ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

PHẠM THỊ THÙY LINH

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI
HUYỆN NGA SƠN, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------------------PHẠM THỊ THÙY LINH

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI
HUYỆN NGA SƠN, TỈNH THANH HÓA
Chuyên ngành: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HOÀNG TRIỀU HOA
XÁC NHẬN CỦA

XÁC NHẬN CỦA

CÁN BỘ HƢỚNG DẪN CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

Triều Hoa đã trực tiếp tận tình hƣớng dẫn cũng nhƣ cung cấp tài liệu thông
tin khoa học cần thiết cho luận văn này.
Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học
Quốc gia Hà Nội, khoa Kinh tế chính trị đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành
tốt công việc nghiên cứu khoa học của mình.
Xin chân thành cảm ơn Sở tài chính tỉnh Thanh Hóa, phòng Tài chính –
Kế hoạch tỉnh, UBND huyện Nga Sơn và các ban ngành trực thuộc huyện
Nga Sơn đã cung cấp số liệu và các thông tin cần thiết cho luận văn.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, đồng nghiệp, đơn vị
công tác đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện Luận văn.

TÁC GIẢ

PHẠM THỊ THÙY LINH


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT............................................................................ i
DANH MỤC BẢNG................................................................................................. ii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ...........................................................................................iii
DANH MỤC HÌNH.................................................................................................iii
DANH MỤC SƠ ĐỒ............................................................................................... iv
PHẦN MỞ ĐẦU....................................................................................................... 1
Chƣơng 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi
ngân sách nhà nƣớc cấp huyện.................................................................................. 4
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý chi ngân sách nhà nƣớc cấp huyện . 4

1.1.1

Các nghiên cứu về quản lý Ngân sách Nhà nƣớc.......................................... 4


Phƣơng pháp tổng hợp................................................................................ 41

2.2.3

Phƣơng pháp so sánh:................................................................................. 42

2.2.4

Phƣơng pháp thống kê................................................................................ 42

Chƣơng 3 Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nƣớc tại huyện Nga Sơn tỉnh
Thanh Hóa............................................................................................................... 44
3.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa..........44
3.2. Thực trạng quản lý chi NSNN tại huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn
2006 – 2016............................................................................................................. 48
3.2.1

Tổ chức bộ máy quản lý:............................................................................. 48

3.2.2

Công tác lập dự toán và phân bổ chi NSNN................................................ 52


3.2.3

Công tác quản lý việc thực hiện dự toán chi NSNN.................................... 56

3.2.4

KẾT LUẬN............................................................................................................. 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................... 93


STT

Ký hiệu

1

FDI

2

GDP

3

HĐND

4

NS

5

NSNN

6



7

Bảng 4.1

8

Bảng 4.2

9

Bảng 4.3


ii


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

STT

Biểu đồ

01

Biểu đồ3.1

02

Biểu đồ3.2

04
05

06

iv


PHẦN MỞ ĐẦU

1.

Tính cấp thiết của đề tài:

Từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI vào năm 1986, Việt Nam đã thực hiện
công cuộc đổi mới toàn diện đất nƣớc. Sau hơn 30 năm đổi mới, đất nƣớc ta
đã có những bƣớc chuyển mình mạnh mẽ, đã và đang tiến gần mục tiêu đến
năm 2020, Việt Nam cơ bản trở thành một nƣớc công nghiệp hoá hiện đại.
Trong công cuộc đổi mới đó, Ngân sách Nhà nƣớc (NSNN) nói chung và
chi NSNN nói riêng đã góp phần không nhỏ vào việc thúc đẩy sự phát triển của
nền kinh tế cũng nhƣ ổn định chính trị, xã hội. Hoạt động NSNN là sự thể hiện
các mặt hoạt động nền kinh tế xã hội của Nhà nƣớc ở tầm vĩ mô, quản lý các
hoạt động kinh tế thông qua việc giải quyết các vấn đề tài chính vĩ mô và cân đối
vĩ mô nền kinh tế. NSNN là khâu cơ bản, chủ đạo của tài chính Nhà nƣớc, đƣợc
Nhà nƣớc sử dụng để động viên phân phối một bộ phận nguồn lực của xã hội
dƣới dạng tiền tệ về cho Nhà nƣớc, giữ vị trí trọng yếu trong việc đảm bảo
chocác hoạt động của bộ máy Nhà nƣớc và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ
kinh tế - xã hội mà Nhà nƣớc phải gánh vác.Quản lý NSNN bao gồm thu NSNN,
chi NSNN và cân đối NSNN. Chi NSNN bao gồm chi cho đầu tƣ phát triển (tích
lũy), chi tiêu dùng thƣờng xuyên và chi trả nợ gốc tiền chính phủ vay. Chi

Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi Ngân sách Nhà nƣớc

-

trênđịabànhuyện Nga Sơn – Thanh Hóa
Đề xuất các giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tácquản

-

lýchi NSNN tại huyện Nga Sơn – Thanh Hóatrong thời gian tới.
3.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tƣợng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu quản lý chi NSNNcấp
huyện và cụ thể nghiên cứu trên địa bàn huyện Nga Sơn – Thanh Hóa.
Phạm vi nghiên cứu : Luận văn nghiên cứu quản lý chi NSNN trên địa
bàn huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2006– 2016.
4.

Kết cấu của luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4
chƣơng:

2


Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, Cơ sở lý luận và thực tiễn
về Quản lý chi Ngân sách Nhà nƣớc cấp huyện.

lý thuyết ngân sách trên tạp chí Khoa học Chính trị Mỹ,Key Jr., VO(1940) đã
phân tích tầm quan trọng và chỉ ra các vấn đề khi không có lý thuyết ngân
sách trong quản lý kinh tế vĩ mô cũng nhƣ gia tăng hiệu quả phân bổ ngân
sách của chính phủ. Ông đã đặt câu hỏi về lập ngân sách cơ bản: “Trên cơ sở
nào thì quyết định phân bổ x đô la cho hoạt động A thay vì hoạt động B?”,trả
lời câu hỏi này, tác giả đã chỉ ra rằng việc quản lý NSNN nên quản lý theo kết

4


quả đầu ra để đạt đƣợc hiệu quả cao nhất. (Key Jr., VO, 1940)
Martin, L. L trong cuốn “Budget theory in the public sector” cũng đã
đƣa ra phƣơng pháp quản lý Ngân sách Nhà nƣớc theo kết quả đầu ra.
Sơ đồ 1.1: Các phƣơng pháp quản lý Ngân sách Nhà nƣớc
Hệ thống ngân sách theo chƣơng trình

INPUTS
Hệ thống ngân sách theo khoản mục
Hệ thống ngân sách theo công việc thực hiện
Hệ thống ngân sách theo kết quả đầu ra

Nguồn: Martin, L. L, 2002
Phƣơng pháp quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra đang đƣợc
nghiên cứu để ứng dụng rộng rãi trong quản lý chi tiêu công của các quốc gia
hiện nay.
Bảng 1.1: So sánh các hệ thống ngân sách
Hệ thống
ngân sách
1.Theo khoản mục
2. Theo công việc thực

tƣ XDCB. (Trịnh Thị Thúy Hồng, 2012)
Luận án tiến sỹ của Lê Toàn Thắng (2013): “Phân cấp quản lý Ngân
sách Nhà nước ở Việt Nam hiện nay”đã hệ thống hoá và làm rõ các vấn đề
liên quan đến quản lý NSNN nhƣ:khái niệm NSNN, khái niệm thu chi
NSNN, nguyên tắc và nội dung quản lý NSNN.Tác giả đã dựa trên lý thuyết
về quản lý hành chính công và quản lý NSNN để đánh giá thực trạng phân cấp
quản lý NSNN đối với bốn nội dung cụ thể là: Phân cấp thẩm quyền ban hành
luật pháp, chính sách, tiêu chuẩn và định mức Ngân sách Nhà nƣớc; Phân cấp
quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi Ngân sách Nhà nƣớc; Phân cấp quản lý thực
hiện chu trình Ngân sách Nhà nƣớc; Phân cấp trong giám sát, thanh tra, kiểm
toán Ngân sách Nhà nƣớc. Khi phân tích tình hình phân cấp quản lý trên từng
nội dung quản lý Ngân sách Nhà nƣớc, tác giả đã đƣa ra những đánh giá về

