CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH
NGHIỆP SẢN XUẤT KINH DOANH
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
1. Khái niệm nguồn nhân lực và quản lý nguồn nhân lực.
1.1. Khái niệm nguồn nhân lực của doanh nghiệp.
Nguồn nhân lực của doanh nghiệp là một bộ phận cấu thành nên nguồn
nhân lực xã hội. Hay nói khác đi nguồn nhân lực của doanh nghiệp chính là một
phần tử của hệ thống nguồn nhân lực xã hội. Đó là tất cả những ai làm việc
trong doanh nghiệp từ vị trí cao nhất (như thủ trưởng cơ quan) đến nhân viên
bình thường nhất, thấp nhất, làm việc tay chân, đơn giản. Đó cũng là những
người đang chờ đợi để có thể tham gia vào hoạt động của doanh nghiệp, tức là
nguồn dự trữ của doanh nghiệp.
Mỗi một doanh nghiệp do tính chất và đặc thù riêng vốn có mà nó chứa
đựng những đòi hỏi, những yêu cầu khác nhau đối với nguồn nhân lực của
mình. Đó chính là lý do tại sao các doanh nghiệp phải xây dựng, nuôi dưỡng,
phát triển nguồn nhân lực cho mình một cách hợp lý. Mặt khác, nguồn nhân lực
của các doanh nghiệp có thể giao thoa với nhau. Đó là những khu vực mà nguồn
nhân lực xã hội trở thành nguồn nhân lực của các doanh nghiệp. Tại đó các
doanh nghiệp có thể cạnh tranh với nhau để có được nguồn nhân lực của chính
mình.
Nguồn nhân lực của doanh nghiệp là một thuật ngữ được sử dụng để phân
biệt với nhiều loại nguồn lực khác của doanh nghiệp như quyền lực, tài lực (tài
chính), vật lực (trang thiết bị, máy móc nhà xưởng).
1.2. Khái niệm quản lý nguồn nhân lực.
Quản lý nguồn nhân lực doanh nghiệp là quản lý con người có liên quan
đến hoạt động của doanh nghiệp. Điều này khác với quản lý nhân sự khi chỉ đề
cập đến quản lý con người trong phạm vi hạn hẹp của bản thân doanh nghiệp.
Quản lý nhân sự trong doanh nghiệp được hiểu nhiều hơn về khía cạnh
hành chính. Đó là những hành động áp dụng các nguyên tắc, quy định của
doanh nghiệp như tiền lương, tiền thưởng, nghỉ phép, nghỉ lễ để quản lý con
người nhằm làm cho họ thực hiện các hoạt động của họ một cách tốt nhất.

Quy trình quản lý nhân sự trong một doanh nghiệp bao gồm các giai đoạn
khau nhau, nhưng các giai đoạn đó đều nhằm giải quyết các vấn đề chung sau:
+ Tập hợp các hoạt động cần thiết liên quan đến quản lý nguồn nhân
lựccủa doanh nghiệp nhằm duy trì hoạt động của con người làm việc trong
doanh nghiệp có chất lượng.
+ Là một quá trình tìm kiếm, bố trí và duy trì người làm việc cho doanh
nghiệp có chất lượng thông qua công tác kế hoạch hóa nhân lực; tuyển chọn;
định hướng nghề nghiệp; chuyên môn; đào tạo; bồi dưỡng; đánh giá; phát triển
nhân lực và thiết lập các mối quan hệ giữa người lao động và người thuê lao
động (nhà quản lý).
1
Giáo trình Khoa học quản lý – Tập II – NXB KHKT - 2002
Quy trình quản lý nhân sự trong một doanh nghiệp được mô tả như sau:
Tuyển chọn
người mà
doanh nghiệp
cần
Thu hút người
lao động quan
tâm đến doanh
nghiệp
Kế hoạch hóa
nguồn nhân
lực
Nhìn vào quy trình quản lý nguồn nhân lực này, ta thấy sẽ tạo ra một đội
ngũ những người lao động trong tổ chức phát triển bền vững nhằm đáp ứng nhu
cầu của tổ chức.
Tuy nhiên, quy trình chỉ mang tính tương đối, tuy đã cố gắng trình bày
hết những hoạt động liên quan đến quản lý con người trong doanh nghiệp, song
trên thực tế, khó có một quy trình tối ưu. Và hoạt động quản lý nguồn nhân lực

nội dung cơ bản như sau:
• Lập chiến lược nguồn nhân lực: đây là một quá trình thiết lập hoặc lựa
chọn chiến lược nguồn nhân lực và các chương trình hoặc các nguồn lực
để thực hiện chiến lược đã đề ra.
• Định biên: là một trong những hoạt động quan trọng nhất của các nhà
quản lý, bao gồm các hoạt động tuyển mộ, lựa chọn, làm hòa nhập và lưu
chuyển nguồn nhân lực trong tổ chức.
• Phát triển nguồn nhân lực: bao gồm việc đánh giá việc thực hiện công
việc, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nghề nghiệp cho nguồn nhân lực.
• Trả công cho người lao động: liên quan đến các khoản lương bổng và đãi
ngộ, chỉ mọi phần thưởng mà một cá nhân nhận được để đổi lấy sức lao
động của mình.
3. Mục tiêu của quản lý nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
Quản lý nguồn nhân lực bên trong doanh nghiệp cũng như nhiều dạng
quản lý khác nhằm đạt được những mục tiêu nhất định của doanh nghiệp. Quản
lý nhân sự doanh nghiệp phải hướng đến mục tiêu làm cho doanh nghiệp tồn tại,
vận động và phát triển trong môi trường cạnh tranh.
Quản lý suy cho đến cùng là quản lý con người nhằm phát huy tính tích
cực sáng tạo của người lao động. Song động lực của quản lý là lợi ích, do đó
nguyên tắc quan trọng của quản lý đó là phải chú ý đến lợi ích của con người,
phối hợp điều hòa các lợi ích, trong đó lợi ích của người lao động là động lực
trực tiếp đồng thời chú ý đến lợi ích tập thể và lợi ích của xã hội.
Vì vậy, mục tiêu của công tác quản lý nhân lực là phải đảm bảo cho
doanh nghiệp có một lực lượng lao động hoạt động có hiệu quả. Để đạt được
mục tiêu này nhà quản lý phải biết thâu dụng, phát triển, đánh giá, duy trì nhân
viên của mình. Xét đến cùng công tác quản lý nhân lực cũng nhằm đạt được các
mục tiêu của doanh nghiệp và mục tiêu của xã hội, của người lao động.
Để hoạt động của doanh nghiệp có hiệu quả, cần tập trung vào ba vấn đề
cơ bản sau:
• Mục tiêu, mục đích của tổ chức được xác định rõ ràng (sản xuất cái