BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

TRƯƠNG THANH THÙY

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH
MUA BẢO HIỂM HƯU TRÍ TỰ NGUYỆN ĐỐI
VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN
THỊ XÃ BÌNH LONG,TỈNH BÌNH PHƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Quản trị kinh doanh
Mã số ngành: 60340102

TP.Hồ Chí Minh, tháng 09 năm 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

TRƯƠNG THANH THÙY

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH
MUA BẢO HIỂM HƯU TRÍ TỰ NGUYỆN ĐỐI
VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN
THỊ XÃ BÌNH LONG,TỈNH BÌNH PHƯỚC



TS.Võ Tấn Phong

Phản biện 1

3

TS.Lê Quang Hùng

Phản biện 2

4

TS.Ngyễn Đình Luận

5

TS.Trần Anh Minh

Ủy viên
Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ:

31/8/2016

V- Cán bộ hướng dẫn: TS.Mai Thanh Loan
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
(Họ tên và chữ ký)

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
(Họ tên và chữ ký)


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này
đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn
gốc.
Học viên thực hiện Luận văn
(Ký và ghi rõ họ tên)


ii

LỜI CÁM ƠN
Qua quá trình học tập và nghiên cứu, tôi đã hoàn thành luận văn tốt nghiệp
của mình, có được kết quả như ngày hôm nay không chỉ do quá trình nỗ lực của bản

nhân tố EFA, kiểm định độ tin cậy Cronbach Alpha, phân tích tương quan và phân
tích hồi quy.
Kết quả nhận được là: kết quả nghiên cứu chỉ ra có 02 nhân tố ảnh hưởng
đến ý định mua BHHT TN, trong đó Thái độ đối với hành vi và nhận thức về thu
nhập là những tiêu chí để đánh giá Ý định mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện trên địa
bàn thị xã Bình Long ,tỉnh Bình Phước.


iv

ABSTRACT
The theme "The factors affecting the intention to buy voluntary pension
insurance of individual customers in the province of Binh Long Town, Binh Phuoc
province" is done for the purpose of determining the impact factor and level the
impact of these factors on purchase intention of voluntary pension insurance, from
which we make recommendations to providers of insurance products voluntary
pension (insurers) to increase the attractiveness of customer for this type of
insurance.
Process of implementation research is conducted in two steps of qualitative
research and quantitative research. Process after cleaning the survey data obtained
157 tables. The factors affecting the intention of the original research model
include: Attitudes towards behavior, subjective Standard, Cognitive behavioral
control, ability to accept financial risk, Awareness of income. SPSS 20 software
will be used to conduct data analysis, data analysis process includes: EFA factor
analysis, reliability testing Cronbach Alpha, correlation analysis and regression
analysis.
The results received are: the results of the study indicate there are 2 factors
that influence purchase intent voluntary pension insurance, in which attitudes
toward the behavior and perceptions of income are the criteria for assessing intend
to buy a voluntary pension insurance in the province of Binh Long town, Binh


Một số nghiên cứu trong nước : ......................................................... 13

2.2.2

Một số nghiên cứu ngoài nước ........................................................... 16

2.3 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU: ................................................................................ 17
2.3.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất và các giả thuyết. ...................................... 17
2.3.2 Cơ sở lý thuyết về mối quan hệ giữa biến độc lập và các biến phụ thuộc ...
.......................................................................................................... 19
2.4 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BẢO HIỂM HƯU TRÍ TỰ NGUYỆN .......... 22


vi
2.4.1Khái niệm, ưu thế của BHHT TN .......................................................... 22
2.4.2 Một số điều khoản của các công ty bảo hiểm: .................................................. 26
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 ........................................................................................ 29
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................... 30
3.1 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU ................................................................................. 30
3.1.1 Nghiên cứu định tính............................................................................. 30
3.1.2 Nghiên cứu định lượng: ........................................................................ 31
3.1.3 Phương pháp chọn mẫu ......................................................................... 31
3.2 KIỂM ĐỊNH THANG ĐO VÀ PHÂN TÍCH NHÂN TỐ ................................. 33
3.2.1 Kiểm định thang đo ............................................................................... 33
3.2.2 Phân tích nhân tố khám phá .................................................................. 33
3.3 PHÂN TÍCH HỒI QUI VÀ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH. ....................................... 35
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 ........................................................................................ 39
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ............................................................. 40
4.1 ĐẶC ĐIỂM MẪU KHẢO SÁT VÀ THỐNG KÊ MÔ TẢ CÁC BIẾN. ... 40

