ĐẠI

HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

PHẠM THỊ LIÊN

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC HIỆN QUY HOẠCH

SỬ DỤNG

ĐẤT VÀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT
NĂM 2015
QUẬN HẢI AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

PHẠM THỊ LIÊN

ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC HIỆN QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT
VÀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT NĂM 2015 QUẬN HẢI
AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Chuyên ngành: Quản lý đất đai

Tôi xin chân thành cảm ơn UBND quận Hải An, thành phố Hải Phòng,
UBND các phƣờng, các phòng liên quan trực thuộc UBND quận Hải An cùng
một số cá nhân đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả

Phạm Thị Liên

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN.....................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN.......................................................................................................... ii
DANH SÁCH CÁC HÌNH..................................................................................... vi
DANH MỤC CÁC BẢNG..................................................................................... vii
PHẦN MỞ ĐẦU......................................................................................................8
CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU....................................... 13
1.1 Khái niệm về đất đai và quy hoạch sử dụng đất................................................. 13
1.1.1 Khái niệm đất đai............................................................................................ 13
1.1.2 Khái niệm quy hoạch sử dụng đất................................................................... 13
1.2 Vị trí, vai trò của quy hoạch sử dụng đất........................................................... 15
1.2.1 Vị trí của quy hoạch sử dụng đất.................................................................... 15
1.2.2 Vai trò của Quy hoạch sử dụng đất................................................................. 15

2.2 Tình hình thực hiện các chỉ tiêu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quận Hải An giai

đoạn 2010- 2015...................................................................................................... 40
2.2.1 Hiện trạng sử dụng các loại đất năm 2010...................................................... 40
2.2.2 Các chỉ tiêu quy hoạch sử dụng các loại đất đến năm 2015............................ 46
2.3 Kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất trong những năm 2010-2014............56
2.3.1 Nhóm đất nông nghiệp.................................................................................... 59
2.3.2 Nhóm đất phi nông nghiệp............................................................................. 62
2.3.3 Đất chƣa sử dụng........................................................................................... 66
2.3.4 Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, tính hợp lý của việc sử dụng đất...............66
2.4. Kế hoạch sử dụng đất năm 2015 trên địa bàn quận Hải An..............................68
2.4.1 Chỉ tiêu sử dụng đất........................................................................................ 68
2.4.2 Diện tích các loại đất cần chuyển mục đích sử dụng......................................77
2.4.3 Kế hoạch thu hồi đất năm 2015...................................................................... 78
CHƢƠNG 3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC TRIỂN

KHAI THỰC HIỆN QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HẢI
AN - TP. HẢI PHÒNG............................................................................................ 81
3.1 Đánh giá chung về việc thực hiện phƣơng án quy hoạch sử dụng đất quận Hải An81

3.1.1 Những thành tựu đạt đƣợc.............................................................................. 81
3.1.2 Những yếu kém, tồn tại.................................................................................. 83
3.1.3 Nguyên nhân của những yếu kém, tồn tại....................................................... 84
3.2 Định hƣớng phát triển kinh tế - xã hội quận Hải An đến năm 2020..................85
3.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác triển khai thực hiện quy hoạch sử dụng đất 87

3.3.1 Giải pháp về cơ chế chính sách....................................................................... 87
iv




: Hiện trạng sử dụng đ

Bảng 2.3 : Tổng hợp các chỉ tiêu quy hoạch đất năm 2010 và 2015 ..................
Bảng 2.4

: Kế hoạch sử dụng đấ

Bảng 2.5 : Kết quả thực hiện các chỉ tiêu quy hoạch đến hết năm 2014 của quận

Hải An

..........................................................

