BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP

DƯ THÚY DIỄM

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ
TRONG KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN TRI TÔN, TỈNH AN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. TRẦN VĂN ĐẠT

ĐỒNG THÁP – NĂM 2019


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài “Quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định
chất lượng giáo dục ở các trường trung học phổ thông huyện Tri Tôn, tỉnh An
Giang” là do tôi độc lập nghiên cứu, xây dựng trên cơ sở tiếp thu ý tưởng khoa học
của các tác giả đi trước dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Văn Đạt.
Các dữ liệu nêu ra trong đề tài là trung thực dựa trên sự tìm tịi, nghiên cứu
các tài liệu khoa học đã được công bố, bảo đảm tính khách quan, khoa học và
nghiêm túc.
Đồng Tháp, tháng 09 năm 2019
Người cam đoan

iii
iii

MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN.....................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN .........................................................................................................ii
MỤC LỤC .............................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .....................................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG ...................................................................................... v
DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ ......................................................................vi
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
NỘI DUNG ............................................................................................................ 7
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ
TRONG KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG .............................................................................................. 7
1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ......................................................... 7
1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI ...................................................... 9
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục ......................................................................... 9
1.2.2. Chất lượng, chất lượng giáo dục ............................................................. 14
1.2.3. Kiểm định chất lượng giáo dục ............................................................... 17
1.2.4. Tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục ................................... 18
1.3. LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG KIỂM ĐỊNH CHẤT
LƯỢNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ................................. 19
1.3.1. Một số văn bản hiện hành đảm bảo tính pháp lý cho hoạt động tự đánh giá
trong kiểm định chất lượng giáo dục....................................................... 19
1.3.2. Phạm vi tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục....................... 20
1.3.3. Quy trình hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục .... 20
1.3.4. Vai trò hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục ........ 25


lượng giáo dục ....................................................................................... 45


v

2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG KIỂM
ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG HUYỆN TRI TÔN, TỈNH AN GIANG ............................................ 46
2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG...................................................... 57
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.................................................................................. 60
CHƯƠNG 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG
KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG HUYỆN TRI TÔN, TỈNH AN GIANG...................................... 61
3.1. CÁC NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP ...................................... 61
3.2. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG KIỂM ĐỊNH
CHẤT LƯỢNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TRI
TÔN, TỈNH AN GIANG................................................................................. 63
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ về hoạt động tự đánh giá...................... 63
3.2.2. Kế hoạch hóa hoạt động tự đánh giá phù hợp, khả thi ............................ 66
3.2.3. Hồn thiện cơng tác tổ chức thực hiện hoạt động tự đánh giá................. 71
3.2.4. Tăng cường chỉ đạo thực hiện tốt hoạt động tự đánh giá ........................ 74
3.2.5. Nâng cao hiệu quả việc kiểm tra, đánh giá khắc phục các hạn chế trong
hoạt động tự đánh giá ............................................................................. 75
3.2.6. Tăng cường quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động tự đánh giá ............. 78
3.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP ..................................................... 81
3.4. KHẢO NGHIỆM TÍNH CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CÁC BIỆN PHÁP
ĐÃ ĐỀ XUẤT ................................................................................................ 82
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3.................................................................................. 86
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ...................................................................... 87
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................... 91


