PHẦN 1. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài:
1. Cơ sở lí luận
Phương pháp cho trẻ làm quen mơi trường xung quanh là cơ sở lí luận và
cách thức tổ chức hoạt động của trẻ mầm non nhằm giúp trẻ dễ thích ứng với
mơi trường, hiểu biết mơi trường, tích cực tham gia cải tạo mơi trường, thỏa
mãn nhu cầu phát triển của bản thân trẻ. Đặc biệt, ở lứa tuổi mầm non nói chung
và trẻ 5-6 tuổi nói riêng, việc dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh giữ
vị trí rất quan trọng trong việc phát triển trí tuệ, hình thành và phát triển nhân
cách tồn diện cho trẻ. Xác định được tầm quan trọng như vậy, bản thân tôi là
một giáo viên dạy trẻ 5-6 tuổi, tơi ln tìm tịi, học hỏi, bằng mọi phương pháp,
biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với môi trường xung
quanh.
Hiện nay, bậc học mầm non đang được Đảng và nhà nước ta quan tâm đặc biệt
hàng đầu. Bởi đây là giai đoạn bắt đầu hình thành và phát triển nhân cách con
người. Và chính cơ giáo, gia đình là những người phải có trách nhiệm giúp trẻ
phát triển một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, phát triển đồng bộ về
các mặt. Trong đó việc chuẩn bị hành tranh cho trẻ vào lớp 1, ngồi những kiến
thức cơ bản thì việc cho trẻ tiếp xúc với môi trường học tập mới, với xã hội là
điều tất yếu để hình thành kĩ năng sống tốt cho trẻ, giúp trẻ cân bằng hơn, nhanh
nhẹn hơn .
2. Cơ sở thực tiễn
Bản thân tôi là một giáo viên được nhà trường phân công công tác giảng dạy trẻ
5-6 tuổi. Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy trẻ làm quen với môi
trường xung quanh không phải là việc dễ làm, nó địi hỏi người giáo viên phải
kiên trì chịu khó, biết vận dụng những linh hoạt sáng tạo trong quá trình lên lớp
để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn, để từ đó trẻ có sự tập trung chú ý và
thực sự có hứng thú, có kỷ luật trong học tập.
Trong các hoạt động cho trẻ làm quen, tìm hiểu với mơi trường xung quanh
tôi đã sử dụng nhiều biện pháp như sử dụng những hình ảnh trên powew point,
cho trẻ quan sát một đoạn video, tranh ảnh, đồ dùng...nhưng hiệu quả trên trẻ

mi, lấy trẻ làm trung tâm của mọi hoạt động, thỡ hu nh cỏc giáo
viên đang còn bị vướng mắc giữa cái mới và cái cũ, chưa thiết kế cho mình được
tiết dạy thực sự đổi mới và khoa học mà họ đang còn bắt chước nhau. Do đó họ
đang cịn lúng túng trong cách lựa chọn các hình thức cho tiết học, bên cạnh đó
là cách sử dụng đồ dùng trực quan thì họ chưa phát huy được công dụng của đồ
dùng sẵn có trong thực tế, chưa ứng dụng được cơng nghệ thơng tin,giáo án điện
tử vào bài dạy, vì vậy mà tiết học cịn nhiều hạn chế, có thể nói nội dung của tiết
học còn nghèo nàn, dụng cụ học tập chưa sinh động , giờ học trở nên khô khan,
cứng nhắc, do đó kiến thức, kỹ năng mà trẻ thu được trên tiết học còn chưa đáp
ứng được với yêu cầu kiến thức cô đặt ra cho trẻ.
Đất nước ta đang trên đường đồi mới và phát triển. Đảng và Nhà nước luôn đề
cao sự nghiệp giáo dục nước nhà, vì vậy nhiệm vụ quan trọng mà Đảng đã nêu
“Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”, chúng ta cần chăm sóc
giáo dục ngay từ thuở ấu thơ. Với nhiệm vụ này thế hệ nhà giáo nói chung và
những giáo viên mầm non nói riêng cần nâng cao vai trị trách nhiệm của mình
trong q trình chăm sóc, giáo dục trẻ.
Để thực hiện nhiệm vụ trên, mỗi một cán bộ, giáo viên mầm non cân phải tự
vươn lên, học hỏi, nghiên cứu, tìm tịi các phương pháp, biện pháp hữu hiệu nhất
để áp dụng trong quá trình cơng tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Qua những hoạt động cho trẻ khám phá môi trường xung quanh, tôi thường sử
dụng các loại tranh ảnh, mơ hình minh họa, các hình ảnh được trình chiếu trên
power point nhưng hiệu quả, chất lượng các hoạt động vẫn chưa cao, trẻ chưa
hứng thú, chưa tích cực tham gia, chưa nắm chắc các kiến thức, kỷ năng nội
dung về hoạt động theo mục tiêu đề ra.
Từ những thực trạng trên, bản thân tơi rất băn khoăn, lo lắng để tìm ra các
biện pháp nhằm đưa chất lượng của các hoạt động cho trẻ làm quen môi trường
xung quanh đạt kết quả cao hơn. Trong đó tơi nhận thấy việc “Cho trẻ khám phá
môi trường xung quanh bằng vật thật thông qua những hoạt động thực tiễn” có
rất nhiều khả quan. Nên tơi chọn đề tài này để nghiên cứu.
2

