Vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ
Việt Nam – Lào trong sự nghiệp đổi mới
ở Việt Nam Lê Thị Bích Ngọc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Chính trị học: 60 31 27
Người hướng dẫn : PGS.TS. Vũ Quang Hiển
Năm bảo vệ: 2013
103 tr .

Abstract. Làm rõ quá trình hình thành và phát triển quan điểm Hồ Chí Minh về quan
hệ Việt Nam – Lào. Nội dung quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ Việt Nam – Lào. Sự
vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam về quan hệ Việt Nam – Lào trong sự nghiệp
đổi mới ở Việt Nam. Đưa ra một số giải pháp nhằm thực hiện quán triệt và vận dụng
quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ Việt Nam - Lào
Keywords.Tư tưởng Hồ Chí Minh; Quan hệ ngoại giao; Việt Nam; Lào
Content.
1. Lý do chọn đề tài
Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống những quan điểm về các
vấn đề thế giới và thời đại, về đường lối quốc tế, chiến lược, sách lược, chính sách đối
ngoại và ngoại giao Việt Nam thời kỳ hiện đại. Tư tưởng này thể hiện trong hoạt động
đối ngoại của Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước Việt Nam.
Hòa bình, hợp tác và phát triển luôn là nội dung xuyên suốt của ngoại giao Việt
Nam. Hòa bình, độc lập tự chủ để phát triển và phát triển nhằm bảo vệ hòa bình. Cuộc
đấu tranh anh dũng của dân tộc Việt Nam suốt bao thế kỷ qua cũng vì mục tiêu độc lập
dân chủ ấy. Hồ Chí Minh đã phát triển đường lối đối ngoại vì hòa bình, hợp tác và phát
triển lên tầm cao mới. Để chiến thắng kẻ thù mạnh hơn mình gấp nhiều lần, Hồ Chí

thời kỳ cách mạng không phải là mới đối với các nhà nghiên cứu khoa học trong và
ngoài nước.
2.1. Nhóm các công trình khoa học nghiên cứu về quan hệ Việt Nam – Lào
Nguyễn Văn Khoan (2008): “Việt – Lào hai nước chúng ta”, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội. Tác giả đã khẳng định những cống hiến của Hồ Chí Minh và các thế hệ
cán bộ, chuyên gia Việt Nam đối với Lào thông qua những bài nói, bài viết của các
đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam và Lào.
Nhìn một cách tổng quát, trải qua gần nửa thế kỷ (1930 – 1975) đấu tranh chống
chủ nghĩa đế quốc, quan hệ đoàn kết Việt – Lào đã tồn tại và trải qua một quá trình
phát triển biện chứng từ thấp đến cao xuyên suốt trong lịch sử đấu tranh giải phóng
dân tộc [32; tr.364].
Lê Đình Chỉnh (2007): Quan hệ đặc biệt hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào trong
giai đoạn 1954 - 2000 , Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách này trình bày, đánh
giá quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam – Lào trên các lĩnh vực qua các giai đoạn cách
mạng khác nhau.
“Quan hệ đoàn kết chiến đấu Việt Nam – Lào giai đoạn 1930 – 1945 là cơ sở
vững chắc, tạo ra những thuận lợi cho hai dân tộc bước vào giai đoạn cách mạng mới
tiếp tục giành thắng lợi trong cách mạng dân tộc, dân chủ [3;tr.25].
Đảng nhân dân Cách mạng Lào và Đảng Cộng sản Việt Nam Lịch sử quan hệ
đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam 1930 – 2007. Công trình đã tái hiện lịch sử
phát triển quan hệ Việt Nam – Lào qua các giai đoạn và thành tựu hai nước đạt được
trên các lĩnh vực chính trị, đối ngoại, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật từ năm 1930
đến năm 2007; đồng thời các tác giả đánh giá bài học kinh nghiệm, triển vọng phát
triển quan hệ Việt Nam – Lào, Lào – Việt Nam thời kỳ đổi mới.
Quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam – Lào trong thời kỳ đổi mới 1986 – 2007
đã trải qua nhiều khó khăn, thử thách, nhưng với sự quyết tâm của hai Đảng, hai Nhà
nước và sự nỗ lực phấn đấu của các cấp, các ngành, các địa phương và các doanh
nghiệp hai nước, quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam – Lào đã ngày càng được đẩy
mạnh và khuyến khích phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, từ hợp tác về chính
trị, đối ngoại, quốc phòng, an ninh đến hợp tác kinh tế, văn hóa, khoa học – kỹ thuật,

