Sáng tạo và đổi mới dưới “họng súng”

Sáng tạo hay không sáng tạo

Đến thời điểm này, bạn cũng tin rằng không có nhiều thắc mắc về sự sáng tạo và đổi mới
có cần thiết hay không? Các nhà lãnh đạo từ khắp các quốc gia trên thế giới, các nhà
chính trị cho đến các nhà kinh tế, các nhà báo, phương tiện truyền thông đã tốn không
biết bao thời gian và giấy mực để thảo luận và tuyên truyền về chủ đề này. Câu hỏi đặt ra
“Bạn nên bắt đầu như thế nào?”

Một số điều không nên làm

Lãnh đạo thiếu quan tâm

Lan làm việc cho một doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực gia công phần mềm, công
việc không cần nhiều khả năng sáng tạo nhưng cũng rất cần tới sự linh hoạt và khả năng
giải quyết vấn đề của nhân viên. Chính vì thế, giám đốc của Lan đã bố trí cho nhân viên
tham gia vào một khoá học sáng tạo. Sau khoá học, Lan được giám đốc giao cho nhiệm
vụ đề xuất giải pháp thúc đẩy quá trình sáng tạo và đổi mới dành cho nhân viên trong
công ty. Dù đã học qua một số kỹ năng đổi mới và sáng tạo Lan cũng rất bối rối khi nhìn
lại nguồn lực giám đốc giao cho Lan quyền quyết định vẫn còn rất hạn chế. Giám đốc thì
luôn bận rộn và chẳng quan tâm tới phong trào này, mọi việc đều phó mặc cho Lan quyết
định. Lan rất lúng túng vì mình đề xuất chương trình mà không được sự quan tâm ủng hộ
của giám đốc thì chẳng ai nghe, trong khi giám đốc thì lại không có bất cứ hành động
hoặc chiến lược nào cụ thể về việc triển khai hoạt động này trong doanh nghiệp.

Môi trường thiếu thân thiện và
kích thích khả năng sáng tạo

Nếu Lan không có được sự quan
tâm của lãnh đạo thì Hùng lại ở

cuối cùng. Kết quả là, ai cũng cảm thấy ý tưởng còn thiếu thiếu cái gì đó và để triển khai
vào thực tiễn thì mọi người vẫn còn hoài nghi. Không quá bi quan, nhưng Yến cho rằng
chắc chắn phải có phương pháp nào đó giúp cho quá trình sáng tạo và đổi mới tại công ty
hiệu quả hơn. Nhưng nó là cái gì và ở đâu thì quả thực Yến vẫn còn đang phải tốn thời
gian tìm hiểu.

Học hỏi từ mô hình thất bại

Sáng tạo chỉ cần nỗ lực một lần

Một số người cho rằng chỉ cần tổ chức một khoá học cho nhân viên, sau đó mọi chuyện
sẽ tự động diễn ra suôn sẻ mà không cần tốn thêm bât cứ một sự đầu tư nào? Thực tế đã
chứng minh cách tiếp cận như vậy là sai lầm. Nhưng nguyên nhân vì sao? và làm thế nào
để cải thiện được hình ảnh đó thì quả không phải là câu hỏi dễ trả lời.

Sáng tạo chỉ cần có động lực kinh tế

Một số khác lại nghĩ cần phải đi đến cùng với sự đầu tư, sau khóa đào tạo, họ cũng phát
động phong trào “phát huy sáng kiến cho nhân viên”, treo giải thưởng và sự thực cũng
thu hút được sự hứng khởi ban đầu của nhân viên. Thế rồi, sau vài lần ý tưởng được trao
giải, vài cuộc nhậu nhẹt, liên hoan vô thưởng vô phạt, mọi chuyện lại trở lại như xưa,
nhân viên không có thêm bất cứ sự thay đổi cụ thể nào? Tóm lại, sự đầu tư tuy có gặt hái
được kết quả nhưng không tương xứng với sự kỳ vọng của chủ doanh nghiệp. Vẫn còn
điều gì đó chưa ổn...