- Đa số trẻ chưa có nề nếp học tập vì chưa qua học các nhóm trẻ nên khó khăn
trong việc tổ chức các hoạt động khám phá về môi trường xung quanh.
*Để biết được chính xác khả năng học tập của trẻ về môn môi trường xung
quanh ngay từ đầu năm tôi đã làm khảo sát lớp tôi gồm 45 cháu như sau :
Nội dung
Trẻ hứng thú khám phá
Trẻ nắm được kiến thức, kĩ năng
Trẻ nhận thức chậm
Không nhớ đặc điểm

Tỉ lệ
60%
40%
35%
25%

Từ kết quả trên, tôi băn khoăn, suy nghĩ cần phải làm thế nào để giúp trẻ khám
phá môi trường bằng vật thật để trẻ dễ dàng nắm bắt được các kiến thức, nội
dung mà giáo viên muốn truyền thụ .Bằng kiến thức đã học và kinh nghiệm
giảng dạy tôi đã đề ra một số biện pháp để giúp trẻ khám phá mơi tường một
cách có hiệu quả. Cụ thể như sau
3. Các biện pháp
3


Từ tình hình thực trạng nêu trên tơi đã đưa ra các “phương pháp cho trẻ khám
phá môi trường xung quanh bằng vật thật thông qua những hoạt động thực tiễn
bằng nhiều giải pháp:
Giải pháp 1. Tổ chức giờ học MTXQ có chất lượng
Bản thân sự vật, hiện tượng xung quanh ln gây hứng thú cho trẻ, làm trẻ có

+ Bạn nào muốn lên khám phá món quà tiếp theo của bác Hồng?
(1 trẻ lên tìm và đưa quả ra cho cả lớp cùng phát âm)
- Quả có hình dạng như thế nào? Màu gì? Vị của nó như thế nào? Vỏ của nó như
thế nào?
Cho trẻ sờ để cảm nhận được đặc điểm của quả đó.
Cơ nêu kết luận chung của quả đó
+ Cơ cũng muốn khám phá món q của bác Hồng dành cho các con. Các con
có đồng ý để cơ giúp khơng nào?
Cơ thị tay vào trong hộp chọn quả, đốn tên sau đó đưa lên cho cả lớp cùng
phát âm.
4


