ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐẶNG HỒNG CƢỜNG

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VIỆT BẮC
TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI-2011

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐẶNG HỒNG CƢỜNG

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VIỆT BẮC
TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 05


Tác giả

Đặng Hồng Cƣờng

3


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
An ninh quốc phịng
An tồn giáo thông
Ban chấp hành
Ban giám hiệu
Cán bộ giáo viên
Cán bộ quản lý
Chất lượng giáo dục
Cơng nghiệp hố
Cơng nghệ thơng tin
Cơng nhân viên chức
Cơ sở vật chất
Đại học cao đẳng
Đội ngũ giáo viên
Đào tạo bồi dưỡng
Dân tộc nội trú
Giáo dục
Giáo dục và Đào tạo
Giáo viên
Giáo viên chủ nhiệm
Hiện đại hoá
Học sinh giỏi
Kiểm tra đánh giá

GD
GD&ĐT
GV
GVCN
HĐH
HSG
KTĐG
KTKN
NGLL
PPDH
PPGD
QLGD
QLHC
SGK
SKKN
TB
THCS
THPT
TT
TTCM
UBHC

4


DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ
Trang
Sơ đồ 1.1: Các chức năng và chu trình quản lý ...................................... 8
Sơ đồ 1.2: Quản lý các thành tố tham gia quá trình giáo dục ................ 10
Sơ đồ 1.3: Quy trình quản lý đội ngũ giáo viên .................................... 21

Sơ đồ 3.2: Nội dung bồi dưỡng giáo viên theo Chuản nghề nghiệp ....... 74
Sơ đồ 3.3: Hình thức bồi dướng giáo viên ............................................. 77
Sơ đồ 3.4. Mối liên hệ giữa các biện pháp ............................................. 84
Bảng 3.1: Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết của
các biện pháp đề xuất ở trường THPT Việt Bắc .................................... 85
Bảng 3.2: Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ khả thi của các
biện pháp đề xuất ở trường THPT Việt Bắc, tỉnh Lạng Sơn trong
giai đoạn hiện nay ................................................................................. 86
Bảng 3.3. Tương quan giữa sự cần thiết và tính khả thi của các biện
pháp đề xuất ở trường THPT Việt Bắc, tỉnh Lạng Sơn trong giai
đoạn hiện nay ........................................................................................ 87

6


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài ...............................................................................

1

2. Mục đích nghiên cứu ........................................................................

3

3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ...................................................

3



6

1.2.1. Khái niệm về quản lý ........................................................................

6

1.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục và quản lý nhà trường ...........................

9

1.2.3. Biện pháp và biện pháp quản lý .......................................................

11

1.2.4. Quản lý đội ngũ giáo viên............................................................ 12
1.3. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên .......................................................... 22
1.3.1. Khái niệm về chuẩn, tiêu chuẩn, tiêu chí: .................................... 22
1.3.2. Nội dung, mục đích và cấu trúc Chuẩn nghề nghiệp giáo viên .........

22

1.4. Quản lý đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ........................ 24
1.4.1. Nâng cao nhận thức của cán bộ, giáo viên về vai trò và tác
dụng của Chuẩn nghề nghiệp trong xây dựng và phát triển đội ngũ ....... 24
1.4.2. Quản lý về công tác đánh giá giáo viên ....................................... 24
1.4.3. Tổ chức đào tạo và bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên ...........

27


2.4. Thực trạng về quản lý đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp của
Trường THPT Việt Bắc ....................................................................................... 50
2.4.1. Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tác dụng của
chuẩn nghề nghiệp trong xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên ...... 50
2.4.2. Việc vận dụng chuẩn nghề nghiệp vào đánh giá năng lực đội
ngũ giáo viên ........................................................................................ 51
2.4.3. Sử dụng kết quả đánh giá theo chuẩn vào xây dựng đội ngũ .................. 52
2.5. Đánh giá chung về công tác quản lý đội ngũ của trường THPT Việt
Bắc Lạng Sơn ....................................................................................................... 52
2.5.1. Ưu điểm .................................................................................................... 52
2.5.2 . Hạn chế ...................................................................................................... 53
Tiểu kết chương 2 ................................................................................. 54

