80
Chỉång 5

CẠC CÅ CÁÚU SINH LỈÛC

Tu theo ngưn nàng lỉåüng sỉí dủng, cạc cå cáúu sinh lỉûc ca âäư gạ cọ thãø
chia ra: khê nẹn, dáưu ẹp, chán khäng, tỉì, âiãûn tỉì, âiãûn-cå khê, li tám...So våïi cå
cáúu kẻp bàòng tay tuy chụng cọ mäüt säú nhỉåüc âiãøm nhỉ âi hi cạc trang bë phủ
km theo, phỉïc tảp, song chụng cọ nhỉỵng ỉu âiãøm cå bn nhỉ thåìi gian kẻp chàût
gim, gim nhẻ sỉïc lao âäüng ca cäng nhán, lỉûc kẻp â låïn, äøn âënh...
5-1.Cå cáúu sinh lỉûc bàòng khê nẹn .
Khê nẹn âỉåüc sỉí dủng khạ räüng ri trong sn xút cäng nghiãûp. Khê nẹn l
khäng khê sảch âỉåüc mạy nẹn khê nẹn âãún ạp sút 6÷7atm âãø khi âi qua cạc äúng
dáùn âãún âäư gạ cọ ạ
p sút lm viãûc 3-4 atm. Dng khê nẹn cọ nhỉỵng ỉu âiãøm sau :
- Náng cao nàng sút lao âäüng, gim båït thåìi gian kẻp chàût v thạo chi tiãút
(0,5÷1,2) s, so våïi kẻp chàût bàòng tay cọ thãø gim thåìi gian ny tỉì (5÷10) láưn.
- Gim nhẻ sỉïc lao âäüng ca cäng nhán trong quạ trçnh kẻp chàût v thạo
chi tiãút. Nãúu nhỉ kẻp bàòng tay, lỉûc tạc dủng tỉì tay cäng nhán (70÷100N) thç åí cạc
trang bë khê nẹn lỉûc âãø âiãưu khiãøn cạc trang bë (cå cáúu) ny chè khong (10
÷
15N)
- Lỉûc kẻp â låïn, âãưu v cọ thãø kiãøm tra, âiãưu chènh dãù dng trong quạ
trçnh lm viãûc.
- Cọ thãø kẻp chàût cng mäüt lục nhiãưu âiãøm trãn chi tiãút, cọ
thãø kẻp chàût
nhiãưu chi tiãút trãn âäư gạ, âiãưu khiãøn thäúng nháút, tỉì xa âãø cọ kh nàng tỉû âäüng hoạ.

5-1-1 Xi lanh piston.
Loải xi lanh piston thỉåìng sỉí dủng trong kãút cáúu cạc âäư gạ cáưn âãún lỉûc kẻp
v hnh trçnh kẻp låïn. Cọ thãø chãú tảo xi lanh mäüt chiãưu, xi lanh hai chiãưu cho cạc
âäư gạ cäú âënh (âäư gạ khoan, phay, bo...) v cho âäư gạ quay (âäư gạ tiãûn, mi...).
Lỉûc sinh ra ca cạc loải xi lanh phủ
thüc vo âỉåìng kênh piston, ạp sút khê nẹn
v hnh trçnh kẻp .
Xi lanh â tiãu chøn hoạ, lm råìi bạn ngoi thë trỉåìng hồûc cọ thãø lm
ngay trong trong âäư gạ.
a) Xi lanh mäüt chiãưu, mäüt piston (hçnh5-2a,b).