CSVC

Cơ sở vật chất

GD&ĐT
GV
KĐCLGD
NV

Giáo dục và Đào tạo
Giáo viên
Kiểm định chất lượng giáo dục
Nhân viên

TĐG

Tự đánh giá

THPT

Trung học phổ thông

TTCM

Tổ trưởng chuyên môn


vii



Bảng 2.5

Thực trạng bố trí nhân sự thực hiện hoạt động TĐG

Bảng 2.6

Thực trạng tổ chức triển khai thực hiện hoạt động

Bảng 2.7

Thực trạng chỉ đạo hoạt động TĐG

Bảng 2.8

Thực trạng kiểm tra, đánh giá, khắc phục hạn chế

47
49 – 50
51
52 – 53
54

trong hoạt động TĐG
Bảng 2.9

Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ cho hoạt

56



Quy trình và chu kỳ KĐCLGD trường THPT

17

Sơ đồ 1.3

Quy trình tổ chức hoạt động TĐG trong KĐCLGD

20

Thực trạng nhận thức của đội ngũ các trường THPT

39

Biểu đồ 2.1

về tầm quan trọng của hoạt động TĐG trong
KĐCLGD
Biểu đồ 2.2

Thực trạng nhận thức của CBQL, TTCM, GV, NV
về sự cần thiết của hoạt động TĐG

40


1

MỞ ĐẦU


tỉnh An Giang có 51 trường trung học phổ thơng (THPT) nhưng chỉ có 10 trường
THPT được tổ chức đánh giá ngồi, hồn thành cơng nhận đạt chuẩn KĐCLGD.
Cơng tác KĐCLGD bao gồm hoạt động tự đánh giá và đánh giá ngoài. Hoạt
động tự đánh giá (TĐG) là một mắt xích trong q trình đảm bảo CLGD, là khâu
đầu tiên và quan trọng trong tổng thể các hoạt động của KĐCLGD. Đây là quá trình
CSGD tự xem xét, đối chiếu với các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng để báo cáo về
tình trạng chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục – dạy học, các nguồn lực cũng
như các vấn đề liên quan khác, từ đó tiến hành điều chỉnh quá trình thực hiện nhằm
đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng. TĐG không chỉ tạo cơ sở cho công tác đánh giá
ngồi mà cịn là điều kiện để cơ sở giáo dục cải tiến chất lượng.
Hoạt động TĐG trong công tác KĐCLGD không phải là vấn đề mới. Trong
những năm qua đã có nhiều cơng trình khoa học nghiên cứu ở những góc độ và cách
tiếp cận khác nhau, thể hiện nhiều bài viết khoa học được đăng trên các tạp chí
chun ngành. Tuy nhiên, chưa có cơng trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và
cụ thể về quản lý hoạt động TĐG ở các trường THPT huyện Tri Tơn, tỉnh An Giang.
Cho đến nay, trên tồn huyện Tri Tơn vẫn chưa có trường THPT nào hồn thành báo
cáo TĐG và được công nhận đạt chuẩn KĐCLGD. Một trong những nguyên nhân
của hạn chế nói trên, đó là chưa có những giải pháp quản lý hữu hiệu đối với hoạt
động TĐG trong KĐCLGD ở các trường THPT trên địa bàn huyện.
Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, tác giả ý thức rằng,
các nhà quản lý giáo dục cần nhận thức một cách nghiêm túc, đầy đủ và sâu sắc về
tầm quan trọng của hoạt động TĐG trong KĐCLGD trong giai đoạn hiện nay. Đồng
thời đề tài: “Quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất lượng giáo dục ở
các trường Trung học phổ thông huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang” được tác giả lựa
chọn nghiên cứu bởi tính cấp thiết trong thực tế quản lý giáo dục nhà trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát và đánh giá thực trạng về hoạt động
TĐG trong KĐCLGD ở các trường THPT huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang; từ đó, tác


4

6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Nội dung nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động TĐG trong KĐCLGD ở các trường THPT
huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.
6.2. Phạm vi về không gian nghiên cứu
Giới hạn trong 03 trường THPT tại huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.
6.3. Thời gian nghiên cứu
Từ tháng 10 năm 2018, số liệu thu thập từ năm 2016 đến năm 2019.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Tổng hợp tài liệu, thu thập những thông tin có liên quan, tiến hành đọc và
chọn lọc các dữ liệu có liên quan, phân tích, tổng hợp, khái qt hóa các nội dung liên
quan đến cơng tác KĐCLGD nói chung cũng như về quản lý hoạt động TĐG nói riêng.
Hệ thống hóa tài liệu lý thuyết và các văn bản quy phạm hiện hành về hoạt
động TĐG trong KĐCLGD, làm cơ sở lý luận cho việc đề ra các giải pháp. Cụ thể
các tài liệu như sau: các văn kiện, Nghị quyết, các Chỉ thị, Nghị định và Thông tư
của Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo; các giáo trình, sách giáo khoa, các
đề tài nghiên cứu, các bài báo, các công bố khoa học, các trang thông tin điện tử
nhằm xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động TĐG trong KĐCLGD
trường THPT.
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp khảo sát: Khảo sát thực trạng hoạt động TĐG ở các trường
THPT huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang. Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động TĐG
thông qua việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra các hoạt
động TĐG.
Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Xây dựng hệ thống câu hỏi điều tra




6

9. Cấu trúc của luận văn
Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu
tham khảo, nội dung luận văn được trinhg bày qua 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định
chất lượng giáo dục ở trường trung học phổ thông.
Chương 2. Thực trạng về quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định
chất lượng giáo dục ở các trường THPT huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.
Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động tự đánh giá trong kiểm định chất
lượng giáo dục ở các trường THPT huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.


