NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT
ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN TỰ DO
1.1.Tổng quan về Môi giới chứng khoán
1.1.1.Khái niệm, đặc điểm và phân loại môi giới chứng khoán
1.1.1.1.Khái niệm
Môi giới là hoạt động trung gian mua bán, kết nối người mua, người bán lại
với nhau và hưởng phí hoặc hoa hồng. Môi giới đã tồn tại từ lâu trong nên kinh tế
hàng hoá nhất là đối với những hàng hoá mà người mua và người bán không dễ
dàng gặp nhau.
Ở thị trường trao đổi trực tiếp thì người mua kẻ bán phải tự kết nối với nhau,
trực tiếp gặp nhau để thẩm định chất lượng hàng hoá và thoả thuận giá cả để trao
đổi hàng hoá. Điều đó gây ra sự lãng phí thời gian, công sức đi lại để có thể tìm
được các đối tác và các loại hàng hoá phù hợp với mục đích của mình
Không chỉ thế, do thông tin không cần xứng, không phải lúc nào họ cũng có
thể biết đến và gặp nhau.. Họ phải trải qua giai đoạn tìm kiếm rồi đến tìm hiểu về
đối phương. Sự thiếu thông tin, thiếu hiểu biết làm tăng chi phí và rủi ro của giao
dịch. Còn ở trị trường thông qua môi giới thì những người làm môi giới, dựa vào
chuyên môn của mình, họ vụ đánh giá sản phẩm, kết nối người mua người bán lại
với nhau. Họ làm công việc tìm kiếm khách hàng, hoàn thiện việc mua bán cho
khách hàng và nhận hoa hồng cho việc làm đó.
Đối với mỗi loại thị trường thì có một loại hình môi giới như ở thị trường bất
động sản có môi giới nhà đất, thị trường xe máy có môi giới xe...... Và ở TTCK
cũng vậy, tồn tại khái niệm Môi giới chứng khoán.
Môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện mua, bán
chứng khoán cho khách hàng để hưởng hoa hồng. Theo đó, người hành nghề môi
giới đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch tại
SGDCK hay thị trường OTC mà chính khách hàng là người chịu trách nhiệm đối
với kết quả giao dịch của mình.
TTCK là một thể chế bậc cao của nền kinh tế thị trường. Nó hoạt động
không phải là do những người muốn mua hay muốn bán chứng khoán trực tiếp
thực hiện mà phải thông qua các nhà môi giới chứng khoán, làm nhiệm vụ trung

Nghề môi giới chứng khoán không đơn thuần là khâu đưa sản phẩm, dịch vụ
từ người bán đến người mua. Do đặc trưng riêng của TTCK mà nghề môi giới
chứng khoán cũng có những đặc điểm riêng biệt.
Đặc điểm cơ bản nhất bao trùm nghề môi giới chứng khoán là sự trung gian.
Nhờ hoạt động môi giới chứng khoán mà người mua và người bán có thể gặp nhau.
Người mua mua được và người bán bán được. Với hoạt động của mình, người môi
giới chứng khoán tạo được hẳn một kênh kết nối giữa những nhà đầu tư đang có
nhu cầu với nhau. Họ có những kĩ năng, kiến thức để đánh giá được chất lượng sản
phẩm tài chính, tức là khả năng đem lai nguồn lợi tài chính ổn định và gia tăng, từ
đó có thể đưa ra những kiến nghị tốt cho việc đầu tư, đưa ra những tư vấn xác đáng
cho khách hàng. Nguyên tắc trung gian cho phép bảo vê được người đầu tư, giúp
họ lựa chọn các sản phẩm và dịch vụ đáp ứng được những nhu cầu của TTCK. Dựa
vào nguyên tắc này có thể nâng cao năng lực quản lý để duy trì sự hoạt động lành
mạnh của một thị trường tự do nhất trong tất cả các thị trường
Nhân viên môi giới còn có hoạt động tạo lập thị trường. Đó là việc thực hiện
hỗ trợ việc duy trì một thị trường ổn định đối với mỗi loại chứng khoán nhất định.
Cụ thể như đối với một loại cổ phiếu khi có độ chênh lệch lớn giữa giá mua và giá
bán. Người mua thì muốn mua chứng khoán với giá thấp hơn nhiều so với giá mà
những người bán chấp nhận. Khi đó nhân viên môi giới sẽ chào bán hoặc mua
chứng khoán này cho chính bản thân mình với giá ở giữa các mức giá trên. Bằng
cách đó, nhân viên môi giới đã thu hẹp chênh lệch giữa giá mua và giá bán. Hoạt
động lúc này của nhân viên môi giới là với tư cách của nhà giao dịch.
Hoạt động môi giới còn tồn tại những xung đột , tranh chấp lợi ích không thể
tránh khỏi. Tranh chấp lợi ích luôn tồn tại trong hoạt động MGCK, bắt nguồn từ
những tính chất đặc thù của nghề này. Đó là mẫu thuẫn giữa lợi ích của cá nhân
người môi giới với lợi ích khách hàng của chính mình hoặc là với lợi ích của
CTCK nơi họ làm việc (nếu người đó là nhân viên môi giới của CTCK). Một ví dụ
điển hình cho sự mâu thuẫn giữa nhà môi giới và khách hàng là nhà môi giới
không sẵn sàng thông báo với khách hàng về những diễn biến xấu của khoản đầu
tư do chính mình khuyến nghị với khách hàng, và như vậy khi thiệt hại xảy ra với

vụ phản ánh đúng hình thức của dịch vụ. Chi phí này thấp hơn nhiều so với chi phí
dịch vụ toàn bộ mà nhà môi giới có thể cung cấp.
Tuy nhiên với loại hình môi giới một phần thì hiệu quả của khoản đầu tư
phụ thuộc chủ yếu vào nhà đầu tư. Nhà môi giới không chịu trách nhiệm gì với
quyết định đầu tư của khách hàng, không thể giúp khách hàng sửa chữa những sai
lầm trong đầu tư. Khó khăn đối với nhà đầu tư khi sử dụng dịch vụ môi giới một
phần là việc nhà đầu tư không không thể trông đợi gì một lời khuyên từ nhà môi
giới nếu xảy ra lỗi giao dịch.
• Môi giới toàn phần (Môi giới dịch vụ đầy đủ)
Đó là những người môi giới chứng khoán có thể cung cấp đầy đủ dịch vụ có
liên quan đến chứng khoán cho khách hàng. Những người môi giới này cung cấp
một dải dịch vụ hoàn hảo, từ việc đưa ra kết quả nghiên cứu, phân tích, cho lời
khuyên, đén việc theo dõi tài khoản và kịp thời đưa ra những khuyến nghị cần thiết
cho khách hàng. Người môi giới toàn phần có thể sẵn sàng trả lời các câu hỏi và
giúp khách hàng giải quyết các vấn đề phát sinh.. Họ còn có khả năng chào nhiều
dịch vụ khác mà nhà môi giới một phần không có được.
Với tư cách là một cố vấn tài chính, những nhà môi giới toàn phần có thể
thúc đẩy khách hàng tiếp tục đầu tư trong cả những thời kỳ tốt cũng như xấu, giúp
cho TTCK luôn vận động liên tục. Họ có khả năng phục vụ nhà đầu tư với nhiều ý
tưởng tốt và sản phẩm tốt, giúp nhà đầu tư giải quyết các vấn đề của mình.
-Phân loại theo tính chất hoạt động, có 2 loại môi giới:
* Môi giới chính thức
Môi giới chính thức là hoạt động môi giới của những cá nhân, tổ chức là
thành viên của Sở giao dịch chứng khoán. Hoạt động của những nhà môi giới này
được thực hiện theo những nguyên tắc chính thống do Sở giao dịch chứng khoán
thông qua. Họ giao dịch các loại hàng hoá đủ tiêu chuẩn và được phép niêm yết
trên thị trường tập trung. Phạm vi giao dịch diễn ra trên sàn chứng khoán tập trung
* Môi giới tự do
Đây là môi giới hoạt động ngoài thị trường tự do. Những người môi giới tự
do hoạt động cho chính bản thân họ. Các loại hàng hoá được những nhà môi giới

Hoạt động môi giới chứng khoán phát triển không đồng đều giữa các quốc
gia. Ở mỗi quốc gia, quá trình phát triển này lại có sự khác biệt. Ở Mỹ, vào ngày
17/05/1792 tại New York, một nhóm gồm 24 nguời đã ký một hiệp định thoả thuận
chỉ bán chứng khoán cho người trong nhóm và đưa ra mức hoa hồng cố định là
1USD. Đến năm 1863, các thành viên trong nhóm này - Uỷ ban giao dịch chứng
khoán New York - chuyển hoạt động đến nơi mà ngày nay chính là Sở giao dịch
chứng khoán New York
Khi cuộc cách mạng công nghiệp nổ ra, Wall street trở nên nhộn nhịp hơn
với các hoạt động mua bán chứng khoán. Chứng khoán được mua đi bán lại bởi
những người không phải là thành viên trong Uỷ ban, và diễn ra ngay trên đường
phố vì rất ít người có đủ khả năng tài chính để mở văn phòng. Và những người này
được gọi là các “nhà môi giới đá lát đường” – Curbstone Stocbrockers. Hoạt động
môi giới chứng khoán cũng bắt đầu phát triển kể từ đó. Thị trường mua bán mà
những người môi giới này tạo nên gọi là “thị trường lề đường” – Curb Market
(cũng giống như chợ trời, chợ vỉa hè)
Đầu những năm 1900, “thị trường lề đường” phát triển lớn mạnh và các nhà
môi giới đã mở được văn phòng ở các khu phố lớn. Do việc giao dịch diễn ra ngay
trên hè phố, mỗi lần như vậy, người môi giới lại phải hét thật to để người ở bên kia
đường nghe thấy. Cách này rất bất tiện vì rất dễ nhầm lẫn với những tiếng la hét
khác trên đường phố. Vì vậy, hệ thống gioa dịch bằng cách ra dấu hiệu tay đã được
chính các nhà môi giới này phát minh và sử dụng rộng rãi. Dần dần, cách ra hiệu
bằng tay đã trở thành dấu hiệu trong giao dịch giữa những người môi giới.
Đầu những năm 1920, “thị trường lề đường” chuyển địa điểm tới nơi mà
ngày nay là số 86 Trinity Place, chấm dứt kiểu thị trường giao dịch ngoài hè phố.
Nhiều năm sau đó, năm 1952, dựa trên cơ sở thị trường vốn có, Sở giao dịch chứng
khoán Mỹ (AMEX) đã chính thức được thành lập. Hoạt động môi giới càng có
điều kiện phát triển mạnh hơn.
Cùng với sự phát triển của TTCK ở một loạt các nước trên thế giới, hoạt
động môi giới cũng ngày càng phát triển và không ngừng hoàn thiện. Hoạt động
MGCK từ chỗ diễn ra trên các đường phố, rồi tiến vào sàn giao dịch, ngày nay đã

giới đó có trách nhiệm trực tiếp thông báo với khách hàng.
-Đối với nhà môi giới tự do: Sau khi nhận được lệnh của khách hàng, nhà
môi giới tự do sẽ đi tìm lệnh đối ứng bằng cách liên lạc với một nhà môi giới tự do
khác, hoặc họ trực tiếp đi tìm nguồn (bán hoặc mua) dựa trên sự quen biết, thông
tin họ có được. Nếu bạn muốn mua cổ phiếu mà họ có sẵn nguồn cung thì chỉ việc
đi đến một thoả thuận về giá. Nếu cổ phiếu bạn yêu cầu không có sẵn trong “két”
của những nhà môi giới này, thì họ sẽ sẵn sàng tìm nguồn cung tương ứng cho bạn
(bằng cách liên hệ với những nhà môi giới khác, hoặc trực tiếp đến công ty tìm
nguồn hàng).
1.1.4.Các nguyên tắc hoạt động môi giới chứng khoán
Bất kỳ loại hình kinh doanh nào hay các chủ thể khi thực hiện một hoạt động
nào cũng đều có nguyên tắc riêng của nó để đảm bảo thu được hiệu quả. Và hoạt
MG tự do
khác
Hệ thống giao
dịch