BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ NGỌC THỊNH

TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
AN TOÀN THỰC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN NGHĨA HÀNH, TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2018

HÀ NỘI/TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 201…


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

trình nghiên cứu của tôi. Các nội dung nghiên cứu, số liệu và kết quả được
trình bày trong luận văn là trung thực và không trùng lắp với các công trình
có liên quan đã được công bố.
Xin cam đoan./.
Thừa Thiên Huế, ngày tháng 9 năm 2018
Học viên

Lê Thị Ngọc Thịnh


LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, học viên xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám
đốc, các thầy, các cô Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo điều kiện học
tập, nhiệt tình giảng dạy, trao dồi kiến thức quý báu cho tôi trong suốt quá
trình học tập, nghiên cứu tại Học viện để giúp Tôi hoàn thiện luận văn này.
Xin cảm ơn gia đình, những người bạn, đồng nghiệp đã động viên,
giúp đỡ, khích lệ tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn.
Xin trân trọng cảm ơn thầy giáo PGS. TS. Lương Thanh Cường, Phó
Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia người đã dành nhiều thời gian,
tâm huyết trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo, giúp đỡ tôi hoàn thành luận
văn.
Xin chân thành cảm ơn./.
Thừa Thiên Huế, ngày tháng 9 năm 2018
Học viên

Lê Thị Ngọc Thịnh


MỤC LỤC
Trang bìa phụ

QUẢNG NGÃI............................................................................................... 44
2.1. Phân tích thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật an toàn thực phẩm .. 44
2.1.1. Xây dựng, ban hành văn bản hướng dẫn tổ chức thực hiện pháp
luật an toàn thực phẩm của chính quyền tỉnh Quảng Ngãi và huyện
Nghĩa Hành ........................................................................................... 444
2.1.2. Phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn thực phẩm trên địa bàn
huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi ................................................... 466
2.1.3. Vận dụng pháp luật an toàn thực phẩm trong thực tế trên địa bàn
huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi ..................................................... 49
2.1.4. Kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm pháp luật an toàn thực phẩm
trên địa bàn huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi ................................. 57
2.2. Thực trạng các điều kiện bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật an toàn
thực phẩm .................................................................................................... 60
2.2.1. Tổ chức bộ máy, nhân lực thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà
nước về an toàn thực phẩm trên huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi....... 60
2.2.2. Nguồn lực vật chất phục vụ tổ chức thực hiện pháp luật an toàn
thực phẩm trên huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi ............................ 63
2.2.3. Sự tham gia của các bên liên quan trong tổ chức thực hiện pháp
luật an toàn thực phẩm trên huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi........ 64
2.3. Nhận xét về tổ chức thực hiện pháp luật an toàn thực phẩm trên địa bàn
huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi .......................................................... 67
2.3.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân ..................................... 67
2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân .................................................... 71
Tiểu kết chương 2 ............................................................................................ 77


Chương 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM TỔ CHỨC THỰC
HIỆN PHÁP LUẬT AN TOÀN THỰC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
NGHĨA HÀNH, TỈNH QUẢNG NGÃI....................................................... 78
3.1. Quan điểm bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật an toàn thực phẩm


ATVSTP

: An toàn vệ sinh thực phẩm

ATTP-DD

: An toàn thực phẩm – Dinh dưỡng

BLHS

: Bộ luật hình sự

GMP

: Thực hành sản xuất tốt

(Good Manufacturing Practice)
GLB

: Thực hành tốt phòng thí nghiệm

(Good Laboratory Practice)
HACCP
(Hazard Analysis and Critical

: Phân tích mối nguy hiểm và kiểm soát
tới hạn

Control Points)


: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

TTYT

: Trung tâm Y tế

VH-XH

: Văn hóa - Xã hội

WHO (World Health Organization) : Tổ chức Y tế Thế giới


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Tình hình kiểm tra ATTP trên địa bàn huyện Nghĩa Hành, tỉnh
Quảng Ngãi giai đoạn 2013-2017 ................................................................... 59
Biểu đồ 2.2. Tình hình xử phạt vi phạm ATTP tra ATTP trên địa bàn huyện
Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2013-2017 ..................................... 60


