B
TR

GIÁO D C VÀ ÀO T O
NG

I H C KINH T TP.HCM

THÁI LINH H ƠNG

HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B
TRÊN CƠ S
C

QU N TR R I RO T I CÔNG TY

PH N CH NG KHOÁN PHÚ H NG
Chuyên ngành: K Toán
Mã s : 60340301
LU N V N TH C S KINH T

Ng

ih

ng d n khoa h c: TS. TR N ANH HOA
TP.H Chí Minh – N m 2013


L I CAM OAN
“Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b trên c s qu n tr! r"i ro t#i công ty

DOANH NGHI P ........................................................................................................... 3
1.1 T ng quan h th ng ki m soát n i b theo COSO 1992 ........................................ 3
1.1.1 S hình thành và phát tri n c a ki m soát n i b :........................................... 3
1.1.1.1 L ch s hình thành: ................................................................................... 3
1.1.1.2

nh ngh a ki m soát n i b : .................................................................... 5

1.1.2 Các y u t c a ki m soát n i b : ..................................................................... 7
1.1.2.1 Môi trư ng ki m soát: ............................................................................... 7
1.1.2.2 ánh giá r i ro: ......................................................................................... 9
1.1.2.3 Các ho t

ng ki m soát: ........................................................................ 10

1.1.2.4 Thông tin và truy!n thông: ...................................................................... 10
1.1.2.5 Giám sát: ................................................................................................. 10
1.1.3 Vai trò, trách nhi m c a các

i tư ng liên quan

n ki m soát n i bô: ...... 11

1.1.3.1

i tư ng bên trong ................................................................................ 11

1.1.3.2

i tư ng bên ngoài................................................................................ 12

CH ƠNG II: TH)C TR NG V( KI M SOÁT N I B
V( QU N TR R I RO T I CÔNG TY C

VÀ NH*NG V+N

(

PH N CH NG KHOÁN PHÚ

H NG............................................................................................................................. 30
2.1 L ch s hình thành, phát tri n và tình hình ho t

ng công ty c ph$n ch ng

khoán Phú Hưng ......................................................................................................... 30
2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n: ................................................................... 30
2.1.2. Các d ch v# chính c a công ty: ..................................................................... 32
2.1.3 Cơ c u t ch c: .............................................................................................. 35
2.2 Nhìn nh n qu n tr r i ro t i công ty c ph$n ch ng khoán Phú Hưng: .............. 36
2.2.1 Nhìn nh n c a công ty v! r i ro: ................................................................... 36
2.2.2 Phân lo i r i ro t i công ty c ph$n ch ng khoán Phú Hưng ........................ 37
2.2.2.1 R i ro th trư ng: .................................................................................... 37
2.2.2.2 R i ro thanh toán: .................................................................................... 37
2.2.2.3 R i ro thanh kho n: ................................................................................. 37
2.2.2.4 R i ro ho t

ng:..................................................................................... 38

2.2.2.5 R i ro pháp lý:......................................................................................... 39
2.2.2.6 R i ro khác: ............................................................................................. 40

2.3.2.2.3 ánh giá r i ro:................................................................................. 50
2.3.2.3 Các ho t ông ki m soát: ........................................................................ 51
2.3.2.3.1 Ki m soát x lý thông tin và các nghi p v#: .................................... 51
2.3.2.3.2 Ki m tra

c l p, phân tích và soát xét l i: ...................................... 52

2.3.2.4 Thông tin và truy!n thông ....................................................................... 53
2.3.2.5 Giám sát: ................................................................................................. 53
2.4 Nguyên nhân e d'a

n s h(u hi u c a h th ng ki m soát n i b t i công ty

c ph$n ch ng khoán Phú Hưng: ............................................................................... 54
2.4.2 Nguyên nhân khách quan: ............................................................................. 54
2.4.2 Nguyên nhân ch quan: ................................................................................. 54
K T LU N CH ƠNG II............................................................................................. 56
CH ƠNG III:
B

TRÊN CƠ S

NH H ,NG HOÀN THI N H

TH NG KI M SOÁT N I

QU N TR R I RO T I CÔNG TY C

PH N CH NG


CRO : Trư%ng phòng qu n lý r i ro.

