BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

HÀ THIỆN BỬU

MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

HÀ THIỆN BỬU

MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM

Chuyên ngành: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
Mã số: 60340201

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. TRẦN PHƯƠNG THẢO

TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016



MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................................................. i
MỤC LỤC......................................................................................................................................... ii
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................................... iii
PHỤ LỤC.......................................................................................................................................... iii
DANH MỤC BẢNG ........................................................................................................................ iv
DANH MỤC PHỤ LỤC ................................................................................................................. vi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT......................................................................................................... vii
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ............................................................................................................. 1
1.1

Xác định vấn đề nghiên cứu ............................................................................................ 1

1.2

Mục tiêu nghiên cứu......................................................................................................... 2

1.3

Phương pháp nghiên cứu................................................................................................. 3

1.4

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................................... 4

1.5

Ý nghĩa của đề tài ............................................................................................................. 4

3.3 Thực trạng rủi ro của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam ....................... 41
CHƯƠNG 4: NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO VÀ HIỆU QUẢ HOẠT
ĐỘNG CỦA NHTM CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM. .................................................................... 46
4.1 Mô hình nghiên cứu ............................................................................................................. 46
4.2 Phương pháp nghiên cứu..................................................................................................... 47
4.2.1 Đo lường hiệu quả hoạt động ngân hàng tại Việt Nam ................................................... 47
4.2.2 Phân tích mối quan hệ giữa hiệu quả và rủi ro trong hoạt động ngân hàng .................... 50
4.3 Dữ liệu nghiên cứu ............................................................................................................... 52
4.3.1 Nguồn dữ liệu.................................................................................................................. 52
4.3.2 Thống kê mô tả dữ liệu mô hình ..................................................................................... 54
4.4 Kết quả kiểm định các giả thuyết hồi quy.......................................................................... 59
4.4.1 Ma trận tương quan đơn tuyến tính giữa các cặp biến .................................................... 59
4.4.2 Kiểm định đa cộng tuyến trong mô hình: ........................................................................ 61
4.4.3 Kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi phần dư trên dữ liê ̣u bảng: .......................... 62
4.4.4 Kiểm định hiện tượng tự tương quan phần dư trên dữ liê ̣u bảng .................................... 63
4.5 Kết quả hồi quy giữa hiệu quả và rủi ro trong hoạt động của các NHTM ..................... 64
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT CHO CÁC NHTM CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM .. 73
5.1 Các kế t quả chính của luâ ̣n văn .......................................................................................... 73
5.2 Đề xuấ t cho các NHTM Viêṭ Nam ...................................................................................... 74
5.2.1 Giải pháp gia tăng hiê ̣u quả hoa ̣t đô ̣ng ............................................................................ 74
5.2.2 Giải pháp ha ̣n chế rủi ro tổ ng thể .................................................................................... 76
5.2.3 Giải pháp ha ̣n chế rủi ro tiń du ̣ng .................................................................................... 77
5.2.3 Các giải pháp khác .......................................................................................................... 79
5.3 Giới hạn và hướng nghiên cứu tiếp theo ............................................................................ 81
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


iv


Hình 3.6: Biểu đồ tổng cho vay khách hàng của 26 NHTM trong mẫu giai đoạn 2007-2015 ......... 43
Hình 3.7: Biểu đồ Tổng dự phòng rủi ro cho vay của 26 NHTM trong mẫu giai đoạn 2007-2015 . 44


vi

DANH MỤC PHỤ LỤC

Phụ lục 1: Thống kê dữ liệu tổng tài sản, tổng nợ phải trả, vốn của NHTM, tổng tiền gửi khách
hàng, tổng cho vay khách hàng, tổng dự phòng cho vay ................................................................. 87
Phụ lục 2: Thống kê mô tả ............................................................................................................... 96
Phụ lục 3: Ma trận tương quan ......................................................................................................... 96
Phụ lục 4: Nhân tử phóng đại phương sai VIF ................................................................................. 96
Phụ lục 5: Kiểm định phương sai thay đổi ....................................................................................... 97
Phụ lục 6: Tự tương quan ................................................................................................................. 97
Phụ lục 7: Kết quả hồi quy GMM .................................................................................................... 99


