Chơng VI

Địa vị pháp lý của tổ chức trong nớc sử dụng đất
I. Tình hình hiện trạng sử dụng đất của các tổ chức trong nớc
1. Một số đánh giá về việc sử dụng đất của các tổ chức trong nớc
Theo đánh giá hiện nay của Bộ Tài nguyên và Môi trờng thì việc quản lý, sử
dụng đất của các tổ chức đợc Nhà nớc giao đất, cho thuê nhìn chung kém hiệu
quả, lãng phí, còn xảy ra nhiều tiêu cực nh: sử dụng đất tuỳ tiện, lấn chiếm, mua
bán đất đai, chi tiêu tiền sử dụng đất sai nguyên tắc, tham ô, tham nhũng quỹ đất
của Nhà nớc.
Cả nớc hiện có 137.609 tổ chức đang sử dụng 134.729 ha. Trong số đó có
104.173 tổ chức là cơ quan hành chính sự nghiệp (chiếm 75,7% tổng số các tổ chức,
bao gồm cơ quan hành chính các cấp, cơ quan sự nghiệp về văn hoá giáo dục, y tế,
khoa học kỹ thuật, các tổ chức Đảng, đoàn thể hiệp hội, tôn giáo... đang sử dụng
87.258 ha. Còn lại là 33.436 doanh nghiệp chiếm 24,3% tổng các tổ chức và sử dụng
47.470 ha đất.
Do việc quản lý và sử dụng đất có nhiều sai phạm cho nên việc rà soát các quy
hoạch và kế hoạch sử dụng đất của các tổ chức trong nớc cũng nh thực hiện Chỉ
thị 245/TTg và Quyết định 273/TTg của Thủ tớng Chính phủ là rất cần thiết.
Nghiên cứu việc sử dụng đất của các tổ chức trong nớc xin có một số nhận xét
chung sau:
1.1. Về mục đích sử dụng đất của các tổ chức trong nớc.
Trong tổng số diện tích 134.729 ha đất do 137.609 tổ chức sử dụng thì có 83,25%
diện tích đang sử dụng đúng mục đích, 7,91% diện tích đang sử dụng vào mục đích
khác, 6,45% diện tích bị bỏ hoang cha sử dụng và 2,39% diện tích bị ngời khác chiếm
dụng.
Hiện nay có khoảng 4.490 tổ chức tự ý chia đất cho các hộ công nhân viên làm
nhà ở dới dạng thanh lý, cấp mợn đất trái phép với diện tích 1.229 ha, chiếm
18,5% tổng diện tích sử dụng sai mục đích. Đáng chú ý là sai phạm này tập trung
vào các doanh nghiệp. Theo quy định, các tổ chức Nhà nớc giao đất phải sử dụng
theo đúng luận chứng kinh tế - kỹ thuật đợc phê duyệt. Nhng trong quá trình sử

.
Vì vậy, với Luật đất đai năm 2003, sau khi chuyển toàn bộ các doanh nghiệp
nhà nớc đợc giao đất từ trớc ngày 1/1/1999 với hình thức không thu tiền sử dụng
đất sang hình thức giao đất có thu tiền hoặc chuyển sang hình thức thuê đất đã tạo
ra sự bình đẵng giữa các thành phần kinh tế sử dụng đất. Cho nên, vấn đề đặt ra là
phải rà soát lại quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của các tổ chức trong nớc, yêu cầu
các tổ chức phải chuyển sang thuê đất làm lại hồ sơ thực hiện theo đúng quy định
của Nhà nớc.
1.3. Vấn đề thực hiện nghĩa vụ tài chính của tổ chức trong nớc (1)
Báo cáo thanh tra theo Quyết định 273/TTg của Thủ tớng Chính phủ.

108
Trên tinh thần của Luật đất đai năm 2003 thì có loại tổ chức không phải trả
tiền sử dụng đất, có loại phải trả tiền thuê đất. Trong tổng số 33.436 doanh nghiệp
thì chỉ có 2.686 doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nớc trong
đó thu tiền đền bù thiệt hại về đất nông lâm nghiệp có 1.387 tổ chức và nộp tiền sử
dụng đất có 1.299 doanh nghiệp.
Diện tích đất phải trả tiền của các doanh nghiệp nói trên là 2.865 ha, chiếm 6%
tổng diện tích mà các tổ chức đang sử dụng. Trên thực tế hiện nay mới có 1.734
doanh nghiệp trả tiền, tuy nhiên 53% số tiền trả cho Nhà nớc lại lấy từ vốn ngân
sách, chỉ có 47% lấy từ vốn doanh nghiệp. Cho nên có thể nhận xét rằng việc chuyển
các loại hình doanh nghiệp sang thuê đất là rất cần thiết nhng các doanh nghiệp
cũng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính của mình.
2. Sai phạm từ chính quyền địa phơng về việc giao đất, cho thuê đất
đối với các tổ chức trong nớc.
Trên cơ sở thực hiện 1500 cuộc thanh tra với diện tích là 40.738 ha đất của tổ
chức đã phát hiện các sai phạm sau của cơ quan hành chính Nhà nớc:

