ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÁI NGUYÊN

NGUYỄN TRỌNG HỮU THẮNG

QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG, CHỐNG
BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH
Ở CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ CHÍ LINH HẢI DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2016

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÁI NGUYÊN

NGUYỄN TRỌNG HỮU THẮNG

QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG, CHỐNG
BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH
Ở CÁC TRƯỜNG THCS THỊ XÃ CHÍ LINH HẢI DƯƠNG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Tôi rất mong nhận được những
ý kiến đóng góp của quý các thầy cô giáo, các bạn bè đồng nghiệp và những
người cùng quan tâm để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái nguyên, ngày 28 tháng 6 năm 2016
Tác giả

Nguyễn Trọng Hữu Thắng

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT .................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ ....................................................................... vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu................................................................. 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 2
5. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu .......................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 4
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG
CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC

1.4.1. Lập kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các
trường Trung học cơ sở ........................................................................ 26
1.4.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học
đường ở các trường Trung học cơ sở.................................................... 26
1.4.3. Chỉ đạo triển khai kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học
đường ở các trường Trung học cơ sở.................................................... 27
1.4.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực
học đường ở các trường Trung học cơ sở ............................................. 29
1.4.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục phòng chống bạo lực
học đường ở các trường Trung học cơ sở ............................................. 29
Kết luận chương 1.............................................................................................. 34

iv


Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG
BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG
THCS THỊ XÃ CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG .............................. 35
2.1. Khái quát về các trường THCS thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương............... 35
2.2. Khái quát về khảo sát thực trạng ................................................................ 36
2.2.1. Mục tiêu khảo sát ..................................................................................... 36
2.2.2. Đối tượng khảo sát................................................................................... 36
2.2.3. Nội dung khảo sát .................................................................................... 36
2.2.4. Cách thức tiến hành khảo sát ................................................................... 37
2.3. Thực trạng giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường
THCS huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương ............................................... 37
2.3.1. Thực trạng về nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường ........ 37
2.3.2. Thực trạng về phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường .......... 41
2.3.3. Thực trạng về hình thức tổ chức giáo dục phòng chống bạo lực học đường ......... 44
2.3.4. Kết quả công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường................... 48

các trường THCS huyện Chí Linh, Hải Dương .................................... 71
3.2.1. Biện pháp 1: Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý,
giáo viên, phụ huynh về công tác giáo dục phòng chống bạo lực
học đường ............................................................................................. 71
3.2.2. Biện pháp 2: Bồi dưỡng nghiệp vụ công tác quản lý học sinh cho
lực lượng giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và cho đội ngũ
những người làm công tác Đội trong nhà trường THCS ...................... 72
3.2.3. Biện pháp 3: Tăng cường tổ chức sinh hoạt tập thể có nội dung
phòng, chống bạo lực học đườngcho học sinh ..................................... 74
3.2.4. Biện pháp 4: Tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh .............. 75
3.2.5. Biện pháp 5: Thực hiện trách phạt phù hợp đối với các hành vi bạo
lực học đường ...................................................................................... 76
3.2.6. Biện pháp 6: Tăng cường kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia
đình, các tổ chức chính trị - đoàn thể trong quản lý giáo dục
phòng, chống bạo lực học đường.......................................................... 78

vi


3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ................................................................. 81
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp ......................... 82
Kết luận chương 3.............................................................................................. 87
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ......................................................................... 88
1. Kết luận .......................................................................................................... 88
2. Kiến nghị ....................................................................................................... 90
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 93
PHỤ LỤC

vi
i


GVCN

Giáo viên chủ nhiệm

HS

Học sinh

HV

Hành vi

PHHS

Phụ huynh học sinh

TDTT

Thể dục thể thao

THCS

Trung học cơ sở

TPT

Tổng phụ trách

VHVN


Tự đánh giá của GV về các hình thức giáo dục phòng chống
bạo lực học đường cho học sinh.................................................. 44

Bảng 2.7.

Chất lượng giáo dục đạo đức ...................................................... 48

Bảng 2.8.

Thực trạng lập kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học
đường ở các trường THCS thị xã Chí Linh, Hải Dương............. 51

Bảng 2.9.

Thực trạng lập kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học
đường của GVCN lớp ................................................................. 52

Bảng 2.10.

Thực trạng về tổ chức thực hiện kế hoạch phòng chống
BLHĐ ở các trường THCS.......................................................... 54

Bảng 2.11.

Thực trạng chỉ đạo triển khai kế hoạch giáo dục phòng
chống BLHĐ ............................................................................... 57

Bảng 2.12.