vii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Viết Tắt

Viết đầy đủ tiếng Việt

ABBank

Ngân Hàng TMCP An Bình

ACB


Ngân Hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu VN

GMM

Phương pháp hồi quy moment tổng quát

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội

HDBank

Ngân Hàng TMCP Phát Triển TPHCM

KienLongBank

Ngân Hàng TMCP Kiên Long

MBB

Ngân Hàng TMCP Quân Đội

MDB

Ngân Hàng TMCP Phát Triển Mê Kông

MHB

Ngân Hàng TMCP Phát Triển Nhà ĐBSCL


Phương pháp bình phương tối thiểu

PGBank

Ngân Hàng TMCP Xăng Dầu Petrolimex

ROA

Thu nhập ròng /tổng tài sản

ROE

Thu nhập ròng /vốn chủ sở hữu

SCB

Ngân Hàng TMCP Sài Gòn


viii

SFA

Phân tích biên ngẫu nhiên

SGB

Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Công Thương


Ngân Hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam

VietABank

Ngân Hàng TMCP Việt Á

VietCapitalBank

Ngân Hàng TMCP Bản Việt

VPBank

Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng

Vietinbank

Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam


1

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
1.1 Xác định vấn đề nghiên cứu
Ngân hàng thương mại hoạt động với chức năng là một trung gian tài chính, được
xem là mạch máu quan trọng của nền kinh tế. Một mặt, các NHTM sẽ huy động và
phân bổ vốn phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, mặt khác sẽ thúc đẩy sự
lưu thông hàng hóa thông qua các dịch vụ thanh toán của ngân hàng. Trong nền
kinh tế của các quốc gia trên thế giới cũng như nền kinh tế Việt Nam hiện nay, đặc
biệt là trong quá trình mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế, một trong những nguyên
nhân chính gây ra những cuộc khủng hoảng kinh tế là do sự yếu kém của hệ thống

động của các NHTM tại Việt Nam.
Xuất phát từ các nghiên cứu trước đây cũng như tình hình thực tế về hoạt động của
các NHTM tại Việt Nam, một câu hỏi lại đặt ra là giữa rủi ro và hiệu quả hoạt động
ngân hàng có một mối quan hệ như thế nào khi nghiên cứu dựa trên các NHTM tại
Việt Nam?
Và để giải quyết những câu hỏi trên cũng như so sánh với các kết quả nghiên cứu
trước đó, luận văn nghiên cứu “Mối quan hệ giữa rủi ro và hiệu quả hoạt động
của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam”. Kết quả nghiên cứu của
để tài sẽ là một minh chứng định lượng đáng để tham khảo giúp những nhà hoạch
định chính sách cũng như các bên liên quan nhận thấy tầm quan trọng trong việc
quản trị rủi ro và hiệu quả hoạt động nhằm nâng cao chất lượng của hệ thống
NHTM Việt Nam.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Từ vấn đề chung của bài nghiên cứu được xác định ở trên, nội dung luận văn thực
hiện kiểm định mối quan hệ giữa rủi ro và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng
thương mại tại Việt Nam. Theo đó, luận văn sẽ lần lượt kiểm định tác động của hiệu
quả hoạt động lên rủi ro của ngân hàng và tác động của rủi ro lên hiệu quả hoạt
động của ngân hàng.
Cụ thể, luận văn sẽ tập trung vào các mục tiêu cụ thể sau sau:


3

Một là, đo lường hiệu quả hoạt động và rủi ro của các ngân hàng thương mại tại
Việt Nam.
Hai là, phân tích tác động của rủi ro đến hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt
Nam.
Ba là, phân tích tác động của hiệu quả đến rủi ro trong hoạt động của các NHTM
Việt Nam.
1.3 Phương pháp nghiên cứu

báo cáo tài chính đầy đủ, giai đoạn 2007-2015. Một số NHTM không bao gồm
trong mẫu nghiên cứu là do các thông tin tài chính của ngân hàng không được công
bố đầy đủ và thống nhất. Và cụ thể ở đây là Ngân hàng TMCP Xây dựng Việt Nam,
Ngân hàng TNHH MTV Đại Dương, Ngân hàng TMCP Đại chúng Việt Nam, Ngân
hàng TMCP Bảo Việt, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á, Ngân hàng TMCP Bưu
Điện Liên Việt, Ngân hàng TMCP Phương Nam, Ngân hàng TMCP Bắc Á, các
ngân hàng 100% vốn nước ngoài và các ngân hàng liên doanh.
 Dữ liệu nghiên cứu:
Về nguồn thu thập dữ liệu, luận văn sử dụng dữ liệu tài chính của ngân hàng dựa
trên BCTC hàng năm của các ngân hàng, dữ liệu vĩ mô, ngành trên những thông tin
được tổng hợp và cung cấp bởi Công ty Cổ Phần Tài Việt (vietstock.vn).
1.5 Ý nghĩa của đề tài
Phân tích hiệu quả và rủi ro hoạt động, cũng như phân tích các nhân tố tác động đến
hai yếu tố này của các NHTM đóng vai trò quan trọng giúp các NHTM biết rõ hiện
trạng hoạt động kinh doanh của mình để có những chiến lược và giải pháp nâng cao
hiệu quả cũng như giảm thiểu rủi ro trong quá trình hoạt động. Khi có kết quả
nghiên cứu cụ thể, các ngân hàng có thể điều chỉnh các yếu tố chi phí đầu vào và
các yếu tố tác động khác trong đó có rủi ro, nhằm sử dụng hiệu quả các nguồn lực