nớc khi hởng các quyền và làm nghĩa vụ trong quan hệ sử dụng đất và cơ chế
pháp lý nhằm đa việc sử dụng vào nề nếp, có kỷ cơng pháp luật.
II. Phân loại các tổ chức trong nớc
Theo quy định của Luật đất đai năm 2003 thì Nhà nớc giao đất cho ngời sử
dụng đất theo hình thức giao đất không thu tiền, giao đất có thu tiền và còn cho thuê
đất. Điều 33, 34 và Điều 35 quy định về các trờng hợp cụ thể đối với các hình thức
giao đất và cho thuê đất. Trên cơ sở các quy định trên và căn cứ vào thời hạn, mục
đích sử dụng và nghĩa vụ tài chính có thể chia các tổ chức trong nớc thành từng
nhóm sau:
1. Tổ chức đợc Nhà nớc giao đất không thu tiền sử dụng đất.
So với Luật đất đai năm 1993, Luật đất đai mới có phạm vi mở rộng hơn trong
trờng hợp giao đất không thu tiền đối với tổ chức sử dụng đất ở trong nớc. Chính
sách từ trớc tới nay đều nhất quán là hình thức này đợc xác lập với các đối tợng
u tiên và sử dụng đất cho các mục đích công cộng, lợi ích quốc gia, mục đích an ninh
quốc phòng không vì mục tiêu kinh doanh. Quan điểm mới theo quy định của Luật
đất đai năm 2003 là: chuyển toàn bộ các doanh nghiệp Nhà nớc đợc giao đất bằng
hình thức giao đất không thu tiền từ trớc ngày 1/1/1999 sử dụng đất vào mục đích
nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản và làm muối sang hình thức giao đất
có thu tiền sử dụng đất. Có những đối tợng tuy kinh doanh nhà đất song thực hiện
chính sách xã hội của Nhà nớc thì vẫn là đối tợng đợc Nhà nớc giao đất không
thu tiền nh: giao đất cho tổ chức kinh tế xây dựng các khu tái định c theo các dự
án của Nhà nớc.
Tóm lại, đối tợng đợc giao đất không thu tiền đợc quy định tại Điều 33 của
Luật đất đai. Các đối tợng này sử dụng đất trên cơ sở các chính sách u tiên của
Nhà nớc, sử dụng đất vào mục đích công cộng không có mục đích kinh doanh hoặc
có mục đích kinh doanh nhng xuất phát từ chính sách kinh tế - xã hội của Nhà
nớc.
2. Tổ chức đợc Nhà nớc giao đất có thu tiền sử dụng đất
Khác với tổ chức đợc Nhà n
ớc giao đất không thu tiền, tổ chức kinh tế đợc

Thứ nhất, nếu trớc đây chúng ta cho phép doanh nghiệp đợc lựa chọn việc
thuê đất trả tiền theo một trong 3 phơng thức, đó là trả tiền thuê hàng năm, trả
tiền thuê nhiều năm, trả tiền thuê một lần cho toàn bộ quá trình thuê và từ đó thiết
kế các quyền đợc thụ hởng của họ trên cơ sở các phơng thức trả tiền. Hiện nay,
theo quy định tại Điều 35 của Luật đất đai chúng ta chỉ áp dụng duy nhất hình thức
thuê đất trả tiền thuê hàng năm đối với các tổ chức kinh tế của Việt Nam. Trờng
hợp các tổ chức kinh tế đã trả tiền thuê đất nhiều năm hoặc trả tiền một lần cho
Nhà nớc thì họ sẽ lựa chọn để chuyển sang hình thức giao đất có thu tiền hoặc thuê
đất trong thời gian còn lại của hợp đồng trớc đó.
Thứ hai, mục đích sử dụng đất để xác định việc cho thuê đất đợc đề cập rõ
ràng hơn. Nếu nh trớc đây chỉ nói chung rằng, các tổ chức kinh tế ngoài quốc
doanh sử dụng đất để sản xuất kinh doanh theo dự án do cơ quan nhà nớc có thẩm
quyền phê duyệt thì đợc cho thuê đất và lựa chọn phơng thức trả tiền thuê đất

111