kinh doanh xuất bản phẩm trong cơ chế thị trờng Và ý
nghĩa đối với tổng công ty sách việt nam
I/. Nhận thức cơ bản về kinh doanh xuất bản phẩm trong cơ chế thị trờng:
1. Khái niệm về kinh doanh xuất bản phẩm:
Xuất bản phẩm là thuật ngữ trong lĩnh vực văn hoá thông tin đợc sử dụng rộng rãi trong các hoạt động nh
lu trữ th viện, th mục và xuất bản, in ấn cũng nh lu thông. Xuất bản phẩm là một trong những sản phẩm trí tuệ.
Nó là nhu cầu về văn hóa tinh thần, phơng tiện, công cụ để nâng cao trình độ cho mọi ngời, mọi lứa tuổi, mọi
điều kiện sống khác nhau trong xã hội.
Trong điều 4 chơng I luật xuất bản của nhà nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (ban hành tháng
7/1993) có ghi:
Xuất bản phẩm là toàn bộ các tác phẩm về chính trị, kinh tế, Khoa học kỹ thuật, Văn học nghệ
thuật, văn hóa và các tri thức khác đợc xuất bản, in, nhân bản bằng các phơng tiện kỹ thuật khác nhau, với
những chất liệu khác nhau, bằng tiếng việt, tiếng dân tộc và tiếng nớc ngoài, không định kỳ nhằm phổ biến cho
nhiều ngời....
Từ định nghĩa trên cho thấy, nội dung xuất bản phẩm rất phong phú, nó chứa đựng những tri thức khác
nhau. Hình thức xuất bản phẩm là đa dạng, đợc làm nên từ nhiều chất lợng nh giấy, băng từ, đĩa mềm... và đợc
phổ biến trong xã hội. Tuy nhiên, trong cơ chế thị trờng xuất bản phẩm đợc sản xuất ra nhằm phổ biến thông qua
trao đổi H T, nên nó là đối tợng để kinh doanh.
Xuất bản phẩm là một bộ phận thiết yếu của hoạt động văn hoá. Nó trở thành phơng tiện để phản ánh đời
sống văn hoá tinh thần, thông qua các hoạt động phát hiện, chọn lựa, su tầm, đúc kết, sản xuất, để công bố dới
hình thức xuất bản phẩm ở các nhà xuất bản. Hơn hẳn các phơng tiện khác, xuất bản đã có lợi thế phản ánh đầy
đủ các nền văn minh của nhân loại và của mỗi quốc gia. Nó là tấm gơng phản chiếu sinh hoạt vật chất và tinh
thần của con ngời qua các thời đại. Với các quốc gia, nó thể hiện đặc trng bản sắc riêng, trình độ phát triển và sự
hòa nhập trong cộng đồng quốc tế. Xuất bản phẩm là sản phẩm của lao động xuất bản sinh ra để thực hiện vai trò
phản ánh đó. Với các loại hình đa dạng và phong phú, nội dung chứa đựng trong đó là toàn bộ gia sản của xã hội
loài ngời. Cái gì xã hội có, xã hội cần và xã hội ủng hộ thì xuất bản có thể chuyển thành sách. Theo nh M.Gorki
nói: Mỗi cuốn sách là tinh hoa lao động tinh thần của loài ng ời. Sách là tiếng nói của nhiều trí tuệ đợc một trí
tuệ nói lên. Kỳ diệu nhất trong mọi kỳ diệu do con ngời sáng tạo ra, sách là hiện thân của tất cả tri thức của đời
sống thế giới, tất cả lịch sử phát triển của trí tuệ thế giới, tất cả lao động và kinh nghiệm của các dân tộc trên
trái đất. Sách là vũ khí mạnh mẽ nhất để tiếp tục phát triển sức mạnh tinh thần của loài ngời.
Xuất phát từ những đặc trng trên có thể nói rằng, xuất bản phẩm là hàng hoá đặc thù cho nên kinh doanh

kết sản xuất hàng hóa xuất bản phẩm nhằm mục đích có lợi nhuận không ngừng phát triển.