Bảng 2.6 : Kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp đến năm 201461

Bảng 2.7 : Kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất phi nông nghiệp đến năm
2014 ..........................................................................................................................
Bảng 2.8

: Kế hoạch sử dụng đ

Bảng 2.9

: Danh mục quy hoạc

Bảng 2.10 : Danh mục quy hoạch các công trình công nghiệp.............................
Bảng 2. 11 : Danh mục quy hoạch các công trình cơ sở sản xuất kinh doanh phi

nông nghiệp

Quận Hải An là quận phía Đông - Nam của thành phố Hải Phòng, đƣợc
thành lập theo Nghị định số 106/NĐ-CP ngày 20/12/2002 của Chính phủ. Ban
đầu quận đƣợc thành lập trên cơ sở sáp nhập 5 xã của huyện An Hải (cũ) chia
tách ra cộng với phƣờng Cát Bi thuộc quận Ngô Quyền. Đến năm 2007, địa giới
hành chính của quận đƣợc điều chỉnh theo Nghị định số 54/2007/NĐ-CP

8


ngày 05/4/2007 của Chính Phủ. Theo đó, hiện nay quận Hải An có 8 đơn vị
hành chính trực thuộc, gồm các phƣờng: Cát Bi, Đông Hải 1, Đông Hải 2,
Đằng Hải, Đằng Lâm, Nam Hải, Thành Tô và Tràng Cát. Là một quận mới
nên tốc độ phát triển –công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra khá nhanh gây áp
lực lớn đối với công tác quản lý và sử dụng đất đai. Do vậy, công tác lập, phê
duyệt và thực hiện quy hoạch sử dụng đất có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối
với đời sống nhân dân cũng nhƣ sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc
phòng của quận. Đây cũng là nghiệp vụ quan trọng và chiếm nhiều thời gian
trong công tác quản lý nhà nƣớc của chính quyền quận, đặc biệt là của Phòng
Tài nguyên - Môi trƣờng quận Hải An.
Quy hoạch sử dụng đất quận Hải An là một hạng mục trong quy hoạch
chi tiết quận Hải An đến năm 2020 đã đƣợc UBND Ủy ban nhân dân thành phố
Hải Phòng phê duyệt năm 2005 tại Quyết định số 322/QĐ-UB ngày 28/2/2005.
Tuy nhiên, để thực hiện tốt quy hoạch trên, thực tế cần có những giải pháp quản
lý của cấp quận với sự tham gia trực tiếp của Phòng Tài nguyên - Môi trƣờng
của quận. Việc nghiên cứu, đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch sử dụng đất
và xây dựng kế hoạch sử dụng đất hàng năm có tính cấp thiết đối với công tác
quản lý của quận, đặc biệt là đối với Phòng Tài nguyên - Môi trƣờng. Với mục
tiêu làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý, đánh giá kết quả thực hiện phƣơng án quy
hoạch sử dụng đất giai đoạn 2010-2015, xây dựng kế hoạch sử dụng đất năm
2015 từ đó đề xuất những giải pháp về quản lý của các cơ quan cấp quận nhằm

Đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất quận Hải An năm

2010 – 2014, xây dựng kế hoạch sử dụng đất năm 2015.
-

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác triển khai thực hiện quy

hoạch sử dụng đất.
3.2 Phương pháp nghiên cứu
-

Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: thu thập các số liệu về điều

kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, tài nguyên và môi trƣờng, số liệu về thống kê
đất đai, sử dụng đất.... Số liệu thu thập đƣợc phân tích, chọn lọc, tổng hợp,
xử lý bằng phần mền Microsoft Office Excel.
-

Phương pháp so sánh, loại trừ: Dùng phƣơng pháp so sánh, loại trừ

giúp so sánh đƣợc giữa thực trạng so với mục tiêu quy hoạch đề ra từ đó mới
có cơ sở đánh giá đƣợc tình hình triển khai thực hiện quy hoạch sử dụng đất
của quận.
-

Phương pháp phân tích tổng hợp: Phân tích từng vấn đề dƣới nhiều

góc độ, tổng kết, vận dụng các nguồn thông tin, tƣ liệu từ các Sở, ban ngành,
các chủ trƣơng chính sách đầu tƣ của thành phố để làm cở sở phát triển ý
tƣởng.

khả thi nâng cao hiệu quả thực hiện Quy hoạch sử dụng đất.
Bố cục luận văn
Đề tài đƣợc chia làm ba phần: Phần mở đầu, phần nội dung và phần
kết luận. Trong đó, phần nội dung bao gồm ba chƣơng:
6.

