BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ HOÀNG YẾN

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG
CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT CẦN THƠ CỦA HỌC
SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ HOÀNG YẾN

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG
CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT CẦN THƠ CỦA HỌC
SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Kinh doanh Thương mại
Mã số: 8340121

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN THANH MINH


2.2.1. Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action)..........................7
2.2.2. Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior)...........................8
2.3. Các nghiên cứu trước có liên quan............................................................... 10
2.3.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài.................................................. 10
2.3.2. Các công trình nghiên cứu trong nước................................................... 11
2.4. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu đề xuất................................. 14
2.4.1. Giả thuyết nghiên cứu........................................................................... 14


CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU........................................................... 23
3.1. Quy trình nghiên cứu.................................................................................... 23
3.2. Nghiên cứu định tính.................................................................................... 26
3.2.1. Điều chỉnh mô hình đề xuất và xây dựng thang đo dự kiến...................26
3.2.2. Mô hình điều chỉnh và thang đo............................................................ 27
3.3. Nghiên cứu định lượng sơ bộ....................................................................... 32
3.4. Nghiên cứu định lượng chính thức............................................................... 32
3.4.1. Kích thước mẫu..................................................................................... 32
3.4.2. Phương pháp chọn mẫu và thu thập dữ liệu........................................... 33
3.4.3. Làm sạch và mã hoá dữ liệu.................................................................. 34
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU............................................................ 40
4.1. Thống kê mô tả mẫu..................................................................................... 40
4.1.1. Giới tính................................................................................................ 40
4.1.2. Học lực.................................................................................................. 41
4.1.3. Lĩnh vực yêu thích................................................................................. 42
4.1.4. Khu vực mà gia đình đang sinh sống..................................................... 43
4.2. Thống kê mô tả biến..................................................................................... 45
4.3. Đánh giá độ tin cậy thang đo........................................................................ 49
4.4. Phân tích nhân tố khám phá EFA................................................................. 53
4.4.1. Phân tích EFA cho các biến độc lập....................................................... 53
4.4.2. Phân tích EFA cho biến phụ thuộc......................................................... 57

Variance Inflation Factor


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1: Thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn Trường Cao đẳng
Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ của học sinh trung học phổ thông..............................29
Bảng 4.1: Bảng phân bố mẫu theo Giới tính.......................................................... 40
Bảng 4.2: Bảng phân bố mẫu theo Học lực........................................................... 41
Bảng 4.3: Phân bố mẫu theo Lĩnh vực yêu thích................................................... 42
Bảng 4.4: Phân bố mẫu theo Khu vực mà gia đình đang sinh sống.......................44
Bảng 4.5: Kết quả thống kê mô tả biến.................................................................. 46
Bảng 4.6: Bảng kết quả phân tích Cronbach’s Alpha............................................. 50
Bảng 4.7: Bảng kết quả phân tích EFA các biến độc lập....................................... 55
Bảng 4.8: Bảng kết quả phân tích EFA biến phụ thuộc.......................................... 57
Bảng 4.9: Kết quả phân tích tương quan Pearson.................................................. 59
Bảng 4.10: Bảng chỉ tiêu đánh giá độ phù hợp của mô hình.................................62
Bảng 4.11: Bảng kiểm định độ phù hợp của mô hình............................................ 62
Bảng 4.12: Bảng thông số thống kê của từng biến trong mô hình hồi quy............63


DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1: Mô hình Thuyết hành động hợp lý của Ajzen và Fishbein.........................8
Hình 2.2: Mô hình thuyết hành vi dự định của Ajzen................................................ 9
Hình 2.3: Mô hình quyết định dự thi vào đại học.................................................... 12
Hình 2.4: Mô hình quyết định dự thi vào trường đại học........................................13
Hình 2.5: Mô hình quyết định chọn trường đại học của học sinh THPT.................14
Hình 2.6: Mô hình nghiên cứu đề xuất.................................................................... 21
Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu............................................................................... 24
Hình 3.2: Mô hình nghiên cứu điều chỉnh............................................................... 28
Hình 4.1: Phân bố mẫu theo Giới tính..................................................................... 41

trường của sinh viên là yếu tố quyết định sự thành công trong cạnh tranh nhằm thu
hút người học.
Ngày nay, người học thường gặp khó khăn khi đưa ra quyết định chọn trường
như: trường nào phù hợp với khả năng, sở thích của mình; không biết chính xác mình
muốn gì nên có nhiều bậc cha mẹ làm thay cho con cái. Bên cạnh đó lại có thêm ý kiến
của những người khác mang tính chất tham khảo hoặc xu hướng chung của bạn bè tìm
đến các trường có danh tiếng. Hoặc người học chỉ chọn trường dựa vào cảm