Nhờ giúp nhau xây dựng được đường lối đúng, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản
Việt Nam và Đảng nhân dân Cách mạng Lào đã thiết lập được mối quan hệ lâu dài,
thường xuyên bền chặt, nhịp nhàng trong mỗi bước chuyển của lịch sử cách mạng
Đông Dương [38; tr.37].
Vấn đề này cũng đã được nhiều tác giả chọn làm hướng nghiên cứu cho đề tài
luận văn, luận án như “Quan hệ Việt Nam – Lào – Campuchia trong kháng chiến
chống Pháp 1945 – 1954” của Đỗ Đình Hãng; “Quan hệ Việt Nam – Lào giai đoạn
1954 – 1975” của Lê Đình Chỉnh…
Dương Minh Huệ (2011), Hợp tác giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân
dân cách mạng Lào về đào tạo cán bộ trong hệ thống chính trị từ 1986 đến 2006. Luận
án đã tái hiện quá trình hợp tác đào tạo cán bộ trong hệ thống chính trị của Đảng Cộng
sản Việt Nam và Đảng Nhân dân cách mạng Lào từ năm 1996 đến năm 2006; những
thành tựu, hạn chế, bài học kinh nghiệm của quá trình hợp tác đào tạo cán bộ giữa hai
Đảng.
Trong những năm 1991 – 2006, hệ thống Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh, các bộ, ngành, đoàn thể chính trị xã hội trung ương tích cực đào tạo, bồi dưỡng
đội ngũ cán bộ chính trị, cán bộ chuyên môn và lưu học sinh giúp Đảng và Nhà nước
Lào. Hằng năm, nguồn kinh phí dành cho đào tạo cán bộ, học sinh Lào tại Việt Nam
chiếm khoảng 40% số viện trợ của Chính phủ Việt Nam dành cho Chính phủ Lào [25;
tr.98].
Trong những năm vừa qua cũng đã diễn ra nhiều hội thảo tại Lào, Việt Nam bàn
về mối quan hệ khăng khít giữa hai nước Việt Nam – Lào anh em như Kỷ yếu hội thảo
khoa học “Tình hữu nghị đoàn kết Việt Nam – Lào” của Bảo tàng Hồ Chí Minh; Hội
thảo khoa học quốc tế: Liên minh chiến đấu Lào - Việt Nam trên chiến trường cánh
đồng Chum - Xiêng Khoảng
2.2. Nhóm các công trình khoa học nghiên cứu quan điểm Hồ Chí Minh về
quan hệ Việt Nam – Lào
Đã có một số công trình nghiên cứu khoa học của các nhà khoa học luận bàn về
vấn đề này như:
Bảo tàng Hồ Chí Minh (2007): Biên niên sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh với tình

