BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

.............../..................

....../......

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THANH THỦY

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI CĨ CƠNG TRÊN ĐỊA
BÀN QUẬN BA ĐÌNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI, NĂM 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

.............../..................

....../......

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THANH THỦY

Đức Thảo, thầy giáo hướng dẫn khoa học, đã hướng dẫn và tận tình chỉ bảo
tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Tơi cũng xin cảm ơn các thầy cô giáo trong Khoa sau đại học đã dạy dỗ
và truyền đạt những tri thức quý báu trong suốt những năm qua, để tơi có thể
hồn thành tốt khóa học của mình.
Tơi xin cảm ơn các đồng chí Lãnh đạo và cơng chức Phịng Lao động,
Thương binh và Xã hội quận Ba Đình, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, giúp
đỡ tạo điều kiện để tác giả hoàn thành luận văn này.
Mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng vì thời gian có hạn, trình độ năng lực
của bản thân cịn hạn chế nên luận văn khơng tránh khỏi những thiếu sót. Rất
mong nhận được những góp ý của các thầy cơ giáo¸ bạn bè, đồng nghiệp để
tác giả rút kinh nghiệm trong những nghiên cứu sau đạt kết quả tốt hơn.
Trân trọng!
Hà Nội, ngày

tháng năm 2018

Tác giả

Nguyễn Thị Thanh Thủy


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1.

BLĐTBXH

: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội


7.

CT

: Chỉ thị

8.

HĐBT

: Hội đồng Bộ trưởng

9.

KH

: Kế hoạch

10. LĐTBXH

: Lao động - Thương binh và Xã hội

11. NĐ

: Nghị định

12. PL

: Pháp lệnh


: Ủy ban mặt trận

21. UBND

: Ủy ban nhân dân

22. UBTVQH

: Ủy ban thường vụ Quốc hội


DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng

Bảng 2.1

Tên bảng biểu
Số lượng người có cơng trên địa bàn quận Ba Đình
tính đến 31/12/2016

Trang

30

Số lượng người có cơng và thân nhân người có cơng
Bảng 2.2

đang hưởng trợ cấp, phụ cấp ưu đãi hàng tháng, tính


đối với người có cơng

34

35

36

37

39

41

47

Đánh giá về mức độ dễ dàng, thuận tiện khi thực hiện
Bảng 2.10

các thủ tục liên quan đến chính sách đối với người có
cơng trên địa bàn quận Ba Đình

48


Đánh giá về công tác tuyên truyền, phổ biến các
Bảng 2.11

chính sách đối với người có cơng trên địa bàn quận


4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn ........................................... 5
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn ...................... 5
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn..................................................... 6
7. Kết cấu của luận văn ..................................................................................... 6
CHƯƠNG 1...................................................................................................... 7
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI
CĨ CƠNG........................................................................................................ 7
1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu......................... 7
1.1.1. Khái niệm về người có cơng, thân nhân người có cơng, chính sách
người có cơng, và thực thi chính sách người có cơng................................... 7
1.1.2. Chính sách ưu đãi đối với người có cơng và thân nhân người có cơng
..................................................................................................................... 10
1.2. Tầm quan trọng của thực hiện chính sách đối với người có cơng ........... 11
1.2.1. Ý nghĩa của chính sách đối với người có cơng................................. 11
1.2.2. Thực hiện đạo lý dân tộc đối với người có cơng .............................. 11
1.2.3. Đáp ứng những vấn đề đặt ra trong giai đoạn hiện nay .................... 14
1.2.4. Đáp ứng nhu cầu của người có cơng trong điều kiện phát triển kinh tế
xã hội ........................................................................................................... 15
1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách đối với người có cơng
......................................................................................................................... 16
1.3.1. Vai trị lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước trong việc thực
hiện chính sách đối với người có cơng ....................................................... 16


1.3.2. Thể chế pháp luật và chính sách của nhà nước đối với người có cơng
..................................................................................................................... 17
1.3.3. Điều kiện tài chính và cơ sở vật chất để thực hiện chính sách đối với
người có cơng.............................................................................................. 18
1.3.4. Những tiềm năng văn hóa tinh thần của dân tộc............................... 18
1.3.5. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với người có cơng ............... 18