2

tính, không có sự tìm hiểu và nắm bắt những thông tin cần thiết về trường thi tuyển
để rồi đưa đến tình trạng thái độ không tốt trong việc học, bỏ học giữa chừng, tốt
nghiệp không có việc làm, không tâm huyết với nghề nghiệp khiến cho người học
càng ngày càng lúng túng khi chọn trường. Cụ thể năm 2017 có khoảng 237.000
người có trình độ đại học cao đẳng thất nghiệp, tăng gần 54.000 người so với cùng
kỳ năm 2016. (Số liệu thống kê Bộ lao động – Thương binh và xã hội, 2018)
Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ đã chuyển sang hướng đào tạo
nghề thuộc Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội. Dưới áp lực cạnh tranh tuyển sinh
gay gắt, tình hình tuyển sinh khá khó khăn, số lượng tuyển sinh ngày càng giảm
(Báo cáo tổng kết kết quả đào tạo của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ
qua 3 năm 2015-2017). Hiện tại có rất nhiều nghiên cứu về vấn đề chọn trường của
học sinh nhưng đa số đều là nghiên cứu cho trường đại học, chưa có nghiên cứu cho
các trường cao đẳng, đặc biệt là cao đẳng theo hướng nghề. Thêm vào đó các nghiên
cứu này được thực hiện tại Quảng Ngãi, Thành phố Hồ Chí Minh, Tiền Giang, Kiên
Giang, An Giang. Tại Cần Thơ – trung tâm của khu vực đồng bằng sông Cửu Long,
nơi tập trung nhiều cơ sở giáo dục lớn, có tên tuổi và bề dày kinh nghiệm giảng dạy,
vẫn chưa có nghiên cứu được thực hiện, đặc biệt là tại trường Cao đẳng Kinh tế – Kỹ
thuật Cần Thơ. Vì vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào để thu hút đủ số lượng thí sinh
đăng ký vào trường Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ, tìm ra các

- Thời gian nghiên cứu: được thực hiện từ tháng 03/2018 – tháng 09/2018.
1.5. Phương pháp nghiên cứu
Tác giả sử dụng phương pháp hỗn hợp - kết hợp giữa nghiên cứu định tính
và nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu được thực hiện theo bốn giai đoạn: (1):
nghiên cứu định tính với cán bộ tuyển sinh, (2): nghiên cứu định tính với học sinh
THPT, (3) nghiên cứu định lượng sơ bộ và (4): nghiên cứu định lượng chính thức.


4

- Nghiên cứu định tính với cán bộ tuyển sinh: được thực hiện thông qua thảo
luận tay đôi nhằm xây dựng mô hình nghiên cứu và thiết kế thang đo cho các khái

niệm nghiên cứu.
- Nghiên cứu định tính với học sinh THPT: được thực hiện thông qua thảo
luận nhóm nhằm tìm hiểu nhận thức của họ về vấn đề nghiên cứu, điều chỉnh thang
đo, từ đó hoàn thành thang đo dự kiến.
- Nghiên cứu định lượng sơ bộ: phỏng vấn các đối tượng khảo sát thông qua
bảng câu hỏi chi tiết để cấu trúc lại mô hình nghiên cứu và hoàn chỉnh thang đo dự

kiến. Từ đó; xây dựng thang đo và mô hình nghiên cứu chính thức.
Nghiên cứu định lượng chính thức: phỏng vấn các đối tượng khảo sát thông
qua bảng câu hỏi chi tiết nhằm kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.
1.6. Ý nghĩa của đề tài
1.6.1. Ý nghĩa về mặt học thuật
Kết quả nghiên cứu góp phần chỉ ra được các nhân tố ảnh hưởng đến việc
quyết định chọn trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ của học sinh trung
học phổ thông, bên cạnh đó, nghiên cứu có thể được sử dụng như nguồn tham khảo
cho những cơ sở giáo dục quan tâm đến vấn đề này, hay mở ra hướng mới cho
những nghiên cứu tiếp theo.