Chí Minh là một trong những người đầu tiên bắt tay vào việc xây dựng các cơ sở cách
mạng trong quần chúng, tuyên truyền, tổ chức quần chúng làm cách mạng, những năm
1928 – 1929 và đầu 1930, Hồ Chí Minh đã chọn Lào là một hướng để truyền bá chủ
nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng cứu nước mới vào Việt Nam, vào Đông Dương [35;
tr.34].
Một số bài viết của các nhà nghiên cứu Việt Nam và Lào tìm hiểu về vấn đề
này được đăng trên các tạp chí như Trịnh Nhu (2009), "Tư tưởng Hồ Chí Minh về quan
hệ đặc biệt Việt Nam - Lào", Tạp chí Lịch sử Đảng, số 6, trang 19. Bài viết này đã
khẳng định công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quá trình chăm lo, vun
đắp, xây dựng quan hệ đoàn kết Việt Nam – Lào, Lào – Việt Nam trên các giai đoạn
cách mạng. Đồng thời tác giả cũng khẳng định việc học tập, vận dụng và phát triển tư
tưởng Hồ Chí Minh về quan hệ Việt Nam – Lào là một nhiệm vụ quan trọng thường
xuyên của hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước Việt Nam, Lào.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về quan hệ Việt Nam – Lào là một bộ phận hữu cơ của
quan hệ dân tộc – quốc tế được xác lập trong điều kiện cụ thể của hai dân tộc Việt
Nam, Lào. Đó là một di sản tư tưởng chính trị và nhân văn vô cùng cao quý của hai
dân tộc Việt Nam, Lào, khích lệ tinh thần tự lực và đoàn kết, giúp đỡ nhau của hai
Đảng và quân, dân hai nước [53; tr.18].
Xamản Vinhakệt (2010), "Chủ tịch Hồ Chí Minh với mối quan hệ hữu nghị
đoàn kết đặc biệt Lào - Việt Nam", Tạp chí Lý luận Chính trị, số 5. Tác giả khẳng định
công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong mối quan hệ đoàn kết đặc biệt Việt
Nam – Lào, vai trò của Người đối với sự nghiệp cách mạng của Lào.Từ khi Đảng
Cộng sản Đông Dương ra đời do Hồ Chí Minh sáng lập, trực tiếp lãnh đạo cuộc đấu
tranh giải phóng hai dân tộc Việt – Lào “đó vừa là nghĩa vụ quốc tế, vừa là lợi ích sống
còn của mỗi nước” [73; tr.56].
Nguyễn Thị Quế, Đỗ Thị Ánh (2010), "Một số quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí
Minh về quan hệ Việt - Lào", Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 5, tr 3-10. Bài viết
đã đề cập một số quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về mối quan hệ Việt – Lào và
khẳng định vai trò của Người trong việc giáo dục cho những người cách mạng Việt
Nam và Lào nhận thức sâu sắc mối quan hệ hai nước.

hệ Việt Nam – Lào.
- Hệ thống quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ Việt Nam – Lào.
- Khẳng định giá trị quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ Việt Nam – Lào
- Sự vận dụng và phát triển quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ Việt Nam –
Lào thời kỳ đổi mới
- Đưa ra một số giải pháp nhằm thực hiện quán triệt và vận dụng quan điểm Hồ
Chí Minh về quan hệ Việt Nam - Lào
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn có mục đích làm rõ quá trình hình thành, hệ thống quan điểm Hồ Chí
Minh và nét độc đáo, sáng tạo của Người trong quá trình xây dựng và phát triển quan
hệ đặc biệt Việt Nam – Lào. Làm rõ quan điểm ngoại giao đúng đắn đó của Hồ Chí
Minh qua từng thời kỳ cách mạng khác nhau.
Trên cơ sở đó, luận văn phân tích rõ sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam
về quan điểm Hồ Chí Minh trong quan hệ Việt Nam – Lào thời kỳ đổi mới hiện nay,
được thể hiện rõ nét nhất qua đường lối, chủ trương, hoạt động và thành tựu to lớn trên
tất cả các lĩnh vực của Đảng và Nhà nước ta trong những năm qua và thực tiễn cách
mạng hiện nay.
Đưa ra một số giải pháp thực hiện quán triệt và vận dụng quan điểm Hồ Chí
Minh về quan hệ Việt Nam – Lào.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu hệ thống quan điểm Hồ Chí Minh trong quan hệ
Việt Nam – Lào và sự vận dụng của Đảng trong sự nghiệp đổi mới.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Thời gian nghiên cứu quá trình hình thành và hệ thống quan điểm Hồ Chí
Minh về quan hệ Việt Nam – Lào trong quá trình hoạt động cách mạng của Người từ
những năm 20 thế kỷ XX đến năm 1969.
- Đặc điểm tình hình chi phối quan hệ Việt Nam - Lào từ năm 1986 đến nay và
sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam thời kỳ đổi mới.
5. Cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu

3. Lê Đình Chỉnh (2007), Quan hệ đặc biệt hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào trong
giai đoạn 1954 - 2000, NXBCTQG, Hà Nội
4. Lê Đình Chỉnh (2000), "Hồ Chí Minh với quan hệ đặc biệt Việt - Lào", Tạp chí
Nghiên cứu Đông Nam Á, số 2
5. Chummaly Xaynhaxỏn (Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân
Cách mạng Lào, Chủ tịch nước CHDCND Lào) (2013), Tình đoàn kết hữu nghị vĩ đại
và quan hệ đặc biệt Lào – Việt Nam mãi mãi trường tồn, Tạp chí Lý luận Chính trị, số
7
6. Phạm Đức Dương (2002), "Hồ Chí Minh với các nước láng giềng (Nhìn từ góc độ
văn hóa", Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 3, tr 13 - 19.
7. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện Đảng toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện Đảng toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
9. Đảng Cộng sản Việt Nam (1986), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI,
Nxb Sự thật, Hà Nội.
10. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII,
Nxb Sự thật, Hà Nội.
11. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VIII, Nxb CTQG, Hà Nội.
12. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX,
Nxb CTQG, Hà Nội.
13. Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,
Nxb CTQG, Hà Nội.
14. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
Nxb CTQG, Hà Nội.
15. Đảng nhân dân Cách mạng Lào và Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Lịch sử quan
hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam 1930 - 2007, Nxb CTQG, Hà Nội
16. Đảng nhân dân Cách mạng Lào và Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Lịch sử quan
hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam 1930 - 2007 – Bài viết của lãnh đạo Đảng,

