TỔNG QUAN VỀ THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP
TRONG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN VAY VỐN TẠI CÁC NGÂN
HÀNG THƯƠNG MẠI.
1.1. Tổng quan về Ngân hàng Thương mại
1.1.1. Vai trò của NHTM trong nền kinh tế
Sơ đồ 1.1. Tổng quan về thị trường tài chính
Các nhà kinh tế học thường nói NHTM đóng vai trò là mạch máu của nền kinh tế.
Thông qua các hoạt động của mình NHTM có những vai trò sau:
Thứ nhất: NHTM cung cấp tín dụng giúp cho các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân
mở rộng sản xuất thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
Trong quá trình hoạt động, do quá trình chu chuyển tuần hoàn vốn, nhu cầu bổ
sung vốn cho các đơn vị SXKD ngày càng tăng. NH có thể đáp ứng các nhu cầu về
vốn cho các chủ đầu tư sau khi đã thẩm định phương án kinh doanh của họ. Các
nhà đầu tư có thể sử dụng nguồn tín dụng của NH để phục vụ mở rộng hoạt động
SXKD thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
Thứ hai: NHTM tập trung vốn cho nền kinh tế.
NH là một tổ chức tài chính trung gian. Đặc trưng của NH là nhận tiền gửi và cho
vay. NH tập trung được các khoản tiền nhỏ, lẻ thời hạn ngắn trong nền kinh tế
thành những khoản tiền lớn để tài trợ cho nền kinh tế. Trong thực tế, tỷ trọng tiền
gửi tiết kiệm chiếm phần lớn trong tổng nguồn vốn mà chúng thì nhỏ lẻ, thời hạn
ngắn nhưng NH vẫn có thể cung cấp những khoản vốn lớn thời hạn dài cho các nhà
đầu tư.
Thứ ba: NHTM giúp cho các nhà kinh doanh trong xây dựng chiến lược quản lý
DN.
NH tài trợ vốn cho các DN với điều kiện DN phải thỏa mãn những yêu cầu do NH
đặt ra. Trong đó, các khoản tín dụng mà DN nhận được đều phải trả lãi và khi hết
thời gian sử dụng phải hoàn trả gốc. Vì vậy, trước khi cho vay, NH cần phải thẩm
định kỹ phương án sử dụng vốn của DN, thẩm định những yếu tố liên quan đến
DN (uy tín, trình độ nhân viên, tài sản bảo đảm…) một cách chính xác, rõ rang, chi
tiết. Cán bộ tín dụng sẽ giúp DN xây dựng PAKD có hiệu quả. Sau khi vay vốn,
NH sẽ giám sát quá trình sử dụng vốn vay của DN và thông qua hoạt động thanh

thông. Các NHTM sẽ kiểm soát lạm phát thông qua các hoạt động tín dụng, bảo
lãnh. Như vậy, NH là cơ quan quản lý tiền tệ của nền kinh tế, thông qua các nghiệp
vụ của mình NH điều hòa lưu thông tiền tệ, ổn định sức mua của đồng tiền.
Thứ bảy: NHTM tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa - thúc đẩy phát
triển thương mại thế giới.
Ngày nay, thương mại quốc tế ngày càng phát triển. Nền kinh tế của một quốc gia
phát triển phụ thuộc vào sự phát triển của kinh tế thế giới, kinh tế khu vực. NH đã
trở thành một trong những phương tiện nối liền các nền kinh tế trên thế giới với
nhau. Đối với các nước đang phát triển, NHTM lại càng đóng vai trò quan trọng
trong thương mại quốc tế. NHTM cấp tín dụng cho các nhà xuất nhập khẩu, thực
hiện các hình thức thanh toán, bảo lãnh…cho hoạt động thương mại quốc tế. Mặt
khác, thông qua NHTM, nguồn tín dụng nước ngoài được thu hút để tiến hành
CNH - HĐH đất nước.
1.1.2. Những hoạt động cơ bản của NHTM trong nền kinh tế
NHTM là một DN đặc biệt, hoạt động và kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ và tín
dụng, không trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất như các DN thuộc lĩnh vực
SXKD nhưng tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sản xuất, lưu thông và phân
phối sản phẩm xã hội bằng cách cung ứng vốn tín dụng, vốn đầu tư cho các tổ
chức, DN, cá nhân mở rộng SXKD, góp phần tăng nhanh tốc độ phát triển kinh tế.
* Hoạt động huy động vốn
Hoạt động huy động vốn là hoạt động tạo vốn cho NHTM, nó đóng vai trò quan
trọng, ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của NH.
Hoạt động huy động vốn của một NHTM bao gồm: Nhận tiền gửi, phát hành các
giấy tờ có giá ra công chúng, vay từ các tổ chức khác, tự tài trợ bằng vốn chủ sở
hữu của NH.
Tuy nhiên, dưới bất cứ hình thức huy động nào thì NHTM đều phải trả một chi phí
nhất định, đó là chi phí huy động vốn hay còn gọi là chi phí đầu vào của NH. Các
chi phí này được bù đắp thông qua việc cho vay và đầu tư của NH.
* Hoạt động cho vay và đầu tư
Hoạt động cho vay và đầu tư là hoạt động mang lại thu nhập chủ yếu cho NH.

