theo chủ đề.
2.2.6. Cách tiến hành khảo sát kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi
đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
* Mục tiêu: Tổ chức cho trẻ chơi 3 trò chơi đóng vai theo chủ đề "Tây Nguyên quê
hương em"; Giáo viên quan sát, ghi chép các biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ;

Biểu đồ 2.1. Nhận thức của giáo viên về tính cần thiết của giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm
cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non


Biểu đồ 2.1. cho thấy: Biểu đồ trên cho thấy, có tới 94,5% GV được khảo sát khẳng định việc
giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là cần thiết, trong đó có đến 60,0% là rất
cần thiết và 34,5% là cần thiết. Điều này cũng cho thấy, GVMN đều nắm vững mục tiêu giáo dục
trẻ và cho rằng đây là việc làm cần thiết để chuẩn bị tốt cho trẻ các điều kiện để vào lớp 1.
2.3.1.2. Nhận thức của giáo viên về giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
Đa số giáo viên quan niệm về kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi chưa thật đầy
đủ và toàn diện. Chỉ có 31,8 % ý kiến của giáo viên quan niệm kỹ năng hoạt động nhóm của
trẻ 5-6 tuổi là hành động phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm nhằm thực hiện nhiệm vụ
chơi. Còn lại các ý kiến còn hiểu chưa đầy đủ như xem kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6
tuổi là sự tác động qua lại của trẻ, là sự hỗ trợ của các thành viên trong nhóm chơi, là sự bàn
bạc, thống nhất giữa các thành viên trong nhóm cùng thực hiện trò chơi.
2.3.1.3. Thực trạng các hoạt động giáo viên mầm non tiến hành để giáo dục kĩ năng hoạt động
nhóm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non
Bảng 2.1. Thực trạng giáo viên sử dụng các phương tiện giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm
cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non
Thứ
Phƣơng tiện giáo dục
ĐTB ĐLC
TT
bậc
1 Hoạt động đón trẻ
1,53 0,55
9
2 Hoạt động thể dục buổi sáng
2,16 0,72

và ít tiến hành giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động đón
và trả trẻ (ĐTB lần lượt là 1,53 và 1,39).
2.3.1.4. Thực trạng giáo viên mầm non giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi
trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
Bảng 2.2. Thực trạng giáo dục các kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi
trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
TT
1
2
3
4
5

Các kĩ năng hoạt động nhóm
Kĩ năng tạo nhóm chơi
Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi
Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi
Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi
Kĩ năng phát triển nhóm chơi
ĐTB chung

ĐTB ĐLC
2,14
2,17
2,15
1,98
2,11
2,11

0,55

2
3
4
5

Bảng 2.4. Thực trạng các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi
trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
của giáo viên mầm non
TT
1
2
3
4
5
6

Các biện pháp
Tạo góc chơi, môi trường chơi, bố trí đồ dùng, đồ chơi hợp
lí, phong phú hấp dẫn trẻ
Tạo tình huống giúp trẻ mở rộng nội dung chơi, chủ đề chơi
Hướng dẫn trẻ thảo luận để phân vai chơi cho mỗi thành
viên trong nhóm
Hướng dẫn trẻ giải quyết xung đột, mâu thuẫn nảy sinh
trong quá trình chơi
GV hướng dẫn để trẻ biết tự kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt
động của nhóm khi trò chơi kết thúc
Hướng dẫn trẻ mở rộng nội dung và chủ đề chơi
ĐTB chung

ĐTB

1,77

0,67

3

1,26
1,78

0,55
0,31

6


Với ĐTB = 1,78 và ĐLC = 0,31 cho thấy, các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 56 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ mới được GV ở các trường mầm non sử dụng ở mức độ trung
bình. Các biện pháp này được sử dụng với mức độ khác nhau, trong đó biện pháp "Hướng
dẫn trẻ thảo luận để phân vai chơi cho mỗi thành viên trong nhóm" là được GV sử dụng
thường xuyên nhất và GVMN còn ít hướng dẫn trẻ mở rộng nội dung và chủ đề chơi.
2.3.1.7. Thực trạng một số khó khăn trong quá trình giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho
trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
Bảng 2.5. Khó khăn của giáo viên khi giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 56 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề
Khó khăn

