ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN THỊ THÁI

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN
CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ
TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH THEO CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN THỊ THÁI

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN
CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ
TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH THEO CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn: PGS. TS. Nguyễn Thị Thu Hằng


Thu Hằng - Người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình chỉ dẫn về phương
pháp luận để tôi viết luận văn này.
Đồng thời tôi cũng xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Phòng
Giáo dục - Đào tạo thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh; các đồng chí cán bộ quản lý,
giáo viên môn Ngữ văn ở các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh đã động
viên, khích lệ, đóng góp ý kiến, cung cấp tài liệu, số liệu và tạo mọi điều kiện
thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Xin cảm ơn các bạn đồng nghiệp và những người thân yêu trong gia đình
đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành
luận văn.
Mặc dù đã rất cố gắng, song luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót. Tôi
rất mong nhận được những ý kiến góp ý, chỉ bảo của các thầy giáo, cô giáo, các
bạn đồng nghiệp và những người quan tâm để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Bắc Ninh, ngày 15 tháng 6 năm 2020
Tác giả luận văn

Đoàn Thị Thái

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ...............................................................viii
DANH MỤC CÁC BẢNG ................................................................................. ix
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1

1.4. Hoạt động phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn cho GV THCS
theo chương trình giáo dục phổ thông mới ....................................................... 28
1.4.1. Lập kế hoạch phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn cho GV
THCS theo chương trình giáo dục phổ thông mới ............................................ 28
1.4.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển năng lực dạy học môn Ngữ
văn cho GV THCS theo chương trình giáo dục phổ thông mới ........................ 30
1.4.3. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch phát triển năng lực dạy học môn Ngữ
văn cho GV THCS đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới .... 31
1.4.4. Kiểm tra, đánh giá kế hoạch phát triển năng lực dạy học môn Ngữ
văn cho GV THCS theo chương trình giáo dục phổ thông mới ........................ 32
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn
ở trường THCS theo chương trình giáo dục phổ thông mới ............................. 35
1.5.1. Yếu tố khách quan ................................................................................... 35
1.5.2. Yếu tố chủ quan ....................................................................................... 36
Kết luận chương 1.............................................................................................. 39
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC
MÔN NGỮ VĂN CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG THCS THỊ
XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH THEO YÊU CẦU CHƯƠNG
TRÌNH GDPT MỚI......................................................................................... 40
2.1. Khái quát về khảo sát và tổ chức khảo sát thực trạng ................................ 40
2.1.1. Khái quát về thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh ............................................. 40
2.1.2. Tổ chức khảo sát ...................................................................................... 43
2.2.1. Thực trạng nhận thức của CBQL, TTCM, GV Ngữ văn về sự cần thiết
của các năng lực dạy học môn Ngữ văn ở các trường THCS thị xã Từ Sơn,
tỉnh Bắc Ninh theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới ...................... 45

iv


2.2.2. Thực trạng về năng lực dạy học môn Ngữ văn của giáo viên ở các

v


2.4.4. Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch phát triển năng lực dạy học
môn Ngữ văn ở các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu
cầu chương trình giáo dục phổ thông mới ......................................................... 65
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển năng lực dạy học môn
Ngữ văn ở các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo chương
trình giáo dục phổ thông mới............................................................................. 68
2.6. Đánh giá chung thực trạng phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn
cho giáo viên ở các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu
cầu chương trình giáo dục phổ thông mới ......................................................... 69
2.6.1. Những ưu điểm ........................................................................................ 69
2.6.2. Những hạn chế ......................................................................................... 69
2.6.3. Nguyên nhân của những hạn chế............................................................. 70
Kết luận chương 2.............................................................................................. 72
Chương 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC
MÔN NGỮ VĂN CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG THCS THỊ
XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO
DỤC PHỔ THÔNG MỚI................................................................................ 73
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp .................................................................... 73
3.1.1. Bảo đảm đáp ứng yêu cầu dạy học theo chương trình giáo dục phổ
thông mới ........................................................................................................... 73
3.1.2. Bảo đảm tính khoa học, hệ thống ............................................................ 73
3.1.3. Bảo đảm tính thực tiễn, khả thi ............................................................... 74
3.1.4. Bảo đảm tính đồng bộ, kế thừa ................................................................ 74
3.2. Đề xuất các biện pháp phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn ở
các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ............................................................................................ 75
3.2.1. Biện pháp 1: Tổ chức khảo sát nhu cầu phát triển năng lực dạy học