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
An toàn thực phẩm là vấn đề nóng diễn ra hàng ngày, hàng giờ vì nó
ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của con người. Theo báo cáo thường niên
của tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm trên thế giới có khoảng 40 triệu vụ
ngộ độc xảy ra, riêng khu vực châu Á – Thái Bình Dương chiếm tới 50%.
Nguy hiểm hơn, toàn thế giới có tới 50% ca tử vong có liên quan đến vấn đề
an toàn thực phẩm. Tại Việt Nam, theo Cục an toàn thực phẩm, trong năm
2016, cả nước ghi nhận 129 vụ ngộ độc thực phẩm với hơn người mắc, trong

độ nghiên cứu t thực tiễn của địa phương có tình hình an toàn thực phẩm
trong những năm gần đây rất đáng lưu ý như huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng
Ngãi.
T những nguyên nhân trình bày ở trên, có thể khẳng định rằng, việc
nghiên cứu đề tài “Tổ chức thực hiện pháp luật an toàn thực phẩm trên địa
bàn huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi” có ý nói nghĩa cả về lý luận và
thực tiễn, đặc biệt là trước yêu cầu ở nước ta hiện nay nói chung, ở huyện
Nghĩa Hành nói riêng.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Tuy có tầm quan trọng đặc biệt như vậy nhưng vấn đề an toàn vệ sinh
thực phẩm và thực hiện pháp luật trong lĩnh vực này mới chỉ được chú trọng
nghiên cứu trong một vài năm trở lại đây và kết quả nghiên cứu cũng còn rất
khiêm tốn. Có thể kể đến các công trình nghiên cứu có liên quan như:
“Tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm trong Luật Hình
sự Vệt Nam - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” Luận văn thạc sỹ của tác giả
Hoàng Trí Ngọc năm 2009, khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.

2


“Pháp luật về Kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm trong hoat động
thương mại ở Việt Nam”, Luận văn thạc sỹ của tác giả Đặng Công Hiển, năm
2010, khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.
“Công cụ phân tích, dự báo xu hướng ngộ độc thực phẩm; Khảo sát quy
trình tổ chức quản lý thông tin và biểu thị bản đồ liên quan đến giám sát ngộ
độc thực phẩm trong VSATTP”, năm 2012, Đề tài nghiên cứu của GS.TS Vũ
Đức Thi, Viện Công nghệ Thông tin - Viện hàn lâm khoa học và Công nghệ
Việt Nam.
“Một số vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm”, năm 2012, Bài báo của TS.
Lưu Hoài Chuẩn, Hội khoa học kinh tế y tế Việt Nam.

- Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật về
an toàn thực phẩm.
- Khảo sát, thống kê, phân tích đánh giá thực trạng pháp luật và tổ chức
thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm, những ưu điểm, khuyết điểm và
nguyên nhân ưu điểm, khuyết điểm, hạn chế của pháp luật và tổ chức thực
hiện pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn huyện Nghĩa Hành giai đoạn
2013 – 6/2018.
- Đưa ra quan điểm và giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật
ATTP ở huyện Nghĩa Hành.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu pháp luật về ATTP và tổ
chức thực hiện pháp luật về an toàn thực phẩm theo quy định của Luật An
toàn thực phẩm năm 2010 và các văn bản hướng dẫn, triển khai thực hiện của
các ngành chức năng đối với công tác bảo đảm an toàn thực phẩm.
- Phạm vi nghiên cứu:

4


+ Về không gian: Luận văn nghiên cứu thực trạng pháp luật và tổ
chức thực hiện pháp luật an toàn thực phẩm trên địa bàn Nghĩa Hành, tỉnh
Quảng Ngãi.
+ Về thời gian: 05 năm (t năm 2013 đến hết tháng 6/2018).
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
- Phương pháp luận: Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của
Chủ nghĩa Mác-Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, trên quan điểm, đường lối của
Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Việt Nam về an toàn thực phẩm.
- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp định tính,
phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, kết hợp giữa nghiên cứu lý luận
và tổng kết thực tiễn. Những nội dung liên quan đến vấn đề nghiên cứu được

thực phẩm
Chương 2: Thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật an toàn thực phẩm
trên địa bàn huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi
Chương 3: Quan điểm, giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật
an toàn thực phẩm trên địa bàn huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi

6


Chương 1:
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
PHÁP LUẬT AN TOÀN THỰC PHẨM
1.1. An toàn thực phẩm và pháp luật an toàn thực phẩm
1.1.1. An toàn thực phẩm
Thực phẩm là nguồn cung cấp năng lượng, cung cấp các chất dinh
dưỡng cần thiết để con người sống và phát triển. Tuy nhiên, vì những lợi
nhuận nên các nhà sản xuất và kinh doanh thực phẩm vẫn sử dụng những
biện pháp bảo quản, kích thích tăng trưởng không hợp lý làm thực phẩm
trở nên không an toàn. Vì thế thực phẩm là tác nhân chính dẫn đến ngộ
độc thực phẩm và các căn bệnh đặc biệt nguy hiểm t tiêu chảy cấp đến
ung thư. Việt Nam cũng là một trong những nước có số lượng người mắc
bệnh ung thư nhiều nhất thế giới và nguyên nhân chính là thực phẩm ăn
hàng ngày của con người.
Thực phẩm là sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc
đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản. Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm,
thuốc lá và các chất sử dụng như dược phẩm [42]. Mỗi loại thực phẩm đều có
quy định riêng về ngưỡng an toàn và khi thực phẩm chứa những yếu tố nguy
cơ đối với sức khỏe con người thì gọi là thực phẩm không an toàn. Sử
dụng các loại thực phẩm không an toàn, người tiêu dùng đã phải trả giá
quá đắt bằng chính sức khoẻ, thậm chí cả tính mạng của mình do bị ngộ

chính thức gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO) vào 01/01/2007, khái
niệm này đã được đơn giản hóa, ngắn gọn và phù hợp hơn, được thể hiện
trong Luật An toàn thực phẩm năm 2010 có hiệu lực thi hành t

ngày

01/7/2011, theo đó ATTP là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến
sức khỏe, tính mạng con người. T đây, có thể hiểu theo nghĩa hẹp đó là việc
xử lý, chế biến, bảo quản và lưu trữ thực phẩm bằng những phương pháp
8


phòng ng a, phòng chống bệnh tật do thực phẩm gây ra. ATTP cũng bao gồm
các quy trình, quy định áp dụng trong t ng khâu chế biến cần được thực hiện
để tránh các nguy cơ sức khỏe có tiềm năng nghiêm trọng. Hiểu theo nghĩa
rộng, đảm bảo ATTP là toàn bộ những vấn đề cần xử lý liên quan đến việc
đảm bảo vệ sinh đối với thực phẩm nhằm đảm bảo cho sức khỏe của người
tiêu dùng.
Như vậy an toàn thực phẩm là tất cả điều kiện, biện pháp cần thiết t
khâu sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối, vận chuyển cũng như sử dụng
nhằm bảo đảm cho thực phẩm sạch sẽ, an toàn, không gây hại cho sức khỏe,
tính mạng người tiêu dùng. Vì vậy, an toàn thực phẩm là công việc đòi hỏi sự
tham gia của nhiều ngành, nhiều khâu có liên quan đến thực phẩm như nông
nghiệp, thú y, cơ sở chế biến thực phẩm, y tế, người tiêu dùng.
1.1.2. Pháp luật an toàn thực phẩm
Đảm bảo ATTP luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm vì
xuất phát t tầm quan trọng của nó; đảm bảo ATTP trước hết là chăm lo sức
khỏe của nhân dân, phát triển kinh tế, an sinh xã hội và phục vụ cho tiến trình
hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta. Đảng và Nhà nước ta thường xuyên chỉ
đạo và đưa ra nhiều giải pháp nhằm không ng ng hoàn thiện pháp luật về

