Trờng Đại học văn hoá Hà Nội Khoa Phát hành sách
nhận xét chung và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động
kinh doanh của tổng công ty sách việt nam
I. Nhận xét chung:
Kinh doanh xuất bản phẩm là kinh doanh hàng hóa đặc thù nhằm phục vụ nhiệm vụ chính trị, thỏa mãn
nhu cầu văn hóa tinh thần và nâng cao dân trí. Do đó hiệu quả xã hội đợc coi là mục tiêu hàng đầu, hiệu
quả kinh tế là động lực quan trọng để không ngừng mở rộng và nâng cao hiệu quả xã hội.
Trong cơ chế thị trờng với sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của các thành phần kinh tế, đã tạo điều kiện
cho nhiều doanh nghiệp có cơ hội phát triển, kinh doanh. Sự phức tạp của nền kinh tế thị trờng diễn ra rất
sôi động, đầy kịch tính buộc các nhà doanh nghiệp phải tìm mọi cách để tăng hiệu quả phát triển kinh
doanh. Đối với Tổng công ty phát hành sách Việt Nam, hoạt động kinh doanh là khâu quyết định sự phát
triển, mở rộng và chiếm u thế thị trờng. Qua thực tiễn nghiên cứu hoạt động kinh doanh xuất bản phẩm
của Tổng công ty Sách Việt Nam từ năm 2002 đến nay, có thể rút ra một số mặt u điểm và một số mặt tồn
tại sau:
1. Ưu điểm:
Là một doanh nghiệp kinh doanh xuất bản phẩm, trong cơ chế thị trờng, Tổng công ty Sách Việt Nam
luôn xác định đúng chức năng và nhiệm vụ của mình. Trong những năm qua, Tổng công ty Sách Việt Nam
luôn bám sát các chủ trơng, chính sách, các nhiệm vụ mà Đảng và Nhà Nớc đã đặt ra. Nhờ vậy, Tổng
công ty đã tạo ra thế ổn định và có hiệu quả trong hoạt động kinh doanh.
Tổng công ty Sách Việt Nam đã thực hiện cạnh tranh trên thị trờng có hiệu quả, với việc thực hiện đa
dạng hóa các hình thức, biện pháp kinh doanh, phơng thức kinh doanh tốt. Hình thức bán xuất bản phẩm
tại địa điểm cố định giữ vai trò chủ đạo trong các hoạt động của Tổng công ty Sách VN. Hình thức này đã
đem lại cho doanh thu khá lớn so với các hình thức, biện pháp khác, Tổng công ty đã luôn tạo đợc mối
quan hệ tốt, thờng xuyên, liên tục với khách hàng, cửa hàng của Tổng công ty Sách VN đã biết tận dụng
lợi thế bán cố định để khuyếch trơng hàng hóa xuất bản phẩm, sắp xếp trình bày trang trí... để thu hút
khách hàng.
1
Đinh Lan Thảo Khoá luận tốt nghiệp
Trờng Đại học văn hoá Hà Nội Khoa Phát hành sách
Chỉ thị số 20, 23 của Ban Bí th về
Nâng cao chất l ợng, hiệu quả của công tác xuất bản phát hành

Sau một thời gian dài còn nhiều bất cập, năm 2002, các phòng kinh doanh của Tổng công ty đã đợc
kiện toàn, tạo đợc sức mạnh thu hút khách hàng trong và ngoài nớc, mở rộng thị trờng. Tổng công ty đã tổ
chức cuộc gặp mặt khách hàng chủ động với các nhà xuất bản trung ơng và địa phơng với các đơn vị trong
ngành phát hành sách, với các tổ chức, cá nhân tham gia kinh doanh xuất bản phẩm để khai thác nhiều
nguồn hàng, đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của nhiều đối tợng khách hàng khác nhau.
Hiện nay, Tổng công ty đã thực hiện phơng thức quản lý tập trung và khoán kinh doanh hợp lý đến các
cửa hàng, trung tâm, hiệu sách. Lãnh đạo các đơn vị đều có sự chỉ đạo, quản lý cơ cấu mặt hàng, hàng hoá
kết hợp đời sống của cán bộ công nhân viên.
Điều đáng nói nhất là từ ngày 8 tháng 4 năm 2004 đến nay Tổng công ty Phát hành sách VN đã đợc
Nhà nớc cho phép chuyển đổi thành Tổng công ty Sách VN với sự sáp nhập của Nhà xuất bản văn hóa
thông tin, Công ty in khoa học kỹ thuật và 13 công ty thành viên. Đây là bớc phát triển mạnh về tổ
chức bộ máy Tổng công ty và cũng là điều kiện quan trọng cho hoạt động kinh doanh phát triển. Với mô
hình tổ chức mới, chắc chắn rằng Tổng công ty Sách VN sẽ có đầy cơ hội và triển vọng để phát triển xứng
đáng với chức năng, nhiệm vụ mà nhà nớc trao cho.
2. Hạn chế:

Bên cạnh những thành tựu đã đạt đợc, do nhiều nguyên nhân khác nhau, Tổng công ty Sách Việt Nam
đã bộc lộ một số mặt hạn chế nhất định. Do yêu cầu kinh doanh lớn nhng khả năng tổ chức lại có hạn,
trong khi sự cạnh tranh giữa doanh nghiệp Nhà Nớc với các tổ chức tham gia công tác phát hành xuất bản
phẩm ngày càng gay gắt, phức tạp. Việc quản lý Nhà Nớc cha đồng bộ. Các chính sách thuế, quản lý giá,
chiết khấu... đã tạo điều kiện cho lực lợng phát hành t nhân phát triển. Trong khi đó Tổng công ty lại chịu
sự quản lý gò bó, tuân thủ nghiêm pháp luật. Vì vậy, làm cho Tổng công ty tham gia cạnh tranh không cân
sức với t nhân. Điều này tất yếu dẫn đến hiệu quả kinh tế không cao.
Hệ thống tổ chức của Tổng công ty Sách Việt Nam trong những năm qua không ổn định, cha thống
nhất. Việc cổ phấn hóa doanh nghiệp hoặc sáp nhập các đơn vị phát hành sách vào các đơn vị khác đang
diễn ra ở một số địa phơng, đã ảnh hởng đến tính chất hoạt động và sự điều tiết hàng hóa của Tổng công
ty.
3
Đinh Lan Thảo Khoá luận tốt nghiệp
Trờng Đại học văn hoá Hà Nội Khoa Phát hành sách

* Hoàn thiện một số chính sách của Đảng và Nhà nớc về hoạt động kinh doanh xuất bản phẩm:
Hoạt động kinh doanh của Tổng công ty chịu ảnh hởng trực tiếp của cơ chế điểu chỉnh ở tầm vĩ mô. Sự
điều chỉnh ở tầm vĩ mô sẽ là cơ sở để tiến hành tổ chức các hoạt động sản xuất kinh doanh cụ thể của
Công ty. Mục đích quản lý của Nhà nớc ở tầm vĩ mô là định hớng phát triển, tạo lập môi trờng kinh doanh
sao cho đúng định hớng XHCN của Đảng và Nhà Nớc ta. Trong cơ chế thị trờng các doanh nghiệp kinh
doanh xuất bản phẩm không chỉ thực hiện mục tiêu chính trị xã hội, mà luôn phải đảm bảo kinh doanh
có hiệu quả thì mới có cơ hội và phát triển. Cạnh tranh với nhiều thành phần kinh tế tham gia kinh doanh
xuất bản phẩm khác trên thơng trờng. Điều này là một khó khăn lớn đối với ngành phát hành sách hiện
nay. Vì thế để hoạt động kinh doanh xuất bản phẩm có thể phát triển đi lên. Nhà Nớc cần có những chính
sách và chế độ đặc biệt đối với hoạt động kinh doanh này nh sau:

Nhà Nớc nên cấp vốn đầu t, các trung tâm phát hành sách quận, huyện, thị xã; đặc biệt u đãi trên các vùng
miền núi, hải đảo, vùng sâu vùng xa, vùng căn cứ cách mạng theo kế hoạch hàng năm. Nhanh chóng xóa bỏ
các điểm trắng đối với hiệu sách nhân dân huyện. Đây là đầu mối là cơ sở để có thể tiếp nhận hàng hóa xuất
bản phẩm đợc phân phối từ Tổng công ty để thúc đẩy phát triển văn hóa cơ sở.

Công tác quản lý Nhà nớc: Cần kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn nữa việc in giá sách trên bìa nhằm tạo điều
kiện thuận lợi cho các đơn vị phát hành trong hoạt động kinh doanh của mình và ngời mua cũng có thể dễ
dàng quyết định mua xuất bản phẩm hơn. Đồng thời Nhà Nớc cần có quyết định khống chế và quản lý
giá
trần
để hạn chế doanh nghiệp t nhân nâng hạ giá tuỳ tiện, ảnh hởng tới thị trờng và thiệt hại cho doanh
nghiệp khác làm ăn chân chính, trong đó có Tổng công ty Sách Việt Nam.

Để đảm bảo cho phát hành sách, Nhà Nớc thực sự đóng vai trò chủ đạo trên thị trờng xuất bản phẩm, đủ sức
cạnh tranh với t nhân thì điều quan trọng trớc mắt hiện nay là cần phải đảm bảo sự công bằng trong việc thu
thuế giữa hai thành phần này. Vì thực tế hiện nay t nhân có mặt nào đó hoạt động mạnh hơn quốc doanh một
phần là do trốn thuế hoặc đóng thuế thấp. Do vậy, Nhà Nớc cần nghiên cứu quản lý các hộ kinh doanh sách t
nhân chặt chẽ hơn nhằm tránh hoặc hạn chế tình trạng trốn lậu thuế của t nhân hiện nay. Giải phóng quan
trọng là cần rà soát lại các t nhân, khuyến khích t nhân đủ điều kiện truy cập doanh nghiệp. Nh vậy, Nhà Nớc