BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
------------/------------

BỘ NỘI VỤ
----/----

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THƢƠNG

THỰC THI CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI ĐỐI VỚI
NGƢỜI CÓ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỐC OAI,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, NĂM 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
------------/------------

BỘ NỘI VỤ
----/----

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THƢƠNG

THỰC THI CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI ĐỐI VỚI
NGƢỜI CÓ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỐC OAI,

Văn này.
Em xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo
Học viện Hành chính Quốc gia đã nhiệt tình giảng dạy, truyền đạt cho em
kiến thức về chính sách công trong suốt thời gian là sinh viên cũng như học
cao học tại Học viện.
Tôi xin cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND xã
Đông Yên đã luôn động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập
và hoàn thành khóa học này.
Tôi xin cảm ơn các anh, chị ở Phòng Nội vụ huyện Quốc Oai, thành
phố Hà Nội đã tạo điều kiện giúp tôi về tư liệu và góp ý cho tôi trong thời
gian viết Luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2019
Tác giả

Nguyễn Thị Thƣơng


DANH MỤC VIẾT TẮT
BQĐN

Bình quân đầu người

CN - TTCN

Công nghiệp tiểu thủ công nghiệp

LĐTB&XH

Lao động thương binh và xã hội

Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI .. 7
NGƢỜI CÓ CÔNG ......................................................................................... 7
1.1. Khái niệm, vai trò thực thi chính sách ưu đãi người có công................. 7
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm người có công ................................................. 7
1.1.2. Khái niệm chính sách ưu đãi người có công ................................. 13
1.1.4. Vai trò thực thi chính sách ưu đãi người có công .............................. 14
1.2. Đặc điểm, quy trình, hình thức và phương pháp thực thi chính sách ưu
đãi người có công......................................................................................... 15
1.2.1. Đặc điểm thực thi chính sách ưu đãi người có công .......................... 15
1.2.2. Quy trình thực thi chính sách ưu đãi người có công ................ 16
1.2.3. Hình thức triển khai thực thi chính sách đối với người có công ... 20
1.2.4. Phương pháp tổ chức thực hiện chính sách ưu đãi người có công 21
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách cho người có công . 22
1.4. Các mô hình và điều kiện bảo đảm thực hiện chính sách ưu đãi người
có công ......................................................................................................... 24
1.4.1. Các mô hình tổ chức thực hiện chính sách ưu đãi người có công . 24
1.4.2. Điều kiện bảo đảm thực hiện chính sách ưu đãi người có công .... 26
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 ............................................................................... 28
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI NGƢỜI
CÓ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỐC OAI, THÀNH PHỐ HÀ
NỘI ................................................................................................................. 29
2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực thi chính sách ưu đãi người có
công trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội ................................ 29
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Quốc Oai, thành phố
Hà Nội ...................................................................................................... 29


2.1.2. Đặc điểm về kinh tế - xã hội ........................................................... 34
2.2. Tổng quan về người có công và chính sách ưu đãi người có công trên
địa bàn Huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội .............................................. 43

bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội thời gian tới ................................. 73
3.3.1. Hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công ........................................ 74
3.3.2. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật ưu đãi người có công
cho các đối tượng liên quan ..................................................................... 80
3.3.3. Cải cách hành chính ....................................................................... 81
3.3.4. Tăng cường nguồn lực tài chính và các điều kiện hỗ trợ trong việc
thực thi chính sách ưu đãi người có công ................................................ 83
3.3.5. Nâng cao năng lực đội ngũ công chức thực hiện pháp luật ưu đãi
người có công ........................................................................................... 87
3.3.6. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong việc thực
thi chính sách ưu đãi người có công ........................................................ 89
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 ............................................................................... 92
KẾT LUẬN .................................................................................................... 93
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 94


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
“Uống nước, nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” vẫn luôn là đạo lý và
truyền thống của dân tộc Việt Nam. Lịch sử dân tộc Việt Nam luôn gắn liền
với những cuộc đấu tranh giành độc lập, giữ vững chủ quyền quốc gia. Đó là
những cuộc chiến tranh trường kỳ, gian khổ.
Trong sự nghiệp cách mạng vẻ vang của dân tộc, hàng triệu người con
ưu tú đã anh dũng hy sinh, hiến dâng một phần xương máu cho Tổ quốc. Là
mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, quê hương Quốc Oai đã có nhiều
đóng góp về sức người, sức của, góp phần cùng nhân dân cả nước viết lên
trang sử hào hùng của dân tộc.
Truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đạo lý tôn thờ, hậu đãi người có công

thiếu sót, ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý của Nhà nước.
Từ thực trạng nói trên, là một công chức với trách nhiệm, tình cảm,
tri ân người có công, tác giả mạnh dạn chọn vấn đề “Thực thi chính sách
ưu đãi người có công trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội
hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công.
2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Chính sách đối với người có công đã được nhiều nhà khoa học nghiên
cứu, thể hiện ở nhiều góc độ, nội dung khác nhau, cụ thể:
- Các sách nghiên cứu liên quan đến đề tài
"Hồ Chí Minh - Về chính sách xã hội" của Trung tâm Khoa học xã hội
nhân văn Quốc gia, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995 tổng hợp các
quan điểm của Hồ Chí Minh về thực hiện chính sách xã hội đối với các tầng lớp
nhân dân, đặc biệt là đối tượng thương binh, gia đình liệt sĩ, người có công.
Tác giả Mai Ngọc Cường, "Một số vấn đề cơ bản về chính sách xã
hội ở Việt Nam hiện nay", Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2013.


3

Tác giả đã khái quát những nội dung cơ bản, thành tựu, hạn chế, đưa ra một
số giải pháp xây dựng hệ thống chính sách nhằm thực hiện tốt hơn đối với
công tác an sinh xã hội nói chung, về ưu đãi người có công nói riêng.
Tác giả Nguyễn Đình Liêu, "Một số suy nghĩ về hoàn thiện pháp luật
ưu đãi người có công", Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000. Tác
giả đã nêu khái quát các vấn đề lý luận và thực tiễn về chế độ, chính sách đối
với người có công ở nước ta, mối quan hệ giữa chính sách người có công
trong hệ thống an sinh xã hội nói riêng, trong chính sách vĩ mô về phát triển
kinh tế - xã hội của Nhà nước nói chung. Tác giả cũng nêu khái quát những
nguyên tắc đổi mới hệ thống pháp luật ưu đãi người có công hiện nay.
- Các bài viết, tạp chí

Tác giả Ngô Công Viên (2015) trong luận văn thạc sĩ Quản lý công
"Chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh Nam
Định", Học viện Hành chính Quốc gia. Tác giả đã khái quát cơ sở lý luận và
pháp lý về chính sách đối với người có công với cách mạng, thực trạng và giải
pháp nâng cao năng lực thực thi chính sách ưu đãi đối với người có công ở
tỉnh Nam Định hiện nay.
Bên cạnh đó còn rất nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả khác.
Các đề tài nêu trên đều được nghiên cứu độc lập ở quy mô quốc gia
hoặc một địa phương cụ thể. Các tác giả đều đi sâu phân tích việc hoàn thiện
hệ thống pháp luật liên quan đến ưu đãi người có công hoặc triển khai đơn lẻ
một loại hình chính sách cụ thể đối với người có công. Ở huyện Quốc
Oai, thành phố Hà Nội chưa có công trình nghiên cứu việc thực thi chính sách
ưu đãi đối với người có công. Do đó, những nội dung trong luận văn "Thực
thi chính sách ưu đãi đối với người có công trên địa bàn huyện Quốc Oai,
thành phố Hà Nội " góp phần làm rõ những vấn đề lý luận đối với chính sách


5

người có công, hệ thống hóa các chính sách và đưa ra các giải pháp nhằm
thực thi tốt chính sách ưu đãi người có công tại địa phương.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn về
thực thi chính sách ưu đãi đối với người có công. Từ đó, đề xuất một số giải
pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách đối với người có công trên
địa bàn huyện Quốc oai Thành phố Hà Nội.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Thứ nhất, hệ thống cơ sở lý luận, về thực hiện chính sách người có công.
Thứ hai, Phân tích thực trạng việc thực thi chính sách ưu đãi người có

sách ưu đãi đối với người có công ở Việt Nam hiện nay.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn phản ánh được thực trạng và đề xuất được một số giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách ưu đãi đối với người có công trên
địa bàn huyện Quốc oai Thành Phố Hà Nội.
Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác quản lý, thực
hiện chính sách ưu đãi người có công cấp huyện.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, kết cấu chính của Luận văn gồm
có 3 chương.
Chương 1. Cơ sở lý luận về thực thi chính sách ưu đãi người có công
Chương 2. Thực trạng thực thi chính sách ưu đãi đối với người có công
trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội hiện nay.
Chương 3. Mục tiêu,phương hướng,giải pháp bảo đảm thực thi chính sách
ưu đãi đối với người có công trên địa bàn huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.


7

Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH ƢU ĐÃI
NGƢỜI CÓ CÔNG
1.1. Khái niệm, vai trò thực thi chính sách ƣu đãi ngƣời có công
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm người có công
1.1.1.1. Khái niệm chính sách
Thuật ngữ “chính sách” được sử dụng rộng rãi trên sách báo, trên các
phương tiện thông tin đại chúng và trong đời sống xã hội. Hiểu một cách đơn
giản, chính sách là chương trình hành động do các nhà lãnh đạo hay các nhà
quản lý đề ra để giải quyết một vấn đề nào đó thuộc phạm vi thẩm quyền của
mình. [28,tr40]

động lên đối tượng quản lý theo hướng đồng tình hay phản đối, xuất phát từ ý
chí của Nhà nước trong hoạt động quản lý xã hội.
Những đặc trưng của chính sách công:
- Tác động phải mang tính cộng đồng.
- Là những tác động có mục tiêu (ngắn hạn hoặc dài hạn).
- Mang tính hệ thống, ổn định và phù hợp với quan điểm chính trị của
nhà hoạch định chính sách.
Sự hiện diện của chính sách trong đời sống xã hội chứng tỏ đây là công
cụ quản lý liên quan mật thiết đến sự vận động có định hướng của cả hệ
thống. Chính sách củng cố niềm tin của người dân vào Nhà nước, vừa thể
hiện nguyện vọng của người dân với ý chí quản lý của Nhà nước.
1.1.1.2. Khái niệm người có công
Khái niệm“người có công” đã chính thức được đề cập đến tại Điều1
Pháp lệnh 04/2012/UBTVQH13 ngày 16/7/2012 sửa đổi, bổ sung một số điều
củapháp lệnh ưu đãi người có công. (Pháp lệnh 04)
Người có công là người đã có thành tích tham gia hoặc giúp đỡ cách
mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm và đã được Nhà nước công nhận. Cho
đến nay hầu như chưa có một định nghĩa cụ thể về người có công .Theo


9

Khoản 1, Điều 2 Văn bản hợp nhất Pháp lệnh ưu đãi Người có công năm
2012 “Người có công” là những người: “Người hoạt động cách mạng trước
ngày 01 tháng 01 năm 1945; Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng
01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945; Liệt sĩ; Bà mẹ Việt
Nam anh hùng; Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; Anh hùng Lao động
trong thời kỳ kháng chiến; Thương binh, người hưởng chính sách như thương
binh; Bệnh binh; Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học;
Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày;

Người có công là lực lượng lao động chính của gia đình và xã hội. Do
di chứng của chiến tranh, người có công mang trong mình nhiều thương tích,
bệnh tật, sức khỏe giảm sút. Vậy nên, cuộc sống của bản thân và gia đình
người có công còn gặp nhiều khó khăn. Họ luôn trân trọng quá khứ và tự hào
về công lao đóng góp của bản thân và gia đình cho sự nghiệp cách mạng.
Họ là người có thành tích đóng góp hoặc cống hiến xuất sắc vì lợi ích
của dân tộc, những đóng góp, cống hiến của họ có thể là trong các cuộc kháng
chiến chống giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc và cũng có thể là trong cuộc xây
dựng và phát triển đất nước.Trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại
xâm, họ luôn có tinh thần yêu nước quật cường, bền bỉ, gan dạ, suốt đời vì
nước, vì dân, sẵn sàng đem hết tài sản, của cải vật chất của bản thân và gia
đình để cống hiến cho cách mạng, thậm chí không tiếc máu xương, sẵn sàng
hi sinh thân mình và vận động người thân trong gia đình đứng ra che chở bảo
vệ cách mạng, chiến đấu chống lại kẻ thù bảo vệ độc lập dân tộc.
Đến khi đất nước hòa bình, thống nhất, mặc dù mang trong mình những
thương tích, bệnh tật, họ tiếp tục phát huy phẩm chất tốt đẹp của bản thân,
phấn đấu vươn lên trong cuộc sống, lao động, vượt qua khó khăn góp phần
xây dựng Tổ quốc. Có thể khẳng định rằng người có công luôn luôn sống
gương mẫu, ủng hộ và chấp hành tốt chủ trương, chính sách, pháp luật của
Đảng và Nhà nước, là tấm gương để mọi người trong gia đình, xã hội noi
theo; luôn trung thành với chế độ mà bản thân đã đem sức lực, máu xương


11

để bảo vệ; luôn thể hiện tinh thần đấu tranh quyết liệt với tiêu cực của xã
hội. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế thị trường, người có công có hoàn cảnh
khó khăn đôi lúc cảm thấy bị thiệt thòi, thua thiệt, mất mát hơn so với những
người xung quanh. Vì vậy rất cần sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta.
Mỗi loại hình đối tượng người có công và thân nhân có những đặc điểm

quyết đấu tranh hoặc thực hiện chủ trương vượt tù, vượt ngục mà hy sinh; làm
nghĩa vụ quốc tế; đấu tranh chống tội phạm; dũng cảm thực hiện công việc cấp
bách, nguy hiểm phục vụ quốc phòng, an ninh; dũng cảm cứu người, cứu tài
sản của Nhà nước và nhân dân; do ốm đau, tai nạn khi đang làm nhiệm vụ quốc
phòng, an ninh ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; khi
đang trực tiếp làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do cơ quan có
thẩm quyền giao; trực tiếp làm nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu hoặc diễn tập
phục vụ quốc phòng, an ninh có tính chất nguy hiểm; thương binh hoặc người
hưởng chính sách như thương binh quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều 19
của Pháp lệnh ưu đãi NCC năm 2012 chết vì vết thương tái phát…
Bà mẹ Việt Nam anh hùng là những bà mẹ có nhiều cống hiến, hy sinh
vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế
thuộc các trường hợp sau: có 2 con là liệt sĩ và có chồng hoặc bản thân là liệt
sĩ; có 2 con mà cả 2 con là liệt sĩ hoặc chỉ có 1 con mà con đó là liệt sĩ; có từ
3 con trở lên là liệt sĩ; có 1 con là liệt sĩ, chồng và bản thân là liệt sĩ…
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; Anh hùng Lao động trong thời
kỳ kháng chiến
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân là người được Nhà nước tặng
hoặc truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân” theo quy
định của pháp luật
Đối với người có công giúp đỡ cách mạng là người đã có thành tích
giúp đỡ cách mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm, bao gồm người được tặng
Kỷ niệm chương “Tổ quốc ghi công” hoặc Bằng “Có công với nước”; người


13

trong gia đình được tặng Kỷ niệm chương “Tổ quốc ghi công” hoặc Bằng “Có
công với nước” trước cách mạng tháng Tám năm 1945; người được tặng
Huân chương kháng chiến hoặc Huy chương kháng chiến; người trong gia

chính sách để giải quyết các vấn đề của người có công như tôn vinh, ưu đãi,
chăm sóc, nuôi dưỡng theo mục tiêu tổng thể của chính sách đã được xác định.
1.1.3. Khái niệm thực thi chính sách ưu đãi người có công
Khái niệm chính sách được hiểu là những tiêu chuẩn, quy tắc cụ thể để
thực hiện các nhiệm vụ, trong một thời gian nhất định, trên một lĩnh vực cụ
thể nào đó.
Chính sách đối với người có công là những quy định bằng văn bản của
Nhà nước, đó là sự đãi ngộ đặc biệt cả về vật chất và tinh thần của Nhà nước
và xã hội nhằm ghi nhận và đền đáp công lao đối với những người có công và
thân nhân của họ. Nó thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và
toàn xã hội đối với người có công, góp phần tạo ra sự công bằng, bình đẳng,
ổn định, phát triển và tiến bộ xã hội.
1.1.4. Vai trò thực thi chính sách ưu đãi người có công
Chính sách người có công là những giá trị tinh thần cao đẹp của dân
tộc một, loại hình chính sách đặc biệt, là một bộ phận của hệ thống chính sách
xã hội, là sự thể hiện tình cảm, trách nhiệm của Nhà nước, của cộng đồng đối
với một bộ phận dân cư đặc biệt.
Thứ nhất chính sách người có công thể hiện sự quan tâm của Đảng,
Nhà nước và Nhân dân trong việc đền ơn, đáp nghĩa đối với người có công;
thông qua sự quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ của Đảng, Nhà nước và Nhân dân,
người có công cảm thấy vinh dự, tự hào về những gì mình đã đóng góp, cống
hiến cho Tổ quốc, cho nhân dân, giúp họ tăng thêm ý chí để vượt qua khó
khăn trong cuộc sống.
Thứ hai giáo dục ý thức, trách nhiệm, lòng biết ơn đối với cách anh
hùng liệt sĩ, những người đã cống hiến máu xương của mình cho sự nghiệp
cách mạng, vì sự tồn vong của Tổ quốc, của dân tộc.


15



ưu đãi đối với người có công. Một mặt Nhà nước thông qua các tổ chức chức
năng của mình hoạch định các chính sách ưu đãi người có công. Mặt khác,
Nhà nước bằng bộ máy của mình triển khai thực thi các chính sách đối với
người có công, đưa chính sách vào cuộc sống. Ngoài ra, Nhà nước còn định
hướng động viên, khuyến khích, ủng hộ và tham gia phát động các phong trào
tạo ra sức mạnh tổng hợp về nguồn lực, nhân lực ở cộng đồng dân cư trong
việc thực thi chính sách ưu đãi đối với người có công .
Thứ hai, thực thi chính sách ưu đãi người có công thể hiện ngay trong
bản chất và chức năng quản lý của Nhà nước. Nhà nước vừa là tổ chức quyền
lực chính trị công cộng đặc biệt đại diện chính thức cho giai cấp công nhân và
tuyệt đại đa số nhân dân lao động - là giai cấp, những tầng lớp thống trị trong
xã hội, vừa là đại diện cho dân tộc. Vì vậy, thực thi chính sách đối với người
có công là sự kết hợp lợi ích giai cấp và lợi ích của dân tộc, đảm bảo cho đất
nước, cho dân tộc có sự phát triển lâu dài và bền vững.
Thứ ba, chính sách đối với người có công thể hiện nghĩa vụ, trách
nhiệm của Nhà nước, của cộng đồng đối với một bộ phận dân cư đặc biệt là
người có công.
Thứ tư, chính sách đối với những người có công được sửa đổi, bổ sung
tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ nhất định.
Đồng thời, nó được thể hiện bằng các chế định pháp luật để các cơ quan nhà
nước triển khai thực hiện thống nhất, chặt chẽ.
1.2.2. Quy trình thực thi chính sách ưu đãi người có công
1.2.2.1. Các bước tổ chức thực thi chính sách đối với người có công
Trong tổ chức thực thi chính sách nói chung và chính sách đối với
người có công nói riêng, các bước tổ chức thực hiện như sau:
Bước 1: Xây dựng kế hoạch triển khai thực thi chính sách.
Đây là một bước cần thiết và hết sức quan trọng vì tổ chức thực hiện
chính sách là quá trình phức tạp lại diễn ra trong thời gian dài. Muốn đạt kết