-

H QT: H i +ng qu n tr .

-

KSNB: Ki m soát n i b

-

NV: Nhân viên.

-

PHS: Công ty c ph$n ch ng khoán Phú Hưng.

-

QTRR: Qu n tr r i ro


DANH M C CÁC B NG BI U
B ng 1.1 Các y u t c a h th ng ki m soát n i b ........................................................ 7
B ng 1.2 Các y u t c a qu n tr r i ro công ty............................................................. 16
B ng 1.3 Ví d# v! nh n d ng các s ki n ti!m tàng ...................................................... 21
B ng 1.4 Các k* thu t

nh lư ng

công ty Vi t Nam phá s n. i!u này cho chúng ta th y, v n ! phòng ng&a r i ro là
m t v n ! h t s c c p bách hi n nay. Bên c nh ó, như chúng ta thư ng nói
“phòng hơn ch ng”, có th kh,ng

nh r-ng, v n ! nâng cao hi u qu ho t

ng

c a h th ng KSNB g.n v i qu n tr r i ro c$n ư c quan tâm úng m c, s c$n
thi t c a vi c hoàn thi n h th ng KSNB trên cơ s% QTRR qua các khía c nh sau:
K t& khi chính th c gia nh p t ch c thương m i th gi i (WTO), n!n kinh
t Vi t Nam ã và ang chuy n bi n m nh sang n!n kinh t th trư ng, toàn c$u
hóa, h i nh p kinh t qu c t
th

ng ngoài xu th

ang là xu th t t y u c a th i

i. Vi t Nam không

ó, hi n Vi t Nam không ch/ là thành viên c a WTO, mà còn

là thành viên c a r t nhi!u t ch c qu c t khác.

ng v(ng trong môi trư ng

c nh tranh, thích ng ư c v i các i!u ki n kinh doanh mang tính qu c t , ngay t&
bây gi hoàn thi n h th ng KSNB, t ng cư ng qu n lý r i ro là bư c i c$n thi t
$u tiên c a các công ty trong ti n trình h i nh p và


ng trong i!u ki n môi trư ng kinh

i, nh(ng r i ro xu t hi n ngày càng nhi!u và bi n

th ng KSNB c)ng c$n v n

ng bi n

i liên t#c, h

i theo. Do ó, hoàn thi n h th ng KSNB

trên cơ s% qu n tr r i ro là m t yêu c$u thi t y u t i m'i công ty nói chung và t i
công ty c ph$n ch ng khoán Phú Hưng nói riêng.


2

2. M0c 1ích nghiên c&u c"a lu2n v n
- T ng h p các quan i m cơ b n v! tích h p KSNB và QTRR.
- Ti p c n lý lu n hi n
vi c

i v! r i ro và qu n tr r i ro.

ánh giá vai trò quan tr'ng c a h th ng KSNB và QTRR công ty trong

t ư c m#c tiêu ! ra
- Kh o sát, ánh giá th c tr ng tình hình ho t


tài là h th ng KSNB t i công ty c ph$n ch ng

khoán Phú Hưng.
4. Phư ng pháp nghiên c&u
Trong quá trình nghiên c u
phương pháp

hoàn thành lu n v n, tác gi

ã áp d#ng

nh tính. Bên c nh ó, thông qua quan sát th c t , kh o sát th c ti3n,

th ng kê mô t ch'n l'c các v n ! lý lu n và th c ti3n phù h p v i i!u ki n th c
t c a công ty, i sâu phân tích, t ng h p