Cơ hỏi trẻ về đặc điểm của loại quả đó bằng các câu hỏi tương tự (hình dạng,
màu sắc, mùi vị, vỏ)
Cô cho trẻ sờ để cảm nhận được đặc điểm của vỏ
Cô nêu nhận xét chung về loại quả đó
Trong giỏ cịn có rất nhiều quả nữa đấy các con ạ, các con có muốn khám phá
xem đó là những loại quả gì khơng?
Cơ tiếp tục đưa những quả khác trong hộp quà cho trẻ phát âm nhằm mở rộng
các loại quả cho trẻ
* Giáo dục trẻ về lợi ích của các loại quả và thói quen vệ sinh.
3.3. Trò chơi củng cố :
* Trò chơi 1 “Thi xem ai nhanh”:
Những món quà mà bác Luận đã tặng cho các con cô đã chia đều vào các rá rồi
đấy.
Các con nhìn xem trong rá của các con có gì ?
Bây giờ cô muốn các con cùng tham gia với cơ một trị chơi đó là trị chơi
“Thi xem ai nhanh”
Bây giờ nhiệm vụ của các con là khi nghe cơ nói tên gọi hay đặc điểm của quả

- Trẻ lời câu hỏi của cô rõ ràng mạch lạc
2. Chun b
Máy tính, video bé đánh răng, rửa mặt, rửa tay, chân, tắm
gội, bài hát cho tôi đi làm ma với
- Mô hình bình nớc có đá, rong rêu bên trong
- Một cốc nớc nóng có nắp
- Mỗi trẻ 1 cốc nớc lọc
3. Tin hnh
3.1. Ổn định kiến thức gây hứng thú
-L¾ng nghe l¾ng nghe
+Các con lắng nghe xem có âm thanh gì đang phát ra?
- C húng mình cùng đi tìm xem tiếng nớc chảy đó phát ra từ
đâu nào
- Đó chính là tiếng cô rót nớc chảy vào bình nớc rất đẹp này
đấy.
3.2 . Truyền thụ kiến thức
3.2.1 T×m hiĨu mét sè tÝnh chất của nớc
- Trong bình nớc này có gì vậy các con?
- Cô mời một bạn lên thả viên đá vào bình nớc nào
- Con vừa thả viên đá màu gì?
- Tại sao các con lại nhìn thấy mọi thứ bên trong bình và dới
đáy bình nớc vậy?
- Vì nớc không màu nên cô và các con mới nhìn thấy đợc mọi
thứ dới đáy bình đấy.
- Nói từ nÃy tới giờ cô thấy muốn uống nớc quá, các con có muốn
uống nớc với cô không?
- Trớc khi uống các con thử ngửi xem nớc có mùi gì không?
- Các con uống nớc có thấy nớc có vị gì không?
=> Cô chốt lại: nh vậy là cô và các con vừa tìm hiểu đợc một
số tính chất của nớc: nớc không màu, không mùi và không vị.

3.2.3Tìm hiểu một số ích lỵi cđa níc
- Cho trẻ xem video 1 bạn nhỏ đang : Đánh răng, rửa mặt, tắm rửa, gội đầu.
Hỏi trẻ:
+ Bạn nhỏ dùng nước để làm những việc gì?
Cho nhiu tr k li.
- ở nhà các con có làm những việc giống nh bạn nhỏ trong video
không?
- Nếu không có nớc thì có làm đợc những việc đó không?
Ngoi dựng nc làm những việc nh trên , thỡ các con dùng nước để
làm gì nữa?
* Më réng: cho trẻ xem hình ảnh: uống nớc, rửa rau, lau nhà, rửa
xe, tới cây, giặt đồ...
3.3. Giỏo dc
- Khi s dng nước cần chú ý điều gì để tiết kiệm nước ? tránh lãng phí nước
bằng cách nào…lấy nước uống vừa , ra tay xong vn vũi nc li.
- Phải làm gì để bảo vệ nớc? Không đợc vứt rác, vỏ bim bim
xuống nớc làm ô nhiễm nớc
Sau khi s dng đưa các vật thật trong giờ học đã mang lại cho tơi hiệu quả
tích cực, 100% trẻ đã tham gia trải nghiệm một cách hứng thú và tích cực, 9295 % trẻ học đạt yêu cầu
Giải pháp 2. Hình thức dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi:
Việc truyền thụ kiến thức cho trẻ không chỉ ở những tiết dạy mà tơi cịn khắc sâu
cho trẻ mọi lúc mọi nơi.
Khơng chỉ dừng lại ở việc cho trẻ khám phá những sự vật,hiện tượng xung
quanh cuộc sống bằng những phương pháp thực hiện trên tiết học mà tôi tận
dụng tất cả các hình thức, ở mọi lúc mọi nơi mà tơi cảm thấy hợp lí để giúp trẻ
7


khắc sâu hơn, hiểu sâu hơn các sự vật hiện tượng mà trẻ chưa được khám phá và
trải nghiệm cụ thể :