Sự tác động qua lại giữa các yếu tố trong quản lý ...................... 13

vi


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đất nước chúng ta sau 30 năm đổi mới đã có những bước chuyển mình
rõ nét, đất nước đã thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, kém phát triển.
Việt Nam đã trở thành một trong sáu nước hoàn thành các mục tiêu đã xác định
trong Mục tiêu Thiên niên kỷ (2000 - 2015); hoàn thành trước thời hạn 3 mục
tiêu chiến lược: xóa bỏ nghèo đói, phổ cập giáo dục tiểu học, tăng cường bình
đẳng giới và vị thế cho phụ nữ. Những thành tựu này đã góp phần quan trọng
trong việc thực hiện mục tiêu chiến lược giáo dục của Đảng ta: "nâng cao dân
trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài", thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế
ngày càng sâu rộng.
Cùng với thành tựu trên thì giáo dục Việt Nam vẫn tồn tại một số những
bất cập và yếu kém, trong đó việc: "chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát
triển số lượng với yêu cầu nâng cao chất lượng năng lực nghề nghiệp của học
sinh, sinh viên tốt nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu công việc; có biểu hiện
lệch lạc về hành vi, lối sống của một bộ phận HS, SV" (Chiến lược phát triển
Giáo dục 2011 - 2015). Một trong những biểu hiện cụ thể của hạn chế này là
hiện tượng BLHĐ là mối lo ngại của không những các nhà giáo dục, các nhà
quản lý xã hội mà còn của mỗi gia đình khi mà nó trực tiếp tác động đến sự
phát triển toàn diện của con em chúng ta, đến sự bình an tinh thần của mỗi cá
nhân trong môi trường học đường. Nó tác động trực tiếp đến tinh thần, thái độ
học tâp của HS và việc giảng dạy của các thầy giáo, cô giáo. BLHĐ ở Việt
Nam không chỉ diễn ra ở các thành phố lớn mà còn có ở các vùng nông thôn,
không chỉ ở HS nam mà còn cả HS nữ và ở các cấp học.

Quá trình giáo dục phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh ở các
trường THCS thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Xây dựng cơ sở lý luận về phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh
ở các trường THCS
4.2. Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý phòng chống bạo lực học đường
ở các trường THCS thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương
2


4.3. Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục phòng chống BLHĐ cho học
sinh ở các trường THCS thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương
5. Giả thuyết khoa học
Công tác phòng chống bạo lực học đường ở các trường THCS thị xã Chí
Linh tỉnh Hải dương trong thời gian qua đã được quan tâm chú ý, nhưng vẫn
còn những hiện tượng học sinh vô lễ với thầy cô, học sinh đánh nhau trong
trường học… điều này do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân thuộc
về yếu tố quản lý. Nếu nghiên cứu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt
động giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh một cách khoa
học, phù hợp với điều kiện thực tiễn ở các trường THCS huyện Chí Linh Hải
Dương thì sẽ hạn chế được vấn đề bạo lực học đường ở học sinh, góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng bạo lực học đường và đề ra các
biện pháp quản lý phòng chống bạo lực học đường cho học sinh ở 5 THCS trên
địa bàn thị xã Chí Linh. Số liệu khảo sát được lấy từ năm 2010 trở lại đây.
7. Phương pháp nghiên cứu
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
+ Nghiên cứu các văn kiện của Đại hội Đảng các cấp, Luật Giáo dục,
Điều lệ trường học.

liệu tham khảo, cấu trúc gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí giáo dục phòng chống bạo lực học
đường cho học sinh ở các trường THCS.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt giáo dục phòng chống bạo lực học
đường cho học sinh ở các trường THCS thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục phòng chống bạo lực học đường
cho học sinh ở các trường THCS thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương.

4


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG
BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới
Tình trạng bạo lực trong trường học được các nhà nghiên cứu phương
Tây và Mỹ đặc biệt quan tâm. Theo một công bố mới đây của Hiệp hội Giáo
dục quốc gia Mỹ, tình trạng bạo lực học đường với các con số đáng quan ngại:
BLHĐ ảnh hưởng đến 1/3 HS từ lớp 6 đến lớp 10; 28% HS Mỹ từ lớp 6 - 9
từng chịu BLHĐ, trong khi đó HS từ lớp 10 - 12 là 20%; 30% thanh thiếu niên
thừa nhận từng bắt nạt người khác; gần 70% trong số HS bị bạo hành đều nói
rằng nhà trường đã không có biện pháp thiết thực đối với tình trạng này và chỉ
có 20 - 30% HS bị bắt nạt thường thông báo cho người lớn về sự việc. Điều
đáng buồn 9/10 thanh thiếu niên thuộc LGBT (đồng tính) bị bạo hành bằng lời
nói tại trường trong năm 2012 nhằm vào giới tính của họ.
Những nghiên cứu gần đây ở Mỹ đã chỉ ra rằng cứ 7 phút lại có một trẻ
em bị bắt nạt. Cứ 4 trẻ lại có một trẻ thừa nhận từng bắt nạt trẻ khác. Một cuộc
thăm dò thực hiện ở trẻ có độ tuổi 12 - 17 cho kết quả các em đều thừa nhận bạo
lực đang gia tăng ở trường học của mình. Mỗi tháng có 282.000 học sinh ở các