ánh giá h th ng KSNB trên cơ s

QTRR t i công ty c ph$n ch ng khoán Phú Hưng.
6. K t c4u c"a lu2n v n
N i dung lu n v n ngoài ph$n m% $u và k t lu n g+m có ba chương
- Chương 1: T ng quan v! ki m soát n i b và qu n tr r i ro doanh nghi p
- Chương 2: Th c tr ng v! ki m soát n i b và nh(ng v n ! v! qu n tr r i
ro t i các công ty c ph$n ch ng khoán Phú Hưng.
- Chương 3:

nh hư ng hoàn thi n h th ng KSNB trên cơ s% QTRR t i

công ty c ph$n ch ng khoán Phú Hưng.


thông tin tài chính, do v y ki m toán viên s0 không b bu c ph i ánh giá chúng.
N m 1972, 4y ban th t#c ki m toán ti p t#c ban hành th t#c ki m toán s
54 “Tìm hi u và ánh giá KSNB” trong ó ưa ra b n th t#c ki m soát k toán là:
m b o nghi p v# ch/ ư c th c hi n khi ã ư c phê chu1n, ghi nh n úng .n
m'i nghi p v#

l p báo cáo, h n ch s ti p c n tài s n và ki m kê.


4

N m 1973, Hi p h i k toán viên công ch ng Hoa K ban hành các chu1n
m c ki m toán

thay th cho các th t#c ki m toán, trong ó: chu1n m c ki m

toán s 1, xét duy t l i th t#c ki m toán s 54 và ưa ra

nh ngh a v! ki m soát

qu n lý và ki m soát k toán.
Giai 1o#n báo cáo COSO n m 1992
Vào nh(ng th p niên 1970-1980, cùng v i s phát tri n kinh t các v# gian
l n c)ng ngày càng gia t ng v i quy mô càng l n, gây ra t n th t áng k cho n!n
kinh t . N m 1985, 4y ban COSO ư c thành l p dư i s b o tr c a 5 t ch c
ngh! nghi p. M5i t ch c này ã ch/

nh m t


nh ngh a $y

v!

KSNB. Báo cáo COSO ưa ra n m b ph n c a KSNB bao g+m: môi trư ng ki m
soát, ánh giá r i ro, các ho t

ng ki m soát, thông tin và truy!n thông, giám sát.

Báo cáo COSO 1992 g m có b n ph n:
Ph$n 1 – B n tóm lư c: t ng quan v! KSNB cho nhà qu n lý c p cao


5

Ph$n 2 – H th ng lý lu n:
và ch/ ra nh(ng tiêu chí

nh ngh a v! KSNB, mô t các y u t c a KSNB

ki m soát h th ng.

Ph$n 3 – Báo cáo cho các thành viên bên ngoài: hư ng d6n cách th c báo
cáo cho các

i tư ng bên ngoài v! KSNB liên quan

n tài chính.

Ph$n 4 – Các công c# ánh giá: bao g+m các b ng bi u ph#c v# cho vi c


Ngư9i qu n lý

H:u hi u và
hi u qu c"a
các ho#t 1 ng
Ki m
Soát
N i
b

tin c2y
c"a thông tin

Tuân th"
pháp lu2t và
các quy 1!nh

Các nhân viên
MB O
H;P LÝ


6

Trong

nh ngh a trên, b n n i dung cơ b n là quá trình, con ngư i,

mb o


m#c tiêu s0 ư c th c hi n. Vì khi v n hành h th ng ki m soát, nh(ng y u kém có
th x y ra do các sai l$m c a con ngư i d6n

n không

t ư c các m#c tiêu.

KSNB có th ng n ch"n và phát hi n nh(ng sai ph m nhưng không th

m b o là

chúng không bao gi x y ra. Hơn n(a, m t nguyên t.c cơ b n trong vi c ưa ra
quy t

nh qu n lý là chi phí cho quá trình ki m soát không th vư t quá l i ích

ư c mong
th c $y

i t& quá trình ki m soát ó. Do ó, tuy ngư i qu n lý có th nh n
v! các r i ro, th nhưng n u chi phí cho quá trình ki m soát quá cao thì

h' v6n không áp d#ng các th t#c

ki m soát r i ro.