2.2. Đối với CBQL ở các trường THCS thị xã Từ Sơn ................................... 103
2.3. Đối với GV Ngữ văn ở các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh .... 104
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 106
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 110

vii


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20

GV
GVDG
HCM
KHKT
KHXH
KCN
NXB
PPDH
QL
QH 13
QĐ-BXD
SGK
TDTT
TTCM
TB
THCS
THPT
VB

Nội dung được hiểu là
Ban giám hiệu
Bình quân/học sinh
Bộ Giáo dục Đào tạo
Cán bộ quản lý
Cao đẳng
Cao đẳng sư phạm
Cha mẹ học sinh
Cơ sở vật chất
Công nghệ thông tin
Công nghiệp

Bảng 2.2. Tổng hợp tình hình tham gia khảo sát ............................................... 45
Bảng 2.3. Quan điểm của CBQL, TTCM và GV Ngữ văn về sự cần thiết
của các năng lực dạy học môn Ngữ văn của giáo viên ở các
trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu cầu
chương trình GDPT mới .................................................................... 46
Bảng 2.4. Thống kê số lượng và chất lượng giáo viên môn Ngữ văn (bao
gồm cả TTCM) ở các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh ..... 48
Bảng 2.5. Đánh giá của CBQL, TTCM và GV Ngữ văn về các năng lực
dạy học môn Ngữ văn của giáo viên ở các trường THCS thị xã
Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu cầu chương trình GDPT mới......... 49
Bảng 2.6. Đánh giá của CBQL, GV Ngữ văn về mục tiêu phát triển năng
lực dạy học môn Ngữ văn của giáo viên ở các trường THCS thị
xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu cầu chương trình GDPT mới .... 51
Bảng 2.7. Đánh giá của CBQL, TTCM và GV Ngữ văn về nội dung phát
triển năng lực dạy học môn Ngữ văn của giáo viên ở các trường
THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu cầu chương trình
GDPT mới ......................................................................................... 53
Bảng 2.8. Đánh giá của CBQL, TTCM và GV về phương pháp phát triển
năng lực dạy học môn Ngữ văn của giáo viên ở các trường
THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu cầu chương trình
GDPT mới ......................................................................................... 55
Bảng 2.9. Đánh giá của CBQL, TTCM và GV Ngữ văn về hình thức tổ
chức phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn của giáo viên ở
các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu cầu
chương trình GDPT mới .................................................................... 57
ix


Bảng 2.10. Kết quả đánh giá xây dựng kế hoạch phát triển năng lực dạy
học môn Ngữ văn cho giáo viên ở các trường THCS thị xã Từ

kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”[1].
Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi
mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông đã đề cập: “Mục tiêu
giáo dục phổ thông tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm
chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng
nghề nghiệp cho học sinh”[26].
Ngày 26 tháng 12 năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành
Thông tư số 32/2018/TT- BGDĐT ban hành Chương trình giáo dục phổ thông
mới. Trong định hướng đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ
thông năm 2018 đã nêu rõ: “Một trong những quan điểm nổi bật là phát triển
chương trình theo định hướng năng lực”[4]. Môn Ngữ văn trong chương trình
giáo dục phổ thông mới sẽ đổi mới cả về mục tiêu cũng như nội dung, phương
pháp giảng dạy và kiểm tra, đánh giá.
Về đổi mới dạy học môn Ngữ văn, thể hiện rõ nhất là yêu cầu chuyển từ
dạy học nội dung sang dạy học phát triển năng lực, đáp ứng nhu cầu học tập
trong thời đại mới. Tuy nhiên, quá trình dạy của thầy, quá trình học của trò
cũng còn nhiều bất cập. Thói quen dạy học của thầy vẫn còn thiên nhiều theo
hướng dạy truyền thống, chưa thực sự đổi mới, chưa thực sự tạo đà cho việc
đón nhận chương trình giáo dục phổ thông mới mà Bộ GD&ĐT đã ban hành.
Thầy vẫn chưa thực sự coi học trò là trung tâm, chưa nắm bắt được tâm lý, thói
quen học tập, khả năng tiếp nhận của từng em, năng khiếu và thế mạnh của