7

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ
TRONG KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
KĐCLGD là một trong những mơ hình nhằm đảm bảo chất lượng, đã có lịch
sử hình thành và phát triển lâu đời ở các nước phương Tây. Đặc biệt là ở Hoa Kỳ,
có rất nhiều nghiên cứu đề cập về nhiều khía cạnh khác nhau của KĐCLGD.
Nhóm các tác giả Janet Fairman, Brenda Peirce và Walter Harris (2009) với
cơng trình “Kiểm định chất lượng giáo dục trường THPT tại Maine: Nhận thức về
chi phí và lợi phí” (High school accreditation in Maine: Perception of cost and
benefits) thuộc trung tâm Nghiên cứu và Đánh giá giáo dục và Phát triển con người

Quản lý CLGD đã góp phần đẩy mạnh cơng tác quản lý chất lượng ở các địa
phương và ở các cơ sở giáo dục phổ thông. Hệ thống văn bản để triển khai thực
hiện các khâu trong quy trình KĐCLGD của các CSGD phổ thơng đã hồn thiện và
hoạt động này đang được triển khai ở tất cả CSGD trong cả nước.
Bên cạnh đó, đã có một số cơng trình nghiên cứu của các nhà khoa học, nhà
giáo và CBQL giáo dục trong nước về cơng tác KĐCLGD nói chung và cơng tác
quản lý hoạt động KĐCLGD nói riêng.
Trần Khánh Đức (2004) với cơng trình “Quản lý và kiểm định chất lượng
đào tạo nhân lực” đã phân tích kiểm định chất lượng CSGD hay kiểm định chương
trình giáo dục chỉ thực hiện được một cách có hiệu quả khi việc xây dựng hệ thống
đảm bảo chất lượng trong nhà trường được giải quyết. Hơn nữa, một CSGD bất kỳ
muốn hoạt động để đạt được mục tiêu hay vươn tới sứ mệnh của tổ chức mình thì
phải thiết kế, vận hành hệ thống đảm bảo chất lượng tại CSGD đó. Tác giả cho
rằng, KĐCLGD là một khâu trong quá trình quản lý chất lượng và chính kiểm định


9

chất lượng là phương pháp, là công cụ đề đánh giá hệ thống đảm bảo chất lượng của
tổ chức đó [11].
Lê Đức Ngọc (2009), “Tổng quan về kiểm định và đảm bảo CLGD phổ
thông” đã cho rằng, kiểm định chất lượng là một giải pháp quản lý chất lượng và
hiệu quả nhằm các mục tiêu sau đây: Đánh giá hiện trạng của CSGD đáp ứng các
tiêu chuẩn đề ra như thế nào? Hiện trạng CSGD có chất lượng và hiệu quả ra sao?
Đánh giá hiện trạng những điểm nào là điểm mạnh so với các tiêu chuẩn đề ra của
CSGD. Đánh giá hiện trạng những điểm nào là điểm yếu so với các tiêu chuẩn đề ra
của CSGD. Trên cơ sở điểm mạnh và điểm yếu phát hiện được so với các tiêu
chuẩn đề ra, định ra kế hoạch phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu để phát
triển [28].
Qua phân tích tổng quan nghiên cứu trong và ngồi nước về KĐCLGD và

Theo Nguyễn Cảnh Hồ, với cách tiếp cận hệ thống cho rằng quản lý giáo dục
tức hoạt động quản lý có đối tượng, đối tượng đấy chính là hệ thống giáo dục quốc
dân, bao gồm toàn bộ các trường học, các cơ sở giáo dục đào tạo trong cả nước, với
các phần tử cơ bản là giáo viên và học sinh. Hệ thống giáo dục được biểu hiện ở
chất và lượng ở các yếu tố: giáo viên và học sinh; chương trình giáo dục; phương
pháp và phương tiện dạy học; cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ dạy học; cơ sở
vật chất phục vụ đời sống, sinh hoạt; …sản phẩm của hệ thống giáo dục là học sinh.
Sự hoạt động của hệ thống giáo dục phải nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Quản lý
giáo dục là quản lý toàn bộ hệ thống cơ sở giáo dục trong trong tổng thể hệ thống
giáo dục quốc gia nhằm đạt được mục tiêu đề ra [15].
Tác giả Nguyễn Kỳ, Bùi Trọng Tuân cho rằng “QLGD được hiểu là những
tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật)
của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ
sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát
triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội” [19, tr. 14].
Từ các khái niệm nêu trên, có thể khái quát, QLGD là hệ thống những tác
động có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá một cách