được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ký quyết định số 285/QĐ-NH5 ngày 21/09/1996 thành lập
lại theo mô hình Tổng công ty Nhà nước, theo ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, tại quyết định
số 90/TTg ngày 07/03/1994 nhằm tăng cường tập trung, phân công chuyên môn hóa và hợp tác
kinh doanh để thực hiện nhiệm vụ nhà nước giao, nâng cao khả năng và hiệu quả của các đơn vị
thành viên và toàn bộ hệ thống NHCT VN để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.
NHCT VN đặt trụ sở chính tại số 108 đường Trần Hưng Đạo-Quận Hoàn Kiếm-
TP.Hà Nội, có hệ thống mạng lưới gồm: 1 trụ sở chính, 3 Sở Giao dịch, 156 chi
nhánh (trong đó có 93 chi nhánh trực thuộc và 63 chi nhánh phụ thuộc), trên 700
Phòng giao dịch, hơn 100 cửa hàng kinh doanh vàng bạc, hơn 400 quỹ tiết kiệm
trong cả nước. Có 3 công ty hạch toán độc lập là Công ty cho thuê Tài chính, Công
ty TNHH Chứng khoán, Công ty Quản lý Nợ và Khai thác Tài sản và 2 đơn vị sự
nghiệp là Trung Tâm Công nghệ Thông tin và Trung tâm Đào tạo.
Là một trong bốn NHTM Nhà nước lớn của Việt Nam, NHCT VN có tổng
tài sản chiếm hơn 25% thị phần trong toàn bộ hệ thống NH VN. Nguồn vốn của
NHCT VN luôn tăng trưởng qua các năm. NHCT VN ( Tên giao dịch quốc tế:
VietinBank) được thành lập năm 1988 sau khi tách ra từ NHNN VN và được Nhà
nước xếp hạng là một trong 23 doanh nghiệp đặc biệt.
NHCT VN là một trong những NHTM Việt Nam đi đầu trong việc cải tiến công
nghệ thông tin NH, hiện đại hóa NH. Là NH đầu tiên của Việt Nam có Website và
là thành viên chính thức của nhiều hiệp hội như:
* Là thành viên sáng lập của các tổ chức Tài chính tín dụng như:
• Sài Gòn Công thương Ngân hàng
• Indovinabank (Ngân hàng liên doanh đầu tiên tại Việt Nam )
• Công ty cho thuê Tài chính Quốc Tế-VILC (Công ty cho thuê Tài
chính quốc tế đầu tiên tại Việt Nam )
• Công ty Liên doanh Bảo hiểm Châu Á-NHCT
* Là thành viên chính thức của:
• Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA)
• Hiệp hội các ngân hàng Châu Á (AABA)
• Hiệp hội Tài chính viễn thông Liên ngân hàng (SWIFT)

Sơ đồ 1.2. Hệ thống tổ chức của toàn NHCT VN
1.2. Thẩm định tài chính dự án trong công tác cho vay tại các NHTM.
1.2.1. Hoạt động tín dụng - cho vay của NHTM
Hoạt động tín dụng - cho vay được coi là hoạt động sinh lời cao, đồng thời nó cũng
là hoạt động kinh doanh chủ chốt của NHTM để tạo ra lợi nhuận. Khoản mục cho
vay chiếm quá nửa giá trị tổng tài sản và tạo ra từ ½ đến ¾ nguồn thu nhập của
NH. Hay NH là tổ chức cho vay chủ yếu đối với các tổ chức, DN, cá nhân, hộ gia
đình và một phần đối với Nhà nước ( Thành phố, tỉnh…). Vì vậy, có thể nói
NHTM hỗ trợ cho sự phát triển của cộng đồng thông qua việc cung cấp tín dụng,
đáp ứng nhu cầu tài chính của xã hội với một mức lãi suất hợp lý. Hoạt động tín
dụng - cho vay là chức năng kinh tế cơ bản hàng đầu của các NH.
Ngày nay, nền kinh tế phát triển kéo theo nhu cầu về tín dụng của khách hàng rất
đa dạng và phong phú. Để đáp ứng được những đòi hỏi của thực tiễn, các NHTM
đã cung cấp nhiều loại hình tín dụng khác nhau. Tùy vào các căn cứ mà tín dụng có
thể phân chia thành các loại sau:
- Căn cứ vào mục đích vay vốn có thể kể đến các khoản tín dụng như sau: Cho vay
kinh doanh, cho vay tiêu dùng và các khoản cho vay khác.
- Căn cứ vào lãi suất thì có các loại hình như sau: Cho vay với lãi suất thả nổi, cho
vay với lãi suất cố định và cho vay với lãi suất ưu đãi.
- Căn cứ vào tính chất bảo đảm, có các loại tín dụng: Cho vay có bảo đảm và cho
vay không có bảo đảm.

