TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG GIẢNG DẠY HÓA
HỌC Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG
I.SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC GDBVMT TRONG GIẢNG DẠY HÓA HỌC Ở
THPT
1.Ô nhiễm môi trường là gì?
ÔNMT là làm thay đổi tính chất của MT, vi phạm tiêu chuẩn MT, làm thay đổi
trực tiếp hoặc gián tiếp tới các đặc tính vật lí, hóa học, sinh học… của bất kì
thành phần nào trong MT. Chất gây ô nhiễm chính là nhân tố làm cho MT trở
nên độc hại hoặc có tiềm ẩn nguy cơ gây độc hại, nguy hiểm đến sức khỏe con
người và sinh vật trong MT đó.
2.Tại sao cần tích hợp GDBVMT vào trong giảng dạy Hóa học ở trường
THPT?
MT hiện tại đang có những thay đổi bất lợi cho con người, đặc biệt là những
yếu tố mang tính chẩt tự nhiên như là đất, nước, không khí, hệ động thực vật.
Tình trạng môi trường thay đổi và bị ÔN đang diễn ra trên phạm vi mỗi quốc
gia cũng như trên toàn cầu. Chưa bao giờ MT bị ÔN nặng như bây giờ, ÔNMT
đang là vấn đề nóng hổi trên toàn cầu. Chính vì vậy việc GDBVMT nói chung,
bảo vệ thiên nhiên, tài nguyên đa dạng sinh học nói riêng, là vấn đề cần thiết,
cấp bách và bắt buộc
(1)
khi giảng dạy trong trường Phổ thông, đặc biệt với bộ
môn Hóa học thì đây là vấn đề hết sức cần thiết. Vì nó cung cấp cho HS những
kiến thức cơ bản về MT, sự ÔNMT… tăng cường sự hiểu biết về mối quan hệ
tác động qua lại giữa con người với tự nhiên trong sinh hoạt và lao động sản
xuất, góp phần hình thành ở HS ý thức và đạo đức mới đối với MT, có thái độ
và hành động đúng đắn để BVMT. Vì vậy, GDBVMT cho học sinh là việc làm
có tác dụng rộng lớn nhất, sâu sắc và bền vững nhất.
II.PHƯƠNG THỨC TÍCH HỢP GDBVMT VÀO BỘ MÔN HÓA HỌC Ở
TRƯỜNG THPT
1.Xác định hệ thống kiến thức GDBVMT trong môn Hóa học.
Hệ thống kiến thức GDMT ở trường PTTH ở nước ta hiện nay tập trung chủ

2
S, một số oxit của lưu huỳnh”, song song với việc giảng dạy về các kiến
thức về tính chất lí hóa, phương pháp điều chế…, GV cần phải biết khai thác
các kiến thức có liên quan đến MT như việc gây ÔNMT khí quyển. Có thể cung
cấp cho HS một số thông tin như: người ta ước tính các chẩt hữu cơ trên Trái
đất sinh ra khoảng 31 triệu tấn H
2
S, mà sự oxi hóa tiếp theo sinh ra SO
2
. Các
hoạt động gây ÔNMT không khí bởi SO
2
vẫn giữ vị trí hàng đầu. Qua đó có thể
nêu các biện pháp xử lí đơn giản đối với không khí bị ô nhiễm chứa lưu huỳnh.
Hoặc khi dạy bài “phân bón hóa học” GV nên hình thành cho HS ý thức
BVMT thông qua nội dung bài, cần phân tích cho HS việc sử dụng không hợp lí
phân bón, quá liều lượng có thể gây ÔN đất, nguồn nước, gây nhiễm độc cho
nông sản, thực phẩm, người và gia súc… Với sự kết hợp hài hòa, hợp lí giữa
nội dung bài dạy và GDBVMT bài giảng sẽ trở nên sinh động hơn, gây ấn
tượng và hứng thú cho việc học của HS.
b.Lồg ghép
Lồg ghép thể hiện là việc lắp ghép nội dung bài học về mặt cấu trúc để có thể
đưa vào bài học một đoạn, một mục, một số câu hỏi có nội dung GDBVMT. Ví
dụ, khi giảng bài “ Tính chất hóa học chung của kim loại” GV có thể nêu thêm
phần tác hại của một số kim loại nặng: Pb, Cd, Hg, As… với cơ thể con người.
Qua đó nêu một số phương pháp phòng ngừa và xử lí kịp thời khi bị nhiễm kim
loại nặng.
Hình thức Lồg ghép có 3 mức độ: Lồg ghép toàn phần, Lồg ghép một hoặc
nhiều bộ phận, Lồg ghép liên hệ mở rộng bài học. Tùy thuộc điều kiện, mục
tiêu bài học, cấu trúc nội dung bài học để có thể lựa chọn hình thức lồg ghép