- Âäúi våïi så âäư hçnh 5-2a: Khi van phán phäúi cho khê nẹn âi vo bưng trại
ca xi lanh, s tảo ra lỉûc kẻp :
( )
qp
4
dD
Q
22
−⋅
−⋅
=
η
π

Trong âọ: D- Âỉåìng kênh piston (m); d- Âỉåìng kênh cạn piston (mm);
Hçnh 5-1: Hãû thäúng truưn âäüng khê nẹn :1-bçnh lc khê,2-van gim
ạp,3-van mäüt chiãưu,4-van phán phäúi,5-van tiãút lỉu, 6-ạp kãú, 7-xi lanh
7


( )
skq
0
+δ=
, δ
0
- âäü co lục
âáưu ca l xo (mm), s- hnh trçnh cạn (mm), k- hãû säú cỉïng vỉỵng ca l xo, tỉïc l
lỉûc cáưn thiãút âãø ẹp l xo co lải 1mm, k=0,15÷0,35kG/mm; η- Hiãûu sút ,η=85%
kãø âãún máút mạt vç ma sạt giỉỵa piston v xi lanh, cạn piston v v.
- Âäúi våïi så âäư hçnh 5-2b: khi khê nẹn âi vo bưng phi ca xy lanh, s
tảo ra lỉûc kẻp :

qp
4
D
Q
2
−⋅
⋅
=
η
π

b) Loải xi lanh hai chiãúu, mäüt piston (hçnh 5-3)
Khê nẹn cọ thãø vo bãn trại hồûc bãn phi xi lanh, loải ny hnh trçnh
piston di, chuøn âäüng âỉåüc c hai phêa.

- Khi khê nẹn âi vo bưng bãn trại, lỉûc kẻp l (hçnh 3-5a):
η

( )
η
π
⋅⋅
−⋅⋅
= p
4
dD2
Q
22

Khi piston dëch vãư phêa trại, lỉûc kẻp l :
( )
η
π
⋅⋅
−⋅
= p
4
dD
Q
22

Q
d
D
Hçnh 5-4 :xi lanh khê nẹn loải hai piston
Q
1


22

( )
η
π
⋅⋅
−⋅⋅
= p
4
dDn
Q
22
1

Xi lanh piston cọ thãø sinh ra lỉûc kẻp Q
≥
5000 kG. Âỉåìng kênh tiãu chøn
ca piston l: D=50, 75, 100,150, 200, 250, 300...mm; âỉåìng kênh cạn piston
d=16...80 mm; hnh trçnh lm viãûc L=10...200mm.
Âäü nhạm màût trong xi lanh cáưn âảt R
a
=0,63
÷
1,25 âãø gim ma sạt.
- Kãút cáúu xi lanh piston cọ thãø tham kho trong cạc säø tay cå khê.
5-1-2 Xi lanh mng.
Loải xi lanh mng cọ v gäưm hai nỉỵa ụp vo nhau, giỉỵa hai nỉỵa cọ mäüt
mng mng. Váût liãûu ca v lm bàòng gang âục hồûc bàòng thẹp êt cạc bon. Mng
lm bàòng cao su chëu dáưu, li bàòng vi, ngoi ẹp cao su hồûc bàòng kim loải (thẹp
60).

1
5
d
1

Q

Q
3

3
2
4

84
- Theo hçnh 5 -5 a
Diãûn têch lm viãûc ca mng l hçnh trn âỉåìng kênh D. Nhỉng ạp lỉûc khê
nẹn tạc dủng lãn diãûn têch cọ âỉåìng kênh d (âéa kim loải âåỵ) s truưn ton bäü
lãn cạn v bàòng :(hçnh 5- 6).
pd
4
Q
2
1
⋅⋅=
π


3
R
R
2
rR
rR
p2
d2P
rR
R
Q
−⋅+
⋅
=
⎥
⎦
⎤
⎢
⎣
⎡
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝
⎛
−−⋅
⎟

22
−+⋅+⋅⋅
π
=
∑

Trong âọ: q- Lỉûc chäúng lải ca l xo; D- Âỉåìng
kênh cọ êch ca mng; d- Âỉåìng kênh cạn piston; d
1
-
Âỉåìng kênh ca âéa
-Theo hçnh 5 - 5b:
()
FddDDP
12
Q
22
−+⋅+⋅⋅=
π