1


từng em... Do vậy, việc giảng dạy của thầy vẫn còn thiên về trang bị kiến thức
một cách dàn đều, chưa thực sự dựa trên khả năng của người học để xây dựng
mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học. Việc phát huy
được năng lực thực sự của mỗi học sinh còn hạn chế. Trò có tâm lý ngại học
Ngữ văn vì phải nghe nhiều, ghi nhiều. Các em chưa được sáng tạo một cách

3.1. Khách thể nghiên cứu
Vấn đề năng lực dạy học và phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn
cho giáo viên các trường THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn cho giáo viên ở
các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo chương trình giáo dục
phổ thông mới.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài sẽ tập trung vào các nhiệm
vụ sau:
4.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển năng lực dạy học môn Ngữ
văn cho giáo viên ở trường THCS.
4.2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng phát triển năng lực dạy
học môn Ngữ văn cho giáo viên ở các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc
Ninh theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
4.3. Đề xuất các biện pháp phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn
cho giáo viên ở các trường THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo chương
trình giáo dục phổ thông mới.
5. Giả thuyết khoa học
Năng lực dạy học môn Ngữ văn của đội ngũ giáo viên tại các trường
THCS thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ
thông mới còn nhiều bất cập, chưa thật đồng đều, trong đó có nguyên nhân từ
công tác quản lý. Nếu nghiên cứu, đánh giá được thực trạng, tìm ra nguyên
nhân và đề xuất các biện pháp phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn cho
giáo viên phù hợp với điều kiện thực tiễn và năng lực của giáo viên thì chất
lượng dạy học môn Ngữ văn ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Từ Sơn,

3



thành cơ sở lý luận của đề tài.
4


- So sánh, tổng hợp, khái quát hoá, trừu tượng hoá những vấn đề lý luận
có liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra: Xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra trên đối
tượng là CBQL, TTCM, GV dạy môn Ngữ văn nhằm thu thập những thông
tin, xử lý số liệu và mô tả về thực trạng về năng lực dạy học và hoạt động
phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn cho GV ở các trường THCS thị xã
Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp CBQL, TTCM và GV
nhằm bổ sung cho kết quả điều tra bằng phiếu hỏi, làm căn cứ đề xuất những
biện pháp quản lý hiệu quả.
- Phương pháp quan sát: Thu thập thông tin qua việc dự buổi sinh hoạt
tổ/nhóm chuyên môn Ngữ văn ở trường THCS thị xã Từ Sơn nhằm làm sáng
tỏ thêm thực trạng.
- Phương pháp xin ý kiến chuyên gia: Xin ý kiến lãnh đạo Sở GD&ĐT,
Phòng GD&ĐT phụ trách môn Ngữ văn, CBQL các nhà trường nhằm đánh
giá mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất.
7.3. Phương pháp bổ trợ
Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý kết quả khảo sát và
thiết lập các biểu bảng về các nội dung nghiên cứu.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ
lục, nội dung chính của luận văn được cấu trúc thành 3 chương:
- Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển năng lực dạy học môn Ngữ văn
cho giáo viên theo chương trình GDPT mới.
- Chương 2. Thực trạng của việc phát triển năng lực dạy học môn Ngữ

học trong điều kiện của nền giáo dục đại học” [43]. Trong cuốn“Những phẩm
chất tâm lý của người giáo viên”, tác giả F.N.Gônôboolin đã phân tích cụ thể
những yêu cầu về phẩm chất và năng lực dạy học người giáo viên cần có để
đảm bảo hiệu quả trong giáo dục và dạy học [14].
Trong cuốn “Tự đào tạo để dạy học”, Patrice Pelpe đã gợi ý cho chúng ta
một cách tiếp cận khoa học có tính phương pháp luận về nghề dạy học, cách
6


