LỜI CAM ĐOAN
Tơi xin cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu của riêng tôi. Các nội dung nghiên cứu,
kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa cơng bố dưới bất kỳ hình thức nào.
Những số liệu trong các bảng, biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được
tơi thu thập. Ngồi ra, trong đề tài còn sử dụng một số phát biểu, nhận xét, đánh giá của các
tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích nguồn gốc.

Tác giả Khóa luận - Nguyễn Phạm Thanh Hằng

i


LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, tôi xin được chân thành cảm ơn trường ĐH Sư phạm TP. HCM và Khoa Tâm
lý học đã tạo điều kiện để tôi được thực hiện Khóa luận này.
Tiếp đến, tơi xin được gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến Giáo viên hướng dẫn –
Ths. Đào Thị Duy Duyên, người đã tận tình hướng dẫn, động viên, giúp đỡ tơi trong suốt q
trình thực hiện Khóa luận.
Ngồi ra, tơi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến các Thầy/Cô đang giảng dạy ngành
CTXH tại trường ĐH Sư phạm TP. HCM, trường ĐH KHXH và NV TP. HCM, trường ĐH
Mở TP. HCM đã tạo điều kiện tốt nhất để tơi có thể thu số liệu phục vụ cho Khóa luận.
Và tơi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả SV năm nhất ngành CTXH tại
trường ĐH Sư phạm TP. HCM, trường ĐH KHXH và NV TP. HCM, trường ĐH Mở TP.
HCM đã giúp tôi thực hiện bảng khảo sát và bảng phỏng vấn.
Cuối cùng, xin kính chúc q Thầy/Cơ và các bạn SV sẽ có thật nhiều sức khỏe, thành
cơng trong công việc và học tập.

ii


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Nhà xuất bản

THPT

THPT

TB

Trung bình

ĐLC

Độ lệch chuẩn

LĐ- TBXH

Lao động – Thương binh Xã hội

TK

Thế kỉ

iii


DANH MỤC CÁC BẢNG

STT

Kí hiệu


Bảng 2.4

Mức độ hiểu biết của SV về ngành CTXH

63

5

Bảng 2.5

Sự khác trong mức độ hiểu biết về yếu tố quy điều đạo đức

64

của SV theo trường ĐH
Điểm trung bình, thứ bậc của các nhóm yếu tố ảnh hưởng

6

Bảng 2.6

đến quyết định chọn ngành CTXH của SV năm nhất trên

65

tồn mẫu
Điểm trung bình, tỷ lệ từng yếu tố trong nhóm đặc điểm cá
7


Điểm trung bình, tỷ lệ từng yếu tố trong yếu tố môi trường
10

Bảng 2.10 THPT và môi trường ĐH ảnh hưởng đến quyết định chọn

74

ngành CTXH của SV năm nhất trên tồn mẫu
Điểm trung bình, tỷ lệ từng yếu tố trong yếu tố đặc điểm
11

Bảng 2.11 ngành CTXH ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành CTXH

79

của SV năm nhất trên toàn mẫu

12

Bảng 2.12

So sánh các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành

83

CTXH của SV theo đặc điểm khách thể
Sự khác biệt có ý nghĩa của các yếu tố trong nhóm yếu tố

13


92

điểm ngành CTXH ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành
CTXH theo điều kiện kinh tế gia đình

17

Bảng 2.17

18

Bảng 2.18

Sự tương quan giữa mức độ hài lịng và sự tham gia của SV

96

vào quyết định chọn ngành
Lý do hài lịng/ phân vân/ khơng hài lịng với quyết định
chọn ngành CTXH
v

97


19

Bảng 2.19

Các biện pháp để góp phần định hướng tốt hơn cho HS lựa

2.