- Chƣơng 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu.

11


-

Chƣơng 2: Đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch sử dụng đất và xây

dựng kế hoạch sử dụng đất năm 2015 trên địa bàn quận Hải An, thành phố

-

Chƣơng 3: Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác triển khai

thực hiện quy hoạch sử dụng đất trên địa bàn quận Hải An

12


CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1 Khái niệm về đất đai và quy hoạch sử dụng đất
1.1.1 Khái niệm đất đai.

phối và tái phân phối quỹ đất cả nƣớc, tổ chức sử dụng đất nhƣ một tƣ liệu
sản xuất cùng với các tƣ liệu sản xuất khác gắn liền với đất nhằm nâng cao
hiệu quả sản xuất xã hội, tạo điều kiện bảo vệ đất và bảo vệ môi trƣờng”.
Phƣơng án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải đƣợc cơ quan Nhà
nƣớc có thẩm quyền quyết định, xét duyệt, trở thành căn cứ để bố trí sử dụng
đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đặc biệt là
chuyển diện tích trồng lúa có hiệu quả không cao sang các mục đích phi nông
nghiệp, sang nuôi trồng thủy sản hoặc trồng cây hàng năm, chuyển đất trồng
cây lâu năm sang đất trồng cây hàng năm. Nhƣ vậy, mục đích của quy hoạch
sử dụng đất nhằm tạo ra những điều kiện về tổ chức lãnh thổ, thúc đẩy các
đơn vị hành chính và sản xuất thực hiện nhiệm vụ hoặc mục tiêu kinh doanh
của mình đạt và vƣợt mức kế hoạch đặt ra một cách tiết kiệm và đúng quy
định pháp luật.
Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng, là cơ sở để
Nhà nƣớc thống nhất quản lý đất đai hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả. Nó
đƣợc xây dựng dựa trên định hƣớng phát triển kinh tế – xã hội, quy hoạch
phát triển đô thị, yêu cầu bảo vệ môi trƣờng, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa,
danh lam thắng cảnh; Hiện trạng quỹ đất và nhu cầu sử dụng; Định hƣớng sử
dụng đất, tiến bộ khoa học kỹ thuật; kết quả thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất kỳ trƣớc. Những năm gần đây, quy hoạch sử dụng đất đã góp phần
không nhỏ tạo ra kết quả đáng khích lệ, giúp cho việc khai thác, sử dụng đúng
mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả, phát huy tiềm năng, nguồn lực về đất, mở
rộng diện tích đất canh tác, nâng cao chất lƣợng đất, đảm bảo an toàn lƣơng
thực.

14


Qua những lý luận trên cho thấy, quy hoạch sử dụng đất là bƣớc không
thể thiếu đƣợc trong quá trình sử dụng đất hợp lý và có vai trò quan trọng



thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất (Điều 31 Luật Đất đai 2003),
thu hồi đất (Điều 39 Luật Đất đai 2003), cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,
quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (Điều 50 Luật Đất đai 2003).
-

Quy hoạch sử dụng đất có vai trò định hƣớng cho các nhà doanh

nghiệp đầu tƣ có hiệu quả vào đất.
-

Quy hoạch sử dụng đất là cơ sở để thực hiện công tác kiểm tra, đánh

giá tình hình quản lý và sử dụng đất: do đƣợc xây dựng trên cơ sở phân bổ
hợp lý, khoa học quỹ đất quốc gia cho các ngành kinh tế quốc dân cùng với
các biện pháp bảo vệ tài nguyên - môi trƣờng đất và dự báo khoa học xu
hƣớng sử dụng đất trong tƣơng lai, quy hoạch sử dụng đất tạo nên cơ sở để
Nhà nƣớc tiến hành công tác kiểm tra, đánh giá tình hình quản lý và sử dụng
đất với mục đích phát hiện các mặt tích cực cần phát huy và phát hiện các mặt
tiêu cực nảy sinh cần khắc phục, điều chỉnh trong hoạt động quản lý Nhà
nƣớc về đất đai nhằm đáp ứng đƣợc các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội
của cả nƣớc và các địa phƣơng.
-

Quy hoạch sử dụng đất là căn cứ để các cơ quan Nhà nƣớc các cấp lập

kế hoạch sử dụng đất theo từng giai đoạn 5 năm, hàng năm.

