Xử trí chấn thương gan

Chấn thương gan là một trong những cấp cứu ngoại khoa thường gặp
và nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Đặc biệt với
những trường hợp chỉ tổn thương gan mà không có biểu hiện rõ rệt bên ngoài
bằng mắt thường dễ làm người bệnh chủ quan. Chảy máu ổ bụng do tổn
thương gan làm bệnh nhân nhanh chóng mất máu, nhất là đối với người có
bệnh lý ở gan như xơ gan.
Những dấu hiệu gợi ý gan bị tổn thương sau va đập
Sau khi xảy ra những va đập đến thân thể như tai nạn giao thông, tai nạn
lao động, rơi từ trên cao xuống..., dù ngay sau đó người bệnh có thể tỉnh táo nhưng
những dấu hiệu sau cần phải đề cập đến tình trạng chấn thương gan để xử trí kịp
thời: Có những vết bầm tím, đụng dập, sây sát ở bụng ngực bên phải; Đau hạ sườn
phải và có phản ứng nửa bụng bên phải, đau lan lên vai phải và đau khi ấn vào
xương sườn XII bên phải; Có thể gãy các xương sườn ở cung sườn bên phải ở
phần thấp trên hình ảnh Xquang; Phát hiện dấu hiệu gan to, gõ đục vùng thấp hoặc
thăm khám túi cùng Douglas phồng và đau. Chọc dò ổ bụng có máu không đông.
Thủ thuật này có thể thực hiện được ở mọi cơ sở điều trị tuy nhiên kết quả phụ
thuộc vào trình độ và kinh nghiệm của người làm thủ thuật. Nếu thực hiện siêu
âm, chụp cắt lớp vi tính và chọc dò dịch ổ bụng có thể nhanh chóng phát hiện tổn
thương vỡ gan.
Các loại tổn thương gan do chấn thương
Vỡ gan do chấn thương thường gặp 4 loại cơ bản đó là máu tụ dưới bao
Glisson, máu tụ trong nhu mô gan, rách nhu mô gan và rách các cuống mạch của
gan. Những tổn thương này thường thấy khi mổ: ở một số bệnh nhân vỡ gan
nhưng vỏ gan (bao Glisson) vẫn còn nguyên hoặc chỉ có những vết rạn hình sao,
trong khi đó nhu mô gan bên trong rách nát ra. Khi đó bề mặt gan bị đổi màu và có
những khối máu tụ dưới vỏ gan và có thể kiểm tra bằng tay. Tiến triển của loại tổn
thương này nếu không bị nhiễm khuẩn thì tổ chức hoại tử tự tiêu đi hoặc máu tiếp
tục chảy từ các nhu mô bị đụng dập dẫn đến tăng áp lực trong gan và có thể vỡ ra
gọi là vỡ gan thì 2. Đặc biệt ở những bệnh nhân xơ gan thì tổn thương mạch máu

máu trong, khó đánh giá lâm sàng tình trạng bụng, thì chọc rửa ổ bụng là phương
pháp thăm dò chẩn đoán có giá trị, có thể áp dụng ở mọi cơ sở điều trị để có
hướng xử trí kịp thời.
Hiện nay, nhiều kỹ thuật mới trong xử trí chấn thương gan đã được áp dụng
như phẫu thuật nội soi trong chẩn đoán và điều trị vỡ gan trong chấn thương bụng
kín, gây tắc mạch trong điều trị chảy máu do vỡ gan chấn thương hoặc những tổn
thương gan độ I, II, III đang có hiện tượng chảy máu mà huyết động học tương đối
ổn định... đã tạo nên những hiệu quả quan trọng cho bệnh nhân, trong đó vai trò
của chụp cắt lớp vi tính là rất quan trọng để thực hiên được các kỹ thuật này.