Kiến nghị .................................................................................................................................. - 105 -

TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... - 108 PHỤ LỤC 1 ................................................................................................................. - 114 PHỤ LỤC 2 ................................................................................................................. - 115 PHỤ LỤC 3 ................................................................................................................. - 121 PHỤ LỤC 4 ................................................................................................................. - 122 PHỤ LỤC 5 ................................................................................................................. - 134 -

viii


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai là một việc hết sức quan trọng. Nghề nghiệp không
chỉ giúp chúng ta đảm bảo về nhu cầu thu nhập mà còn mà còn là cái để mỗi người thể hiện
năng lực, hồi bão, góp phần vào sự phát triển của xã hội. Thế nhưng, lựa chọn ngành nghề
như thế nào là một chuyện không hề đơn giản. Và tư vấn hướng nghiệp là vô cùng cần thiết.
Nhưng không phải HS nào ở trường phổ thông cũng được định hướng nghề nghiệp một cách
đúng đắn. Theo thống kê, hàng năm chúng ta có gần 450 nghìn cử nhân ĐH, CĐ tốt nghiệp
ra trường, nhưng có đến 63% khơng có việc làm, 37% số cịn lại có việc làm thì hầu hết phải
đào tạo lại và có nhiều người khơng làm đúng nghề mình đã học (Báo Giáo dục, 2015). Và
lựa chọn nghề nghiệp ở nước ta còn chịu ảnh hưởng từ rất nhiều yếu tố khác nhau, chi phối
q trình hướng nghiệp cho HS phổ thơng. Và thực tế có rất nhiều SV khi bước vào ngưỡng
cửa ĐH vẫn chưa thực sự hiểu rõ về ngành nghề mình đang theo đuổi. Vì vậy, có xác định
được các yếu tố ảnh hưởng đó thì q trình hướng nghiệp cho HS mới trở nên dễ dàng hơn.
Đối với nhiều quốc gia trên thế giới, CTXH đã phát triển từ rất lâu và trở thành một nghề
chuyên nghiệp. Tuy nhiên, ở Việt Nam nghề CTXH mới chỉ ở bước đầu hình thành, chưa được
phát triển theo đúng ý nghĩa của nó trên tất cả các khía cạnh. Chỉ trong vòng mười năm trở lại
đây, ngành CTXH mới thực sự được quan tâm và đầu tư phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam. Cơ
hội việc làm của ngành cũng rất đa dạng. Sau khi ra trường, cử nhân ngành CTXH có thể làm
việc tại các trung tâm, các cơng ty xí nghiệp, bệnh viện, trong các lĩnh vực khác nhau như:
sức khỏe, giáo dục, pháp luật, kinh tế, truyền thông, xã hội, văn hóa, mơi trường… hoặc làm

thiện và nâng cao chất lượng trong việc truyền thông, tuyển sinh và đào tạo ngành CTXH tại
các trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Xác định thực trạng các yếu tố, mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định chọn
ngành CTXH của SV năm nhất một số trường ĐH tại TP.HCM trên nền tảng tự đánh giá của
SV và đề xuất kiến nghị để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục nghề nghiệp.

-2-


3. Giới hạn đề tài
Đề tài này được thực hiện trên SV hệ chính quy trường ĐH Sư phạm TP.HCM và một
số trường khác trên địa bàn TP.HCM trong phạm vi ngành CTXH. Chỉ xác định các yếu tố và
mức độ ảnh hưởng, đề xuất kiến nghị chứ không đi sâu vào thử nghiệm giải pháp can thiệp.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1. Đối tượng
Quyết định chọn ngành CTXH của SV một số trường ĐH tại TP.HCM và các yếu tố ảnh
hưởng.
4.2. Khách thể
SV năm nhất ngành CTXH một số trường ĐH tại TP.HCM.
5. Giả thuyết khoa học
Quyết định chọn ngành CTXH ở một số trường ĐH tại TP.HCM của SV năm nhất bị
ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố liên quan đến hoạt động hướng nghiệp; một số SV chọn ngành
CTXH vì muốn giải quyết một số vấn đề tâm lý, xã hội của bản thân, của người khác; một số
SV chọn ngành chủ yếu do yếu tố liên quan đến cách thức tuyển sinh, cách xét kết quả kì thi
ĐH, do yếu tố đặc điểm của Khoa, của nhà trường chi phối và một bộ phận SV chọn ngành
mà vẫn chưa hoặc ít hiểu rõ ngành nghề.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống hóa một số nghiên cứu lý luận về ngành, quá trình chọn ngành, quyết định chọn
ngành, đặc điểm ngành CTXH, yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chọn ngành CTXH

gồm 5 câu hỏi (trong đó 4 câu hỏi mở) liên quan đến quyết định chọn ngành của SV năm nhất
CTXH. Sau đó, cho 30 SV năm nhất làm online để thu thập những thông tin cần thiết làm định
hướng cho việc xây dựng bảng hỏi chính thức của đề tài.