sinh thường xuyên bắt nạt các bạn học khác thường hay xem phim bạo lực,
hoặc do hoàn cảnh gia đình. 51,5% người được hỏi thừa nhận, thường xuyên
chơi và xem phim, game bạo lực... Để ngăn ngừa tình trạng này, cùng với việc
thi hành luật, người dân nước này cũng đã tham gia nhiều cuộc vận động nâng cao
nhận thức về bạo lực học đường, tư vấn cũng như các biện pháp khác nhằm hỗ trợ
các nạn nhân là học sinh.
Tại Nam Phi, Cao ủy Nhân quyền Nam Phi cho thấy 40% trẻ em được
phỏng vấn nói rằng chúng từng là các nạn nhân của tội phạm tại trường học.
Chỉ 23% học sinh cảm thấy an toàn khi đặt chân tới lớp. Hơn một phần năm số
vụ tấn công tình dục vào trẻ em Nam Phi được phát hiện diễn ra tại trường học.
Việc phải đương đầu với bạo lực gia đình, băng đảng và ma túy để lại dấu ấn
lâu dài trong tính cách của học sinh.
6


Tóm lại, các nghiên cứu lí thuyết và thực tiễn về bạo lục nói chung, bạo lực
học đường nói riêng ở nước ngoài cho thấy: bạo lực học đường mang những nội
dung về bản chất, nguồn gốc của nó dựa trên cơ sở sinh học, xã hội học và tâm
lí học và mỗi lí thuyết khác nhau có những cách lí giải khác nhau về nguồn gốc
phát sinh cũng như những phương pháp trị liệu khác nhau đối với bạo lực học
đường nhưng chưa đưa ra được một phương pháp trị liệu tổng quát cho việc
giảm thiểu, ngăn ngừa hành vi này một cách hiệu quả.
1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
Bạo lực và bạo lực học đường ở Việt Nam đã xuất hiện từ rất lâu. Nó trở
thành một trong những nguyên nhân chính gây đau khổ cho các nạn nhân. Bạo
lực học đường có thể xảy ra ở tất cả các bậc học, từ học sinh mầm non, học
sinh tiểu học, học sinh trung học cơ sở, học sinh trung học phổ thông và đối với
cả sinh viên cao đẳng và đại học. Tuy nhiên, trong một thời gian dài chúng ta
đã xem nhẹ những hành vi bạo lực, bạo lực học đường và coi chúng là những
điều tất yếu. Thậm chí, một số cá nhân còn xem đó là một phần tự nhiên của

- Một vài hiện tượng tiêu cực trong thanh niên hiện nay và công tác giáo
dục vận động thanh niên (Lê Ngọc Dung, Hồ Bá Thông, 2004).
- Cách thức cha mẹ quan hệ với con cái và hành vi lệch chuẩn của trẻ (Lưu
Song Hà, 2008) và một số nghiên cứu khác.
- Bạo lực học đường ở Việt Nam hiện nay nhìn từ góc độ tâm lý học
(Nguyễn Thị Thanh Bình, Nguyễn Thị Mai Lan - 2013).
- Bạo lực học đường ở Hà Nội: Thực trạng và giải pháp (Đăng Doanh,
Tạp chí Lao động và xã hội. Số. 412. -tr. 35-37, 2011).
Hội thảo khoa học: “Thực trạng và giải pháp ngăn chặn bạo lực học
đường trong trường phổ thông” tại trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh,
năm 2015 và hội thảo “Trường học an toàn, thân thiện và bình đẳng - Thực
trạng và giải pháp” diễn ra tại Hà Nội ngày 26/11, Viện nghiên cứu Y - Xã hội
phối hợp với tổ chức từ thiện Plan Việt Nam đã công bố kết quả nghiên cứu về
bạo lực giới trong trường học. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 3 đến tháng
9/2014 với 3.000 học sinh của 30 trường THCS, THPT trên địa bàn Hà Nội, sử
dụng phương pháp bảng hỏi và phỏng vấn sâu. Kết quả cho thấy, khoảng 80%
8