16

1.3.2 Tính tổng hợp
Tính tổng hợp của quy hoạch sử dụng đất biểu hiện chủ yếu ở hai mặt:
Đối tƣợng của quy hoạch là khai thác, sử dụng, cải tạo, bảo vệ... toàn bộ tài
nguyên đất đai cho nhu cầu của toàn bộ nền kinh tế quốc dân; Quy hoạch sử
dụng đất đề cập đến nhiều lĩnh vực về khoa học, kinh tế và xã hội nhƣ: khoa
học tự nhiên, khoa học xã hội, dân số và đất đai, sản xuất nông, công nghiệp,
môi trƣờng sinh thái...
Với đặc điểm này, quy hoạch lãnh trách nhiệm tổng hợp toàn bộ nhu
cầu sử dụng đất; Điều hoà các mâu thuẫn về đất đai của các ngành, lĩnh vực;
Xác định và điều phối phƣơng hƣớng, phƣơng thức phân bố sử dụng đất phù
hợp với mục tiêu kinh tế - xã hội, bảo đảm cho nền kinh tế quốc dân luôn phát
triển bền vững, đạt tốc độ cao và ổn định.
1.3.3 Tính dài hạn
Căn cứ vào các dự báo xu thế biến động dài hạn của những yếu tố kinh
tế xã hội quan trọng (sự thay đổi về nhân khẩu, tiến bộ kỹ thuật, đô thị hoá
công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp...), từ đó xác định quy hoạch
trung và dài hạn về sử dụng đất đai, đề ra các phƣơng hƣớng, chính sách và
biện pháp có tính chiến lƣợc, tạo căn cứ khoa học cho việc xây dựng kế
hoạch sử dụng đất 5 năm.
Quy hoạch dài hạn nhằm đáp ứng nhu cầu đất để phát triển lâu dài kinh
tế - xã hội. Cơ cấu và phƣơng thức sử dụng đất đƣợc điều chỉnh từng bƣớc
trong thời gian dài (cùng với quá trình phát triển dài hạn kinh tế - xã hội) cho
đến khi đạt đƣợc mục tiêu dự kiến. Thời hạn (xác định phương hướng, chính
sách và biện pháp sử dụng đất để phát triển kinh tế và hoạt động xã hội) của
quy hoạch sử dụng đất thƣờng từ trên 10 năm đến 20 năm hoặc lâu hơn.

18


1.3.4 Tính chiến lược và chỉ đạo vĩ mô

Dƣới sự tác động của nhiều nhân tố khó dự đoán trƣớc, theo nhiều
phƣơng diện khác nhau, quy hoạch sử dụng đất chỉ là một trong những giải
pháp biến đổi hiện trạng sử dụng đất sang trạng thái mới thích hợp hơn cho

19


việc phát triển kinh tế trong một thời kỳ nhất định. Khi xã hội phát triển, khoa
học kỹ thuật ngày càng tiến bộ, chính sách và tình hình kinh tế thay đổi, các
dự kiến của quy hoạch sử dụng đất không còn phù hợp. Việc chỉnh sửa, bổ
sung, hoàn thiện quy hoạch và điều chỉnh biện pháp thực hiện là cần thiết.
Điều này thể hiện tính khả biến của quy hoạch. Quy hoạch sử dụng đất luôn là
quy hoạch động, một quá trình lặp lại theo chiều xoắn ốc “quy hoạch - thực
hiện - quy hoạch lại hoặc chỉnh lý - tiếp tục thực hiện...” với chất lƣợng, mức
độ hoàn thiện và tính phù hợp ngày càng cao.
1.4 Nội dung, phƣơng pháp, trình tự lập quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất.
Hiện nay về nội dung, phƣơng pháp, trình tự lập quy hoạch, kế hoạch
sử dụng đất đai các cấp đã có những quy định cụ thể, rõ ràng mang tính pháp
lý nhƣ: Luật Đất đai năm 2013 quy định tại Chƣơng 4 (gồm 17 Điều, từ Điều
35