F- Lỉûc ma sạt giỉỵa cạn v v.
Chụ : theo cạch tênh åí trãn, ta â b qua lỉûc lm
mng biãún dảng.
Mún tàng lỉûc kẻp phi tàng âỉåìng kênh d, tỉïc l
tàng tè säú d/D. Nhỉng tè säú ny lải bë tênh dn häưi ca
mng hản chãú, do âọ hnh trçnh lải gim, thỉåìng chè dng d/D≤ 0,8.
Âãø tàng lỉûc Q m khäng tàng âỉåìng kênh D ca xi lanh, ta cọ thãø dng loải
xi lanh nhiãưu mng.

Ỉu âiãøm ca loải xi lanh mng so våïi xi lanh piston :

Nhỉåüc âiãøm ca xi lanh mng l :
1-Lỉûc kẻp v thạo khäng phi hàòng säú, vç khi tàng hnh trçnh lm viãûc,
tàng lỉûc biãún dảng mng do âọ lỉûc kẻp gim.
2-Hnh trçnh lm viãûc ngàõn tu thüc vo hçnh dảng ca mng, bãư dy v
váût liãûu chãú tảo mng. Thỉåìng hnh trçnh lm viãûc ca cạn piston khäng låïn quạ
1/3 âỉåìng kênh ca mng.

5-2. Cå cáúu sinh lỉûc bàòng dáưu ẹp.
Trong trỉåìng håüp cáưn lỉûc låïn, cå cáúu sinh lỉûc bàòng khê nẹn s ráút cäưng
kãưnh, khäng håüp lê. Do âọ cọ thãø dng cå cáúu sinh lỉûc bàòng dáưu ẹp. Cå cáúu sinh
lỉûc bàòng dáưu ẹp cọ nhỉỵ
ng ỉu âiãøm sau :
1-p lỉûc ca dáưu cao 10 ÷30 láưn so våïi khê nẹn, do âọ våïi cng mäüt lỉûc
kẻp, kêch thỉåïc ca xi lanh dáưu ẹp nh, gn hån nhiãưu so våïi xi lanh khê nẹn. Âäü
cỉïng vỉỵng ca âäư gạ cao hån, cọ thãø náng cao chãú âäü càõt.
2-p lỉûc dáưu låïn cọ thãø truưn lỉûc kẻp trỉûc tiãúp, khäng cáưn qua cå cáúu
trung gian (âãø phọng âải lỉûc kẻp), do âọ kãút cáúu âäư gạ âån gin.
3- Dáưu ẹp trong xi lanh âm bo kh nàng bäi trån, lm gim âäü mn ca
cạc bäü pháûn, náng cao thåìi gian sỉí dủng.
4- Âäư gạ dng dáưu ẹp lm viãûc ãm , khäng äưn.
Hãû thäúng trang bë cáưn thiãút âãø sỉí dủ
ng cå cáúu sinh lỉûc bàòng dáưu ẹp gäưm :
Âäüng cå - båm thu lỉûc, hãû thäúng âỉåìng äúng, cå cáúu âiãưu khiãøn, cạc cå cáúu phủ
khạc...Táút c cạc cå cáúu âọ lm viãûc dỉåïi ạp lỉûc cao, nãn u cáưu chiïnh xạc cao,
kên khêt täút, chãú tảo khọ v giạ thnh cao. Nãúu trãn cạc mạy cọ hãû thäúng båm dáưu,
cọ thãø rụt ra mäüt nhạnh dng cho âäư gạ thç chi phê cho viãûc dng âäư gạ âåỵ täún
kẹm hån.
Så âäư lm viãûc ca mäüt cå cáúu dáưu ẹp nhỉ hçnh 5-7.
Båm dáưu ẹp dng trong âäư gạ thỉåìng l cạc loải båm bạnh ràng, båm
piston, båm cạnh gảt...Nàng sút ca båm âỉåüc chn theo cäng thỉïc: