ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
=======***======

NGUYỄN THỊ PHÚC

VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỜI SỐNG
MỚI TRONG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở
HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI, 2018


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
=======***======

NGUYỄN THỊ PHÚC

VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỜI SỐNG
MỚI TRONG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở
HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG HIỆN NAY

Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành: Hồ Chí Minh học
Mã số: 60.31.02.04

NGƢỜI HƢỚNG DẪN: TS. TRẦN THỊ PHÚC AN

HÀ NỘI, 2018


tài luận văn của tôi.
Xin trân trọng cảm ơn các Thầy giáo, Cô giáo tham gia hội đồng bảo vệ
luận văn đã c những nhận xét, đánh giá khoa học sâu sắc, bổ sung những
thiếu x t của luận văn để luận văn được hoàn thiện hơn. Kính ch c các Thầy,
các Cô sức kh e, hạnh ph c, thành đạt và ngày càng có nhiều công trình
nghiên cứu khoa học quý báu hơn nữa để có những đ ng g p tích cực trong
sự nghiệp giáo dục của nước nhà.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 2 tháng 11 năm 2017
Tác giả

Nguyễn Thị Phúc


iii

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỜI SỐNG MỚI. ........ 11
1.1. Khái niệm đời sống mới, đời sống văn hóa và xây dựng đời sống văn hóa. . 11
1.2. Sự cần thiết phải xây dựng đời sống mới................................................. 17
1.3. Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về đời sống mới. ................ 20
1.3.1. Quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức mới. ..................................... 20
1.3.2. Quan điểm của Hồ Chí Minh về lối sống mới. ................................... 32
1.3.3. Quan điểm cuả Hồ Chí Minh về nếp sống mới
1.4. Tiểu kết chƣơng1. .................................................................................... 38
CHƢƠNG 2: CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở
HUYỆN HIỆP HÕA THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH. .......................... 40
2.1. Điều kiện kinh tế- xã hội ảnh hƣởng tới công tác xây dựng đời sống

MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Ch Minh đƣợc UNESCO tôn vinh anh hùng giải phóng dân
tộc, nhà văn hóa kiệt xuất cho những đóng góp của Ngƣời đối với thế giới và
dân tộc Việt Nam. Trong suốt cuộc đời hoạt động, Ngƣời luôn quan tâm sâu
s c đến sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa mới Việt Nam. Nền văn
hóa đó có sự kế thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu
tinh hoa văn hóa của nhân loại, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và nhân dân
Việt Nam. Ngay từ đầu, Hồ Chí Minh đã sớm nhận thức đƣợc vai trò của văn
hóa và dày công xây dựng nền văn hóa mới dân tộc, khoa học và đại chúng,
đặt nền tảng cho sự th ng lợi của sự nghiệp cách mạng Việt Nam trong cả một
chặng đƣờng lịch sử.
Sau khi c ch mạng tháng Tám thành công, nhằm gi o dục cho c n bộ,
nhân dân nếp sống mới, yêu nƣớc, cần, kiệm, liêm, ch nh, đồng thời bài trừ
c c hủ tục, tập qu n lạc hậu cũng nhƣ c c thói hƣ tật xấu, Hồ Ch Minh viết
t c phẩm Đời sống mới với bút danh là Tân Sinh để ch đạo và động viên
nhân dân tham gia thực hành phong trào xây dựng đời sống mới. Nội dung
ch nh của phong trào là thực hiện nếp sống mới, lối sống mới và đạo đức mới.
Phong trào xây dựng đời sống mới do Hồ Ch Minh khởi xƣớng đƣợc nhân
dân ủng hộ nhiệt tình.

ởi đây là những hoạt động rất thiết thực và gần gũi

với nhân dân. Đó là việc giữ lại những nét đẹp vốn có trong đời sống văn hóa
của dân tộc, xóa bỏ những c i xấu, c i cổ hủ, lạc hậu, cản trở đến sự ph t triển
của đất nƣớc. Thực hiện phong trào đời sống mới, nhân dân Việt Nam đã thu
đƣợc nhiều kết quả to lớn, góp phần quan trọng vào th ng lợi của sự nghiệp
c ch mạng Việt Nam.



3

Hồ Chí Minh về đời sống mới trong xây dựng đời sống văn h a ở huyện Hiệp
Hoà, tỉnh Bắc Giang” làm luận văn tốt nghiệp.
2. Tình hình nghiên cứu
Nghiên cứu tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về văn hóa đã có không t c c nhà
khoa học trong và ngoài nƣớc, nói, viết về văn hóa với nhiều cách tiếp cận khác
nhau, dƣới nhiều hình thức: công trình nghiên cứu, hội thảo khoa học, tạp chí,
sách chuyên khảo, sách tham khảo, bài phát biểu, báo cáo khoa học…Nhƣng
đều tựu chung là khẳng định sức sống trƣờng tồn, cùng những giá trị tƣ tƣởng
sống mãi với thời gian và sức lan tỏa của văn hóa Hồ Chí Minh với nhân dân
trong nƣớc và thế giới. Do đó có thể phân chia tình hình nghiên cứu về vấn đề
văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa thành c c mảng sau:
2.1. Các công trình sách nghiên cứu về tư tưởng văn hóa, xây dựng đời
sống văn hóa của Hồ Chí Minh
Lê Xuân Vũ: “Chủ tịch Hồ Chí Minh với nền văn h a Việt Nam”, Nxb
Sự thật, Hà Nội, 1989. Tác giả đã trình bày tƣ tƣởng văn hóa của Hồ Chí
Minh đƣợc soi s ng dƣới lý luận của chủ nghĩa M c- Lênin. Do vậy mà tƣ
tƣởng văn hóa của Hồ Chí Minh vừa có yếu tố truyền thống, vừa có yếu tố
thời đại. Đồng thời, tác phẩm cũng trình bày sự ch đạo của Hồ Chí Minh
trong hoạt động xây dựng đời sống văn hóa.
Thành Duy: “Cơ sở khoa học và nền tảng văn h a của tư tưởng Hồ Chí
Minh”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1998. Tác phẩm đã trình bày đƣợc
những yếu tố cơ bản cho sự ra đời của tƣ tƣởng văn hóa của Hồ Ch Minh. Đó
là những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tinh hoa văn hoa văn hóa
của nhân loại… Tất cả đã tạo nên bản s c văn hóa riêng trong tƣ tƣởng văn
hóa của Hồ Chí Minh.
GS.TS Đỗ Huy: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và phát triển nền
văn h a mới ở Việt Nam”, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2000. Những vấn đề



5

Nghiên cứu về tƣ tƣởng văn hóa của Hồ Chí Minh, cũng nhƣ về xây
dựng đời sống văn hóa đã có rất nhiều bài viết đƣợc đăng trên c c tạp chí.
“Hồ Chí Minh kế thừa và phát triển giá trị văn h a dân tộc và nhân
loại”, Hồ Văn Chiểu, Tạp chí Cộng sản, số 34, 2003. Trong bài viết tác giả đã
trình bày nguồn gốc ra đời của tƣ tƣởng về văn hóa Hồ Ch Minh. Tƣ tƣởng
về văn hóa của Hồ Chí Minh là sự kế thừa những giá trị văn hóa của dân tộc
cũng nhƣ của nhân loại, có sự tiếp thu yếu tố thời đại. Do vậy mà tƣ tƣởng về
văn hóa của Hồ Chí Minh vừa có yếu tố dân tộc vừa có yếu tố thời đại.
“Giá trị tác phẩm đời sống mới và việc vận dụng trong thực tiễn văn
hóa hiện nay”, của Nguyễn Ngọc Hòa, Tạp ch Tƣ tƣởng văn hóa, số 7/2007.
Tác phẩm khẳng định giá trị lý luận, thực tiễn của Tác phẩm Đời sống mới, và
sự vận dụng vào công cuộc xây dựng đời sống văn hóa của Đảng Cộng sản
Việt Nam hiện nay.
“Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, giải pháp của Đảng ta để văn
hóa trở thành nền tảng tinh thần của xã hội” của PGS,TS. Hoàng Đình Cúc,
Tạp chí Lý luận và truyền thông, số 4, 2008. Đây là bài viết đăng trên tạp chí
chuyên ngành đƣa ra quan điểm, giải ph p, phƣơng hƣớng đê xây dựng nền
văn hóa trong thời kỳ mới theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh.
“Giữ gìn và phát huy bản sắc văn h a dân tộc trong quá trình phát
triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế”, Hoàng Thị Hƣơng, Tạp chí Cộng
sản, số 815, 2010. Tác giả đã trình bày một số giải ph p để xây dựng nền
văn hóa mới của Việt Nam trƣớc xu thế hội nhập và phát triển kinh tế thị
trƣờng hiện nay.
“Văn h a