5.2.2 Hàm ý quản trị liên quan đến Thái độ đối với hành vi của khách hàng ........... 64
5.2.3 Hàm ý quản trị liên quan đến Chuẩn chủ quan của khách hàng....................... 64
5.3 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP
THEO .......................................................................................................... 65
5.3.1 Hạn chế của đề tài ................................................................................ 65
5.3.2 Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo: .................................................... 65
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................... 66


viii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
---***---

BHHTTN :

Bảo hiểm hưu trí tự nguyện

TRA

:

Lý thuyết hành động hợp lý

TPB

:

Lý thuyết hành vi dự định


Bảo hiểm xã hội tự nguyện

ASXH

:

An sinh xã hội


ix

DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Tóm tắt một số nghiên cứu trong nước có liên quan............................................................... 15
Bảng 2.2: Tóm tắt một số nghiên cứu ngoài nước có liên quan ........................................................ 16
Bảng 2.3: Cơ sở lý thuyết cho các giả thuyết .................................................................................. 21
Bảng 2.4. So sánh bảo hiểm hưu trí tự nguyện và hình thức gửi tiết kiệm ngân hàng ......................... 22
Bảng 2.5 Danh sách tên các sản phẩm bảo hiểm hưu trí tự nguyện của các doanh nghiệp bảo hiểm .... 27
Bảng 2.7 Quy định đóng phí của sản phẩm Điểm Tựa Hưu Trí (Manulife) ....................................... 28
Bảng 2.8 Quy định đóng phí của sản phẩm An Nghiệp Hưu Trí (AIA Việt Nam) .............................. 28
Bảng 2.9 Quy định đóng phí của sản phẩm An Nhàn Hưu Trí (Dai-ichi Life) ...................................... 28
Bảng 2.10 Quy định đóng phí sản phẩm Hưu Trí PVI Sun Life (PVI Sun Life) ................................. 28
Bảng 3.1:Thang đo của mô hình .................................................................................................. 32
Bảng 4.1: Giá trị của các biến theo thang điểm trung bình ........................................................... 41
Bảng 4.2: Kiểm định Cronbach’s Alpha ...................................................................................... 44
Bảng 4.3 : Kiểm định Cronbach’s Alpha thang đo Ý định tham gia BHHT TN lần 2 .................... 46
Bảng 4.4 : Ma trận xoay nhân tố .................................................................................................. 47
Bảng 4.5 : Rút trích nhân tố ......................................................................................................... 47
Bảng 4.6: Hệ số KMO and Bartlett's Test .................................................................................... 49
Bảng 4.7: Kết quả phân tích nhân tố ............................................................................................ 50
Bảng 4.8 : Ma trận tương quan .................................................................................................... 50

quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất ở châu Á và đứng thứ 7 trên thế giới. Điều đó
cho thấy chúng ta đã có được những thành tựu lớn trong việc cải thiện về chăm sóc
sức khỏe cho người dân và cộng đồng. Tuy nhiên, với nền kinh tế còn chưa vững
vàng như Việt Nam thì việc già hóa dân số có tác động không nhỏ đến ngân sách
chính phủ và quỹ hưu trí.
Theo số liệu từ Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2012 và Báo cáo dân số
của UN 2010/2011 thì chỉ có hơn 25,5% số người cao tuổi ở Việt Nam sống bằng
lương hưu hoặc trợ cấp xã hội, có trên 70% số người cao tuổi phải tự mưu sinh và
sống dựa vào con cháu trong gia đình. Tuổi thọ trung bình của người cao tuổi Việt
Nam ở mức trung bình cao (73 tuổi), tuy nhiên có tới 95% số người cao tuổi bị bệnh
tật, điều này đã gây sức ép rất lớn tới ngân sách chính phủ và hệ thống bảo hiểm xã
hội.
Theo như ông Vũ Xuân Tiền- Trưởng ban phản biện chính sách Hội đồng
các nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam cho rằng cần phải triển khai càng sớm Bảo
hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Nam bởi đây là hình thức hỗ trợ đắc lực cho bảo
hiểm xã hội, khắc phục được các nhược điểm của bảo hiểm xã hội là đối tượng hạn
chế và yêu cầu phải có hợp đồng lao động. Đồng thời, loại hình bảo hiểm này sẽ
giúp cải thiện cuộc sống người lao động khi về hưu.
Việc hình thành và phát triển loại hình bảo hiểm hưu trí tự nguyện sẽ giúp
cho việc cải cách hệ thống hưu trí Việt Nam dần trở thành hệ thống đa trụ cột, đảm
bảo sự bền vững cho hệ thống hưu trí. Người tham gia bảo hiểm hưu trí tự nguyện
sẽ giúp họ vừa cải thiện tài chính khi về hưu và đối phó những rủi ro phát sinh
trong cuộc sống. Đây có thể được xem là tầm nhìn có chiến lược dài hạn cho hệ
thống an sinh xã hội và phát triển kinh tế xã hội nước ta. Tuy nhiên, bảo hiểm hưu
trí tự nguyện còn khá mới mẻ đối với người dân Việt Nam và chỉ vừa được công bố
rộng rãi khi được bộ Tài chính ban hành Thông tư số 115/2013/TT-BTC hướng dẫn


2


Bình Phước


3

Đối tượng khảo sát: các đối tượng là cư dân trên điạ bàn thị xã Bình
Long,Tỉnh Bình Phước.
 Phạm vi nghiên cứu
-Phạm vi không gian: thị xã Bình Long, tỉnh Bình Phước
-Thời gian tiến hành khảo sát: từ ngày 15/2/2016 đến ngày 15/3/2016.
-Địa điểm tiến hành khảo sát : Bệnh viện, khu tổ dân phố, chợ và công
viên trên địa bàn thị xã Bình Long, tỉnh Bình Phước.
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Để thực hiện đề tài, tác giả tiến hành nghiên cứu định tính và nghiên cứu định
lượng .
 Nghiên cứu định tính:
-Thu thập và tổng hợp lý thuyết,các bài nghiên cứu liên quan để đề xuất
mô hình nghiên cứu.
-Tham khảo ý kiến chuyên gia về mô hình nghiên cứu đề xuất.
-Lập bản câu hỏi sơ bộ.
-Tham khảo ý kiến chuyên gia để điều chỉnh bản hỏi.
 Nghiên cứu định lượng:
Xử lý phiếu khảo sát bằng phần mềm SPSS:
-Thống kê mô tả các biến.
- Kiểm định thang đo.
- Phân tích nhân tố khám phá.
- Phân tích hồi qui: ma trận tương quan, mô hình hồi qui bội.
- Kiểm định mô hình.
- Phân tích sâu ANOVA để kiểm định sự khác biệt về ý định mua bảo hiểm
hưu trí tự nguyện giữa các nhóm tổng thể khác nhau.

5

CHƯƠNG 2:
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
2.1 LÝ THUYẾT CHUNG VỀ Ý ĐỊNH MUA CỦA KHÁCH HÀNG
2.1.1 Hành vi người tiêu dùng
Theo Philip Kotler (2001): hành vi người tiêu dùng được định nghĩa: “Một tổng
thể những hành động diễn biến trong suốt quá trình kể từ khi nhận biết yêu cầu cho tới
khi mua và sau khi mua sản phẩm”. Như vậy, hành vi người tiêu dùng là cách thức cá
nhân ra quyết định sẽ sử dụng các nguồn lực sẵn có của họ (thời gian, tiền bạc, nỗ lực)
như thế nào cho các sản phẩm tiêu dùng.
Theo hiệp hội Marketing Hoa Kỳ: hành vi người tiêu dùng chính là sự tác động
qua lại giữa các yếu tố kích thích của môi trường với nhận thức và hành vi của con
người mà qua sự tương tác đó, con người thay đổi cuộc sống của họ. Hành vi của người
tiêu dùng ảnh hưởng bởi bốn nhân tố: văn hóa, xã hội, cá nhân và tâm lý.
Theo Charles W. Lamb, Joseph F. Hair và Carl McDaniel (2000): Hành vi của
người tiêu dùng là một quá trình mô tả cách thức mà người tiêu dùng ra quyết định lựa
chọn và loại bỏ một loại sản phẩm hay dịch vụ.
Đặc điểm
của người
mua