-4-


Giai đoạn 2: Tiến hành xây dựng bảng hỏi chính thức dành cho SV năm nhất ngành
CTXH tại các trường ĐH ở TP. HCM. Dựa trên kết quả xử lý bảng hỏi mở và cơ sở lý luận
của đề tài.
7.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Phương pháp này được lựa chọn như một phương pháp bổ trợ minh họa cho số liệu thu
được từ phương pháp điều tra bằng bản hỏi, sử dụng để điều tra sâu một số trường hợp tiêu
biểu và thu thập thông tin một cách trực tiếp. Phỏng vấn sẽ được tiến hành trên SV năm nhất
ngành CTXH ở 3 trường: ĐH Sư phạm TP.HCM, ĐH Mở TP. HCM, ĐH KHXH và NV TP.
HCM. Một số câu hỏi phỏng vấn được soạn sẵn để định hướng cho việc phỏng vấn và một số
câu hỏi phát sinh phụ thuộc vào câu trả lời của đối tượng được phỏng vấn, tình huống phỏng
vấn. Các buổi phỏng vấn phải được sự đồng ý cho phép của khách thể.
7.2.3. Phương pháp thống kê
Đề tài sử dụng phần mềm thống kê SPSS 20 để tính tần số, tỉ lệ phần trăm, điểm trung
bình, độ lệch chuẩn và tiến hành kiểm nghiệm ANOVA, Chi- Square, … để đánh giá thực
trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành CTXH của SV năm nhất một số trường
ĐH tại TP. HCM và thực hiện các xử lý có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.

-5-


CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN
NGÀNH CTXH
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

có định hướng xã hội rõ ràng cho tương lai, khơng có hứng thú nghề nghiệp ổn định. Như vậy
là các tác giả nhóm này đã mơ tả q trình thực hiện quyết định nói chung và quyết định lựa
chọn nghề nghiệp nói riêng bao gồm nhiều giai đoạn và thành phần khác nhau.
Ngoài việc nghiên cứu về quá trình ra quyết định chọn ngành thì có rất nhiều tác giả lại
quan tâm đến các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn ngành. F. Jonhson (1978) thì quan tâm đến
tính cách của cá nhân trong quyết định chọn ngành. Ông thấy rằng, người thu thập thơng tin
hệ thống, thường tìm kiếm thơng tin theo phương pháp có chủ định với một thái độ cẩn trọng
trong cơng việc. Người thu thập thơng tin tự phát, có xu hướng phản ứng một cách tức thời
đối với bất kỳ thông tin nào họ gặp và định hướng tâm lý một cách nhanh chóng. Người xử lý
thơng tin hướng nội thường có xu hướng nghĩ đến các phương án và đạt đến quyết định trước
khi bàn bạc điều đó với người khác. Cịn người xử lý thơng tin hướng ngoại là người có xu
hướng bàn bạc các phương án với những người khác trước khi quyết định lựa chọn. Tuy đã
chỉ ra được mối liên quan giữa kiểu tính cách và xu hướng hành vi lựa chọn nghề nhưng các
tác giả trên đây vẫn chưa chỉ ra được bản chất của mối quan hệ này. Còn ba tác giả Lent, R.
W., Brown, S. D. và Larkin, K. C. (1986) đã thực hiện đề tài “Tự tin vào năng lực bản thân
trong dự đoán kết quả học tập và lựa chọn nghề nghiệp”. Đề tài này nghiên cứu trên 105 SV
đang xem xét về lĩnh vực khoa học và công nghệ. Kết quả cho thấy tự tin vào năng lực bản
thân đóng góp vào sự khác biệt duy nhất đáng kể trong việc dự đốn kết quả học tập, tính kiên
trì cũng như là phạm vi lựa chọn nghề nghiệp. Cùng chú trọng vào yếu tố tự tin ở năng lực
bản thân, Rotberg, H. L. ,Brown, D. và Ware, W. B. (1987) cũng đã nghiên cứu đề tài “Kỳ
vọng về khả năng xây dựng sự nghiệp và nhận thức về phạm vi lựa chọn nghề nghiệp của SV
CĐ cộng đồng”. Các kết quả cho thấy niềm yêu thích nghề nghiệp và các kỳ vọng về khả năng
xây dựng sự nghiệp đã báo trước đáng kể phạm vi lựa chọn nghề nghiệp vượt lên trên và ngồi
sự ngồi đóng góp của các biến phụ thuộc khác. Tương tự, niềm yêu thích nghề nghiệp với
định hướng vai trị của giới tính đã dự đoán các kỳ vọng về khả năng của bản thân. Bên cạnh