ồ Chí Minh, giá trị và ý nghĩa”, Hoàng Chí Bảo, Tạp chí


“ Tư tưởng Hồ Chí Minh về giữ gìn bản sắc văn h a dân tộc, tiếp thu
tinh hoa văn h a nhân loại và sự vận dụng vào xây dựng nền văn h a ở nước
ta hiện nay”, luận văn Thạc sỹ của Doãn Thị Mai Thủy, 2010, Trƣờng Đại
học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
“Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn h a vào việc giữ gìn và phát
huy di sản văn h a của dân tộc Ê đê ở Đăk Lăk trong giai đoạn hiện nay”,


7

luận văn thạc sỹ của Bùi Thị Hiền, 2011, Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và
Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
“Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn h a trong giữ gìn và phát huy
bản sắc văn h a dân tộc

’Mông ở Sa Pa- Lào Cai hiện nay” luận văn thạc

sỹ của Nguyễn Phƣơng Thủy, 2011, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,
Đại học Quốc gia Hà Nội.
Các luận văn trên đã làm rõ những quan điểm của Hồ Chí Minh về văn
hóa, lƣu giữ những bản s c văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân
loại. Đây là qu trình vừa có tính kế thừa chọn lọc và tiếp thu những cái mới,
cái phù hợp của tinh hoa văn hóa nhân loại vào xã hội Việt Nam. Qúa trình
vận dụng những quan điểm này đã thu đƣợc nhiều thành tựu đ ng kể đ p ứng
yêu cầu của nền văn hóa trong qu trình hội nhập đầy thách thức. Bên cạnh đó
các luận văn cũng đƣa ra những giải pháp cụ thể để quá trình vận dụng tƣ
tƣởng Hồ Chí Minh vào thực tế đƣợc hiệu quả.
2.4. Các công trình nghiên cứu về xây dựng đời sống mới của địa phương
Nghiên cứu về đề tài liên quan đến công tác xây dựng đời sống mới ở
địa phƣơng có c c công trình: “Đảng bộ Bắc Giang lãnh đạo nông dân xây

Luận văn làm rõ tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về đời sống mới và sự vận dụng
tƣ tƣởng đó vào xây dựng đời sống văn hóa ở huyện Hiệp Hòa, t nh B c
Giang hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ
Luận văn làm rõ c c nội dung sau:
- Trình bày một cách có hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về đời sống
mới.
- C c điều kiện kinh tế- xã hội ở huyện Hiệp Hòa ảnh hƣởng đến công tác xây
dựng đời sống văn hóa ở huyện Hiệp Hòa hiện nay.


9

- Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp xây dựng đời sống văn
hóa theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, ở huyện Hiệp Hòa, t nh B c Giang trong giai
đoạn hiện nay.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1. Đối tượng
Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về đời sống mới và công tác xây dựng đời sống
văn hóa ở huyện Hiệp Hòa t nh B c Giang .


10

4.2 Phạm vi nghiên cứu
Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh là một vấn đề rộng lớn. Đề tài không đi sâu tìm
hiểu tƣ tƣởng Hồ Chí Minh nói chung mà tập trung nghiên cứu tƣ tƣởng của
Ngƣời về đời sống mới, và sự vận dụng c c quan điểm đó trong công tác xây
dựng đời sống văn hóa ở huyện Hiệp Hòa từ năm 2010 đến nay.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu

Pháp và tầng lớp thống trị phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân,
khai sinh ra nƣớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Sau đó, chính quyền nhân
dân non trẻ b t tay vào sự nghiệp kiến quốc và kháng chiến đ nh đuổi thực
dân Pháp trở lại xâm lƣợc Việt Nam. Hồ Chí Minh nhận thấy tầm quan trọng
của việc nâng cao văn hóa trong điều kiện mới. Nhiệm vụ cấp b ch đối với
văn ho lúc đó là diệt giặt dốt, cổ động toàn dân tăng gia sản xuất, thực hành
tiết kiệm, chống giặc đói, cổ vũ tinh thần yêu nƣớc, chống giặc ngoại xâm,
xây dựng đạo đức cách mạng và sửa đổi nề nếp sinh hoạt trong đời sống của
mỗi ngƣời, mỗi nhà và mỗi cộng đồng làng bản, đơn vị công tác. Do vậy, để
có một phong trào xây dựng đời sống văn hóa mới thu hút đƣợc nhiều ngƣời
hƣởng ứng, Chủ tịch Hồ Ch Minh đã ph t động phong trào xây dựng đời
sống mới (1/1946) và đặc biệt vào th ng 4/1946, Ngƣời đã ký S c Lệnh thành
lập Uỷ ban Trung Ƣơng vận động đời sống mới. Th ng 3/1947, Ngƣời đã viết
cuốn s ch “Đời sống mới” để hƣớng dẫn việc xây dựng đời sống mới trong
các tầng lớp nhân dân, trong toàn xã hội. Cuộc vận động ngay sau đó trở
thành một phong trào quần chúng sôi nổi, rộng lớn. Đây là công việc mới
dƣới sự lãnh đạo của Đảng, chƣa từng có trong c c giai đoạn lịch sử trƣớc đó
nên đƣợc gọi là xây dựng đời sống mới.
Đời sống mới, theo quan điểm của Hồ Chí Minh bao gồm: đạo đức mới,
lối sống mới và nếp sống mới. Ba nội dung ấy có mối quan hệ mật thiết với


12

nhau. Trong đó đạo đức mới đóng vai trò chủ đạo, đạo đức mới g n liền với
lối sống mới và nếp sống mới. Chính vì vậy việc xây dựng đạo đức mới phải
g n liền với xây dựng lối sống mới và nếp sống mới. Có dựa trên cái nền đạo
đức mới thì mới xây dựng đƣợc lối sống mới, nếp sống mới lành mạnh, vui
tƣơi, hƣớng con ngƣời tới tầm cao mới của văn hóa. Trong bối cảnh trình độ
học vấn của nhân dân còn thấp, Hồ Ch Minh đã dùng từ “mới” thay cho từ

quan hệ văn hóa trong cộng đồng, trực tiếp hình thành nhân cách và lối sống
của con ngƣời. Đời sống văn hóa bao gồm những nội dung không tách rời các
lĩnh vực của đời sống xã hội và các yếu tố cơ bản tạo nên văn hóa”[32, tr.24].
Trong hội thảo khoa học “Những vấn đề lý luận và thực tiễn về đời sống
văn hóa và môi trƣờng văn hóa” đƣợc tổ chức th ng 4 năm 2015, tại Hà Nội,
khái niệm đời sống văn hóa đƣợc thống nhất ở những nội dung cơ bản: đời
sống văn hóa ch nh là c c hoạt động của con ngƣời, nhằm thỏa mãn nhu cầu
của mình, hƣớng con ngƣời tới sự phát triển và hoàn thiện mình. Là hoạt động
sản xuất và sáng tạo, theo nghĩa hẹp, nó bao gồm những hoạt động đ p ứng
đời sống tinh thần của con ngƣời. Theo nghĩa rộng, đời sống văn hóa là bộ
phận của đời sống xã hội, bao gồm các hoạt động liên quan đến các sản phẩm
vật chất và tinh thần của xã hội nhƣng trong đó nhấn mạnh đến phƣơng thức
hoạt động và sự đan xen t c động của các mối quan hệ (giữa con ngƣời và văn
hóa, hoạt động văn hóa, môi trƣờng văn hóa và c c sản phẩm văn hóa).
Trên cơ sở kế thừa c c quan điểm của các nhà khoa học về đời sống văn
hóa, có thể hiểu: đời sống văn hóa là bộ phận của đời sống xã hội, phản ánh
sinh động hoạt động của con ngƣời trong mối quan hệ với môi trƣờng sống
(tự nhiên và xã hội), nhằm thích ứng và sáng tạo ra những giá trị văn hóa vật
chất và tinh thần, đ p ứng nhu cầu, nâng cao chất lƣợng cuộc sống của con
ngƣời và xã hội. Có thể thấy, khái niệm đời sống văn hóa mang nội dung bao
gồm toàn bộ mọi hoạt động sáng tạo mang giá trị văn hóa của con ngƣời. Đề
tài nghiên cứu sẽ nghiên cứu đời sống văn hóa với nội dung là sự sáng tạo,