Các m#c tiêu c a KSNB:
+


th c ki m soát c a m'i thành viên trong công ty và là n!n t ng c a các b ph n
khác c a KSNB. Các nhân t thu c v! môi trư ng ki m soát là:
Tính chính tr c và các giá tr

o

c: s h(u hi u c a h th ng KSNB ph#

thu c tr c ti p vào tính chính tr c và vi c tôn tr'ng các giá tr
ngư i liên quan
m c, quy

nh v!

c c a nh(ng

n quá trình ki m soát. Công ty ph i xây d ng ư c các chu1n
o

c cho các nhân viên và nh(ng nhà qu n lý ph i làm gương

trong vi c th c hi n các quy

nh ó. M"t khác, công ty c)ng c$n ph i lo i tr&, gi m

thi u nh(ng áp l c và cơ h i d6n
trong công ty.

o


C c u t ch c: s phân chia trách nhi m và quy!n h n gi(a các b ph n
trong công ty s0 tác

ng

n vi c th c hi n các m#c tiêu. Cơ c u phù h p s0 là cơ

s% cho vi c l p k ho ch, i!u hành, ki m soát và giám sát các ho t

ng.

Cách th c phân chia quy n h n và trách nhi m: vi c phân chia trách nhi m
và quy!n h n c# th c a t&ng thành viên trong các ho t

ng c a công ty giúp cho

m5i thành viên hi u r-ng h' có nhi m v# c# th gì và t&ng ho t
hư%ng

ng c a h' nh

n ngư i khác như th nào trong vi c th c hi n các m#c tiêu.
Chính sách nhân s : các chính sách và th t#c c a công ty v! vi c tuy n

d#ng, hu n luy n, b nhi m, ánh giá, sa th i, ! b t,.. nh hư%ng
c a môi trư ng ki m soát thông qua tác
trư ng ki m soát như

ng


ng liên quan

n công ty bao g+m các ho t

ng di3n ra t i công

ng % bên ngoài !u có th phát sinh r i ro và khó ki m soát t t c .

Vì v y, công ty ph i th n tr'ng khi xác

nh và phân tích nh(ng nhân t

nh hư%ng

n r i ro làm cho nh(ng m#c tiêu – k c m#c tiêu chung và m#c tiêu c# th cho
ng – c a công ty có th không ư c th c hi n, và ph i c g.ng ki m

t&ng ho t

soát ư c nh(ng r i ro này.
gi i h n r i ro % m c ch p nh n ư c, công ty ph i nh n d ng và phân
tích r i ro trên cơ s% các m#c tiêu ã ư c thi t l p c a t ch c t& ó m i có th
ki m soát ư c r i ro.
Xác

nh m c tiêu c a công ty: báo cáo COSO n m 1992 không cho r-ng ây

là nhi m v# c a KSNB. Tuy nhiên, các thành viên trong h th ng KSNB ph i bi t
ư c các m#c tiêu c a công ty



c a nhà nư c,.. ây là nh(ng nhân t phát sinh t& môi trư ng ho t

ng c a công

ty. Trong ph m vi t&ng ho t
và tác

ng

ic a

i m i k* thu t,

ng như bán hàng, mua hàng,.. r i ro có th phát sinh

n b n thân t&ng ho t

ng trư c khi gây nh hư%ng dây chuy!n

toàn công ty. Thông thư ng r i ro liên quan

n

n t&ng b ph n xu t phát t& các

chính sách c a công ty như chính sách m% r ng th ph$n, chính sách c i ti n k*
thu t.
nh n d ng r i ro, công ty có th s d#ng nhi!u phương pháp khác nhau t&
vi c s d#ng các phương ti n d báo, phân tích các d( li u quá kh , cho

