NỀN KINH TẾ KẾ HOẠCH HOÁ TẬP TRUNG Ở VIỆT NAM VÀ
NỘI DUNG CỦA KẾ HOẠCH HOÁ
I. KHÁI LUẬN CHUNG VỀ NỀN KINH TẾ KẾ HOẠCH HOÁ TẬP TRUNG
1. Nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung
Có lẽ chúng ta đều thấy rằng nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung là nền kinh
tế trong đó việc giải quyết các vấn đề lớn của một nền kinh tế như sản xuất cái gì?
sản xuất cho ai?, sản xuất như thế nào?, và sản xuất ở đâu? đều được Nhà nước
quyết định và điều hành trực tiếp bằng kế hoạch pháp lệnh và thông qua kế hoạch
pháp lệnh.
2. Đặc điểm của nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung.
a.Về vấn đề sở hữu: tồn tại hai hình thức sở hữu: sở hữu công (sở hữu toàn
dân) và sở hữu tập thể, Nhà nước không công nhận bất kỳ một hình thức sở hữu
nào khác hai hình thức sở hữu trên. Trong nền kinh tế chỉ tồn tại thành phần kinh tế
hợp tác xã và kinh tế quốc doanh. Do nóng vội xây dựng hình thức sản xuất Xã hội
chủ nghĩa. Chúng ta không ngừng thực hiện xây dựng, hình thành, duy trì và củng
cố hai hình thức sở hữu trên trong một hời gian tương đối dài…
b.Về cơ chế điều hành sản xuất: thực hiện cơ chế tập trung, việc xây dựng,
thực hiện các kế hoạch đều được quyết định một cách trực tiếp từ trên xuống theo
kiểu mệnh lệnh. Như vậy trong vấn đề sản xuất cái gi? không được thực hiện thông
qua việc thoả thuận giữa người mua và người bán, mà người bán (người sản xuất)
trực tiếp quyết định, nghĩa là thực hiện bán cái mình có chứ không bán cái người
mua cần. (sự lựa chọn đa dạng của nggười mua không được đáp ứng, không kích
thích được nhu cầu tiêu dùng của con người phát triển),… Dẫn đến tồn tại một sức
ì lớn trong nền kinh tế.
c. Nhà nước không công nhận cơ chế thị trường (thực hiện phân phối theo
tem phiếu, cấp phát…), dẫn đến thị trường không phát triển, thông tin thị trường
không chính xác (bị bóp méo )…
3. một số nhận xét
Trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, chúng ta hiểu sai, hiểu chưa đúng,
chưa đầy đủ về chủ nghĩa mac- lênin dẫn đến trong thực hiện chúng ta làm không
đúng, thậm chí còn vi phạm các quy luật khách quan, các nguyên lý, nguyên tắc

đây chỉ xin được đưa ra để xem xét vấn đề lợi ích như một vấn đề chính, vấn đề cơ
sở của hầu hết các vấn đề trong hoạt động của con người,… vì lợi ích kinh tế và
địa vị xã hội sẽ quyết định việc con người ta nói gì và làm gì. về vấn đề này người
Trung Quốc đã từng nói “ không có bạn mãi mãi, không có thù mãi mãi mà chỉ có
lợi ích của con người là mãi mãi.”. Liên quan trực tiếp đến vấn đề lợi ích là vấn đề
“nhu cầu”, thống nhất giữa lợi ích với nhu cầu tạo nên con người trong mối quan
hệ tổng hoà. Nhu cầu được thoả mãn bằng – thông qua lợi ích, nhu cầu của con
người là cái động nhất, cái căn bản nhất của con người , mọi hoạt động của con
người suy cho cùng đều nhằm mục đích đem lại lợi ích để thoả mãn nhu cầu của
mình, cũng như vấn đề lợi ích vấn đề về nhu cầu cũng được biểu hiện trên phương
diện vật chất và phương diện tinh thần. Nhu cầu của con người là cái vượt trước
vĩnh viễn, do đó lơi ích của con người là mãi mãi,… Lợi ích và nhu cầu là vấn đề
rất rộng, có liên quan (trực tiếp, gián tiếp ) tới rất nhiều vấn đề của đời sống xã hội
và ở đây chỉ xin đề cập tới hai vấn đề này trên phương diện phục vụ cho bài viết
này.
II. NỘI DUNG CỦA CÔNG TÁC KẾ HOẠCH TRONG NỀN KINH TẾ TẬP
TRUNG
1. Kế hoạch dài hạn
Kế hoạch dài hạn có thể hiểu là việc căn cứ vao đường lối phát triển, căn cứ
vào các quan điểm phát triển xây dựng các mục tiêu phát triển có tính chất to lớn,
toàn cục của một quộc gia trong một thời gian dài (thường từ 10 tới 20 năm) và các
giải pháp, biện pháp, các chính sách nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra
Đất nước ta kể từ khi dành lại được độc lập thì đảng và nhà nước ta xác định
con đường đi là đi lên chủ nghĩa xã hội. Căn cứ vào đường lối chung đó để xác
định các mục tiêu phát triển cho một thời kỳ dài, như thực hiện công nghiệp hoá
hiện đại hoá, trong đó ưu tiên phát triển công nghiệp nặng,… đưa đất nước tiến
nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội…
Kế hoạch dài hạn là cơ sở, là căn cứ, làm xuất phát điểm cho việc xây dựng,
thực hiện, quản lý kế hoạch 5 năm, kế hoạch hàng năm ( kế hoạch 1 năm). kế
hoạch dài hạn còn là một bước cụ thể hoá các quan điểm phát triển, cụ thể hoá

trung ương và tiến hành bảo vệ kế hoạch; trung ương giao kế hoạch đã được bảo vệ
xuống cho đơn vị đầu mối hoàn chỉnh; Gửi kế hoạch đã hoàn chỉnh lên trung ương
để tổng hợp; trung ương giao kế hoạch chính thức cho đơn vị đầu mối kế hoạch.
Thực chất của việc lập kế hoạch là phép “ cộng” đơn thuần các kế hoạch từ cấp
dưới gửi lên, không có căn cứ khoa học như các phân tích tổng hợp, các dự báo