5

để tạo ra hiệu quả hoạt động tối đa cho ngân hàng nhằm góp phần thúc đẩy sự tăng
trưởng kinh tế của đất nước.
Đối với hệ thống tài chính Việt Nam, các NHTM chiếm giữ vị trí quan trọng trong
quá trình giúp nguồn vốn của nền kinh tế được lưu thông góp phần thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế. Do vậy, một trong những đặc trưng cơ bản của hệ thống các ngân
hàng thương mại là mang tính "lan truyền". Hay nói cách khác, bất kỳ một sự sụp
đổ của một ngân hàng thương mại nào đều có thể lây lan và kéo theo sự sụp đổ của
hàng loạt các ngân hàng cũng như các chủ thể kinh doanh khác trong nền kinh tế,

mại cổ phần tại Việt Nam. Luận văn sẽ giới thiệu sơ nét về tình hình rủi ro và hiệu
quả hoạt động các ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2007-2015 tại Việt Nam.
Chương 4: Phân tích mối quan hệ giữa rủi ro và hiệu quả hoạt động của các
NHTM cổ phần tại Việt Nam. Chương này sẽ trình bày phương pháp, mô hình
nghiên cứu và nguồn dữ liệu để thực hiện nghiên cứu cũng như mô tả các biến sử
dụng trong bài nghiên cứu. Kiểm định mối quan hệ giữa rủi ro và hiệu quả hoạt
động của các ngân hàng thương mại, bằng chứng từ thị trường Việt Nam.
Chương 5: Kết luận và đề xuất cho các NHTM cổ phần tại Việt Nam. Ở chương
này, ho ̣c viên tổng kết lại vấn đề nghiên cứu và các hạn chế của bài nghiên cứu. Bên
cạnh đó, luận văn cũng đề xuất một số phương pháp nhằm cải thiện hiệu quả cũng
như giảm thiểu rủi ro hoạt động của các NHTM cổ phần tại Việt Nam.


7

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ RỦI RO VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
Để thực hiện được các mục tiêu nghiên cứu của luận văn, nội dung của chương 2 hệ
thống hoá các cơ sở lý thuyết về hiệu quả sử dụng nguồn lực, rủi ro của NHTM và
mối quan hệ giữa hiệu quả và rủi ro trong hoạt động của hệ thống NHTM. Cụ thể,
nội dung chương, bao gồm: giới thiệu và phân loại cách đo lường hiệu quả và rủi ro
hoạt động của NHTM, hệ thống hoá cơ sở lý luận cũng như lược khảo các công
trình nghiên cứu có liên quan để chỉ ra các mối liên hệ giữa hiệu quả hoạt động và
rủi ro trong hoạt động của các NHTM.
2.1 Khung lý thuyết về hiệu quả hoại động ngân hàng thương mại
2.1.1 Khái niệm về hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
Có nhiều định nghĩa khác nhau về hiệu quả hoạt động của NHTM, theo GarcíaHerrero, Gaviláb và Santabárbara (2009), thì khả năng sinh lời là kết quả của việc
sử dụng tập hợp các tài sản vật chất và tài sản tài chính mà ngân hàng đang nắm
giữ. Khả năng sinh lời phản ánh mức độ hoạt động hiệu quả của ngân hàng như thế
nào trong môi trường kinh doanh.