2.6.1. Thành tựu .......................................................................................... 56
2.6.2. Hạn chế và nguyên nhân ................................................................... 58
CHƯƠNG 3.................................................................................................... 62
ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI
NGƯỜI CĨ CƠNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN BA ĐÌNH THÀNH PHỐ
HÀ NỘI .......................................................................................................... 62
3.1. Định hướng thực hiện chính sách đối với người có cơng........................ 62
3.1.1. Tăng cường sự quan tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền địa
phương trong thực hiện chính sách đối với người có cơng ....................... 62
3.1.2. Nghiên cứu, kiến nghị hồn thiện hệ thống chính sách đối với người
có cơng ........................................................................................................ 65
3.1.3. Tăng cường cơng tác chăm sóc người có công, đẩy mạnh thực hiện
phong trào “đền ơn đáp nghĩa” ................................................................... 67
3.2. Những giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện chính sách đối với người có
cơng ................................................................................................................. 69
3.2.1. Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực người có cơng .............. 69
3.2.2. Đẩy mạnh xã hội hóa thực hiện chính sách đối với người có cơng.. 71
3.2.3. Ứng dụng cơng nghệ thông tin trong công tác quản lý và giải quyết
chế độ, chính sách đối với người có cơng................................................... 72


3.2.4. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ công chức phụ trách thực hiện
chính sách đối với người có công ............................................................... 74
3.2.5. Tăng cường công tác kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm trong
việc thực hiện chính sách đối với người có cơng........................................ 76
KẾT LUẬN .................................................................................................... 79
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................... 81
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 86



liệt sĩ và người có cơng với cách mạng được thực hiện thường xuyên và trở
thành một truyền thống tốt đẹp của dân tộc, có ý nghĩa lịch sử, chính trị, nhân
văn sâu sắc.
Kinh tế đất nước cịn nhiều khó khăn nhưng Đảng và Nhà nước ln
chú trọng chăm sóc người có cơng với cách mạng, được thể hiện bằng các
chính sách quan tâm hàng đầu và đã có nhiều điểm sáng. Chính sách "đền ơn
đáp nghĩa" người có cơng luôn được quan tâm suốt 70 năm qua, ngay cả khi
đất nước chiến tranh, khốn khó trăm bề. Chăm sóc người có cơng hiện nay là
chính sách được ưu tiên số một và đi trước đón đầu, hơn các chính sách an
sinh xã hội khác. Dẫn chứng điển hình là mức chuẩn để xác định các mức trợ
cấp, phụ cấp ưu đãi đối với người có cơng bao giờ cũng cao hơn mức lương
cơ sở.
Thực hiện chủ trương của Đảng cùng với q trình đẩy mạng sự nghiệp
đổi mới tồn diện đất nước, cơng tác thực hiện chính sách đối với người có
cơng tại quận Ba Đình, thành phố Hà Nội cũng được quan tâm và tổ chức
thực hiện có hiệu quả. Với vị thế là một quận trung tâm của Thủ đơ Hà Nội,
số lượng người có cơng với cách mạng chiếm tỷ lên cao (hiện nay đang chi trả
trợ cấp hàng tháng cho hơn 3.300 người) thì việc thực hiện đầy đủ chính sách
ưu đãi, quan tâm và chăm lo cho gia đình người có cơng, thể hiện truyền
thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc đến nay đã trở thành việc làm
thường xuyên của các cấp, các ngành và của người dân trên địa bàn quận Ba
Đình. Nhờ đó, gia đình chính sách, người có cơng trên địa bàn quận Ba Đình
đã có mức sống bằng hoặc tốt hơn so với khu dân cư. Họ luôn ấm lịng khi
mỗi dịp lễ, tết có các cấp, các ngành, đoàn thể của Quận đến thăm hỏi, động
viên và tặng quà, vì vậy tác giả lựa chọn đề tài "Thực hiện chính sách đối
với người có cơng trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội" làm đề
tài cho luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý công.
2