Giờ ăn là thời điểm trẻ không chỉ được củng cố kiến thức của môn học cho trẻ
làm quen với MTXQ mà còn được học nhiều mơn khác như: Âm nhạc, văn học,
tốn...
Thơng qua những thức ăn hằng ngày của trẻ trong bữa ăn giúp trẻ nhận biết
được một một số chất dinh dưỡng, giáo dục trẻ thói quen trong ăn uống….
Trẻ khơng những được quan sát các món ăn hấp dẫn mà cịn được nếm chúng,
kich thích vị giác, tạo hứng thũ trong ăn uống cho trẻ.
Giải pháp 3: Xây dựng góc ‘Thiên nhiên’’
Gãc thiªn nhiên là nơi dành cho các hoạt động chăm sóc cây
cối : Nhặt cỏ, bắt sâu, tới nớc, ngoài ra còn là nơi tìm đọc các
loại sách về thiên nhiên, các tranh ảnh về thế giới tự nhiên, hng
ngy cho trẻ chăm sóc cây, gieo hạt quan sát sự nảy mm v ln lờn ca cõy,
góc thiên nhiên có các cây xanh nh: cây vạn niên thanh, cây
8


hoa cỳc. Dàn dây leo... không những để trẻ khám phá thế giới
xung quanh mình mà tôi còn giáo dục tình yêu thiên nhiên
Cõy xanh gúp phn tụ im cho khung cảnh sư phạm thêm xanh, thêm
đẹp, ban ngày cây xanh quang hợp nhả ô xy hơi nước và hút khí cacbonic làm
cho khơng khí thêm sạch, mát mẻ, giúp trẻ giảm bớt căng thẳng, tâm hồn thoải
mái, trẻ được hít thở khơng khí trong lành một cách nhẹ nhàng. Ngồi ra cây
xanh cịn là những vật mẫu thật, sống động để trẻ trực tiếp quan sát, làm quen,
tìm hiểu về cỏ cây, hoa lá, một số con vật trong mơi trường tự nhiên. Qua đó, cơ
dạy trẻ chăm sóc cỏ cây, hoa lá, con vật, dạy trẻ biết yêu lao động, yêu thiên
nhiên.
Tuy nhiên trồng cây xanh trang phải xanh tươi, màu sắc đẹp, khơng có gai,
khơng có quả độc, khơng có sâu bệnh, các cây đó phải gần gũi với cuộc sống
thường ngày của trẻ, tạo cho trẻ có cảm giác thân thiện như ở gia đình của mình.
Nên trồng cây vào chậu sành, sứ, chậu xi măng, gáo dừa, ống tre để treo trên cửa