14

biểu hiện, hƣởng thụ, lƣu giữ, quảng b , trao đổi các sản phẩm tinh thần. Nhƣ
vậy, đời sống văn hóa theo nghĩa này ch là một bộ phận, một thành tố bên
cạnh đời sống kinh tế, đời sống chính trị…trong toàn bộ đời sống xã hội, đời
sống con ngƣời nói chung.

điểm ấy bằng hàng loạt Nghị quyết và ch thị mang t nh định hƣớng cho quá
trình phát huy hơn nữa vai trò của hoạt động xây dựng đời sống văn hóa đối
với sự phát triển của đất nƣớc: Tiếp tục phát triển và nâng cao chất lƣợng hoạt
động văn hóa, văn học, nghệ thuật xã hội chủ nghĩa đậm đà bản s c dân tộc.
Đặc biệt, tại Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng Cộng
sản Việt Nam khóa VIII, đã ra nghị quyết xây dựng và phát triển nền văn hóa
tiên tiến, đậm đà bản s c dân tộc. Đây là văn kiện có ý nghĩa vô cùng quan
trọng trong sự nghiệp xây dựng đất nƣớc, đ p ứng yêu cầu thực tiễn đời sống
và nguyện vọng của nhân dân. Nội dung của nghị quyết đã đƣợc nhân dân hết
lòng ủng hộ tạo thành phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn
hóa. Phong trào có ý nghĩa quan trọng trong việc giữ vững ổn định chính trị,
tạo nên những thành tựu về kinh tế, chính trị, xã hội của đất nƣớc. Chính sách
văn hóa đƣợc thể hiện trong hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ƣơng
Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII cho thấy văn hóa thực sự trở thành nội
dung quan trọng của Đảng và Nhà nƣớc, góp phần g n kết chặt chẽ mọi lĩnh
vực của đời sống xã hội. Nghị quyết ra đời trở thành văn bản mang tính pháp
lý. Việc thể chế hóa Nghị quyết tạo điều kiện cho văn hóa ph t triển sâu rộng,
hiệu quả trên các mặt của đời sống xã hội.
Tiếp tục tại các kỳ Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ IX, Đại hội đại
biểu Toàn quốc lần thứ X, Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ XI, tƣ tƣởng về
xây dựng đời sống mới của Hồ Ch Minh đƣợc Đảng kế thừa trong đƣờng lối
xây dựng môt nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản s c văn hóa dân tộc. Đảng
chủ trƣơng tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lƣợng nền văn hóa
Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản s c văn hóa dân tộc, g n kết chặt chẽ và đồng


16

bộ hơn, ph t triển kinh tế- xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực
của đời sống xã hội. Xây dựng và hoàn thiện nhân c ch ngƣời Việt Nam, bảo