Công việc kinh doanh hàng hóa đặc thù này đợc thể hiện rất rõ ở mục đích kinh doanh. Đó là lợi nhuận
trong kinh doanh xuất bản phẩm không chỉ là tiền lãi thu đợc sau một quá trình kinh doanh mà còn là cái lãi
của quá trình sử dụng xuất bản phẩm trong xã hội. Bởi vì, kinh doanh xuất bản phẩm vừa là hoạt động kinh tế,
vừa là lĩnh vực t tởng văn hóa, có ý nghĩa lớn trong việc thực hiện mục tiêu chung của xã hội.
2. Đặc trng về hoạt động kinh doanh xuất bản phẩm trong nền kinh tế thị trờng:
Trong nền kinh tế chỉ huy, hoạt động xuất bản trong đó có phát hành đợc diễn ra theo xu hớng tập trung
hóa dựa trên thành phần kinh tế cơ bản là toàn dân và tập thể. Công tác xuất bản đ ợc coi là hoạt động thuần tuý
chính trị, t tởng văn hoá đợc Nhà nớc bao cấp toàn bộ từ kế hoạch đề tài xuất bản dài hạn và hằng năm đến tài
chính và quá trình sản xuất phân phối sách. Vì thế mà Nhà nớc đã can thiệp vào quá trình tổ chức phát hành
cũng nh giá cả của sách. Hoạt động xuất bản nói chung, phát hành sách nói riêng không xuất phát từ thị trờng
mà từ ý muốn chủ quan của Nhà nớc. Vì vậy, mà hoạt động phát hành sách trong cơ chế tập trung quan liêu, bao
cấp ít phát triển và nhu cầu xuất bản phẩm của xã hội không đợc quan tâm đầy đủ. Trong điều kiện nền kinh tế
thị trờng có sự quản lý của nhà nớc và theo định hớng xã hội chủ nghĩa, hoạt động xuất bản phẩm đã thay đổi cả
về lợng và chất. Việc chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế đã có những tác động mạnh mẽ tới mọi mặt hoạt động
của đời sống xã hội, nhất là lĩnh vực kinh doanh. Chính vì thế mà kinh doanh xuất bản phẩm có những đặc tr ng
sau:
2.1. Về cung - cầu hàng hóa xuất bản phẩm:
Đặc trng về cung cầu hàng hóa xuất bản phẩm là đặc trng trớc tiên và lớn nhất bởi khi hiểu rõ đặc trng
này thì các nhà kinh doanh xuất bản phẩm sẽ phải tìm ra những phơng án tối u cho mình để kinh doanh sao cho
hiệu quả nhất.
Trong mỗi con ngời đều có những nhu cầu khác nhau, biểu hiện sự mong muốn đợc thỏa mãn về một vấn
đề nào đó. Nhu cầu đó có thể là nhu cầu về vật chất hoặc về tinh thần, trong đó có xuất bản phẩm. Thông thờng,
nhu cầu về tinh thần bao giờ cũng đứng sau nhu cầu về vật chất. Nhu cầu xuất bản phẩm là nhu cầu thuộc lĩnh
vực trí tuệ, cho nên nó chỉ nảy sinh khi nào con ngời có những kiến thức nhất định để tiếp cận đợc những tri thức
chứa đựng trong nội dung xuất bản phẩm đó đem lại.
Tuy nhiên, khi đời sống của ngời dân ngày một nâng cao thì nhu cầu về tinh thần của ngời dân cũng ngày
một tăng cả về chất, về lợng và trở nên phức tạp, không chỉ muốn đọc một cuốn sách hay, có giá trị mà cuốn
sách đó còn phải trình bày đẹp, biên tập chu đáo. Tuy nhiên, nhu cầu về xuất bản phẩm khác với nhu cầu bình
thờng khác, không phải bất kỳ ai bất kỳ lúc nào cũng có những nhu cầu về xuất bản phẩm khác nhau. Hơn nữa,

Cung chính là khả năng khai thác đề tài, khả năng in ấn, của các nhà sản xuất và kinh doanh có thể đa ra
thị trờng với một khối lợng và chủng loại hàng hóa nào đó ứng với giá nhất định nào đó, trong một không gian,
thời gian nhất định. Cung chịu tác động bởi điều kiện khách quan, chính trị, văn hóa, xã hội, các yếu tố đầu vào
của xuất bản phẩm.