đến Điều 51), Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chỉnh

phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất Đai quy định tại
Chƣơng 3 (gồm 6 Điều, từ Điều 7 đến Điều 12), Luật Đất đai năm 2003 quy
định tại Mục II Chƣơng II (gồm 10 Điều, từ Điều 21 đến Điều 30), Nghị định
số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai
quy định tại Chƣơng II (gồm 18 Điều, từ Điều 12 đến Điều 29) và Thông tƣ
số 30/2004/TT-BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng


đó định hƣớng cho quy hoạch hợp lý hóa theo các mục đích đó.
-

Cách tiếp cận quy hoạch công cụ: xuất phát từ các loại công cụ mà Nhà

nƣớc đang có để xác định các nhiệm vụ quy hoạch trên cơ sở tận dụng khai
thác các công cụ đó, đặc biệt là tài chính và phát triển các công cụ đó.
-

Cách tiếp cận dần dần: coi công tác quy hoạch là kết quả của 3 quá

trình đan xen chặt chẽ với nhau:
+

Quá trình thực hiện chính sách đất đai, từ xác định mục tiêu, thiết kế,

thực hiện và rút kinh nghiệm.
+

Quá trình chuyển từ những mục đích chính sách chung đến những mục

tiêu và hành động cụ thể hơn.
+

Quá trình xác định ảnh hƣởng trực tiếp của các bƣớc trong quy trình
21


quy hoạch tới bƣớc hành động.

phát triển kinh tế - xã hội đối với sản xuất nông nghiệp để xác định hƣớng
đầu tƣ, biện pháp, bƣớc đi về nhân tài, vật lực đảm bảo cho các ngành trong
nông nghiệp phát triển đạt tới quy mô các chỉ tiêu về đất đai, lao động, sản
phẩm hàng hoá, giá trị sản phẩm, . .. trong một thời gian dài với tốc độ và tỷ
lệ nhất định.
Quy hoạch sử dụng đất phát triển nông nghiệp là một trong những căn
cứ chủ yếu của quy hoạch sử dụng đất. Quy hoạch sử dụng đất tuy dựa trên
quy hoạch và dự báo yêu cầu sử dụng đất của các ngành trong nông nghiệp,
nhƣng chỉ có tác dụng chỉ đạo vĩ mô, khống chế và điều hoà quy hoạch phát
triển nông nghiệp. Hai loại quy hoạch này có mối quan hệ qua lại vô cùng cần
thiết và không thể thay thế lẫn nhau
1.6.3 Quy hoạch sử dụng đất đô thị:
Căn cứ vào yêu cầu của kế hoạch dài hạn phát triển kinh tế xã hội và
phát triển của đô thị, quy hoạch sử dụng đất đô thị sẽ định ra tính chất, quy
mô, phƣơng châm xây dựng đô thị, các bộ phận hợp thành của đô thị, sắp xếp
một cách toàn diện, hợp lý, bảo đảm cho sự phát triển của đô thị đƣợc hài hoà
và có trật tự, tạo những điều kiện có lợi cho cuộc sống và sản xuất. Tuy nhiên,
trong quy hoạch sử dụng đất đƣợc tiến hành nhằm xác định chiến lƣợc dài
hạn về vị trí, quy mô và cơ cấu sử dụng toàn bộ đất đai nhƣ bố cục không
gian trong khu vực quy hoạch sử dụng đất đô thị.
Quy hoạch sử dụng đất đô thị và quy hoạch sử dụng đất có mối quan hệ
diện và điểm, cục bộ và toàn bộ. Sự bố cục, quy mô sử dụng đất, các chỉ tiêu
chiếm đất xây dựng. ...,trong quy hoạch sử dụng đất đô thị sẽ đƣợc điều hoà

23