30. Nguyễn Hào Hùng (2008), "Tình đoàn kết truyền thống Việt Nam - Lào trong lịch
sử", Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 9
31. Nguyễn Quốc Hùng, Hồ Chí Minh người chiến sĩ quốc tế, NXB Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
32. Nguyễn Văn Khoan (2008), Việt – Lào hai nước chúng ta, NXBCTQG, Hà Nội
33. Vũ Khoan (1990), Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác ngoại giao, NXB Sự thật,
Hà Nội
34. Đinh Xuân Lâm (2001), "Đường biên giới Việt - Lào ngày nay- sản phẩm của
truyền thống hữu nghị giữa hai dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh", Tạp chí Nghiên
cứu Đông Nam Á, số 6, tr 70 - 76
35. Nguyễn Bá Linh, TS. Phạm Sang, TS. Bua Khăm (2005), Hồ Chí Minh với nhân
dân Lào, nhân dân Lào với Hồ Chí Minh, NXB Công an nhân dân, Hà Nội
36. Nguyễn Phúc Luân (2010), Ngoại giao Hồ Chí Minh đưa cách mạng Việt Nam vào
quỹ đạo quan hệ toàn cầu, NXBCAND, Hà Nội
37. Nguyễn Phúc Luân, Ngoại giao Hồ Chí Minh lấy chí nhân thay cường bạo, NXB
Chính trị quốc gia, Hà Nội
38. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 1, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
39. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
40. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
41. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 4, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
42. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
43. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 6, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
44. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
45. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 8, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
46. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 9, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
47. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 10, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
48. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 11, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
49. Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 12, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011
50. Trình Mưu (2008), "Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng nhân dân
Cách mạng Lào quyết định thắng lợi liên minh Việt - Lào, Tạp chí Lý luận Chính trị,

66. Hoàng Văn Thái (1983), Liên minh đoàn kết chiến đấu Việt Nam – Lào –
Campuchia, NXB Sự thật, Hà Nội
67. Nguyễn Văn Thanh, Saysovin (2012), Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế
và đoàn kết Việt Nam – Lào – Campuchia, Tạp chí Lý luận Chính trị, số 1, trang 21
68. Trần Cao Thành (2002), Một số suy nghĩ về quan hệ và hợp tác Việt Nam – Lào
trong thế giới ngày nay, Hội thảo khoa học Kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Hữu nghị và
Hợp tác Việt – Lào và 40 năm Quan hệ Ngoại giao giữa hai nước, tr 1- 8
69. Nguyễn Văn Thắng, Lê Viết Hùng (2013), Vai trò của đầu tư trực tiếp đối với
củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống đặc biệt Việt – Lào, Tạp chí Nghiên cứu Đông
Nam Á, số 2, tr 37- 43
70. Trần Dân Tiên (1975), Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí
Minh, NXB Sự thật, Hà Nội
71. Đặng Thanh Toán, Nguyễn Thị Phương Nam (2000), Bước đầu tìm hiểu về quan
hệ hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam – Lào trong thời kỳ đổi mới, Tạp chí
Nghiên cứu Đông Nam Á, số 2, tr 43 - 51.
72. Nguyễn Phú Trọng (Tổng Bí Thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt
Nam) (2012), Quan hệ đặc biệt Việt – Lào là tài sản thiêng liêng vô giá của hai dân
tộc chúng ta, Tạp chí Lý luận Chính trị, số 6
73. Xa mảnVi nha kệt (2010), "Chủ tịch Hồ Chí Minh với mối quan hệ hữu nghị đoàn
kết đặc biệt Lào - Việt Nam", Tạp chí Lý luận Chính trị, số 5