PTS. NGUỴN VÙN DÛÚNG 8
http://ebooks.vdcmedia.com
1. Ch nghơa xậ hưåi khưng tûúãng àậ ra àúâi nhû thïë nâo vâ cấc giai
àoẩn phất triïín ch ëu ca nố?
a) Ch nghơa xậ hưåi khưng tûúãng lâ nhûäng tû tûúãng, nhûäng hổc
thuët biïíu hiïån dûúái dẩng chûa àêìy à, chûa chđn mìi nhûäng
nguån vổng ca qìn chng nhên dên mën xoấ bỗ ấp bûác, bốc lưåt
vâ mổi bêët cưng ca xậ hưåi, mong mën xêy dûång mưåt xậ hưåi cưng
bùçng, bònh àùèng, bấc ấi, mổi ngûúâi sưëng tûå do, hẩnh phc.
Nhûäng tû tûúãng àêìu tiïn ca ch nghơa xậ hưåi khưng tûúãng xët
hiïån tûâ thúâi cưí àẩi phẫn ấnh sûå phêỵn ët c
a qìn chng àưëi vúái
nhûäng hânh vi ấp bûác, bốc lưåt ca giai cêëp thưëng trõ vâ mú ûúác ca
hổ vïì mưåt xậ hưåi cưng bùçng, tưët àểp hún.
Ch nghơa xậ hưåi khưng tûúãng vúái tđnh cấch lâ mưåt hổc thuët ra
àúâi vâo thúâi k hònh thânh ch nghơa tû bẫn, phï phấn xậ hưåi
àûúng thúâi vâ hûúáng túái mưåt xậ hưåi cưng bùçng khưng cố ấp bûác, bốc
lưåt.
b) Ch nghơa xậ hưåi khưng tûúãng àậ trẫi qua cấc giai àoẩn ch
ëu sau:
- Giai àoẩn hònh thânh nhûäng tû tûúãng àêìu tiïn ca cấc hổc
thuët vïì xậ hưåi kếo dâi tûâ thúâ
i k chiïëm hûäu nư lïå àïën hïët thúâi
trung cưí (khoẫng tûâ thïë k V trûúác cưng ngun àïën thïë k XV).
+ Thúâi k chiïëm hûäu nư lïå tûâ thïë k V trûúác cưng ngun àïën thïë
k V sau cưng ngun xët hiïån nhûäng truìn thuët, huìn thoẩi
dên gian nối lïn têm trẩng bêët bònh ca qìn chng nhên dên vúái
chïë àưå àûúng thúâi vâ thi võ hoấ nhûäng ẫo vổng vïì quấ khûá ca "k
ngun hoâng kim", àậ qua - thúâi àẩi cưång sẫn ngun thu.
+ Thúâi k trung cưí tûâ khoẫng thïë k V àïën thïë k XV: thúâi k
nây àậ bùỉt àêìu hònh thâ

ca ch nghơa xậ hưåi khưng tûúãng lâ t lïå nghõch vúái sûå phất triïín
ca lõch sûã nhên loẩi.
2. Àêu lâ giấ trõ lõch sûã ca ch nghơa xậ hưåi khưng tûúãng - phï
phấn àêìu thïë k XIX?
Àêìu thïë k XIX xët hiïån ba nhâ xậ hưåi khưng tûúãng - phï phấn
vơ àẩi úã chêu Êu: C.H. Xanh Ximưng (1760-1825). S. Phuriï (1772-
1837) úã Phấp vâ R.Ưoen (1771-1858) úã Anh.
- Giấ trõ lõch sûã vâ cưëng hiïën lúán lao ca cấc nhâ khưng tûúãng -
PTS. NGUỴN VÙN DÛÚNG 10
http://ebooks.vdcmedia.com
phï phấn lâ úã chưỵ:
+ Hổ àậ nghiïm khùỉc lïn ấn sûå bêët cưng vâ vẩch ra nhûäng tưåi ấc
do ch nghơa tû bẫn gêy ra.