Trong cơ chế thị trờng cung hàng hóa xuất bản phẩm đợc xuất phát từ nhu cầu thị trờng và cũng từ mục
tiêu sản xuất của chính doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cung hàng hóa xuất bản phẩm còn chịu ảnh h ởng khá lớn
của giá cả. Nếu xuất bản phẩm bán đợc nhanh, đúng giá mà nhà kinh doanh muốn, thì khả năng tái bản nhiều
hơn và ngợc lại, xuất bản phẩm bán chậm hoặc bán không đợc, ngời ta sẽ giảm dần số lợng mang ra bán, hoặc
ngừng hẳn việc tái bản. Điều này đã khẳng định rằng giá cả thị trờng với cầu xuất bản phẩm là những nhân tố
quyết định khả năng cung xuất bản phẩm trên thị trờng.
Trong kinh doanh sự gặp gỡ giữa cung cầu càng nhiều thì tốc độ lu chuyển hàng hóa càng lớn. Do đó,
các nhà sản xuất và kinh doanh luôn luôn phải phấn đấu nỗ lực để tạo điều kiện thuận lợi cho cung - cầu hàng
hóa xuất bản phẩm phù hợp nhằm mục đích bán đợc hàng hóa.
Tuy nhiên, ngày nay các nhà cung cấp xuất bản phẩm trên thị trờng luôn luôn phải tìm cách để giải đáp đ-
ợc các vấn đề nh: cung bao nhiêu? cung loại xuất bản phẩm nào? cho ai? cung khi nào và bằng cách nào?.
2.2. Về giá xuất bản phẩm:
Với bất kỳ cuốn sách nào, giá bán đợc in trên bìa 4 của cuốn sách (hay còn gọi là giá bìa). Việc mua, bán,
tính chiết khấu đều lấy giá bìa làm cơ sở. Giá của sách đợc xây dựng bởi các yếu tố chi phí nh chi phí sản xuất,
chi phí kinh doanh và in cho nhà sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay việc tính giá xuất bản phẩm (giá bìa) và phí phát hành còn rất nan giải.
Nhà nớc không quản lý đợc giá, nhiều lúc giá xuất bản phẩm trên thị trờng đã tạo ra những nghịch lý hoặc giá ảo
là phổ biến. Hiện tợng tăng giá sách để tăng chiết khấu phát hành đã diễn ra thờng xuyên. Điều này không phù
hợp với quy luật giá trị và làm ảnh hởng tới nhu cầu xuất bản phẩm xã hội.Vì bán hàng bị ảnh hởng nên lực lợng
xã hội t nhân làm giảm nhu cầu xuất bản phẩm do tự quy định giá, tự quy định chiết khấu cạnh tranh không lành
mạnh.
Trên thực tế cho thấy giá cả có tác động lớn tới nhu cầu mua xuất bản phẩm của xã hội: Giá tăng thì cầu
giảm và giá giảm thì cầu tăng lên. Vì thế để đảm bảo định hớng giáo dục, nhiều loại xuất bản phẩm đợc trợ giá
xuất bản, vận chuyển.
Trong nền kinh tế chỉ huy thì giá xuất bản phẩm đợc bán theo giá cứng của nhà nớc và toàn bộ quá trình
chi phí sản xuất, kinh doanh nhà nớc đều tham gia bù lỗ. Vì vậy, vấn đề giá cả hàng hoá xuất bản phẩm không

2.4. Việc thực hiện hiệu quả kinh doanh:
Trớc hết, kinh doanh xuất bản phẩm là loại hàng hoá đặc thù. Kinh doanh xuất bản phẩm không chỉ là
sản phẩm hàng hoá vật chất mà còn là sản phẩm hàng hóa tinh thần, kinh doanh xuất bản phẩm phải đảm bảo
tính chất xã hội và nhằm vào mục tiêu chung của tiến bộ xã hội. Điều này đợc thể hiện ở chỗ hoạt động trong