6


những ƣu điểm, những tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại trong phân
cấp quản lý Ngân sách Nhà nƣớc ở Việt Nam. Tuy nhiên, Luận án chƣa chỉ ra
đƣợc nguyên nhân sâu xa của sự bất cập trong việc phân cấp quản lý NSNN.
Do phạm vi nghiên cứu rộng nên giải pháp còn thiếu cụ thể, và chƣa rõ định
hƣớng. (Lê Toàn Thắng, 2013)
Luận án tiến sĩ của Tô Thiện Hiền (2012): “Nâng cao hiệu quả quản lý
Ngân sách nhà nước tỉnh An Giang giai đoạn 2011 – 2015 và tầm nhìn đến
2020”. Luận án đã hệ thống hoá và làm rõ các vấn đề liên quan đến quản lý
NSNN, hiệu quả quản lý NSNN nhƣ: hiệu quả thu, chi NSNN; hiệu quả quản
lý NSNN, hiệu quả tổng hợp và đƣa ra các chỉ tiêu để đánh giá việc quản lý
NSNN nhƣ: Tăng thu NSNN hàng năm đạt 3-5%, thu NSNN đạt từ 2225%GDP; Nợ công không quá 6% GDP; Luận án đã đƣa ra 4 nhân tố ảnh
hƣởng đến quản lý NSNN và 3 yếu tố đảm bảo hiệu quả quản lý NSNN. Tuy
nhiên luận án chƣa chỉ ra đƣợc yếu tố quan trọng nhất, mang tính quyết định
đến hiệu quả quản lý NSNN.

huyện trên địa bàn Tỉnh. Tuy nhiên, trong luận văn này tác giả chƣa đƣa ra
đƣợc các chỉ tiêu để đánh giá hoạt động quản lývì nếu đánh giá thực trạng
quản lý tài chính dự án qua các chỉ tiêu sẽ thấy đƣợc những hạn chế của hoạt
động này và các giải pháp đƣa ra sẽ thyết phục hơn. Phần giải pháp chƣa thể
hiện đó là những giải pháp đƣợc áp dụng riêng biệt để quản lý vốn NSNN cấp
huyện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.(Hà Việt Hoàng, 2007)
Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Trƣờng Thi (2015): “Hoàn thiện quản lý
chi NSNN cấp huyện tại huyện Hưng Nguyên”. Trong đề tài tác giả đã khái
quát lại các vấn đề về quản lý chi NSNN cấp huyện, những thành tựu đã đạt
đƣợc, những vấn đề còn tồn đọng tại huyện Hƣng Nguyên – Nghệ An,từ đó
đƣa ra phƣơng hƣớng, giải pháp và các kiến nghị về quản lý chi NSNN cấp
huyện một cách hiệu quả hơn. Tuy nhiên trong luận văn này, tác giả chƣa đƣa
ra đƣợc phƣơng án cụ thể để khắc phục các hạn chế còn tồn tại ở địa phƣơng,
các giải pháp đƣa ra còn chung, chƣa mang tính ứng dụng cao. (Nguyễn
Trƣờng Thi, 2015)
Luận văn thạc sỹ của Lê Thị Kim Thƣ (2015): “Hoàn thiện công tác
quản lý chi Ngân sách Nhà nước tại thị xã Sơn Tây”,đã hệ thống hóa những