thiểu các rủi ro có thể xảy ra với các dự án cho vay đầu tư. Quá trình cho vay của
một dự án thường gồm nhiều khâu: từ thẩm định, xét duyệt, quyết định cho vay tới
kiểm tra sử dụng vốn vay và theo dõi, xử lý thu hồi nợ sau khi cho vay. Trong đó,
các NHTM thường xem giai đoạn trước khi cho vay - giai đoạn phân tích tín dụng,
thẩm định dự án là quan trọng nhất. Kết quả của khâu này sẽ mang tính quyết định
đối với một khoản cho vay. Đặc biệt, thẩm định dự án chính là khâu mà NH cần
phải quan tâm hàng đầu để đảm bảo tránh được các rủi ro của một khoản cho vay,
tạo sự ân toàn và lành mạnh trong hoạt động của NH.
1.2.2. Hoạt động thẩm định dự án đầu tư
* Khái niệm
Thẩm định DAĐT là việc tổ chức xem xét một cách khách quan có khoa học và
toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp tới việc đầu tư
cũng như tính khả thi của một dự án để ra quyết định về đầu tư và cho phép đầu tư.
Thẩm định DAĐT là một khâu quan trọng trong giai đoạn chuẩn bị cho vay, có ý
nghĩa quyết định tới các giai đoạn sau của chu kỳ dự án. Vì vậy, kết quả thẩm định
phải độc lập với với tất cả những ý muốn chủ quan cho dù đến từ bất kỳ phía nào.
* Mục đích
Thông qua thẩm định DAĐT các NHTM có được cái nhìn tổng quát nhất về chủ
đầu tư và về dự án. Về chủ đầu tư, NH đánh giá được năng lực pháp lý, năng lực
tài chính, trình độ, tình hình SXKD hiện tại của dự án. Còn về dự án, NH đánh giá
một cách toàn diện một dự án về các mặt: kỹ thuật, hiệu quả tài chính, hiệu quả
kinh tế, hiệu quả xã hội…
Mục đích của thẩm định cho DAĐT nhằm lựa chọn được dự án có tính khả thi cao,
phát hiện loại bỏ những dự án xấu. Bởi vậy, mục đích cụ thể được đặt ra cho công
tác thẩm định DAĐT là:
- Đánh giá tính hợp lý của dự án: tính hợp lý được thể hiện ở từng nội dung và
cách thức tính toán của dự án.
- Đánh giá tính hiệu quả của dự án: hiệu quả của dự án được xem xét trên hai
phương diện: hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế xã hội của dự án.
- Đánh giá khả năng thực hiện của dự án: Đây là mục đích hết sức quan trọng trong

quan ở trong và ngoài nước.
- Thẩm định kịp thời, tham gia ý kiến ngay từ khi nhận được hồ sơ.
- Thường xuyên hoàn thiện qui trình thẩm định, phối hợp và phát huy được trí tuệ
tập thể.
* Căn cứ tiến hành thẩm định
- Hồ sơ dự án
- Căn cứ pháp lý
- Các tiêu chuẩn, quy phạm và các định mức trong từng lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật
cụ thể
- Các quy ước, thông lệ quốc tế
* Nội dung thẩm định dự án đầu tư bao gồm
- Thẩm định khía cạnh pháp lý của dự án
- Thẩm định mục tiêu của dự án
- Thẩm định khía cạnh thị trường của dự án
- Thẩm định khía cạnh kỹ thuật - công nghệ của dự án
- Thẩm định về kế hoạch tổ chức - triển khai thực hiện, quản lý và nhân sự thực
hiện dự án
- Thẩm định khía cạnh tài chính của dự án
- Thẩm định về các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của dự án
- Thẩm định về môi trường sinh thái của dự án
- Phân tích rủi ro của dự án
* Quy trình tổ chức thẩm định dự án
Bước 1: Hướng dẫn, tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ vay vốn
CBTD hướng dẫn khách hàng lập và hoàn thiện hồ sơ.
Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ vay vốn: CBTD tiếp nhận hồ sơ khách hàng, đối chiếu
và kiểm tra tính xác thực, đầy đủ, hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ. Nếu hồ sơ đủ CBTD
sẽ báo cáo lãnh đạo và thực hiện các bước tiếp theo, nếu hồ sơ còn thiếu yêu cầu
khách hàng bổ sung hoàn thiện cho đến khi đầy đủ. Nhận hồ sơ khách hàng có
phiếu giao nhận.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, CBTD tiến hành thu thu thập thông tin từ CIC: thông tin