TT

ĐTB

ĐLC


Kết quả ở bảng trên cho thấy, GVMN gặp phải không ít khó khăn khi giáo dục
KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ với ĐTB = 2,03 và ĐLC = 0,28 và ở mức
độ trung bình. GV gặp phải những khó khăn này với những mức độ khác nhau: Khó khăn
lớn nhất mà GVMN gặp phải trong quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trò
chơi ĐVTCĐ là "Trẻ chưa chủ động trong quá trình chơi", tiếp đến là "Trẻ chưa thật sự nỗ
lực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ" những khó khăn này đều ở mức cao. GV ít gặp khó
khăn hơn ở các nội dung "GV chưa có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động nhóm" và "Nội
dung hoạt động nhóm chưa lôi cuốn trẻ tích cực tham gia".
2.3.1.8. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho
trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
Bảng 2.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục kĩ năng hoạt động
nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề
ở trường mầm non
Mức độ
Thứ
Không
Ảnh Rất ảnh
TT
Các yếu tố ảnh hƣởng
ĐTB ĐLC
ảnh hưởng hưởng hưởng
bậc
1

(1đ)

(2đ)

(3đ)


1

3

Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện
ở trường mầm non

21

32

57

2,33

0,78

3

4

Môi trường xã hội

16

82

12

1,96

ĐLC Thứ bậc

Trẻ mong muốn được chơi cùng các bạn
2,62 0,56
Trẻ thích thú khi được chơi cùng các bạn
2,58 0,53
Trẻ biết rủ các bạn cùng chơi với mình
2,27 0,63
Trẻ hướng ứng tích cực khi được các bạn rủ chơi cùng
2,13 0,68
Trẻ biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để
thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ 1,62 0,64
chơi...
ĐTB chung
2,24 0,30

1
2
3
4
5

Với ĐTB chung = 2,24 và ĐLC = 0,30 cho thấy, trong quá trình chơi ĐVTCĐ
kĩ năng tạo nhóm chơi được biểu hiện ở mức trung bình các nội dung cụ thể được
biểu hiện ở các mức độ khác nhau, trong đó nội dung có ĐTB cao nhất là Trẻ mong
muốn được chơi cùng các bạn, tiếp đến là Trẻ thích thú khi được chơi cùng các bạn.


Tuy nhiên, trẻ chưa biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để thống nhất về
ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ chơi...

2,00 0,80

4

2,23 0,77

1

2,17 0,81

2

2,13 0,44

Với ĐTB = 2,13 và ĐLC = 0,44 cho thấy, kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong
nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được biểu hiện ở mức
trung bình. Trong quá trình chơi ĐVTCĐ trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi và biết hy
sinh sở thích của mình để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm tốt hơn là việc bàn bạc,
trao đổi với các thành viên trong nhóm để thực hiện tốt vai chơi.
* Các biểu hiện kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi trong trò chơi ĐVTCĐ
của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non
Bảng 2.10. Các biểu hiện kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi trong trò
chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non
TT

Biểu hiện

1

Trẻ chấp nhận sự phân công của nhóm chơi

các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung, biết chấp nhận sự phân công của
nhóm chơi và biết kiểm tra, đánh giá các thành viên trong nhóm về việc thực hiện nhiệm vụ.
Tuy nhiên, vẫn có một số trẻ chưa chưa có các kĩ năng này.
* Các biểu hiện kĩ năng giải quyết các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi
của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non


Bảng 2.11. Các biểu hiện kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm
chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
TT

Biểu hiện

ĐTB

ĐLC Thứ bậc

Trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi
1,85 0,69
2
Trẻ biết tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn
1,83 0,64
3
Trẻ giải quyết được các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong
3
1,82 0,75
4
nhóm chơi
Trẻ biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác để giải quyết các
4

1,75 0,77
1
Trẻ biết mở rộng nhóm chơi (chơi với các nhóm chơi khác)
1,60 0,62
4
Trẻ biết mở rộng chủ đề, nội dung chơi
1,63 0,66
3
ĐTB chung
1,66 0,33
Với ĐTB = 1,66 và ĐLC = 0, 33 cho thấy kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6
tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non biểu hiện ở mức thấp.
Với kết quả này cho thấy, trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non được khảo sát chưa có kĩ
năng phát triển nhóm chơi, cụ thể: Trẻ chưa biết kiểm tra kết quả chơi của nhóm và báo cáo
kết quả chơi với mọi người xung quanh; trẻ chưa biết mở rộng chủ đề, nội dung chơi và mở
rộng nhóm chơi.
2.3.3. Đánh giá chung về thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
* Điểm mạnh: Đa số GVMN đã nhận thức được sự cần thiết của việc giáo dục
KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non; GVMN đã tiến hành
giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non thông qua nhiều hoạt động khác nhau,
đặc biệt là thông qua hoạt động chơi (ở các góc), hoạt động chung và hoạt động ngoài trời;
GVMN đã giáo dục cho trẻ 5 kĩ năng thành phần của KNHĐN, đó là kĩ năng tạo nhóm
chơi; kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi; kĩ năng thực hiện nhiệm vụ
của nhóm chơi; kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi và kĩ năng phát triển
nhóm chơi; GVMN đã sử dụng nhiều biện pháp để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi ĐVTCĐ. Một số biện pháp được sử dụng thường xuyên là: Hướng dẫn trẻ thảo luận
1
2
3

trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, tuy nhiên họ lại chưa nhận thức
đầy đủ và toàn diện về bản chất của hoạt động giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi ĐVTCĐ.
- GVMN đã tiến hành giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non
thông qua nhiều hoạt động như hoạt động chơi ở các góc, hoạt động chung và hoạt
động ngoài trời.
- Trong quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ, GVMN
đã tiến hành giáo dục cho trẻ 5 kĩ năng thành phần của KNHĐN, trong đó là kĩ năng phối
hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi là được thực hiện thường xuyên nhất còn kĩ năng
giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi và kĩ năng phát triển nhóm chơi là ít được
thực hiện nhất.
- GVMN đã sử dụng nhiều biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò
chơi ĐVTCĐ. Tuy nhiên, quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
ĐVTCĐ ở trường mầm non, GVMN vẫn còn nhiều hạn chế, khó khăn đặc biệt là chưa áp
dụng tốt các biện pháp một cách hướng dẫn phù hợp với trẻ, nhóm trẻ
- KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi chỉ đạt mức trung bình. KNHĐN trẻ biểu hiện tốt hơn là
kĩ năng tạo nhóm chơi, kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi. Những kĩ năng trẻ thể
hiện yếu hơn là các kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm nhóm chơi ,
kĩ năng phát triển nhóm chơi, kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi.


CHƢƠNG 3
BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI
TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƢỜNG MẦM NON
3.1. Nguyên tắc xây dựng các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6
tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trƣờng mầm non
Bao gồm các nguyên tắc sau đây: Đảm bảo phù hợp với mục tiêu, nội dung Chương trình
giáo dục mầm non hiện hành; Đảm bảo phù hợp với thực tiễn, với đặc điểm lứa tuổi và đặc điểm
hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi, đảm bảo các cơ hội trẻ phối hợp, hợp tác với bạn một cách
tích cực, chủ động, sáng tạo trong các hoạt động nhóm; Đảm bảo các nguyên tắc của giáo

* Các biện pháp giáo dục KNHĐN trong khi trẻ chơi:
- Biện pháp 5: Thường xuyên tạo tình huống chơi giúp trẻ thiết lập mối quan hệ giữa
các vai chơi, nhóm chơi
- Biện pháp 6: Hướng dẫn trẻ cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn để thực hiện
nhiệm vụ chơi đến cùng
* Biện pháp giáo dục KNHĐN khi kết thúc trò chơi
- Biện pháp 7: Khuyến khích trẻ tự kiểm tra, đánh giá, báo cáo kết quả chơi của nhóm.


3.4. Thực nghiệm các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi
trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trƣờng mầm non
3.4.1. Mục đích thực nghiệm
Nhằm kiểm chứng tính khả thi và tính hiệu quả của các biện pháp giáo dục KNHĐN
cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được đề xuất và khẳng định tính
đúng đắn của giả thuyết khoa học.
3.4.2. Đối tượng thực nghiệm
150 trẻ ở 5 lớp các Trường Mầm non 10/3 (phường Thắng Lợi), Trường mầm non
Thắng Lợi (phường Thắng Lợi) và trường mầm non Tân Lập (phường Tân Lập), Thành phố
Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
3.4.3. Nội dung thực nghiệm
Luận án thực nghiệm áp dụng các biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò
chơi ĐVTCĐ đã được đề xuất ở mục 3.2 theo 3 trò chơi: "Lễ hội văn hóa cồng chiêng Tây
Nguyên" (chủ đề Quê hương – Đất nước), "Bác sỹ thú y" (chủ đề nghề nghiệp) và "bán hàng"
(Chủ đề nghề nghiệp). Nội dung thực nghiệm vận dụng đồng bộ các biện pháp và được tiến
hành thông qua các giờ chơi với sự hướng dẫn trực tiếp của GV ở trường mầm non.
3.4.4. Chọn mẫu thực nghiệm
- Vòng 1: Thực nghiệm trên diện hẹp. Tiến hành trên 30 trẻ 5-6 tuổi ở lớp mẫu giáo
lớn trường Mầm non 10/3, phường Thắng Lợi, Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Trong đó, có 15 trẻ nhóm thực nghiệm và 15 trẻ nhóm đối chứng.
- Vòng 2: Thực nghiệm tác động trên diện rộng. Tiến hành trên 120 trẻ 5-6 tuổi ở 4