xác định các mục tiêu sư phạm, cơ sở lý luận và thực tiễn để chúng ta có thể tự
mình lựa chọn và sử dụng một cách khách quan, khoa học các phương pháp và
kỹ thuật dạy học thích hợp, cách tự đánh giá cùng với những dự báo về xu
hướng phát triển các phương pháp và kỹ thuật dạy học ở nhà trường tương lai.
Có thể nói, cuốn sách là những công cụ lý luận cần thiết cho mỗi nhà giáo khi
tiến hành quá trình “tự đào tạo để nâng cao năng lực để dạy học” [29].
Cuốn “Một số vấn đề về đào tạo giáo viên” của Michel Develay, nội
dung chính được trình bày theo trình tự logic: học - dạy - đào tạo GV, trong
đó việc đào tạo GV chú trọng đến công tác bồi dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên, nội dung công tác bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên bao
gồm nhiều vấn đề về quan niệm, về nội dung, về phương pháp, phương thức
bồi dưỡng, năng lực giáo viên.... Đó là cuốn sách có giá trị trong công tác bồi
dưỡng năng lực cho GV [23].
Ở Pháp, đất nước có truyền thống coi trọng nghề dạy học quan niệm:
Dạy học là một nghề đòi hỏi có trình độ chuyên sâu và được đào tạo về nghề
nghiệp rất cao. Việc bồi dưỡng năng lực cho GV ở Pháp được thực hiện theo
3 hướng chính: Coi trọng việc tự nâng cao trình độ năng lực dạy học của GV;
Tạo ra sự phù hợp với công việc đối với tất cả các GV, đặc biệt là GV dạy các
môn mà lĩnh vực đó luôn có sự phát triển mạnh mẽ và các thiết bị trở lên lạc
hậu; Định kỳ xác định những kiến thức sẽ phải đưa ra vào tổng thể chương
trình bồi dưỡng để bồi dưỡng GV. Pierre Besnard (Đại học Paris V-Sorbonne)

dưỡng GV. Tuy nhiên hầu hết các công trình kể trên mới chỉ đề cập đến năng
lực, kỹ năng giảng dạy và kỹ năng dạy học nói chung, chưa có công trình nào
đi sâu nghiên cứu vấn đề bồi dưỡng năng lực dạy học môn Ngữ văn cho giáo
viên THCS.
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước
Trong thời gian qua, vấn đề phát triển năng lực dạy học cho giáo viên ở
các nhà trường đã được nhiều nhà giáo dục, các trường Sư phạm quan tâm
nghiên cứu. Bởi qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn, các nhà giáo dục mới có
thể phát triển tốt năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên, góp phần nâng cao

8


chất lượng dạy và học. Có thể nêu ra một số tác giả và các công trình sau đây:
Tài liệu của tác giả Trần Bá Hoành (2002) [17]; “Bồi dưỡng tại chỗ và bồi
dưỡng từ xa”, tác giả Nguyễn Tấn Phát (2000) [30]; “Tự học, tự bồi dưỡng
suốt đời trở thành một quy luật”; “Đổi mới công tác bồi dưỡng năng lực dạy
học cho giáo viên phổ thông” của thầy giáo Lê Minh Cường, Trường Đại học
Đồng Tháp [9]; “Bồi dưỡng năng lực xây dựng và phát triển chương trình
giáo dục nhà trường cho giáo viên THCS nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo
dục” của cô giáo Cao Thị Hiên, Trường Cao đằng Sư phạm Nghệ An [15];
”Phát triển năng lực dạy học tích hợp môn xã hội cho giáo viên THCS thành
phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh” của Đoàn Anh Tuấn, Trường Đại học Sư
phạm Thái Nguyên [41]... Tuy vậy, với đặc trưng của từng vùng miền, việc
ứng dụng các vấn đề lý luận về bồi dưỡng GV vẫn chưa được thể hiện rõ nét.
Đây là một vấn đề cần phải được làm sáng tỏ hơn về lý luận và thực tiễn.
Chỉ thị số 18/2001/CT-TTg ngày 27/8/2001 của Thủ tướng Chính phủ
[6] về “Một số biện pháp cấp bách xây dựng đội ngũ nhà giáo của hệ thống
giáo dục quốc dân” và Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban bí thư
Trung ương Đảng khóa IX về việc “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ

hoạt chuyên môn, hay học tập tải nghiệm... Có thể thấy, các tác giả đã khẳng
định ý nghĩa rất quan trọng của công tác bồi dưỡng, đã phân tích thuyết phục
và đề xuất cụ thể nhiều nội dung và hình thức bồi dưỡng GV. Tuy vậy, do
mục đích khác nhau nên những nghiên cứu về việc tự bồi dưỡng, đồng nghiệp
giúp đỡ nhau nhằm phát triển năng lực chuyên môn thông qua hoạt động của
tổ chuyên môn chưa được đề cập một cách hệ thống, sâu sắc. Vấn đề về
phương pháp bồi dưỡng GV cũng cần có sự quan tâm nghiên cứu hơn nữa.
Nếu trước đây, công trình nghiên cứu thường đi sâu vào lý luận phát
triển năng lực dạy học cho giáo viên nói chung thì hiện nay, lý luận phát triển
năng lực dạy học đã chú ý đến phát triển năng lực dạy học cho giáo viên ở
một số môn cụ thể.
Trong nhà trường phổ thông, Ngữ văn là một môn học có tính đặc thù
riêng. Nhiều chuyên gia giáo dục đã nghiên cứu về hoạt động dạy học môn

10


Ngữ văn như “Phương pháp dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS” của tác
giả Nguyễn Thanh Hùng- NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, năm 2007 [21];
“Lý luận dạy học” - Tập 1 do giáo sư Trần Đình Sử chủ biên, NXB Đại học
Sư phạm Hà Nội, năm 2008 [34]; “Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy
học môn Ngữ văn THCS”, tác giả Nguyễn Thuý Hồng, Nguyễn Quang Ninh,
NXB Giáo dục, Hà Nội năm 2008 [18], Tài liệu “Hội thảo đổi mới kiểm tra
đánh giá chất lượng học tập môn Ngữ văn ở trường phổ thông” và “Tập huấn
dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng
lực học sinh - môn Ngữ văn cấp THCS) [2]...vv.
Khi nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn các trường
phổ thông, tôi nhận thấy đã có một số luận văn Thạc sĩ tiêu biểu đề cập đến
vấn đề này như: “Những biện pháp quản lý dạy học môn Ngữ văn ở trường
THPT Trần Nguyên Hãn - TP Hải Phòng”, tác giả Đỗ Văn Tuấn; “Biện pháp

Phạm trù năng lực được hiểu theo nhiều cách và mỗi cách hiểu có
những thuật ngữ tương ứng. Năng lực hiểu theo nghĩa chung nhất là khả năng
mà cá nhân thể hiện khi tham gia hoạt động nào đó ở một thời điểm nhất định.
Hoặc năng lực là là khả năng thực hiện hiệu quả một nhiệm vụ, một hành
động cụ thể, liên quan đến một lĩnh vực nhất định dựa trên cơ sở hiểu biết, kĩ
năng. kĩ xảo và sự sẵn sàng hành động khác nhau.
Theo “Từ điển Tiếng Việt”, năng lực là (1) “Khả năng, điều kiện chủ
quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó”; (2)“Phẩm chất
tâm lý và sinh lý tạo cho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động
nào đó với chất lượng cao” [31].
Theo “Gốc và nghĩa từ Việt thông dụng”, năng lực là một từ Hán Việt,
trong đó, “năng là làm nổi việc; lực là sức mạnh; năng lực là sức mạnh làm
nổi việc nào đó” [36].
Theo “Từ điển Bách khoa Việt Nam”, định nghĩa năng lực được hiểu là
“đặc điểm của cá nhân thể hiện mức độ thông thạo - tức là có thể thực hiện
một cách thuần thục và chắc chắn - một hay một số hoạt động nào đó. Năng

12


lực gắn liền với những phẩm chất về trí nhớ, trí nhạy cảm, trí tuệ, tính cách
của cá nhân’’ [40].
Còn theo “Từ điển Bách khoa toàn thư mở Wikipedie”: “Năng lực là
một tiêu chuẩn đòi hỏi ở một cá nhân khi thực hiện một công việc cụ thể.
Nó bao gồm sự vận dụng tổng hợp các tri thức, kĩ năng và hành vi ứng xử
trong thực hành. Nói một cách khái quát, năng lực là một trạng thái hoặc
một phẩm chất, một khả năng tương xứng để có thể thực hiện một công việc
cụ thể” [39].
Nhìn chung, mỗi nhà nghiên cứu đứng ở những góc độ tiếp cận vấn đề
khác nhau để trình bày những quan niệm khác nhau về năng lực song đều