học sinh cho biết từ trước đến nay đã bị bạo lực giới trong trường học ít nhất
một lần, 71% bị bạo lực trong vòng 6 tháng qua. Trong đó, bạo lực tinh thần
(mắng chửi, đe dọa, bắt phạt, đặt điều, sỉ nhục...) chiếm tỷ lệ cao nhất 73%, bạo
lực thể chất (tát, đá, xô đẩy, kéo tóc, bạt tai, đánh đập...) là 41% và bạo lực tình
dục chiếm 19%. Mức độ an toàn ở nhà trường được HS đánh giá rất thấp, chỉ
16% HS nữ và 19% HS nam cho rằng luôn an toàn trong khuôn viên trường
học, nhà vệ sinh được coi là nơi kém an toàn nhất.
Qua phân tích trên có thể thấy đã có nhiều bài viết, công trình nghiên
cứu cung cấp cho chúng ta có cách nhìn thấu đáo hơn về hậu quả của bạo lực
học đường đối với gia đình, nhà trường và chính các em học sinh: Thực trạng,
nguyên nhân và giải pháp, tuy nhiên còn thiếu vắng những công trình đi sâu

Các Mác đã viết: "Tất cả mọi loại lao động xã hội trực tiếp hay lao
động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần
đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện
những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản
xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người
độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy hoạt động của mình, còn một dàn nhạc
thì cần phải có nhạc trưởng” [13].
Còn Fredrich Winslow Taylor (1856 - 1915) khẳng định: "Quản lý là
biết được chính xác điều người khác muốn làm và sau đó hiểu được rằng họ đã
hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" [dẫn theo 31].
Theo Harold Kooutz, Cyri O''donnell và Heiuz Weihrich thì "Quản lí là
một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các
mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lí là nhằm hình thành một môi
trường trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời
gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất" [19].
Trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực”, Paul Herscy và Ken Blane Heard
lại coi “Quản lý là một quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý và người bị
quản lý, nhằm thông qua hoạt động cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn
lực khác để đạt được mục tiêu của tổ chức” [dẫn theo 34].

10


Các ông Thomas.J.Robins và Wayned Morrison lại cho rằng: "Quản lý là
một nghề nhưng cũng là một nghệ thuật, một khoa học" [dẫn theo 20].
Ở Việt Nam có một số khái niệm quản lý như sau:
Theo từ điển Tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ học định nghĩa: "Quản lý là
trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định. Là tổ chức và điều hành các
hoạt động theo những yêu cầu nhất định" [33].
Trong giáo trình Quản lý hành chính Nhà nước của Học viện hành chính

đan xen và đa dạng mà chủ thể quản lý phải sử lí khi thực hiện chức năng quản
lý của mình. Vì vậy, nhiệm vụ quản lý là biến các mối quan hệ trên thành các
yếu tố tích cực tạo nên môi trường thuận lợi để hướng tới mục tiêu chung. Đó
là tính nghệ thuật của quản lý.
- Công cụ quản lý là phương tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách
thể quản lý. Công cụ quản lý có thể là mệnh lệnh, quyết định, văn bản, chính
sách, chương trình, mục tiêu.
- Phương pháp quản lý được xác định bằng nhiều cách khác nhau, phụ
thuộc vào nhiều hình thức lĩnh vực hoạt động và phong cách quản lý. Muốn đạt
được mục tiêu trong quản lý, chủ thể quản lý phải biết được mục tiêu của tổ chức
mình trên cơ sở của sự hội nhập giữa các nhu cầu và mục đích của mỗi cá nhân
trong tổ chức, do vậy sự chia sẻ các mục tiêu tổ chức của khách thể quản lý là
một yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả quản lý của một tổ chức.
Mục tiêu quản lý là đích của chủ thể quản lý đặt ra cho tổ chức thực hiện.
Chức năng Quản lý:
+ Chức năng kế hoạch hoá
+ Chức năng tổ chức
+ Chức năng chỉ đạo
+ Chức năng kiểm tra, đánh giá.
Tất cả các chức năng quản lí tạo nên nội dung của quá trình quản lý.
Trong một chu trình quản lý, các chức năng kế tiếp nhau và độc lập với nhau
chỉ mang tính tương đối bởi vì một số chức năng có thể diễn ra đồng thời hoặc
kết hợp với việc thực hiện các chức năng khác. Chu trình đó được thể hiện qua
sơ đồ sau:

12


Tiền kế hoạch