12

hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm đảm bảo cho hệ thống vận hành và phát
triển theo mục tiêu chung.
Có nhiều quan điểm về xác định chức năng quản lý. Theo Nguyễn Lộc
(2010) [25] các chức năng cơ bản của quản lý như sau:

Sơ đồ 1.1. Các chức năng của quản lí

Theo Sơ đồ 1.1, q trình quản lý diễn ra các hoạt động cụ thể của chủ thể
quản lý với sự tham gia tích cực của các thành viên trong tổ chức như kế hoạch hóa,

chức. Tuy nhiên, hiểu chỉ đạo không chỉ sau khi lập kế hoạch có tổ chức thì mới có
chỉ đạo, mà là q trình đan xen. Nó thấm vào và ảnh hưởng quyết định đến các
chức năng khác, điều hòa, điều chỉnh các hoạt động của tổ chức trong quá trình
quản lý. Công tác chỉ đạo cần chú ý đến việc ra các quyết định, hướng dẫn thực
hiện, động viên mọi người trong tổ chức cùng phối hợp để hoàn thành nhiệm vụ.
- Kiểm tra, đánh giá là chức năng của quản lý. Thơng qua đó, một cá nhân,
một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành
những hoạt động sửa chữa uốn nắn cần thiết. Đó là q trình tự điều chỉnh, diễn ra
có tính chu kỳ từ người quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động,
đối chiếu đo lường kết quả, sự thành đạt so với mục tiêu chuẩn mực đã đặt ra, điều
chỉnh những vấn đề cần thiết và thậm chí phải hiệu chỉnh, sửa lại những chuẩn mực


14

cần thiết. Việc kiểm tra phải được tiến hành thường xuyên và kết hợp linh hoạt
nhiều hình thức: kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất, kiểm tra trực tiếp, kiểm tra
gián tiếp, kiểm tra từ trên xuống, kiểm tra từ dưới lên...
Các chức năng quản lý có quan hệ mật thiết với nhau, bổ sung cho nhau, tạo
nên một q trình quản lý. Nó có tác dụng nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy
và là nhân tố thúc đẩy sự phát triển của tổ chức.
Các chức năng quản lý tạo thành một hệ thống với một trình tự nhất định,
trong đó từng chức năng vừa có tính độc lập tương đổi, vừa có quan hệ phụ thuộc
với các chức năng khác. Việc bỏ qua hoặc xem nhẹ bất cứ một chức năng nào trong
các chức năng trên đều ảnh hưởng khơng tích cực đến kết quả quản lý.
1.2.2. Chất lượng, chất lượng giáo dục
1.2.2.1. Chất lượng
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “Chất lượng là phạm trù triết học biểu
thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối
của sự vật, phân biệt nó với sự vật khác. Chất lượng là đặc tính khách quan của sự

phát triển kinh tế xã hội của đất nước và điều kiện đặc thù của ngành học, trường
học cụ thể.
Với cách hiểu thứ hai, muốn có chất lượng cần phải xây dựng các chuẩn
mực, cần có bộ tiêu chuẩn, tiêu chí để đánh giá CLGD về tất cả các hoạt động liên
quan đến việc tạo ra sản phẩm và với một cơ sở giáo dục là tất cả các lĩnh vực hoạt
động của cơ sở giáo dục đó và việc kiểm định chất lượng một trường sẽ dựa vào các
chuẩn mực đã thống nhất hay bộ tiêu chuẩn, tiêu chí đã ban hành.
Hiện nay, Bộ GD&ĐT đã ban hành các bộ tiêu chuẩn đánh giá CLGD cho tất
cả các cơ sở giáo dục từ mầm non đến đại học. Vì vậy tác giả cho rằng, phải hiểu về
CLGD theo cách thứ hai và có thể hiểu một cách ngắn gọn: “CLGD là mức độ đạt
được các chỉ báo, các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá CLGD do Bộ GD&ĐT
ban hành”.