-7-


đó, L.G Peretuatko (1991) lại chú ý đến xu hướng chọn nghề của HS và ảnh hưởng của môi


nam. HS chọn nghề giáo viên dàn nhạc có dây là do: sở thích cá nhân, giúp ích cho xã hội, tạo
một hình mẫu tích cực về giáo viên dàn nhạc có dây cho các em nhỏ và đó là nghề truyền
thống của gia đình. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng HS khơng chọn nghề giáo viên dàn nhạc
có dây là do lương quá thấp. Gregory Boland & Andrea Cilloni (2008) nghiên cứu “Những
yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành kế toán của SV ở Úc”, nghiên cứu được thực hiện
với nhóm SV quốc tế đến từ nhiều nước khác nhau và tìm hiểu sự khác biệt của các yếu tố tác
động đến việc lựa chọn ngành kế tốn ở những SV có đặc điểm về khả năng sáng tạo khác
nhau. Gần đây, thì có Darren Fizer (2013) với luận văn Thạc sĩ “Các yếu tố ảnh hưởng đến
sự lựa chọn nghề nghiệp của SV ĐH tham gia vào ngành Nông nghiệp tại ĐH Tennessee”. Đề
tài khảo sát trên 128 nghiên cứu sinh năm nhất của ĐH Tennessee. Theo cuộc khảo sát này,
nghiên cứu sinh bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi gia đình khi chọn một trường ĐH với tỉ lệ 22%,
21% thì đã chọn "một sự nghiệp đáng khen ngợi" là yếu tố ảnh hưởng và 20% chọn "kinh
nghiệm trong FFA / 4-H" (FFA và 4-H là các câu lạc bộ nông nghiệp) là những yếu tố quan
trọng nhất ảnh hưởng đến sự lựa chọn của họ. Các nghiên cứu sinh hồn thành bảng hỏi đã có
một cách nhìn tích cực về nghề nghiệp của họ. Và họ cũng tin là có nhiều cơ hội nghề nghiệp
tuyệt vời trong ngành nông nghiệp. Như vậy, với mỗi ngành nghề, yếu tố ảnh hưởng đến việc
chọn ngành tuy có một vài điểm tương đồng nhưng vẫn có sự khác biệt nhất định do đặc tính
khác nhau giữa các ngành nghề này.
Hướng nghiên cứu trên được nhiều sự quan tâm từ các tác giả khác nhau. Các tác giả đã
ghi nhận rất nhiều các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chọn lựa ngành nghề, từ yếu tố bên
trong cho đến các tác động bên ngồi. Có những nghiên cứu đã đi sâu vào phân tích một trong
các yếu tố bên trong – tự tin vào năng lực bản thân và kết quả cho thấy đó cũng là yếu tố tác
động đáng kể đến việc chọn lựa ngành nghề. Các giai đoạn chọn ngành nghề cũng được khái
quát thông qua một vài nghiên cứu. Tuy nhiên, yếu tố như nhu cầu nhân lực của xã hội hay vị
thế của các ngành nghề chưa được quan tâm và đi sâu vào nghiên cứu dưới dạng các yếu tố
tác động đến quá trình chọn ngành nghề của HS, SV.