8


Chƣơng 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở TRƢỜNG THPT
VIỆT BẮC LẠNG SƠN ...................................................................... 55
3.1. Nguyên tắc xây dựng biện pháp ..................................................... 55
3.1.1. Đảm bảo tính khoa học ................................................................ 55
3.1.2. Đảm bảo tính đồng bộ ................................................................. 55
3.1.3. Đảm bảo tính thực tiễn ................................................................ 55
3.1.4. Đảm bảo tính khả thi ................................................................... 56
3.2. Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp ở
trường THPT Việt Bắc Lạng Sơn .......................................................... 56
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên về tác dụng
của việc xây dựng đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp ...............
56
3.2.2. Tổ chức đánh giá, xếp loại giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp .. ....... 59

người, yếu tố cơ bản của sự phát triển bền vững”.
Trong Chỉ thị số 40-CT/TƯ ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Ban Bí thư
Trung ương Đảng có nêu rõ: “Mục tiêu chiến lược phát triển Giáo dục và
Đào tạo là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được
chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt
chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay
nghề nhà giáo....” [1].
Trong báo cáo chính trị đại hội IX của Đảng đã chỉ ra "Phát triển đội
ngũ giáo viên, coi trọng chất lượng và đạo đức sư phạm, cải thiện chế độ đãi
ngộ, bảo đảm về cơ bản đội ngũ giáo viên đạt chuẩn quốc gia và tỉ lệ giáo
viên với học sinh theo yêu cầu của từng cấp học. Có cơ chế chính sách đảm
bảo đủ giáo viên cho các vùng miền núi, miền cao, hải đảo" [9].
Đảng và nhà nước đã xác định Giáo dục và Đào tạo là động lực
của sự phát triển của đất nước. Trong bối cảnh hội nhập và tồn cầu hố
hiện nay để phát triển Giáo dục cần được đổi mới trên tất cả các bình
diện: Mục tiêu, nội dung và phương thức đào tạo, đổi mới công tác quản
lý, thực hiện ba chuẩn: Chuẩn hoá, hiện đại hoá và xã hội hoá. Việc
chuẩn hoá giáo dục được tiến hành theo hướng chuẩn hoá đội ngũ giáo
viên, chuẩn chất lượng, chuẩn kiến thức - kỹ năng, chuẩn cơ sở vật chất.
Thực hiện hiện đại hoá giáo dục với các mục tiêu phổ cập trung học cơ
sở, sử dụng công nghệ thông tin trong nhà trường, tiếp cận và đạt trình
độ giáo dục tiên tiến của thế giới và khu vực.
Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11/01/2005 của Thủ tướng
Chính phủ về việc phê duyệt Đề án "Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ
1


nhà Giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005 – 2010" đã đưa ra giải
pháp: "Xây dựng chuẩn giáo viên các cấp, bậc học; xây dựng, hoàn thiện nội
dung, quy trình, phương thức bồi dưỡng thường xuyên và bồi dưỡng nâng

pháp quản lý đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở Trường trung
học phổ thông Việt Bắc, tỉnh Lạng Sơn" nhằm góp phần giúp cho Trường
trung học phổ thông Việt Bắc nâng cao chất lượng đội ngũ, từ đó góp phần
nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục của Nhà trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng công tác quản lý đội
ngũ giáo viên tại Trường THPT Việt Bắc, từ đó đề xuất biện pháp quản lý đội
ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp tại Trường THPT Việt Bắc đáp ứng
yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý đội ngũ giáo viên ở Trường Trung học phổ thông Việt
Bắc, tỉnh Lạng Sơn.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường THPT theo chuẩn nghề nghiệp.
4. Giả thuyết khoa học
Việc quản lý đội ngũ giáo viên nói chung và đội ngũ giáo viên Trường
THPT Việt Bắc đã được thực hiện bằng nhiều biện pháp khác nhau và đã
mang lại những kết quả nâng cao chất lượng đội ngũ từ đó nâng cao chất
lượng giáo dục. Song có những biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên theo
Chuẩn nghề nghiệp thiết thực, khả thi thì sẽ góp phần quản lý và phát triển
đội ngũ giáo viên đồng bộ, khoa học.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý đội ngũ giáo viên
theo chuẩn ở các trường trung học phổ thông.
5.2. Khảo sát thực trạng công tác quản lý đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề
nghiệp ở Trường THPT Việt Bắc thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn

3


4


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ
ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu của đề tài
Trong giáo dục, giáo viên luôn luôn đóng một vai trị chủ đạo, then chốt,
là nhân tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả của quá trình giáo dục. Để có
đội ngũ giáo viên đủ mạnh, đáp ứng được nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay,
vấn đề quản lý, sử dụng và bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ sư phạm cho giáo
viên là hết sức quan trọng và cần thiết.
Việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, trong đó có đội ngũ
giáo viên THPT đã có nhiều đề tài nghiên cứu, trong đó có các đề tài luận
văn thạc sĩ khoa học tập trung nêu các các biện pháp quản lý nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên như: “Giải pháp bồi dưỡng chuẩn hóa giáo viên mẫu
giáo các tỉnh Duyên Hải miền Trung” của Nguyễn Huy Thông - 1999; Một số
giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên THPT Hàm Long, của
Nguyễn Văn Phương, 2010; Biện pháp quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng đội
ngũ giáo viên THPT tỉnh Lạng Sơn đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, của
Nguyễn Thị Lương Hằng, 2008; Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ
giáo viên THPT Quận 9, TP Hồ Chí Minh, của Nguyễn Hồng Anh, 2010;...
Các đề tài nêu trên đã tiếp cận nghiên cứu về vấn đề xây dựng, bồi
dưỡng, quy hoạch và quản lý phát triển ĐNGV. Đã từng bước hoàn thiện cơ
sở lý luận về xây dựng đồng thời đề xuất các biện pháp trong việc quản lý
ĐNGV, phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của địa phương, điều kiện nhà
trường để từng bước củng cố, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ này trở thành lực
lượng chủ yếu, nhằm nâng cao hiệu lực trong giáo dục, quyết định sự phát
triển giáo dục.
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT vừa mới được ban hành từ tháng

lý là nghệ thuật rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng
phương pháp tốt nhất và rẻ nhất” [36, tr.327].
Với quan điểm chính trị xã hội, theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản
lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản

6


lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về mặt chính trị, văn
hóa, xã hội, kinh tế… bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các
nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và
điều kiện cho sự phát triển của đối tượng”.
Theo quan điểm Hệ thống thì “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có
định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu
quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đã đặt
ra trong điều kiện biến đổi của môi trường.” [18, tr.43].
Theo tập thể tác giả: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị
Mỹ Lộc, Nguyễn Quang Kính và Phạm Đỗ Nhật Tiến thì định nghĩa kinh
điển và đơn giản nhất là: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích
của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý)
trong một tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích
của tổ chức” [5, tr.17].
Như vậy, theo quan điểm kinh tế, quản lý luôn chú ý đến vận hành,
hiệu quả kinh tế, phát triển sản xuất và sự tác động qua lại giữa các lực lượng
sản xuất. Theo quan điểm chính trị xã hội thì quản lý nhằm tạo ra môi trường
và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng. Theo quan điểm hệ thống và các
tác giả đã nêu trên, quản lý chú ý đến mục đích của chủ thể quản lý và mục
tiêu của tổ chức.
Chúng ta có thể thấy được bản chất của hoạt động quản lý là cách thức
tác động (tổ chức và điều khiển) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách


Chỉ đạo

- Lập kế hoạch: Là quá trình thiết lập các mục tiêu, hệ thống các hoạt
động và điều kiện đảm bảo thực hiện các mục tiêu. Kế hoạch là nền tảng của
quản lý.
- Tổ chức: Là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc, phân bổ quyền
hành và các nguồn lực cho các thành viên trong tổ chức.
- Chỉ đạo: Là điều hành, chỉ dẫn, đôn đốc, giám sát, điều khiển, điều
chỉnh đối tượng quản lý hoạt động đúng kế hoạch.