tỉnh Hà Nam. Luận văn tập trung nghiên cứu về quản lý nhà nước, không đi
sâu nghiên cứu về thực hiện chế độ, chính sách đối với người có cơng.
- Nguyễn Thị Phương Thanh (2015), Pháp luật về ưu đãi người có
cơng với cách mạng ở Việt Nam hiện nay, Tạp chí dân chủ và pháp luật. Bài
viết đưa ra các văn bản luật ưu đãi xã hội đối với người có cơng từ năm 1986
đến nay và chỉ ra một số hạn chế bất cập trong tổ chức, triển khai, thực hiện
các văn bản pháp luật đối với người có cơng, từ đó tác giả cũng nêu một số
ngun tắc để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật ưu đãi người có cơng với
cách mạng.
- Đào Ngọc Lợi (2017), Chính sách ưu đãi người có cơng: 70 năm hình
thành và phát triển, Tạp chí Lao động và Xã hội. Bài viết nói đến q trình
hồn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến chính sách ưu đãi đối với người
có cơng, bài viết chỉ ra một số bất cập của Pháp lệnh ưu đãi người có cơng với
cách mạng và các chính sách ưu đãi đối với người có cơng từ đó cũng đưa ra
một số phương hướng để hồn thiện chính sách ưu đãi đối với người có cơng.
Các đề tài nêu trên đều được tiếp cận và nghiên cứu về người có cơng ở
phạm vi và góc độ tiếp cận khác nhau nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu cụ
thể về chính sách đối với người có cơng, đặc biệt là người có cơng trên địa
bàn thành phố Hà Nội. Vì vậy những nội dung được đề cập trong luận văn
"Thực hiện chính sách đối với người có cơng trên địa bàn quận Ba Đình,
thành phố Hà Nội" mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn nhằm giải quyết tốt các
chế độ, chính sách đối với người có cơng trên địa bàn quận Ba Đình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
- Mục đích nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận cũng như thực tiễn về
thực hiện chính sách đối với người có cơng trên địa bàn quận Ba Đình, thành
phố Hà Nội. Đề tài đi sâu vào phân tích thực trạng tổ chức thực hiện chính
4



Luận văn sử dụng sử dụng phương pháp điều tra bảng hỏi; phương
pháp tổng hợp, phân tích tư liệu, tài liệu; phương pháp tổng kết thực tiễn,
phương pháp thống kê.
Tác giả đã khảo sát 126 Phiếu điều tra xã hội học trên tổng số 14
phường thông qua bộ phận một cửa của Ủy ban nhân dân các phường, đối
tượng chủ yếu tập trung vào điều tra trực tiếp người có cơng đang thụ hưởng
chính sách tại quận Ba Đình trên địa bàn 14 phường và thân nhân người có
cơng làm các thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực thực hiện chế độ đối
với người có cơng trên địa bàn quận. Thu về được 98/126 Phiếu điều tra đạt tỷ
lệ 77,77 % số phiếu đã phát ra.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Nghiên cứu những vấn đề lý luận về người có cơng và tình hình thực
tiễn giải quyết các chế độ, chính sách với người có cơng trên địa bàn quận Ba
Đình, thành phố Hà Nội, luận văn nhằm làm rõ hơn thực trạng giải quyết chế
độ, chính sách đối với người có cơng trên địa bàn quận Ba Đình, từ đó tìm ra
những vấn đề còn tồn tại, khắc phục bất hợp lý, đưa ra những giải pháp nâng
cao hiệu quả thực hiện chính sách ưu đãi chính sách ưu đãi với người có cơng.
7. Kết cấu của luận văn
Ngồi phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
được chia thành 03 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách đối với người có cơng
Chương 2. Thực trạng thực hiện chính sách đối với người có cơng trên
địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội
Chương 3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chế độ chính sách đối
với người có cơng trên địa bàn quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.

6


CHƯƠNG 1

16/7/2012 của Ủy ban thường vụ Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của
pháp lệnh ưu đãi người có cơng với cách mạng, có hiệu lực kể từ ngày
01/9/2012 (Sau đây gọi tắt là Pháp lệnh ưu đãi người có cơng) thì người có
cơng với cách mạng bao gồm [40, tr2]:
- Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945 (cán
bộ Lão thành cách mạng);
- Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày
khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 (cán bộ Tiền khởi nghĩa);
- Liệt sĩ;
- Bà mẹ Việt Nam anh hùng;
- Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân;
- Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến;
- Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh;
- Bệnh binh;
- Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học;
- Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù,
đày;
- Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và
làm nghĩa vụ quốc tế;
- Người có cơng giúp đỡ cách mạng.
1.1.1.2. Khái niệm thân nhân người có cơng
Thân nhân người có cơng với cách mạng được hiểu là những người có
quan hệ huyết thống, hơn nhân hoặc có cơng ni dưỡng người có cơng.

