Huỳnh Đức Trường THCS Hải Dương
PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG PHIM GIÁO KHOA VÀ
BĂNG HÌNH TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÝ
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề.
II. Mục đích và nhiệm vụ.
B. PHẦN NỘI DUNG
I. Ưu điểm và tính chất của phim giáo khoa và băng hình.
II. Phương pháp sử dụng.
C. PHẦN KẾT LUẬN
Năm học 2008 - 2009
1
Huỳnh Đức Trường THCS Hải Dương
A. PHẦN MỞ ĐẦU:
I. Đặt vấn đề:
Trong xu thế phát triển của khoa học kĩ thuật hiện nay, nhà trường được trang bị
những phương tiện và thiết bị kĩ thuật dạy học hiện đại. Đó là những yêu cầu có tính chất
khách quan và cấp thiết của tất cả các môn học nói chung, trong đó có môn Địa lý.
Hiện nay ở nước ta và nhiều nước trên thế giới đã và đang nghiên cứu, thực hiện
đưa các phương tiện, thiết bị kĩ thuật dạy học vào quá trình dạy học ở trường phổ thông.
Sự thành công trong việc sử dụng các phương tiện, thiết bị kĩ thuật để giải quyết
hàng loạt tình huống dạy học đã dẫn đến những quan điểm khác nhau về khả năng phục vụ
dạy học của các phương tiện, thiết bị kĩ thuật trong đó có việc sử dụng phim giáo khoa và
băng hình trong dạy học.
Có người đã nghĩ rằng: Ngày nay đã đến lúc có thể tự động hoá được quá trình đào
tạo và dạy học các môn trong nhà trường. Theo ý kiến này thì máy móc có thể thay thế
giáo viên (GV) trong quá trình dạy học. Điều này hoàn toàn không đúng, vì các phương
tiện dạy học dù có hiện đại đến đâu thì vẫn là những công cụ do con người tổ chức, chỉ
đạo, điều khiển. Vai trò của người GV trong việc hướng dẫn học sinh (HS) chiếm lĩnh tri
thức và chỉ đạo hoạt động trí tuệ là không thể thay thế được.
Phim giáo khoa (PGK) và băng hình CD (BH - CD) ngày nay đã thâm nhập vào các

hiện tượng Địa lý cần quan sát trong một thời gian rất ngắn như: hiện tượng núi lửa phun,
hiện tượng xói mòn, hiện tượng thuỷ triều, các giai đoạn của một quy trình sản xuất.
PGK và băng hình với hình ảnh sinh động, hấp dẫn, đẹp, rõ có thể thay thế tranh
ảnh và bản đồ, thay thế các cuộc tham quan dã ngoại.
Năm học 2008 - 2009
3
Huỳnh Đức Trường THCS Hải Dương
2. Tính chất:
PGK và BH - CD dùng để dạy học khác với những băng hình Video (CD) thông
thường ở chỗ: nó phải chứa đựng nội dung sách giáo khoa. Vì vậy, PGK và BH - CD phải
thể hiện được nội dung cơ bản của một bài, một chương hay một vấn đề trong chương trình
nên:
- Phải đảm bảo tính khoa học (thể hiện được kiến thức có chọn lọc, phù hợp với
nội dung từng khối lớp)
- Phải đảm bảo được yêu cầu nghệ thuật (hình ảnh, bản đồ hỗ trợ, các bảng biểu,
sơ đồ phải sinh động, lời thuyết minh trong sáng, nhạc đệm phù hợp vv…)
- Dung lượng phải phù hợp với từng nội dung và độ dài của băng (mục đích của
băng cần đạt được: mở rộng hay củng cố kiến thức, ôn tập, khái quát những vấn đề đã học
v.v…)
II. Phương pháp sử dụng:
PGK giống như cuốn sách Địa lý thứ hai, nó có ý nghĩa to lớn trong dạy học Địa lý.
Vì vậy việc sử dụng PGK và BH - CD có thể: trước, trong và sau tiết học. Song mỗi trường
hợp sử dụng phải có mục đích sư phạm rõ ràng. thời gian phải được quy định thích hợp với
nội dung bài học.
Hiện nay việc xây dựng các BH - CD để dạy học theo các hướng sau:
- BH - CD hỗ trợ bài giảng: (15 phút). Ví dụ: CD: Quy luật tuần hoàn của nước.
- BH - CD trình bày toàn bộ nội dung bài hay một nộ dung: (45 phút). Ví dụ: CD:
Trái Đất và bầu trời.
- BH - CD mở rộng kiến thức theo từng vấn đề, các chuyên đề phục vụ cho công tác
ngoại khoá (60 phút). Ví dụ: CD: Việt Nam - Đất nước, con người; Các dân tộc Việt Nam;

Nên có sự kết hợp giữa PGK với một số phương tiện truyền thống (sơ đồ, bản đồ,
hình vẽ minh hoạ …), một số tài liệu (đoạn báo chí, tạp chí …), một số thông tin qua mạng
Internet.
Trong hoạt động ngoại khoá, PGK và BH - CD được sử dụng theo nhiều cách khác
nhau:Ví dụ:
- Cho HS xem một cảnh quan tự nhiên rồi rút ra các đặc trưng; giới thiệu một
trung tâm công nghiệp, vùng kinh tế, thành phố … bằng BH - CD.
Năm học 2008 - 2009
5