thành công sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Luật
gồm 11 chương và 72 điều, gồm các nội dung cơ bản sau: quy định quyền và
nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong đảm bảo thực phẩm; điều kiện đảm bảo
an toàn đối với thực phẩm, sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, xuất khẩu thực
phẩm; quảng cáo, ghi nhãn, kiểm nghiệm, phân tích nguy cơ đối với thực
phẩm; thông tin, giáo dục, truyền thông và trách nhiệm quản lý về an toàn
thực phẩm [42]. Theo pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm thì thực phẩm do
nhiều bộ, ngành quản lý do đó gặp rất nhiều khó khăn, bất cập trong triển khai
thực hiện [56]. Nhưng Luật ATTP quy định có 03 bộ có trách nhiệm quản lý
10


chính gồm Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn và Bộ Công
thương. Luật quy định rất rõ và cụ thể trách nhiệm của t ng ngành và trách
nhiệm quản lý nhà nước của ủy ban nhân dân các cấp [40].
Sau khi Luật An toàn thực phẩm có hiệu lực thi hành, Đảng, Nhà nước,
Chính phủ, các bộ, ngành, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân các tỉnh, thành
phố trực thuộc trung ương đã ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo,
hướng dẫn, làm cơ sở cho việc tổ chức triển khai thực hiện Luật, như:
- Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chiến lược Quốc gia an toàn thực
phẩm giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn 2030 (Quyết định 20/QĐ-TTg ngày
04/01/2012); phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia vệ sinh an toàn thực
phẩm giai đoạn 2012-2015 (Quyết định 1228/QĐ-TTg ngày 07/9/2012); Chỉ
thị 34/CT-TTg ngày 11/12/2014 về việc tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo đảm
an toàn thực phẩm và phòng chống ngộ độc thực phẩm trong tình hình mới.
- Chính phủ ban hành Nghị định 38/2012/NĐ-CP ngày 25/4/2012 về
quy định chi tiết một số điều của Luật an toàn thực phẩm; Nghị định
178/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về ATTP (thay thế
Nghị định 91/2012/ NĐ-CP của chính phủ); Nghị định 185/2013/NĐ-CP ngày
15/11/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương

nhiều luật, pháp lệnh mới hoặc sửa đổi bổ sung có liên quan tới công tác quản
lý ATTP như: Luật Thương mại số 36/2005/QH11 ngày 14/6/2005; Luật dược
số 105/2016/QH13 ngày 06/4/2016; Luật Tiêu chuẩn quy chuẩn kỹ thuật số
68/2006/QH11 ngày 29/6/2006; Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa số
05/2007/QH12 ngày 21/11/2007; Luật Quảng cáo số 16/2012/QH13 ngày
21/6/2012.
Hệ thống các văn bản trên đã tạo hành lang pháp lý để kiểm soát chất
lượng ATTP, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về ATTP và yêu cầu hội
nhập quốc tế.
12


Tuy nhiên, An toàn thực phẩm là một lĩnh vực mới ở nước ta, vì thế hệ
thống luật pháp cũng mới được hình thành và vẫn đang trong giai đoạn xây
dựng tích cực nên trong quá trình thực hiện vẫn còn gặp khá nhiều khó khăn,
vướng mắc; chưa đồng bộ, còn thiếu, chồng chéo và chưa phù hợp với thực
tiễn. Phân công trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý nhà nước vẫn đang
trong giai đoạn điều chỉnh; thiếu nhiều quy định chi tiết, cụ thể, hoặc chưa
phù hợp với nhiều loại hình hoạt động, kinh doanh, khó khăn khi triển khai;
thiếu tiêu chuẩn, quy chuẩn cho sản phẩm thực phẩm, nhiều tiêu chuẩn quy
chuẩn chưa phù hợp, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
1.2. Khái niệm, chủ thể, nội dung tổ chức thực hiện pháp luật an toàn
thực phẩm
1.2.1. Khái niệm tổ chức thực hiện pháp luật an toàn thực phẩm
Trước hết, trong khoa học pháp lý thì “thực hiện pháp luật” là giai đoạn
quan trọng không thể thiếu của cơ chế điều chỉnh pháp luật, là giai đoạn thứ
hai trong cơ chế điều chỉnh pháp luật, tiếp sau giai đoạn xây dựng pháp luật.
Thực hiện pháp luật là giai đoạn quan trọng, không thể thiếu, vì pháp luật sẽ
chỉ là những quy định trên giấy nếu nó không được thực hiện trong thực tế
cuộc sống. Pháp luật chỉ có thể phát huy được vai trò và những giá trị của