biến các nguồn lực đầu vào thành các đầu ra tốt nhất trong hoạt động kinh doanh
của các NHTM. Và theo “Từ điển Toán kinh tế, Thống kê, kinh tế lượng Anh –
Việt” của Nguyễn Khắc Minh (2004) thì "hiệu quả - efficiency" trong kinh tế được
định nghĩa là "mối tương quan giữa đầu vào, các yếu tố khan hiếm, với đầu ra hàng
hóa và dịch vụ" và có thể hiểu hiệu quả là mức độ thành công mà các doanh nghiệp
hoặc ngân hàng đạt được trong việc phân bổ các đầu vào có thể sử dụng và các đầu
ra mà họ sản xuất, nhằm đáp ứng một mục tiêu đã định trước. Tóm lại, dựa theo
định nghĩa này, hiệu quả hoạt động phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực để
đạt được mục tiêu, nó thể hiện mối tương quan giữa đầu ra và đầu vào bỏ ra để có
được kết quả đó, chênh lệch giữa hai yếu tố này càng lớn thể hiệu quả càng cao. Và
nếu xét theo theo khía cạnh này để đánh giá hiệu quả hoạt động của các NHTM, thì
các nhà nghiên cứu thường sử dụng phương pháp phân tích hiệu quả biên bao gồm
phân tích tham số và phân tích phi tham số để nghiên cứu và phân tích.


9

2.1.2 Các nhân tố tác động lên hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
Đa số những nghiên cứu trước đây, đều dựa trên những mục đích cơ bản được xác
định ban đầu của nghiên cứu cũng như kết quả của các nghiên cứu trước đó để xác
định các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng đưa vào tiến hành
hồi quy, chạy mô hình định lượng và theo như Manlagnit (2015) nhận định thì thật
sự chưa có một lý thuyết nào về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của
ngân hàng.
Ngoài ra, nhiều nghiên cứu đã chứng minh được sự tác động của các yếu tố ảnh
hưởng lên hiệu quả hoạt động của các ngân hàng, như yếu tố về tính chất sở hữu,
vùng địa lý (Cebenoyan, Cooperinan, Register và Hudgins, 1993; Berger, Hasan và
Zhou, 2009); yếu tố về tuổi, quy mô, loại hình ngân hàng (Mester 1997; Manlagnit
2011); yếu tố về cơ cấu tổ chức, kiểm soát quản lý (Berger và DeYoung 2000;
Okuda, Hashimoto và Murakami, 2002; Valverde, Humphrey và Del Paso, 2007) và

thêm một số biến về chính sách.
Tại Việt Nam, trong nghiên cứu của Trịnh Quốc Trung và Nguyễn Văn Sang
(2013), thì các yếu tố được đưa vào để đánh giá sự tác động lên hiệu quả hoạt động
bào gồm nhóm các yếu tố nội bộ như: tỷ lệ chi phí trên doanh thu, loại hình ngân
hàng, tỷ lệ tiền gửi trên số tiền cho vay, tỷ lê vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, tỷ lệ
vốn cho vay trên tổng tài sản, tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ. Ngoài ra nghiên cứu
còn đưa thêm vào một yếu tố về ngành là thị phần của các ngân hàng thương mại
vào phân tích.
Năm 2014, nghiên cứu của Thân Thị Thu Thủy và Nguyễn Thị Hồng Chuyên, đã
tiến hành phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP
Việt Nam giai đoạn 2007-2013. Hai nhà nghiên cứu này cũng kết luận rằng các yếu
tố từ nội bộ ngân hàng về quy mô tổng tài sản, nguồn thu từ cho vay, quy mô vốn
chủ sở hữu và lợi nhuận có tác động tích cực, yếu tố bên ngoài về lạm phát thì có
tác động tiêu cực lên hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM.
Tóm lại, có thể chia các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng
thành 2 nhóm chính:


11

- Nhóm yếu tố khách quan, yếu tố bên ngoài gồm có môi trường pháp lý, đặc
điểm ngành, điều kiện kinh tế xã hội, mức độ cạnh tranh của ngành…
- Nhóm yếu tố chủ quan, yếu tố bên trong gồm có rủi ro hoạt động phát sinh từ
nội bộ ngân hàng, quy mô, cơ cấu vốn, cấu trúc sở hữu, chất lượng đội ngũ lao
động.
2.1.3 Đo lường hiệu quả hoạt động của NHTM
Thông thường cách đánh giá hiệu quả hoạt động truyền thống nói chung của các
nhà quản lý là đánh giá hoạt động của các ngân hàng thương mại là thông qua các
chỉ tiêu tài chính. Theo đó, thì các nhóm chỉ tiêu được sử dụng phổ biến như nhóm
các chỉ tiêu phản ánh chi phí, nhóm các chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động và