ư c x lý trên máy tính, qua h th ng
ng ki m soát t i công ty ch/ có th th c

hi n n u thông tin thích h p, k p th i, c p nh t, chính xác và truy c p thu n ti n.
1.1.2.5 Giám sát:
Giám sát là quá trình ánh giá ch t lư ng c a h th ng KSNB. Ho t
giám sát òi h2i công ty xác

ng

nh h th ng KSNB có v n hành úng như thi t k

hay không và có c$n thi t ph i s a

i cho phù h p v i t&ng giai o n phát tri n

c a công ty hay không. Giám sát có vai trò quan tr'ng trong KSNB vì nó giúp cho


11

KSNB duy trì ư c s h(u hi u trong các th i k khác nhau. Các ho t
sát bao g+m giám sát thư ng xuyên và giám sát

ng giám

nh k .

Giám sát thư ng xuyên di3n ra ngay trong quá trình ho t


i tư3ng bên trong
ng qu n tr : có trách nhi m thay m"t cho

o, giám sát toàn b ho t

môi trư ng ho t

ih ic

ông

lãnh

ng c a công ty. H' ph i hi u bi t các ho t

ng c a công ty. H i +ng qu n tr n ng

o,

ng và

ng, t n tâm hư ng d6n

và giám sát vi c th c hi n c a ngư i qu n lý là nhân t thi t y u

KSNB h(u

hi u.
Ban giám


ng b t l i hay t n d#ng th i cơ.

Ki m toán viên n i b : gi( vai trò quan tr'ng trong vi c ánh giá s h(u hi u
c a h th ng KSNB và góp ph$n gi( v(ng s h(u hi u này thông qua các d ch v#
mà h' cung c p cho các b ph n trong công ty.


12

Nhân viên: KSNB liên quan
ty. Thông qua các ho t

n trách nhi m c a m'i thành viên trong công

ng h-ng ngày, m'i thành viên !u ph i tham gia vào ho t

ng ki m soát % nh(ng m c

khác nhau. Hơn n(a, m'i thành viên !u n-m trong

m t h th ng x lý thông tin ư c s d#ng
ty, t& vi c ghi chép ban $u cho
r i trong các ho t

th c hi n các ho t

ng trong công

n s ph n h+i hay báo cáo v! nh(ng v n ! r.c


1.1.4 H#n ch c"a ki m soát n i b :
Trong b t k

ơn v nào, dù ã ư c $u tư r t nhi!u trong thi t k và v n

hành h th ng, nhưng h th ng KSNB v6n không th hoàn toàn h(u hi u. B%i vì
ngay c khi có th xây d ng h th ng hoàn h o v! c u trúc thì hi u qu th t s c a
nó v6n ph# thu c vào nhân t ch y u là con ngư i, t c là ph# thu c vào n ng l c
làm vi c và tính áng tin c y c a l c lư ng nhân s . Do ó, h th ng KSNB ch/
giúp h n ch t i a các sai ph m. Các h n ch ti!m tàng xu t phát t& nguyên nhân
sau:
Nh(ng h n ch xu t phát t& b n thân con ngư i như s vô ý, b t c1n, ãng trí
hay ư c lư ng sai, hi u sai ch/ d6n c a c p trên ho"c báo cáo c a c p dư i…
Kh n ng ánh l&a, l1n tránh c a nhân viên thông qua s thông +ng v i
nhau hay v i các b ph n bên ngoài.
Ho t

ng ki m soát thư ng ch/ nh-m vào các nghi p v# thư ng xuyên phát

sinh mà ít chú ý

n nh(ng nghi p v# không thư ng xuyên, do ó nh(ng sai ph m

trong các nghi p v# này thư ng hay b b2 qua.