-9-


- 10 -


yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn trường của họ. Còn Roslyn Louise Kelly Beswick (1989)
với Luận án “Các yếu tố liên quan đến sự lựa chọn của SV trong quy trình lựa chọn trường
ĐH” của Khoa Giáo dục học, ĐH Lethbridge ở Alberta. Nghiên cứu được thực hiện trên SV
các trường như: ĐH Alberta, ĐH Lethbridge và CĐ Camrose Lutheran ở Alberta, miền Tây
Canada. Phát hiện chính của nghiên cứu này cho thấy cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ, có
ảnh hưởng nhất đến q trình chọn trường của ĐH của con em mình. SV ĐH Alberta đánh giá
cao danh tiếng của trường, danh tiếng của các chương trình, các khóa học được cung cấp tại
trường, và thêm nữa, yếu tố gần nhà là những yếu tố quan trọng trong sự lựa chọn của họ. Còn
những SV theo học các trường ĐH nhỏ có xu hướng coi trọng quy mô của trường và môi
trường học tập. Các cơ sở nhỏ hơn dường như thu hút những HS mà cha mẹ họ có trình độ
học vấn thấp hơn những cha mẹ khác. Ngồi ra, nghiên cứu cịn cho thấy rằng SV khơng tham
gia vào phân tích một cách nghiêm túc tình hình kinh tế mặc dù một số lại xem xét đến yếu tố
này khi lựa chọn một trường ĐH. Từ những nghiên cứu trên, có thể thấy đặc điểm trường học,
ý kiến cha mẹ, đặc điểm cá nhân là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường ĐH
của HS, SV.
Thời gian gần đây thì có Muhamad Abduh và Zainurin Bin Dahari (2011) với nghiên
cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn của SV quốc tế đối với các trường ĐH ở
Malaysia”. Có 135 SV quốc tế đã tốt nghiệp ĐH tham gia nghiên cứu này thông qua khảo sát
trực tiếp. Nghiên cứu cho thấy "các chương trình học có sẵn" là yếu tố số một ảnh hưởng đến
sự lựa chọn của SV quốc tế để học tập sau ĐH tại các trường ĐH ở Malaysia. Có sự khác biệt
giữa SV từ các nước châu Á và phương Tây trong việc xếp hạng tầm quan trọng của những
yếu tố đó. "Giá học phí", "cơ sở vật chất", và "cán bộ giảng dạy xuất sắc" là các yếu tố nối
tiếp yếu tố "chương trình học có sẵn" trong bảng xếp hạng các yếu tố quan trọng. Còn Loren
Agrey and Naltan Lampadan (2014) với nghiên cứu “Các yếu tố quyết định đóng góp vào việc
lựa chọn trường ĐH của SV” đã khảo sát trên 261 người từ trung tâm Thái Lan. Nghiên cứu
này đã đưa 5 yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến quá trình quyết định tham dự vào ĐH: hệ thống
hỗ trợ về vật chất (hiệu sách, phòng tư vấn/hướng dẫn) cũng như phi vật chất (học bổng, khoản

đến lựa chọn của nam nhân viên CTXH trong việc họ chọn CTXH là một nghề chuyên nghiệp
và đưa ra một số đặc điểm vốn có cản trở họ trong ngành nghề này. Tuy nhiên, mức lương,
- 12 -