Chương 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
Chương 5 trình bày kết luận và hàm ý quản trị để trường tuyển sinh hiệu quả.
Chương này cũng nêu ra hạn chế của đề tài nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên
cứu tiếp theo.


6

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
2.1. Các khái niệm nghiên cứu
Ý định là một động từ, chỉ việc có ý kiến dứt khoát về việc làm cụ thể nào
đó, là kết quả lựa chọn một trong các khả năng, sau khi đã có sự cân nhắc. (Hoàng
Phê, 2018)
Trường cao đẳng là một loại hình cơ sở giáo dục đại học của Việt Nam. Đây là
trường đào tạo trình độ sau trung học nhưng thấp hơn bậc đại học, gọi là bậc cao đẳng,
hệ cao đẳng, hay giáo dục cao đẳng. Các trường cao đẳng tuyển những người có bằng
trung học phổ thông hoặc tương đương, và có chương trình đào tạo dài khoảng ba năm.
Sinh viên học xong cao đẳng có thể tham gia thi tuyển để được chọn vào học “liên
thông” lên bậc đại học ở một số trường đại học. (Luật Giáo dục, 2005)

Chương trình đào tạo trình độ cao đẳng, đại học gồm: mục tiêu, chuẩn kiến
thức, kỹ năng của người học sau khi tốt nghiệp; nội dung đào tạo, phương pháp
đánh giá đối với mỗi môn học và ngành học, trình độ đào tạo; bảo đảm yêu cầu liên
thông giữa các trình độ và với các chương trình đào tạo khác. (Luật Giáo dục, 2005)
Chọn trường: là một quá trình phức tạp, đa giai đoạn trong đó một cá nhân
phát triển những nguyện vọng để tiếp tục giáo dục chính quy sau khi học trung học,
tiếp theo sau đó bởi một ý định theo học một trường đại học cụ thể, cao đẳng hoặc
quá trình đào tạo của một tố chức hướng nghiệp tiên tiến. (Hossler và các cộng sự,
1987)
Hướng nghiệp là hệ thống những biện pháp dựa trên cơ sở tâm lý học, sinh lý

người khi họ yêu thích hay chán ghét, đánh giá tích cực hoặc tiêu cực đối với hành
vi và kết quả của nó.
Chuẩn chủ quan (Subjective Norms) là nhận thức về người thân trong gia
đình như cha mẹ, anh chị em, hay bạn bè, đồng nghiệp về việc ảnh hưởng của họ
đến việc có nên thực hiện hành vi hay không. (Ajzen, 1975).


8

Hình 2.1: Mô hình Thuyết hành động hợp lý của Ajzen và Fishbein
Nguồn: Ajzen và Fishbein,
1975
Hạn chế mô hình TRA: Chỉ có ý nghĩa khi một người trước khi thực hiện hành

vi họ đã có ý thức, ý định trước đó. Mô hình không giải thích được các trường hợp
khác như: cá nhân thực hiện hành vi không hợp lý, họ làm theo quán tính của họ
hay không có ý thức khi thực hiện một hành vi (Ajzen, 1985).
2.2.2. Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior)
Ajzen (1991) đã phát triển Thuyết hành vi hoạch định (Theory of Planed
Behavior – TPB) được dựa trên thuyết hành động hợp lý của Ajzen và Fishbein
(1975), khắc phục những nhược điểm của mô hình TRA. Thuyết hành vi hoạch định
đặt hành vi cá nhân vào bối cảnh hay hoàn cảnh cụ thể để hiểu rõ hơn về hành vi
của họ. Điều này sẽ giúp chúng ta dự đoán được tại sao họ thực hiện hành vi này.
TPB lý giải ý định cho hành vi có thể dự đoán được và nó được dự đoán bởi các
nhân tố thái độ, chuẩn chủ quan và cuối cùng là nhận thức của con người kiểm soát
hành vi của họ. (Xem hình 2.2).