Sáng tạo chỉ xuất hiện nếu có sức ép lớn

Một số khác cực đoan hơn cho rằng, sự sáng tạo chỉ đến khi
nhân viên bị dồn vào chân tường. Họ tôn thờ lý thuyết Sáng tạo
dưới “họng súng”. Không biết họ có bị ảnh hưởng từ trận chiến

để góp phần thúc đẩy và nâng cao sự quyết tâm cho người lãnh đạo đặt niềm tin vào đội
ngũ nhân viên dưới quyền sẽ không phụ sự kỳ vọng của họ.

Sáng tạo cần môi trường

Thế nào là một môi trường sáng tạo phụ thuộc rất nhiều vào nghề nghiệp của mỗi người.
Nếu bạn là hoạ sĩ bạn sẽ cho một không gian thoáng đãng, nếu bạn là một nhạc sĩ, bạn sẽ
cho đó là một giai điệu đẹp ngân nga trên cảnh tĩnh lặng của ngôi chùa cổ... Nhưng có
điều bạn sẽ dễ nhận ra môi trường thiếu sáng tạo thông qua các biểu hiện như: không
chấp nhận sự đa dạng; không chấp nhận lối tư duy độc lập; luôn tấn công chỉ trích cá
nhân; không bao dung cho lỗi lầm...

Chính vì thế có vị giám đốc đã từng nói: “Để giết chết sự sáng tạo bạn sẽ chỉ tốn một
phần mười năng lượng để xây dựng và nuôi dưỡng.”

Mỗi lĩnh vực, tổ chức, doanh nghiệp sẽ cần phải xây dựng môi trường hỗ trợ và thúc đẩy
sáng tạo dựa trên nguồn lực đặc thù của riêng mình, nhưng tựu trung họ nên tuân thủ các
nguyên tắc cơ bản như sau:
•
Tôn trọng sự đa dạng. sáng tạo bắt đầu tự sự đa dạng, nói cách khác là khác biệt.
Sẽ chẳng có bất cứ điều gì mới mẻ và thay đổi nếu tất cả mọi việc đều tuân thủ
theo trật tự cũ, tư duy theo cách cũ và chẳng có ai khác biệt với ai.
•
Biết lắng nghe. khi chưa nhận biết rõ quan điểm của từng bên, đừng cố gắng tranh
cãi để chứng minh cho lẽ phải theo ý kiến của riêng mình. Cần phải tôn trọng
cách nhìn của người khác vì đó là “lẽ phải” theo ý kiến riêng của họ.
•
Sự cộng tác. chẳng có sự sáng tạo nào nếu không có sự cộng tác hay tương tác với
môi trường, đồng nghiệp xung quanh. Một môi trường ai cũng chăm lo cho bản
thân nhiều hơn là sự trao đổi và chia sẻ, bạn sẽ chẳng có nhiều lý do để hi vọng

như: con người, thời gian, lãnh đạo và còn rất nhiều điểm khác nữa.

Nói tới phương pháp không chỉ có ý nghĩa về phương pháp luận, phương pháp ở đây bao
gồm:
•
Nền tảng lý thuyết
•
Phương pháp vận dụng vào thực tiễn
•
Các nguyên tắc, nguyên lý thực hiện hiệu quả
•
Các kỹ thuật, kỹ năng giúp phát ý tưởng và định hướng tìm kiếm ý tưởng
•
Bài học thành công, chia sẻ kinh nghiệm giữa các doanh nghiệp đã ứng dụng
trước đó.
=============================
[1] Trận “Bối thuỷ” là một trong số những trận đánh nổi tiếng của Hàn Tín, dưới thời
Hán. Để chống lại số lượng quân thù đông gấp mười lần quân mình, Hàn Tín đã cho quân
dựa lưng vào sông để khích lệ tinh thần quân sĩ xông lên quyết chiến với kẻ thù. Sau này,
các nhà quân sự đều nhắc lại trận chiến này với câu nói: “Dồn vào đường chết, sẽ tìm ra
đường sống.”

Mã Hoàng Hải © Saga, www.saga.vn | " Bản tin Sáng tạo và Đổi mới" 1/2007