cơng sức ,vật chất và công sức cũng như kinh tế.
9


- Địa hình bên ngồi ở cụm bằng phẳng vì vậy chúng đã kết hợp phụ huynh đi
cuốc cỏ trên đồng vào phủ xanh đất trống mọt cách hiệu quả, để trẻ có khơng
gian họat động tốt nhất, bên cạnh đó chúng tơi cịn kết hợp với phụ huynh xúc
đất đổ nâng cấp vườn hoa lên sau đó đổ phân vào để trồng hoa cho trẻ quan sát.
Chúng tôi đã mua chậu cịn phụ huynh góp phân và xúc đất đổ vào chậu để
trồng đa dạng các loại hoa để ở góc thiên nhiên cho trẻ quan sát trực quan một
cách hiệu quả nhất.
- Nhờ sự nhiệt tình của quý phụ huynh nên bên ngoài sân trường đã làm được
cho trẻ những sân cỏ tuyệt vời, những dòng suối chảy róc rách, và những con
vật xinh xắn ngộ nghĩnh để cháu có thể tự do vui chơi và hoạt động ở đó, góp
phần giáo viên dễ dàng truyền thụ kiến thức cho trẻ bằng vật thật.
Không chỉ thế chúng tôi còn nhờ phụ huynh nạp những lốp xe máy làm những
con vật cho trẻ quan sát
Ngay từ đầu năm học tôi đã chủ động họp phụ huynh để trao đổi về một số hoạt
động giúp cho trẻ nhận thức khám phá môi trường xung quanh.
Trao đổi với phụ huynh về phương thức, cách thức cho trẻ tiếp xúc khám về
các đồ vật, sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ ở gia đình.
- Với sự địng lịng, địng sức của phụ huynh và cô giáo đã tạo cho trẻ 1 môi
trường mà trẻ rất hứng thú và hoạt động 1 cách tích cực và đem lại 1 kết quả rõ
rệt.
4. Những kết quả đạt được :
Với sự say mê nghề nghiệp, ham học hỏi, tìm tịi các phương pháp dạy để trẻ
học tốt khám phá thế giới xung quanh bằng vật thật thông qua những hoạt động
thực tiễn. Qua một thời gian áp dụng, tôi thấy việc tiếp thu của trẻ có nhiều tiến
bộ, tiết học. Trẻ say mê, hứng thú tham gia học tốt, cách suy đốn diễn đạt ngơn
ngữ mạch lạc. Qua đợt khảo sát vừa rồi đã đạt được kết quả như sau :

đồ dùng là vật thật trong tiết học thông qua những hoạt động thực tiễn khi cho
trẻ khám phá thế giới xung quanh đã đem lại những hiệu quả cao.
Những biện pháp, giải pháp trên đã đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên,
những kiến thức sơ đẳng về sự vật hiện tượng và hơn thế còn giúp trẻ phát triển
tư duy, ghi nhớ có chủ định, phát triển thẩm mĩ và cả nhân cách cho trẻ.Với
những kết quả đạt được như hôm nay, tôi rất phấn khởi và tự tin hơn khi hướng
dẫn cho trẻ “khám phá môi trường xung quanh bằng những vật thật thông
10


qua những hoạt động thực tiễn”. Từ những giải pháp trên tôi rút ra những bài
học kinh nghiệm.
- Cần nghiên cứu tài liệu để nắm bắt rõ đặc điểm tâm sinh lý ở độ tuổi này.
- Sưu tầm những đồ dùng đồ chơi có chất lượng về cả hình thức lẫn nội dung
- Tham khảo thêm ý kiến đóng góp của ban giám hiệu, tổ chuyên môn và đồng
nghiệp trên lớp của mình
- Thường xuyên cho trẻ khám phá đối tượng ở mọi lúc mọi nơi nếu có điều kiện.
Cho trẻ trải nghiệm thông qua những hoạt động thực tiễn cụ thể
- Gần gũi hơn với trẻ để giúp trẻ khám phá sự vật hiện tượng một cách chính
xác và hiệu quả.
- Thường xuyên phối hợp với phụ huynh tạo điều kiện cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi
để khám phá với mơi trường xung quanh có hiệu quả cao nhât.
3.2. Một số đề xuất:
- Tôi muốn đề xuất với ban giám hiệu nhà trường tham mưu với ban lãnh đạo
địa phương hỗ trợ nguồn kinh phí giúp nhà trường xây dựng sân trường rộng rãi,
đảm bảo để cho trẻ có khơng gian trải nghiệm sạch sẽ và an tồn
- Ban giám hiệu nhà trường cung cấp cho giáo viên những đồ dùng, giáo cụ trực
quan cần thiết để phục vụ cho cơ và trẻ trong q trình thực hiện chương trình
giáo dục mầm non, cung cấp tài liệu về cách nghiên cứu các đồ dùng, đồ chơi là
vật thật để sử dụng vào tiết học có hiệu quả cao