9


Cabrera và La Nasa (2000) đã dựa trên mô hình của Chapman (1981) đã
nghiên cứu được mô hình 3 giai đoạn về vấn đề chọn trường đại học. Từ đó, tác giả
cho rằng ngoài mong đợi về học tập thì những trông chờ về công việc sau này của
học sinh cũng là một nhân tố được xem là ảnh hưởng đến ý định chọn trường đại
học của học sinh.
M.J. Burns và các cộng sự (2006), trong bài nghiên cứu của mình về sự lựa
chọn của sinh viên Mỹ gốc Phi được nhận vào trường Cao đẳng Nông nghiệp, Thực
phẩm và Tài nguyên thiên nhiên tại Đại học Missouri – Columbia. Mẫu của nghiên
cứu này là 22 sinh viên người Mỹ gốc Phi được nhận vào trường cho học kỳ mùa
thu 2005. Nghiên cứu đã đóng góp thêm các nhân tố về học bổng, sự an toàn khi ở
ký túc xá, chất lượng học tập của sinh viên tại trường, thương hiệu, tỷ lệ đầu vào,
điểm chuẩn của trường và sự đa dạng của ngành học đó là những nhân tố ảnh hưởng
đến việc chọn trường của học sinh. Tuy nhiên nghiên cứu này thực hiện tại Mỹ, sẽ
có nhiều yếu tố chưa được kiểm định với trường Cao đẳng tại Việt Nam.
Karl Wagner và Yousefi Fard (2009) trong nghiên cứu đã đưa ra các mô hình, cụ
thể là 3, gồm: Mô hình kinh tế, mô hình xã hội và mô hình kết hợp, đã xác định các
nhân tố có tác động quan trọng đối với ý định của học sinh Malaysia khi theo đuổi việc
học đại học, cao đẳng: Chi phí việc học, môn học của ngành và giá trị bằng cấp. Các
nhân tố khác như sự ảnh hưởng từ gia đình, bạn bè, các khía cạnh vật chất và trang thiết
bị của nhà trường. Và đặc điểm trường cũng có một số tác động đến ý định của học
sinh, nhưng mức độ không cao. Hạn chế của nghiên cứu: Cỡ mẫu (N =

162) không đủ để đại diện cho toàn bộ tổng thể, có thể không đưa ra một bức tranh
toàn cảnh về phản ánh toàn bộ dân số Malaysia; khả năng tiếp cận và đánh giá các
câu hỏi trong bảng câu hỏi của người trả lời có thể không chính xác do sự hiểu lầm
giữa suy nghĩ của người trả lời và mục tiêu của câu hỏi tương ứng.


11



Nhân tố nỗ lực giao tiếp với học sinh của
các trường đại học
Quyết định

Nhân tố bản thân của học sinh

lựa chọn
trường đại học

Nhân tố cá nhân có ảnh hưởng đến quyết
định của học sinh tương lai
Nhân tố đặc điểm cố định của trường đại
học
Hình 2.3: Mô hình quyết định dự thi vào đại học
Nguồn: Quí và Thi,
2009
Nguyễn Minh Hà và cộng sự (2011) thực hiện nghiên cứu về Các nhân tố
ảnh hưởng đến việc sinh viên chọn trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh
khám phá ra có 7 nhân tố ảnh hưởng đến việc sinh viên chọn trường, tất cả 7 nhân
tố đều có mối quan hệ với nhau. Nghiên cứu được thực hiện với mẫu khảo sát là
những sinh viên năm nhất. Nghiên cứu này được thực hiện ở trường Đại học Mở và
là sản phẩm đặc trưng của riêng trường.
Nghiên cứu của Nguyễn Phương Toàn (2011) về các nhân tố ảnh hưởng đến
ý định dự thi vào trường đại học của học sinh trên địa bàn Tiền Giang cho thấy có 5
nhân tố ảnh hưởng. Hạn chế của nghiên cứu: Mẫu nghiên cứu lấy ở 8 trường THPT
được chọn theo phương pháp thuận tiện, dữ liệu thu thập được có thể bị ảnh hưởng
một phần bởi mẫu chưa mang ý nghĩa tổng quát cao khi chỉ thực hiện tại 8/34
trường THPT tại tỉnh Tiền Giang. Nghiên cứu chỉ lấy mẫu ở khu vực tỉnh Tiền
Giang và nhiều yếu tố chưa được đưa vào khảo sát trong nghiên cứu.(R2 là 26%)

trường đại học của học sinh THPT tại TP. HCM theo các đặc điểm như giới tính,
học lực, nơi ở của học sinh, các khu vực ưu tiên khác nhau. Công việc tương lai
không đề cập đến tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm sau khi tốt nghiệp.