Các tác
nhân
Marketing

Các tác
nhân khác

-Sản phẩm

phẩm
- Chọn nhãn
hiệu
- Chọn nơi mua
- Chọn lúc mua
- Chọn số lượng

(Nguồn: Philip Kotler (2001))

Hình 2.1: Mô hình hành vi tiêu dùng


6

Từ đó, có thể hiểu: Hành vi người tiêu dùng là nghiên cứu đặc điểm người tiêu
dùng, tâm lý, nhân khẩu học và những chuyển biến nhu cầu của con người; giải thích
quá trình quyết định lựa chọn hàng hóa, dịch vụ.
2.1.2 Những yếu tố chủ yếu ảnh hưỏng đến hành vi người tiêu dùng
Văn hoá
-Nền văn hoá
-Văn hoá đặc
thù
-Tầng lớp xã
hội

Xã hội
-Các nhóm
-Gia đình
-Vai trò địa
vị

kiêng không ăn thịt bò, phụ nữ ra đường đều phải bịt mặt và mặc quần áo kín mít. Như
vậy, các nhánh văn hoá khác nhau sẽ tạo thành các phân đoạn thị trường khác nhau.
Tầng lớp xã hội là những nhóm người tương đối ổn định trong xã hội được sắp
xếp theo thứ bậc, đẳng cấp, được đặc trưng bởi các quan điểm giá trị, lợi ích và hành vi
đạo đức chung trong mỗi giai tầng. Sự hình thành giai tầng xã hội không chỉ phụ


7

thuộc một yếu tố duy nhất là tiền bạc mà là sự kết hợp của trình độ văn hóa, nghề
nghiệp, những định hướng giá trị và những yếu tố đặc trưng khác. Các doanh nghiệp
cần quan tâm đến hành vi tiêu dùng trong các giai tầng, đặc biệt là đối với các hàng hoá
có tính dễ phô trương như quần áo, giày dép, xe cộ, nhà cửa, hoạt động vui chơi, giả
trí... Hiểu rõ hành vi tiêu dùng của các giai tầng, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để thực hiện
phương châm "Bán những thứ mà khách hàng cần".
(2) Các yếu tố xã hội
Nhóm có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến thái độ, hành vi của con
người. Những hàng hoá xa xỉ tiêu dùng nơi công cộng thì cá nhân chịu ảnh hưởng
mạnh bởi nhóm. Hàng hoá thiết yếu dùng riêng tư thì mức độ ảnh hưởng của nhóm
thấp.
Gia đình có ảnh hưởng mạnh đến hành vi mua của cá nhân, đặc biệt trong điều
kiện
Việt Nam khi nhiều thế hệ sống chung nhau trong một gia đình. Tuỳ từng loại hàng
hoá mà mức độ ảnh hưởng cuả vợ và chồng khác nhau. Mua xe máy thường do
chồng quyết định. Mua các đồ dùng bếp núc do vợ quyết định. Có khi cả hai đều
tham gia quyết định. Các nhà quảng cáo mỗi loại sản phẩm cần phải biết nhằm vào
ai để thuyết phục.
Vai trò và địa vị xã hội: . Địa vị của con người cao hay thấp phụ thuộc vào chỗ
họ thuộc tầng lớp nào trong xã hội. Với một con người cụ thể, sự chuyển đổi giai
tầng xã hội cao hơn hay tụt xuống giai cấp, tầng lớp xã hội thấp hơn là hiện tượng