13

Yêu c$u thư ng xuyên và trên h t c a ngư i qu n lý là chi phí b2 ra cho ho t
ng ki m soát ph i nh2 hơn giá tr thi t h i ư c tính do sai sót, gian l n gây ra.

v! tính d báo

i v i các lo i r i ro và vì v y không xây d ng ư c các chi n lư c

dài h n

i phó.

i

Chưa áp d ng các phư ng pháp, k thu t

qu n tr r i ro

Báo cáo COSO n m 1992 cung c p khá nhi!u các phương pháp, k* thu t
cho KSNB. Tuy nhiên các k* thu t này m i ch/ d&ng l i % m c

ki m soát ch

chưa áp ng ư c yêu c$u v! ánh giá và qu n tr các r i ro liên quan

n công ty.

Chưa th hi n vai trò c a ngư i qu n lý cao c p và trách nhi m c a h

i

v i r i ro
H th ng KSNB ư c xây d ng b%i nh(ng ngư i qu n lý trong công ty
nh-m


i!u hành s ho t
v tác

ng

n toàn ơn v thông qua nh(ng ho t

ng qu n lý

ng c a ơn v . Quá trình qu n tr r i ro doanh nghi p giúp ơn

ng tr c ti p

n vi c th c hi n các m#c tiêu ã ! ra và góp ph$n hoàn

thành s m ng c a ơn v .
Qu n tr r i ro doanh nghi p ư c thi t k và v n hành b%i con ngư i: QTRR
không ch/ ơn thu$n là nh(ng chính sách, th t#c, bi u m6u, mà ph i bao g+m
nh(ng con ngư i trong ơn v như h i +ng qu n tr , ban giám
khác. M5i cá nhân trong ơn v v i nh(ng "c i m riêng s0 tác

c và các nhân viên
ng

n cách th c

ngư i ó nh n d ng, ánh giá và ph n ng v i r i ro. V i QTRR, ơn v cung c p
cho m'i ngư i khuôn kh chung v! r i ro trong ph m vi m#c tiêu ho t
ơn v .

M c r i ro có th ch p nh n: là m c

r i ro mà ơn v s9n sàng ch p nh n

th c hi n vi c làm t ng giá tr xét trên bình di n toàn ơn v . Nó ph n ánh tri t lý
v! r i ro và phong cách v n hoá c a ơn v . R i ro có th ch p nh n có th
xem xét m t cách

nh lư ng ho"c

ro ư c chia thành các c p

nh tính. Theo phương th c

ư c

nh tính, r i ro r i

như cao, trung bình và th p, còn theo phương th c

nh lư ng thì r i ro ư c xem xét trong s tương quan v i các m c

t ng trư%ng

và l i nhu n.
R i ro b ph n: là m c r i ro liên quan

n t&ng m#c tiêu c# th . R i ro b

ph n là m c r i ro ch p nh n ư c trong vi c th c hi n nh(ng m#c tiêu c# th .

không th tránh. M"t khác, các ho t
thi n

n th nào i ch ng n(a v6n không th ki m soát h t ư c t t c các s ki n

liên quan

n ơn v .

QTRR là phương ti n
v

ng ki m soát dù có ư c thi t k và hoàn

t ư c m#c tiêu: trong ph m vi s m ng c a ơn

ã ư c thi t l p, các nhà qu n lý xây d ng các m#c tiêu chi n lư c, l a ch'n

cách th c ti n hành và thi t l p các m#c tiêu liên quan.
1.2.2 Các y u t c4u thành COSO 2004:
1.2.2.1 S lư3c các y u t :
Theo báo cáo c a COSO n m 2004, QTRR công ty bao g+m nh(ng y u t
sau: Môi trư ng qu n lý, thi t l p các m#c tiêu, nh n d ng s ki n ti!m tàng, ánh
giá r i ro, ph n ng v i r i ro, ho t

ng ki m soát, thông tin và truy!n thông, giám

sát. Các y u t c a QTRR công ty ư c th hi n % b ng 1.2 dư i ây:
B ng 1.2 Các y u t c a qu n tr r i ro công ty