hóa ở cơ sở th ng lợi. Kinh nghiệm là phải vừa “chống” vừa “xây”, lấy “xây”
để “chống”, nhƣng “xây” là chủ yếu.
Xây dựng đời sống văn hóa nói chung xét đến cùng là hình thành những
giá trị tốt đẹp trong đời sống xã hội phù hợp với yêu cầu của xã hội. Những
giá trị trong xây dựng đời sống xã hội căn bản đều hƣớng con ngƣời đến
những cái tích cực, cái tiến bộ, phù hợp với một trật tự xã hội nhất định. Xây
dựng đời sống văn hóa là công việc phải tiến hành thƣờng xuyên, liên tục, là
công việc của mọi ngƣời, diễn ra mọi lúc, mọi nơi. Đây là công việc khó
khăn, đòi hỏi sự nỗ lực, tính kiên trì, bền b .
Tƣ tƣởng xây dựng đời sống văn hóa mới của Hồ Ch Minh đƣợc b t
nguồn từ yêu cầu thực tiễn của đât nƣớc. Trải qua 70 năm, tƣ tƣởng có sự kế
thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của
nhân loại và ngày càng phát huy vai trò quan trọng trong giai đoạn hiện nay.
1.2. Sự cần thiết phải xây dựng đời sống mới
Văn hóa đời sống là một trong những lĩnh vực quan trọng của văn hóa
theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh. Mặc dù bận trăm công nghìn việc, xong Hồ Chí
Minh vẫn dành thời gian cho việc xây dựng đời sống mới.
Thực dân Pháp sau khi đặt ách cai trị lên đất nƣớc Việt Nam đã tiến
hành hai cuộc khai thác thuộc địa. Cùng với chính sách về kinh tế nhằm vơ
vét tài nguyên thiên nhiên, Pháp thực hiện nhiều chính sách về văn hóa và
giáo dục nhằm nô dịch và ngu dân . Về giáo dục, Pháp duy trì hai hệ thống
trƣờng học.Thứ nhất, Pháp triệt để khai thác nội dung và hình thức của nền
giáo dục phong kiến lạc hậu nhằm “làm cho dân ngu để dễ trị”[34, tr.108].
Thứ hai, Pháp mở hệ thống trƣờng dạy bằng tiếng Pháp nhằm đào tạo một lớp
ngƣời bản xứ có trình độ vừa đủ để làm kẻ thừa hành trung thành và tận tụy
với “mẫu quốc”. Tuy nhiên, hệ thống trƣờng học đƣợc mở một cách nhỏ giọt.


18




19

“thâm căn cố đế”, là vật cản nguy hiểm đối với cuộc cách mạng. Muốn xóa bỏ
toàn bộ những thói hƣ tật xấu đã tồn tại một thời gian dài đối với quần chúng
nhân dân, đòi hỏi chúng ta phải mở chiến dịch giáo dục lại: cần, kiệm, liêm,
chinh. Đây đều là những tinh thần đã có từ lâu đời trong truyền thống của dân
tộc. Nhƣng đã bị bọn thực dân làm thoái hóa biến chất. Vì vậy mà chúng ta
phải xây dựng đời sống văn hóa mới với những tinh thần truyền thống tốt đẹp
của dân tộc, xây dựng một xã hội mới với những con ngƣời mới. Điều này
càng thấy rõ trong phong trào xây dựng “Đời sống mới” do Hồ Chí Minh phát
động vào th ng 1 năm 1946 và đặc biệt là th ng 4 năm 1946, Ngƣời đã ký S c
lệnh thành lập Uỷ ban Trung ƣơng vận động đời sống mới. Th ng 3 năm
1947, Ngƣời đã viết cuốn sách “Đời sống mới” để hƣớng dẫn xây dựng đời
sống mới trong các tầng lớp nhân dân, trong toàn xã hội. Đặc biệt, cuộc phát
động trở thành phong trào hƣởng ứng sôi nổi kh p cả nƣớc ngay cả khi cách
mạng mới thành công và nhân dân phải đi ngay vào cuộc kháng chiến chống
ngoại xâm hết sức khốc liệt, cuộc sống còn trăm bề thiếu thốn.
Trong lời tựa của tác phẩm “Đời sống mới”, Hồ Chí Minh đã khẳng
định: “Trong lúc kh ng chiến cứu quốc chúng ta phải đồng thời kiến quốc.
Thực hành đời sống mới là một điều cần kíp cho công cuộc cứu quốc và kiến
quốc” [38, tr.111]. Vì sao thực hành đời sống mới là cần k p, Ngƣời cũng giải
th ch: “Ch nh trong lúc này càng phải thực hành đời sống mới là Cần, Kiệm,
Liêm, Ch nh. Quân đội phải siêng tập, siêng đ nh. Nhân dân tăng gia sản
xuất, phải siêng làm thì kháng chiến ch c ch n th ng lợi, thế cho nên phải
Cần.

inh sĩ phải tiết kiệm đạn dƣợc, mỗi viên đạn một tên thù. Nhân dân