8


- Kiểm tra, đánh giá: Là hoạt động của người quản lý kiểm tra và đánh
giá các hoạt động của đơn vị về việc thực hiện mục tiêu đặt ra.

1.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục và quản lý nhà trƣờng
Theo tác giả Nguyễn Minh Đường: Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng
quan “Là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh
công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội” [24].
Ngày nay với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo
dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người, tuy nhiên trọng tâm
vẫn là giáo dục thế hệ trẻ cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành
hệ thống giáo dục quốc dân. Ta có thể hiểu: Quản lý giáo dục là hệ thống tác
động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm
cho hệ thống vận hành theo đường lối giáo dục và nguyên lý của Đảng, thực
hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu
điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục
tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất.

QLGD trong nhà trường về cơ bản là quản lý các thành tố tham gia quá
trình giáo dục bao gồm: Mục tiêu giáo dục (M); Nội dung giáo dục (N);
Phương pháp giáo dục (P); Thầy giáo (Th); Người học - Trò (Tr) và Điều
kiện, phương tiện dạy học (ĐK). Quá trình này được vận hành đồng bộ trong
sự kết hợp chặt chẽ giữa các thành tố trên, có thể mơ tả theo sơ đồ sau:
Sơ đồ 1.2: Quản lý các thành tố tham gia quá trình giáo dục
M: Mục tiêu GD

M

N: Nội dung GD
P: Phương pháp GD

Tr

Th

Th: Giáo viên
Tr: Học sinh

QL

QL: Quản lý
P

N

ĐK: Điều kiện

ĐK

nhà GD tiến hành bằng cách thực hiện một hay nhiều biện pháp nào đó. Ví dụ:
phương pháp khen thưởng chẳng hạn, có thể thực hiện bằng biện pháp biểu
dương trước tập thể hoặc bằng biện pháp tặng giấy khen của Ban giám hiệu.
Như thế, mỗi biện pháp GD là biểu hiện cụ thể và có tính chất bộ phận
của một PPGD, nằm trong phương pháp đó và thuộc về phương pháp đó. So
11


với phương pháp, biện pháp bao giờ cũng có tính chất cụ thể hơn, nó được
sáng tạo ra và đúc kết lại từ trong thực tiễn GD và trong tổng kết kinh nghiệm
tiên tiến của các nhà GD. Còn phương pháp so với biện pháp có tính chất
khái qt hơn, nó là kết quả của sự khái quát hóa và hệ thống hóa các biện
pháp đã có. Nói như thế khơng có nghĩa là biện pháp bao giờ cũng có trước
phương pháp, trái lại trên cơ sở một phương pháp đã được hình thành và
những biện pháp đã có của nó, nhưng biện pháp mới thuộc về những phương
pháp đó vẫn được các nhà giáo dục tiếp tục sáng tạo ra và làm giàu thêm một
số biện pháp trong một phương pháp, tất nhiên cũng có một số biện pháp mới
nào đó được tạo ra, nhưng đồng thời đó cũng là sự ra đời của một phương
pháp mới.
1.2.3.2. Biện pháp quản lý
Biện pháp quản lý là cách tác động của chủ thể quản lý lên khách thể
(đối tượng) quản lý (bằng các chức năng quản lý) để giải quyết một vấn đề và
để đạt mục đích đề ra.
Các biện pháp quản lý cơ bản của Nhà trường được thể hiện cụ thể ở
trong kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học. Đồng thời cũng được thể ở kế
hoạch chỉ đạo, quản lý của hiệu trưởng trong từng tuần, từng học kỳ và cả
năm học.

1.2.4. Quản lý đội ngũ giáo viên
1.2.4.1. Khái niệm đội ngũ