+ Cấc nhâ xậ hưåi khưng tûúãng - phï phấn àậ àïì xët viïåc xêy
dûång mưåt xậ hưåi múái thûåc sûå cưng bùçng vâ tiïn àoấn mưåt cấch thiïn
tâi nhiïìu chên l mâ tđnh àng àùỉn ca nố àậ àûúåc Mấc vâ Ùngghen
chûáng minh bùçng khoa hổc. Àố lâ: xoấ bỗ nẩn ngûúâi bốc lưåt ngûúâi,
lïn ấn chïë àưå tû hûäu (Ưoen), biïën nhâ nûúác thânh cú quan thìn tu
quẫn l sẫn xët vâ phất triïín sẫn xët theo mưåt kïë hoẩch húåp l
,
lâm hâi hoâ cấc quan hïå xậ hưåi, tẩo àiïìu kiïån cho con ngûúâi phất
triïín toân diïån, xoấ bỗ sûå àưëi lêåp giûäa thânh thõ vâ nưng thưn, giẫi
phống ph nûä.
+ Nhòn chung, tû tûúãng ca cấc nhâ xậ hưåi ch nghơa khưng
tûúãng vâ nhêët lâ khưng tûúãng - phï phấn àêìu thïë k XIX àậ mang
nhûäng ëu tưë ca ch nghơa nhên àẩo cố tấc dng thûác tónh thûác
àêëu tranh ca qìn chng lao àưång trong mưåt thúâi k lõch sûã nhêët
àõnh.
- Bïn cẩnh nhûäng cưëng hiïën lúá
n lao, cấc nhâ xậ hưåi ch nghơa

vâ bốc lưåt ca giai cêëp tû sẫn.
3. Àêu lâ sûå ra àúâi vâ cấc giai àoẩn phất triïín ch ëu ca ch
nghơa xậ hưåi khoa hổc?
a) Nhûäng àiïìu kiïån vâ tiïìn àïì ra àúâi ca ch nghơa xậ hưåi khoa
hổc.
Ch nghơa Mấc nối chung vâ ch nghơa xậ hưåi khoa hổ
c nối riïng ra
àúâi trïn nhûäng tiïìn àïì vâ àiïìu kiïån sau:
- Nhûäng tiïìn àïì kinh tïë - xậ hưåi quët àõnh cho sûå ra àúâi ca ch
nghơa xậ hưåi khoa hổc lâ sûå phất triïín ca phûúng thûác sẫn xët
tû bẫn ch nghơa vâ sûå trûúãng thânh ca giai cêëp cưng nhên.
+ Vâo nhûäng nùm 40 ca thïë k XIX, nïìn àẩi cưng nghiïåp úã nhiïìu
nûúác tû bẫn ch nghơa àậ phất triïín mẩnh, ch nghơa tû bẫn àậ bưåc
lưå rộ bẫn chêët vâ nhûäng mêu thỵn vưën cố ca nố. Àố lâ mêu thỵn
giûäa lûåc lûúång sẫn xët àậ àûúåc xậ hưåi hoấ cao vúái chïë àưå
chiïëm hûäu
tû nhên tû bẫn ch nghơa vïì tû liïåu sẫn xët. Mêu thỵn àố ngây
câng trúã nïn khưng àiïìu hoâ vâ àûúåc biïíu hiïån ra ngoâi xậ hưåi lâ
PTS. NGUỴN VÙN DÛÚNG 12
http://ebooks.vdcmedia.com
mêu thỵn giûäa giai cêëp cưng nhên vâ giai cêëp tû sẫn ngây câng gay
gùỉt.
+ Trong thúâi k nây, giai cêëp vư sẫn àậ trûúãng thânh vâ bûúác
lïn v àâi vúái tû cấch lâ mưåt lûåc lûúång chđnh trõ àưåc lêåp trong
cåc àêëu tranh chưëng giai cêëp tû sẫn. Tiïu biïíu lâ nhûäng cåc
khúãi nghơa ca cưng nhên Liưng úã Phấp nùm 1831-1834, cưng
nhên dïåt Xilïdi úã Àûác nùm 1844 vâ àùåc biïåt lâ phong trâo Hiïën
chûúng úã Anh (1838-1848) lâ phong trâo cấch mẩng to lúán àêìu
tiïn, thêåt sûå cố tđnh chêët qìn chng vâ cố hònh thûác chđnh trõ.
Nhûäng phong trâo àố àậ cung cêëp nhûäng bâi hổc cho sûå khấi quất