8


Theo Nghị định 31/2013/NĐ-CP ngày 09/4/2013 của Chính Phủ quy
định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có
cơng với cách mạng quy định: "Thân nhân người có cơng là cha đẻ, mẹ đẻ; vợ

- Chính sách đối với người có cơng là một chính sách vơ cùng quan
trọng, phản ánh sự quan tâm, ý thức xã hội của Nhà nước, của cộng đồng, của
lớp thế hệ đi sau đối với thế hệ cha, anh. Bởi vậy, nó có ý nghĩa xã hội và
nhân văn sâu sắc. Thực hiện tốt chính sách đối với người có cơng sẽ góp phần
vào sự ổn định xã hội, giữ vững thể chế.
- Chính sách đối với người có cơng là một chính sách đặc biệt và là một
bộ phận của hệ thống chính sách xã hội, chính sách thể hiện tình cảm, trách
nhiệm của Nhà nước và của cộng đồng đối với một nhóm đối tượng đặc biệt
đó là người có cơng.
- Thực hiện chính sách đối với người có cơng là góp phần vào cải thiện
đời sống của người có cơng, thơng qua sự quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ của
Đảng, Nhà nước và nhân dân thì những người có cơng và thân nhân người có
cơng cảm thấy tự hào về những gì mình đã cống hiến cho đất nước, nó cũng
nhằm làm cho thế hệ trẻ, thế hệ tương lai ý thức được trách nhiệm của mình
đối với xã hội, đối với Tổ quốc, giáo dục ý thức trách nhiệm, lòng biết ơn đối
với các anh hùng liệt sĩ, biết ơn những người đã cống hiến xương máu vì nền
độc lập, tự do của tổ quốc.
1.2.2. Thực hiện đạo lý dân tộc đối với người có cơng
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn ngày ngày 27/7 hàng năm là Ngày
thương binh toàn quốc (năm 1955 được đổi tên thành Ngày Thương binh Liệt sĩ) để bày tỏ lòng biết ơn đối với thương binh, gia đình liệt sĩ và người có
cơng với nước. Ngày 27-7-1947 là ngày thương binh liệt sĩ đầu tiên ở nước ta
và trở thành một trong những ngày truyền thống tốt đẹp thực hiện đạo lý
"Uống nước nhớ nguồn", "Ăn quả nhớ người trồng cây" của dân tộc ta.
11


Trong 70 năm qua (1947-2017), thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí
Minh: thương binh, bệnh binh, gia đình qn nhân, gia đình liệt sĩ là những
người có cơng với Tổ quốc, với nhân dân. Cho nên bổn phận chúng ta là phải
biết ơn, phải yêu thương và giúp đỡ họ. Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã

đạo của Nhà nước, cơng tác chăm sóc thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ,
người có cơng với cách mạng ở từng địa phương cũng được quan tâm đúng
mức, động viên được tiềm năng to lớn của cộng đồng vào việc chăm sóc, ổn
định đời sống của người có công, thể hiện sự quan tâm đùm bọc, thể hiện
được đạo lý và truyền thống nhân ái "Uống nước nhớ nguồn", "Ăn quả nhớ
người trồng cây" của dân tộc ta.
Phong trào tồn dân chăm sóc thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sỹ
ngày nay đã phát triển rộng khắp cả nước, với những chương trình như: xây
dựng, sửa chữa nhà ở cho người có cơng; vận động ủng hộ Quỹ đền ơn đáp
nghĩa; Tặng sổ tiết kiệm tình nghĩa; chăm sóc thương binh nặng, chăm sóc bố
mẹ liệt sỹ già yếu cô đơn, con liệt sĩ mồ côi; phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam
Anh hùng với mục tiêu và trách nhiệm rõ ràng, nội dung cụ thể đã thực sự
mang lại những kết quả to lớn. Chặng đường phát triển của cơng tác chăm sóc
thương binh, liệt sĩ và người có cơng với nước trong hơn nửa thế kỷ qua là hết
sức to lớn. Đời sống của thương binh, gia đình liệt sĩ từng bước được cải
thiện, bảo đảm cho gia đình chính sách có mức sống bằng hoặc cao hơn mức
sống trung bình khu dân cư hiện tại.
Việc chăm sóc người có cơng với trách nhiệm và lịng biết ơn là một
nét đẹp, một truyền thống nhân văn lâu đời của dân tộc ta. Sự đóng góp của
cộng đồng là nguồn lực không thể thiếu để đạt được mục tiêu của chính sách
và bao giờ cũng là nguồn bổ sung khơng nhỏ để góp phần cùng Nhà nước
chăm sóc tốt hơn, chu đáo hơn đời sống người có cơng. Sự chung tay của
cộng đồng là nguồn bù đắp những thiếu hụt của các gia đình chính sách và bổ
13


sung những nội dung mà chính sách Nhà nước với tính chất là mặt bằng
chung cho các đối tượng khơng thể đạt tới, kịp thời giải quyết những nhu cầu
bức xúc trong cuộc sống của gia đình chính sách ngay tại địa phương với
những hình thức, biện pháp sáng tạo và sinh động. Các phong trào tình nghĩa,