mức chênh lệch nữ - nam cao, và cái mác "khan hiếm" đối với những nhân viên CTXH là nam
giới đã được khảo sát, có vẻ như khơng thực sự to tát như dự kiến. Thay vào đó thì những hình
dung về ngành, vị trí của ngành CTXH so với các ngành khác và khuôn mẫu nam giới trong
xã hội Mỹ được xem như là những yếu tố trong việc cản trở những chàng trai trẻ tuổi tham
gia và ở lại lâu dài với nghề.
Các nghiên cứu trên đã khái quát được một số yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn nghề
CTXH và mức độ ảnh hưởng của chúng. Có thể thấy việc chọn và ở lại lâu dài với nghề CTXH
còn nhiều yếu tố gây cản trở từ quan niệm xã hội cũng như là vị thế của ngành. Nhu cầu tuyển
dụng thời điểm bấy giờ cũng không tác động sâu rộng đến quyết định chọn nghề CTXH. Tuy
nhiên, những nghiên cứu trên đều đã ra đời từ rất lâu (trước năm 1995). Và đến thời điểm hiện
tại thì ngành CTXH đã có nhiều thay đổi về nhận định, vị trí ngành nghề, nhu cầu nhân
lực,…do đó cần có nhiều nghiên cứu mới hơn để phù hợp hơn với bối cảnh hiện nay.
Nhìn chung, các cơng trình nghiên cứu trên thế giới có sự phân tách rõ ràng giữa việc
hướng nghiệp, chọn ngành nghề và việc chọn trường ĐH. Thơng qua q trình nghiên cứu
trên, nhiều mơ hình chọn nghề cũng như là chọn trường đã được khái quát. Nhiều yếu tố ảnh
hưởng đến quyết định chọn ngành học ở ĐH, lựa chọn môi trường học tập cũng đã được xác
định mức độ ảnh hưởng. Có thể nói, những nghiên cứu trên đã mở đường và tạo điều kiện cho
các nghiên cứu sau này của các tác giả tại Việt Nam.
1.1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
1.1.2.1. Nghiên cứu liên quan đến vấn đề chọn ngành nghề ở HS và các yếu tố ảnh
hưởng đến việc chọn nghề
Theo hướng nghiên cứu về động cơ chọn nghề đã có sự tham gia của nhiều tác giả khác
nhau. Đầu tiên là tác giả Nguyễn Ngọc Bích (1979), vơi luận án Phó Tiến sĩ “Động cơ chọn
nghề của thanh thiếu niên” đã nhận định rằng, ở thanh niên, HS động cơ chọn nghề bên trong
nổi bật hơn động cơ bên ngoài. Đối với nữ thì trước tiên là yêu cầu của nhà nước, vị trí xã hội

tới những đặc điểm như tiền lương cao, khả năng thăng tiến trong nghề và dễ xin việc làm mà
ngành nghề mang lại. Phan Mạnh Hà (2011) với luận án Tiến sĩ “Đặc điểm tâm lý trong hoạt
động chọn nghề của HS lớp 12 THPT hiện nay” đã bổ sung thêm những yếu tố bên ngoài như
nhu cầu của thị trường lao động, giáo dục của gia đình, cơng tác hướng nghiệp của nhà trường,
- 14 -


mối quan hệ bạn bè đều có ảnh hưởng nhất định đến đặc điểm tâm lý của HS lớp 12 khi chọn
nghề. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không cao. Trong khi đó những yếu tố bên trong như
động cơ, định hướng giá trị của HS khi chọn nghề vẫn là nhân tố chi phối và quyết định đặc
điểm tâm lý của họ khi lựa chọn và quyết định nghề nghiệp. Từ đây, có thể thấy rằng ngồi
việc quan tâm đến các yếu tố cá nhân, các em còn dành sự quan tâm triển vọng nghề nghiệp,
cũng như cơ hội việc làm, mức lương mà nghề mang lại.
Bên cạnh yếu tố tác động đến việc chọn nghề của HS thì về phía chọn nghề của SV cũng
được nhiều tác giả quan tâm với sự đa dạng ngành nghề khác nhau. Võ Thị Hồng Trước
(1994), với đề tài “Tìm hiểu động cơ thi vào sư phạm của giáo sinh năm I, năm II tại một số
trường sư phạm trong Tp. Hồ Chí Minh” đã nghiên cứu trên mẫu 295 giáo sinh tại các trường:
ĐH Sư phạm TP. HCM, Trung học Sư Phạm TP. HCM và CĐ Sư Phạm trung ương III. Kết
quả nghiên cứu cho thấy động cơ thi vào các trường sư phạm chiếm ưu thế là động cơ bên
trong. Nguyễn Thị Lan Hương (2012) đã nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến động cơ chọn
ngành quản trị doanh nghiệp của SV trường CĐ Kinh tế Kế hoạch Đà Nẵng”. Cuộc nghiên
cứu cho thấy đối với những SV đạt ở nguyện vọng 1 thì có 2 nhân tố ảnh hưởng đến động cơ
chọn ngành là cơ hội nghề nghiệp và đối tượng tham chiếu. Điều này chứng tỏ khi những đối
tượng tham chiếu có sự ảnh hưởng nhất định đến lựa chọn ngành học của SV, và nhất là khi
họ có nhiều thời gian cũng như cơ hội lựa chọn. Cịn khi khơng đạt được nguyện vọng 1, tức
là khi SV khơng cịn nhiều cơ hội lựa chọn thì họ ưu tiên cho cơ hội nghề nghiệp lên hàng đầu
mà ít có sự tham khảo ý kiến. Lê Thị Thanh (2013), với luận văn Thạc sĩ “Đánh giá các yếu
tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn ngành nghề của SV hệ CĐ trường CĐ nghề Công nghiệp Hà
Nội” được tiến hành 1008 SV 3 khóa của 5 khoa: Cơng nghệ thơng tin; Cơ khí; Kế tốn; Điện;
Điện tử và Công nghệ ô tô. Nghiên cứu đã phân loại 5 nhóm nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa

mà hầu như khơng tính đến năng lực nghề nghiệp của bản thân cũng như yêu cầu mang tính
đặc thù về phẩm chất của ngành CTXH. Hiểu biết của SV CTXH về ngành nghề mình đang
theo học cũng chưa thật sâu sắc, đầy đủ. Hầu như các em khơng kể ra được dù chỉ là tương
đối chính xác những yêu cầu, phẩm chất tâm lý mà ngành CTXH cần, không nhận thức đúng
đắn về điều kiện, phương tiện làm việc của cán bộ CTXH. Khía cạnh được các em SV nhận
thức đầy đủ nhất về ngành của mình là cơ hội việc làm khi ra trường. Điều đó cho thấy, “đầu
ra” của q trình học tập ln là sự quan tâm hàng đầu của các em SV.
- 16 -


Trong giới hạn tìm hiểu của mình, tác giả khơng tìm thấy nhiều nghiên cứu về hướng
này được cơng bố rộng rãi. Với đề tài trên, phương pháp nghiên cứu chưa được đa dạng. Tuy
nhiên, một vài yếu tố tác động đến xu hướng chọn ngành CTXH của SV đã được đưa ra. Có
thể thấy, đây là hướng nghiên cứu còn nhiều vấn đề để khai thác và cần được mở rộng phạm
vi nghiên cứu trên nhiều địa bàn khác nhau khi mà CTXH hiện nay được xem là ngành nghề
cần thiết và ln trong tình trạng thiếu nhân lực.
Nhìn chung, các nghiên cứu trong nước về các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn ngành
tại các trường ĐH, CĐ rất đa dạng, trên nhiều khách thể khác nhau, nhiều ngành nghề khác
nhau. Đa phần các nghiên cứu thiên về các yếu tố ảnh hưởng đến động cơ chọn ngành, việc
chọn ngành và chưa nghiên cứu sâu về quyết định chọn ngành. Và với sự thiếu hụt các nghiên
cứu về ngành CTXH thì tác giả hi vọng sẽ góp phần khái quát một cách chi tiết hơn các yếu
tố tác động và mức độ tác động của các yếu tố đó đến quyết định chọn ngành CTXH của SV
tại địa bàn TP. HCM. Do đó, đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành CTXH
của SV một số trường ĐH tại TP. HCM” được chọn để thực hiện.
1.2. Cơ sở lý luận các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành
1.2.1. Các khái niệm cơ bản
1.2.1.1. Khái niệm nghề
Khái niệm “nghề” là một khái niệm phổ biến với nhiều định nghĩa khác nhau. Dưới đây
là một số những khái niêm tiêu biểu:
Theo bản Phân loại Tiêu chuẩn Quốc tế về Nghề nghiệp (International Standard