nghiên cứu sử dụng phương pháp tham số, hầu hết trong số đó là SFA và phương
pháp được sử dụng trong các nghiên cứu còn lại là phi tham số. SFA đo hiệu quả
của một đối tượng ngân hàng bằng cách xác định một dạng hàm cho các chi phí, lợi
nhuận, hay mối quan hệ sản xuất giữa các yếu tố đầu vào, đầu ra và các yếu tố môi
trường, và cho phép sai số ngẫu nhiên (Berger & Humphrey 1997).
Ngoài ra, trong phân tích SFA, một ngân hàng được cho là không hiệu quả nếu chi
phí của nó là cao hơn so với chi phí dự đoán cho một ngân hàng hiệu quả khi các
yếu tố đầu ra và kết hợp giá đầu vào như nhau và sự khác nhau này không thể được
giải thích do nhiễu thống kê và các sai số ngẫu nhiên ở đây có thể hoặc là một giá
trị dương hoặc là một giá trị âm. Trong hàm chi phí, các giá trị không hiệu quả là
luôn luôn dương vì nó làm tăng chi phí. Sau này, Battese và Coelli (1995) mở rộng
và cải thiện SFA để đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng được chính xác hơn.
Tuy nhiên, theo Coelli, Rao, Donnell và Battese (2005), SFA cũng có một số nhược
điểm khác là cách tiếp cận này đòi hỏi phải chỉ định được một dạng hàm cụ thể và
phân phối của nhiễu phi hiệu quả, nếu việc chỉ định dạng hàm này không đúng sẽ
ảnh hưởng đến các chỉ số hiệu quả ước lượng được. Đồng thời, cách tiếp cận này
đòi hỏi người sử dụng phải có một số kiến thức nhất định về toán học.
Tóm lại, mỗi phương pháp đều có ưu nhược điểm khác nhau, vì vậy tùy thuộc vào
điều kiện cho phép mà các nhà nghiên cứu sẽ chọn phương pháp phù hợp để đánh


13

giá hiệu quả hoạt động của các tổ chức, doanh nghiệp. Bảng tóm tắt một số nghiên
cứu sử dụng 2 phương pháp SFA và DEA được trình bày trong bảng 2.1 dưới đây:
Bảng 2.1: Một số nghiên cứu sử dụng SFA và DEA
Phương pháp đo lường

Nghiên cứu sử dụng


giảm sút về lợi nhuận hay những yếu tố xảy ra ngoài ý muốn, tác động xấu đến hoạt


14

động sản xuất kinh doanh và quá trình tồn tại, phát triển của doanh nghiệp. Thông
thường trong kinh doanh, rủi ro được đo lường bằng độ lệch chuẩn giữa lợi nhuận
thực tế và mức lợi nhuận dự kiến của chủ thể. Mức biến động lợi nhuận càng lớn
nghĩa là sự không chắc chắn càng nhiều thì nguy cơ rủi ro càng cao.
Kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh đặc biệt, do vậy những rủi ro đối với
hoạt động ngân hàng cũng vì thế mà mang tính đặc thù. Cũng có nhiều khái niệm
được đưa ra về rủi ro hoạt động của ngân hàng hay rủi ro tác nghiệp, trong đó định
nghĩa có thể nói chung nhất được đề cập trong Basel 2. Theo Ủy ban Basel về giám
sát ngân hàng thì rủi ro tác nghiệp (hay còn gọi là rủi ro hoạt động) là rủi ro gánh
chịu những khoản thua lỗ bắt nguồn trực tiếp hay gián tiếp từ sự thiếu hiệu quả hay
không hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ, của nguồn nhân lực hay từ các sự
kiện bên ngoài (Basel Committee on Banking Supervision, 2001). Tuy nhiên, Ủy
ban Basel khuyến nghị chung đối với NHTM là, dù định nghĩa về rủi ro của mình là
gì, điều quan trọng là ngân hàng phải hiểu rõ và nắm vững bản chất của rủi ro vận
hành, vì chỉ có thế ngân hàng mới tự xây dựng cho mình hệ thống kiểm soát rủi ro
và phân loại rủi ro có hiệu quả.
Theo đó, thì cũng có nhiều cách để phân loại rủi ro trong hoạt động kinh doanh
ngân hàng, tùy thuộc vào mục địch của việc nghiên cứu, phân tích. Theo Joel Bessis
(2002), thì rủi ro trong hoạt động ngân hàng được phân loại như sau:


15

Hình 2.1: Phân loại rủi ro trong kinh doanh ngân hàng
Nguồn: Risk Management in Banking, Joel Bessis (2002)