14

Hình 2.5: Mô hình quyết định chọn trường đại học của học sinh THPT
Nguồn: Đoàn Cao Thành Long, 2015

2.4. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu đề xuất
2.4.1. Giả thuyết nghiên cứu
2.4.1.1 Nhân tố về đặc điểm cố định trường
Những yếu tố thuộc về đặc điểm cố định trường (Fixed college
characteristic) như: chi phí cho việc học, quy mô đại học, môi trường trong khuôn
viên trường, chương trình giảng dạy, trang thiét bị, cơ sở vật chất.
Các nghiên cứu của D.W. Chapman (1981), Quí & Thi (2009); Nguyễn
Phương Toàn (2011) đều kiểm định được đặc điểm cố định của một trường có tác
động tích cực đến việc lựa chọn trường của học sinh. Sự sẵn có của các khóa học là
một đặc điểm trường đại học quan trọng (Padlee và các cộng sự, 2010). Theo
Hossler và cộng sự (1989), đặc điểm cố định có nhiều khả năng trở thành thuộc tính
quan trọng trong giai đoạn tìm kiếm trường đại học của sinh viên.
Wagner và Fard (2009) xác định các nhân tố thuộc về là điểm cố định của
trường như cơ sở vật chất và trang thiết bị, chi phí việc học và nó có ảnh hưởng lớn
đến ý định chọn trường của học sinh. Emanuela Maria (2013) cũng cho rằng ý định


15

chọn trường của học sinh bị ảnh hưởng bởi mối quan hệ của các nhân tố: Học bổng,

có suy nghĩ đến cơ hội việc làm trong tương lai cùng với bằng cấp khi lựa chọn
trường đại học.
Emanuela Maria (2013) trong nghiên cứu của mình cũng chỉ ra cơ hội việc
làm lúc hoàn thành chương trình học cũng là một nhân tố ảnh hưởng đến việc ý
định chọn trường đại học của học sinh THPT.
Cơ hội việc làm được chứng minh là có tác động tích cực đến đến ý định chọn
trường của học sinh (Nguyễn Phương Toàn, 2011). Theo Quí và Thi (2009), Lưu Thị
Thái Tâm và cộng sự (2017) thì kết quả nghiên cứu đều chỉ ra rằng nhân tố Cơ hội tìm
được việc làm là nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định chọn trường đại học của học
sinh THPT, dù hai nghiên cứu được thực hiện ở Quảng Ngãi và An Giang.

Có thể thấy nhân tố này đã được rất nhiều tác giả kiểm định và kết quả là có
ảnh hưởng đến việc chọn trường nhưng chưa có nghiên cứu ở trường Cao đẳng
Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ, do đó tác giả đề xuất giả thuyết:
Giả thuyết H2: Cơ hội việc làm có ảnh hưởng tích cực đến ý định chọn
trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ của học sinh THPT.
2.4.1.3 Nhân tố về nỗ lực giao tiếp của trường đến học sinh
D.W. Chapman (1981) khẳng định nỗ lực tiếp thị của các trường đại học để
giao tiếp, tác động đến ý định khi chọn trường của học sinh.
Hossler và các cộng sự (1987) chỉ ra học sinh nhận thấy rằng cuộc viếng
thăm các trường và người đại diện tư vấn tuyển sinh có tác động đến họ hơn, trong
đó chuyến viếng thăm trường là nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến ý định ghi
danh của học sinh. Kember và các cộng sự (2010) nói rằng học sinh trung học tìm
kiếm thông tin về đại học từ sinh viên đại học hiện tại, người tư vấn hướng nghiệp
và giảng viên.
Kết quả nghiên cứu của Joseph Sia Kee Ming (2010) chỉ ra hoạt động quảng
cáo; người đi tuyển sinh, cuộc giao lưu với các trường cấp 3; tham quan trường là
những nhân tố thúc đẩy ý định chọn trường của người học.