Ø- Phương pháp hành động cụ thể trong các hoạt động theo từng chủ đề được
tổ chức trong trường hay ở địa phương. Thông qua tình hình thực tế, giúp HS
hiểu biết được tình hình MT của địa phương, về tác động của con người đến
MT. Từ đó GD cho HS đạo đức MT và ý thức BVMT.
Ø- Phương pháp hợp tác và liên kết giữa nhà trường và cộng đồng địa phương
trong các hoạt động về GDBVMT.
Ø- Thông qua hoạt động ngoại khóa cung cấp cho HS một số kĩ năng và
phương pháp tích cực tham gia vào mạng lưới GDMT.
Nội dung GDBVMT trong chương trình ngoại khóa có thể thông qua một số
hình thức sau:
Ø- Câu lạc bộ: câu lạc bộ MT sinh hoạt theo các chủ đề về ăn, uống, sử dụng
các năng lượng, rác thải, bệnh tật học đường…
Ø- Hoạt động tham quan theo chủ đề: tham quan danh lam thắng cảnh, nhà
máy, nơi xử lí rác thải, các loại tài nguyên.
Ø- Tổ chức xem phim, băng hình, tranh ảnh về các đề tài BVMT, các cuộc thi
tìm hiểu về MT và ÔNMT.
Ø- Hoạt động trồng xanh hóa học đường: nhân các dịp lễ, Tết, 26/3…, ngày
MT thế giới 5/6
Ø- Hoạt động Đoàn – Đội về BVMT: tổ chức các chiến dịch tuyên truyền ở nhà
trường và địa phương.
III.MỘT SỐ ĐỊA CHỈ TÍCH HỢP GDBVMT TRONG CHƯƠNG TRÌNH HÓA
HỌC THPT
IV.MỘT SỐ NỘI DUNG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
1.Ô nhiễm không khí, sự suy giảm tầng ozon
Khí quyển của chúng ta được chia thành nhiều tầng, trong đó có tầng ozon
(cách mặt đất khoảng 25 km). Ozon (Ozone theo tiếng Hy Lạp nghĩa là “tỏa
mùi”), được Friederich Schoben người Thụy Sỹ phát hiện năm 1840 và năm
1858 đã được Houzeau người Pháp xác định là thành phần quan trọng của khí
quyển.
Ozon do 3 nguyên tử oxi kết hợp với nhau, chúng được hình thành dưới tác

tầng ozon không tiếp tục bị thủng, lượng tàn dư của nó trong khí quyển vẫn
còn, thêm vào đó các oxit của nitơ và lưu huỳnh cũng có tác hại tàn phá tương
tự.
Một số nguồn khí thải gây ô nhiễm không khí:
- Nguồn ô nhiễm công nghiệp: các chất độc hại trong khí thải công nghiệp như
CO
x
, NO
x
, SO
2
… và tro bụi. Các nhà máy sản xuất thủy tinh thải ra một lượng
lớn bụi HF, SO
2
. Các nhà máy gạch, nung vôi thải ra đáng kể một lượng bụi
CO
x
, NO
x
. Công nghiệp luyện kim, cơ khí thải ra một lượng đáng kể bụi khói
kim loại và nhiều chất độc hại.
- Nguồn ô nhiễm do giao thông vận tải: Các chất khí độc hại do động cơ đốt
trong thải ra, hơi Chì, làm ô nhiễm không khí, hành lang hai bên của tuyến
giao thông. Một phần không nhỏ bụi bị cuốn theo sự chuyển động của các
phương tiện giao thông và vận tải hàng không, đặc biệt là các máy bay siêu âm
ở độ cao lớn thải ra một lượng lớn NO
x
có hại cho tầng Ozon.
- Nguồn ô nhiễm không khí do sinh hoạt: khí thải ra do nguồn này chỉ chiếm
một phần rất nhỏ, đa phần là các khí CO

và hệ quả là làm chết các động - thực vật nước.
c.Ô nhiễm nhiệt học: các chất hữu cơ của nhà máy nhiệt điện và điện nguyên
tử đã là tăng nhiệt độ của nước. Nước nóng sẽ làm tỷ lệ oxi hòa tan trong nước