8


lý luận cơ bản về quản lý chi NSNN cấp huyện. Tác giả đã đi sâu phân tích
thực trạng quản lý chi NSNN tại thị xã Sơn Tây giai đoạn 2011-2014, tìm ra
những mặt hạn chế, nguyên nhân và giải pháp để khắc phục những mặt hạn
chế đó. Luận văn đã đƣa ra những giải pháp, kiến nghị để hoàn thiện quản lý
chi NSNN của thị xã Sơn Tây. Tuy nhiên, phần giải pháp vẫn còn nhiều khía
cạnh chƣa đƣợc chú trọng nhƣ công tác tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN
và trình độ của cán bộ quản lý NSNN của thị xã Sơn Tây. (Lê Thị Kim Thƣ,
2015)
Luận văn thạc sỹ của Huỳnh Thị Cẩm Liên (2011): “Hoàn thiện công


Về lý thuyết: Tiếp tục hoàn thiện khung khổ lý thuyết về Quản lý chi

NSNN cấp huyện.
-

Về thực tiễn: Phân tích rõ thực trạng quản lý chi NSNN, các yếu tố ảnh

hƣởng đến công tác quản lý chi NSNN ở huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa giai

đoạn 2006 - 2016,từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác này.
1.2. Cơ sở lý luận về quản lý chi Ngân sách Nhà nƣớc cấp huyện
1.2.1 Chi Ngân sách Nhà nƣớc
1.2.1.1
-

Các khái niệm
Khái niệm NSNN:

Từ "ngân sách" đƣợc lấy từ thuật ngữ "bougette" một từ tiếng Pháp,
mang ý nghĩa là một chiếc túi chứa những khoản tiền cần thiết cho những
khoản chi tiêu, cũng có thể hiểu rộng hơn là nơi tập trung nguồn thu và xuất
phát điểm của các khoản chi.
Các nhà kinh tế học ngƣời Nga quan niệm: “Ngân sách Nhà nƣớc là
bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của
quốc gia”. Nhƣ vậy, Ngân sách Nhà nƣớc có thể hiểu là một bản kế hoạch chi
tiết thu, chi dƣợc lập theo phƣơng pháp cân đối để chi không vƣợt quá thu.
Sự hình thành và phát triển của Ngân sách Nhà nƣớc gắn liền với sự xuất
hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phƣơng thức sản
xuất của cộng đồng và nhà nƣớc của từng cộng đồng. Nói cách khác, sự ra


khoản chi Ngân sách Nhà nƣớc thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa
phƣơng.”(Luật Ngân sách Nhà nƣớc, 2015)
Ngân sách địa phƣơng đƣợc phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động
trong thực hiện những nhiệm vụ đƣợc giao, tăng cƣờng nguồn lực cho ngân
sách xã. Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng (gọi chung
là cấp tỉnh) quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách
các cấp chính quyền địa phƣơng phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế – xã
hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn.
Ngày 15/05/1978 Hội đồng Chính phủ đã ra nghị quyết 108/CP xác
định quyền hạn và trách nhiệm của chính quyền địa phƣơng cấp quận, huyện
về quản lý tài chính, NS nhằm xây dựng quận, huyện thành một cấp có cơ cấu
kinh tế hoàn chỉnh (Hội đồng Chính phủ, 1978). Vào ngày 27/11/1989 Hội
đồng Bộ trƣởng đã ra nghị quyết số 186/HĐBT về phân cấp quản lý NS địa
phƣơng trong đó có NS Huyện. (Hội đồng Bộ trƣởng, 1989)
Tại kỳ họp lần thứ 8 Quốc hội khóa IX khẳng định: NS Quận –
Huyện là một cấp NS thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm vụ của NSNN trên
phạm vi địa bàn Quận – Huyện.
-

Khái niệm chi NSNN:
Chi Ngân sách Nhà nƣớc là việc phân phối và sử dụng quỹ Ngân sách

Nhà nƣớc nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nƣớc theo những
nguyên tắc nhất định.(Phƣơng Thị Hồng Hà, 2006)
Chi NSNN là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã đƣợc tập
trung vào Ngân sách Nhà nƣớc và đƣa chúng đến mục đích sử dụng. Do đó,
chi NSNN là những việc cụ thể không chỉ dừng lại trên các định hƣớng mà
phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc thuộc chức
năng của nhà nƣớc.