Một tổ chức (organization) được định nghĩa là hai hay nhiều người làm
việc, phối hợp với nhau để đạt kết quả chung, chẳng hạn một công ty may
mặc, trạm xăng, cửa hàng bách hoá, hay siêu thị,… Trong khi đó, tổ chức
(organize) là một quá trình đề ra những sự liên hệ chính thức giữa những con
người và tài nguyên để đi đến mục tiêu. Chức năng tổ chức là sự phối hợp các
nỗ lực qua việc thiết lập một cơ cấu về cách thực hiện công việc trong tương
quan với quyền hạn. Nói một cách khác, chức năng tổ chức là tiến trình sắp
xếp các công việc tương đồng thành t ng nhóm, để giao phó cho t ng khâu
nhân sự có khả năng thi hành, đồng thời phân quyền cho t ng khâu nhân sự
14


tùy theo công việc được giao phó. Qua cách định nghĩa trên, chúng ta thấy
những cụm t quan trọng trong chức năng tổ chức là “sắp xếp công việc”,
“khâu nhân sự” và “phân quyền”.
Đối chiếu vào lĩnh vực pháp luật và thực tiễn của đời sống pháp luật,
xét trên mọi khía cạnh đều cho thấy, các ý nghĩa được hàm chứa trong thuật
ngữ “tổ chức thực hiện pháp luật” là quá trình tổ chức các hoạt động để đưa
pháp luật vào cuộc sống và hiện thực hoá các quy định của pháp luật. Với ý
nghĩa nêu trên cho thấy: Tổ chức thực hiện pháp luật là việc lên kế hoạch, sắp
xếp các hoạt động và phân công trách nhiệm rõ ràng, cụ thể cho các chủ thể
là các cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền trong việc thực hiện các
hoạt động đó, đồng thời, sử dụng toàn bộ những yếu tố, phương tiện, công cụ
và những điều kiện cần thiết được xác lập, tổ chức và sử dụng trong quá trình
đưa pháp luật vào cuộc sống, bảo đảm cho pháp luật được thi hành một cách
nghiêm chỉnh, thống nhất và hiệu quả trong thực tế.
Dưới góc độ thực tiễn, để đưa một đạo luật vào cuộc sống, các cơ quan
Nhà nước có thẩm quyền thường sử dụng thuật ngữ “tổ chức thi hành pháp
luật”. Đồng thời, trong các văn bản mang tính chỉ đạo hành chính thường sử
dụng thuật ngữ “triển khai thi hành Luật...”. Nội hàm của thuật ngữ “tổ chức

thực tiễn) có nội hàm tương đương nhau.
Tổ chức thực hiện pháp luật an toàn thực phẩm là việc lên kế hoạch,
sắp xếp các hoạt động và phân công trách nhiệm rõ ràng, cụ thể cho các chủ
thể là các cơ quan nhà nước, trong việc thực hiện các hoạt động đó, đồng
thời, sử dụng toàn bộ những yếu tố, phương tiện, công cụ và những điều kiện
cần thiết được xác lập, tổ chức và sử dụng trong quá trình đưa pháp luật an
toàn thực phẩm vào cuộc sống, bảo đảm cho pháp luật an toàn thực phẩm
được thi hành một cách nghiêm chỉnh, thống nhất và hiệu quả trong thực tế.
16