+ Đối với nhóm đối chứng (30 trẻ lớp Lá 1 - Trường mầm non Thắng Lợi và 30 trẻ lớp
Lá 1 - Trường mầm non Tân Lợi) GV vẫn dạy sử dụng các biện pháp giáo dục truyền thống.
+ Đối với nhóm thực nghiệm (30 trẻ lớp lá 2 – Trường Mầm non Thắng Lợi, 30 trẻ Lá
2 – Trường mầm non Tân Lập).
- Bước 3: Tiến hành đo đầu ra
Sau khi kết thúc thực nghiệm từng vòng, chúng tôi tiến hành đo mức độ biểu hiện
KNHĐN của trẻ nhóm thực nghiệm và đối cứng như đo ở đầu vào.
3.4.7. Kết quả thực nghiệm
3.4.7.1. Kết quả thực nghiệm vòng 1
* Đánh giá trước thực nghiệm:
Bảng 3.1. Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
trước thực nghiệm vòng 1 (trò chơi bán hàng - chợ Tây nguyên)
TT

KNHĐN

Lớp

ĐTB

ĐLC

Thứ
bậc

ĐC
1,89 0,37
1
TN
1,87

1,56 0,37
5
ĐC
1,69 0,24
Tổng chung
TN
1,68 0,22
Bảng trên cho thấy, kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai
theo chủ đề chỉ ở mức trung bình. Các kĩ năng có ĐTB không đồng đều, trong đó "Kĩ năng
tạo nhóm chơi" được đánh giá cao nhất nhưng cũng chỉ ở mức trung bình, tiếp đến là "Kĩ
năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi". Kĩ năng được đánh giá thấp nhất là "Kĩ năng phát triển
nhóm chơi" và "Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi" với ĐTB
ở mức thấp.
Kết quả trên cũng cho thấy, trước thực nghiệm, mức độ biểu hiện kỹ năng hoạt động
nhóm của trẻ lớp đối chứng và lớp thực nghiệm là tương đương nhau, không có sự chênh
lệch nhiều và đều ở mức trung bình (1,69 so với 1,68).
* Đánh giá sau thực nghiệm:
1

Kĩ năng tạo nhóm chơi


Bảng 3.2. Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
sau thực nghiệm vòng 1 (trò chơi "bác sĩ thú y")
KNHĐN

TT

Lớp


2
ĐC
1,88
0,52
4
Kĩ
năng
giải
quyết
xung
đột,
mâu
thuẫn
xảy
ra
trong
4
nhóm chơi
TN
2,32 0,48
4
ĐC
1,76
0,51
5
5
Kĩ năng phát triển nhóm chơi
TN
2,36 0,60
3


1

Kĩ năng tạo nhóm chơi

2

Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi

3

Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi

4

Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ra
trong nhóm chơi

5

Kĩ năng phát triển nhóm chơi
Tổng chung

Lớp

ĐTB

ĐLC

ĐC

0.67
0.52
0.48
0.56
0.50
0.23
0.23

Thứ
bậc
1
2
2
1
3
4
4
5
5
3


Kết quả trên cho thấy, trước khi tiến hành thực nghiệm, kỹ năng hoạt động nhóm của
trẻ 5 - 6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề chỉ ở mức thấp (ĐTB lần lượt là 1,99 ở lớp
ĐC và 1,96 ở lớp thực nghiệm) và ĐTB của kỹ năng hoạt động nhóm ở lớp ĐC và lớp thực
nghiệm là tương đương nhau, không có sự chênh lệch nhiều (1,99 so với 1,96).
* Đánh giá sau thực nghiệm:
Bảng 3.4. Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
sau thực nghiệm vòng 2 (trò chơi Lễ hội Tây nguyên)
TT

TN
2.22 0.59
5
2.10 0.51
4
Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ĐC
4
ra trong nhóm chơi
TN
2.57 0.45
2
ĐC
2.02 0.63
5
5 Kĩ năng phát triển nhóm chơi
TN
2.37 0.46
4
ĐC
2.15 0.26
Tổng chung
TN
2.47 0.20
Sau thực nghiệm có sự khác nhau rõ rệt, trẻ ở nhóm thực nghiệm đã có biểu hiện kỹ
năng hoạt động nhóm hơn hẳn so với nhóm đối chứng.
Qua hai vòng thực nghiệm cho thấy sự phát triển cao hơn và các biểu hiện kỹ năng
hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi được thể hiện rõ nét hơn của nhóm thực nghiệm đã chứng
tỏ chương trình thực nghiệm có hiệu quả trong việc giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho
trẻ 5-6 tuổi.
1