vào hai yếu tố đó là: khả năng tài chính của họ và hệ thống giá cả hàng hóa. Tình trạng
kinh tế dựa vào thu nhập, phần tiết kiệm, khả năng đi vay, tích luỹ của người tiêu dùng
có ảnh hưởng rất lớn đến loại hàng hóa và số lượng hàng hóa mà họ lựa chọn mua
sắm… Những hàng hóa mang tính thiết yếu sự nhạy cảm về thu nhập thường thấp hơn
những loại hàng hóa xa xỉ.
Cá tính là những đặc tính tâm lý nổi bật của mỗi người dẫn đến các hành vi ứng
xử mang tính ổn định và nhất quán đối với môi trường xung quanh. Có thể nêu ra một
số các cá tính thường gặp như: tính cẩn thận; tính tự tin; tính bảo thủ; tính hiếu thắng;
tính năng động...Cá tính sẽ ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng của khách hàng. Những
người cẩn thận, những người bảo thủ thường không đi tiên phong trong việc sử dụng
sản phẩm mới. Ngược lại, là những người năng động, sáng tạo sẵn sàng chịu mạo hiểm
khi mua sản phẩm mới. Cá tính cũng là một căn cứ để cho doanh nghiệp định vị sản
phẩm. Nghiên cứu cá tính khách hàng cũng có ích cho đội ngũ tiếp thị.
(4) Các yếu tố tâm lý


9

Động cơ là nhu cầu đã trở nên bức thiết đến mức buộc con người phải hành động
để thỏa mãn nó. Về bản chất, động cơ là động lực thúc đẩy con người để thỏa mãn nhu
cầu hay ước muốn nào đó về vật chất, tinh thần hay cả hai. Cơ sở hình thành chính là
nhu cầu hay mục đích của hành động mua, nhu cầu của con người vô cùng phong phú
và đa dạng.
Nhận thức là khả năng tư duy của con người, nó có thể được định nghĩa là một
quá trình thông qua đó một cá nhân lựa chọn, tổ chức và giải thích các thông tin để tạo
nên một bức tranh có ý nghĩa về thế giới xung quanh. Động cơ thúc đẩy con người
hành động. Song hành động của con người diễn ra như thế nào lại phụ thuộc rất lớn vào
nhận thức của họ về môi trường xung quanh. Hai khách hàng có động cơ như nhau
cùng đi vào siêu thị nhưng sự lựa chọn nhãn hiệu, số lượng hàng hóa lại hoàn toàn khác
nhau. Thái độ của họ về mẫu mã, giá cả, chất lượng, mặt hàng, hệ thống dịch vụ… mọi

thức, sự ưa thích và xu hướng mua.
Mô hình TRA giải thích chi tiết hơn mô hình đa thuộc tính. Fishbein và Ajzen
(1975) đã nhìn nhận rằng thái độ của khách hàng đối với đối tượng không thể luôn
liên quan một cách có hệ thống đối với hành vi của họ. Và vì thế họ đã mở rộng mô
hình này để có mối quan hệ tốt hơn về niềm tin và thái độ của người tiêu dùng thì ảnh
hưởng đến xu hướng tiêu dùng. Mô hình TRA giải thích các hoạt động phía sau hành
vi. Mô hình này cho thấy xu hướng tiêu dùng là yếu tố dự đoán tốt nhất về hành vi
tiêu dùng

Nguồn: Schiffman và Kanuk, Consumer behavior, Prentice – Hall International Editions

Hình 2.3: Mô hình Lý thuyết hành động hợp lý của Ajzen và Fishbein
Mối quan hệ giữa thái độ, thái độ chủ quan và ý định mua thể hiện qua phương
trình sau:

BI = A*W1 + SN*W2. Trong đó:

BI : Ý định mua.


11

A : Thái độ của khách hàng đối với sản phẩm.
SN: Chuẩn chủ quan liên quan đến thái độ của nhóm ảnh hưởng.W1 và W2:
các trọng số của A và SN
Nếu nhà nghiên cứu người tiêu dùng chỉ muốn quan tâm đến việc dự đoán
hành vi mua, họ có thể đo lường ý định mua một cách trực tiếp (sử dụng các thang đo
ý định mua). Nhưng nếu nhà nghiên cứu quan tâm hơn nữa về sự hiểu biết các yếu tố
cơ bản góp phần đưa đến ý định mua thì họ sẽ phải xem xét các yếu tố dẫn đến ý định
mua là thái độ và thái độ chủ quan của khách hàng.