THỰC TIẾN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VÀO HOẠT ĐỘNG KẾ TOÁN VÀ
KIỂM TOÁN Ở VIỆT NAM VÀ TẠI CÔNG TY TNHH TƯ VẤN KẾ
TOÁN VÀ KIỂM TOÁN VIỆT NAM
I. Tổng quan về các công ty tư vấn kế toán và kiểm toán hiện đang
hoạt động tại Việt Nam.
1. Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA)
1.1. Giới thiệu sơ lược về quá trình thành lập
Mười lăm năm qua, hoạt động kiểm toán độc lập ở Việt Nam đã có bước tiến
dài. Năm 1991, Bộ tài chính thành lập hai công ty là doanh nghiệp Nhà nước làm
kiểm toán, đó là Công ty kiểm toán Việt Nam (VACO) và Công ty dịch vụ tư vấn
tài chính kế toán và kiểm toán (AASC). Sau khi có luật Doanh nghiệp năm 1999,
số lượng các công ty kiểm toán thành lập mới tăng nhanh. Năm 2001, dự kiến đến
năm2010 có 100 công ty nhưng đến nay cả nước đã có 128 công ty kiểm toán với
trên 7000 người làm việc, trong đó 4 công ty 100% vốn nước nước ngoài, 13 công
ty của Việt Nam là thành viên của các hãng kiểm toán quốc tế, 1434 người được
Bộ trưởng Bộ tài chính cấp chứng chỉ kiểm toán viên, trên 200 kiểm toán viên đạt
trình độ quốc tế. Năm 2005 đã cung cấp trên 20 loại dịch vụ nghề nghiệp cho
12000 khách hàng với doanh thu 662 tỷ đồng.
Chất lượng kiểm toán phụ thuộc chất lượng kiểm toán viên. Từ trước đến
nay, Bộ tài chính đều thực hiện quản lý trực tiếp, toàn diện đội ngũ kiểm toán viên.
Gần đây, các tổ chức quốc tế đều yêu cầu Nhà nước chuyển giao công việc quản lý
ngành nghề kế toán, kiểm toán cho Hội nghề nghiệp.
Để tạo dựng Hội nghề nghiệp đảm trách chức năng quản lý hành nghề kế
toán, kiểm toán, theo đề nghị của Bộ Tài chính, được phép của Bộ Nội vụ, ngày
15/4/2005 Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam(VACPA) đã được thành lập tại
Hà Nội và chính thức đi vào hoạt động từ 1/1/2006. Ngày 14/07/2005 tại Quyết
định số 47/2005/QĐ-BTC, Bộ trưởng Bộ tài chính đã chính thức chuyển giao chức
năng quản lý ngành nghề kế toán, kiểm toán cho VACPA. Từ ngày 01/01/2007
VACPA đã triển khai toàn bộ chức năng được giao. Đây là mốc lịch sử quan trọng
đánh dấu một giai đoạn mới cho nghề nghiệp kiểm toán độc lập ở Việt Nam. Kể từ
đây, những người hành nghề kiểm toán độc lập ở Việt Nam đã có một tổ chức nghề

+ Thảo luận và thông qua Báo cáo tổng kết hoạt động của Hội trong nhiệm
kỳ mới, quyết định mức thu hội phí theo từng loại Hôi viên.
+ Thảo luận và thông qua việc sửa đổi, bổ sung điều lệ của Hội ( nếu có).
+ Thông qua báo cáo thu, chi tài chính nhiệm kỳ mới, quyết định mức thu
hội phí theo từng loại Hội viên.
+ Quyết định số lượng thành viên ban chấp hành Hội, bầu Ban chấp hành
Hội nhiệm kỳ mới.
1.2.2. Ban chấp hành Hội.
Ban chấp hành Hội gồm 15 người có uy tín, tâm huyết với nghề nghiệp, có
trình độ chuyên môn, năng lực va giầu kinh nghiệm quản lý, điều hành, có phẩm
chất đạo đức tốt.
Ban chấp hành Hội là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Hội giữa hai nhiệm kỳ
Đại hội, Ban chấp hành họp mỗi năm từ 1 đến 2 lần hoặc họp bất thường do Chủ
tịch Hội triệu tập khi có quá 1/2 số thành viên Ban chấp hành yêu cầu.
Giữa hai nhiệm kỳ Đại hội nếu thiểu hụt từ 4 Ủy viên Ban chấp hành trở lên
thì được bầu bổ sung
Ban chấp hành Hội bầu chủ tịch và hai phó chủ tịch là thành viên Ban lãnh
đạo doanh nghiệp kiểm toán hoặc là viên chức Nhà nước hoặc cơ quan khác không
phải là doanh nghiệp kiểm toán.
Nhiệm vụ của Ban chấp hành Hội
+ Sau Đai hội, Ban chấp hành bầu Chủ tịch, các phó Chủ tịch, Tổng Thư ký
và Ban kiểm tra.
+ Triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội, Nghị quyết Hội nghị Ban chấp
hành hoặc các ký sinh hoạt hôi viên hàng năm.
+ Xây dựng chương trình hoạt động hàng năm và cả nhiệm kỳ; Tổ chức thực
hiện chương trình theo nghị quyết Đại hội
+ Soạn thảo Báo cáo tổng kết hàng năm, xây dựng mục tiêu, phương hướng,
nhiệm vụ và các giải pháp chủ yếu năm sau
+ Chuẩn bị văn kiện Đại hội, triệu tập Đại hội, tổ chức các kỳ sinh hoạt Hội
viên hoặc Đại hội bất thường

việc tăng cường tính công khai minh bạch của nền kinh tế. Tính đến đầu năm 2007,
cả nước có 130 công ty hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ kế toán, kiểm toán, trong
đó 4 công ty kiểm toán nước ngoài; có 1.300 người có chứng chỉ hành nghề kiểm
toán, trong đó 300 người có chứng chỉ hành nghề quốc tế. Phạm vị hoạt động của
dịch vụ kế toán, kiểm toán ngày càng mở rộng. Từ chỗ chỉ kiểm toán báo cáo tài
chính của các công ty niêm yết và các dự án đầu tư sử dụng nguồn vốn của ngân
sách Nhà nước, đến nay hoạt động kiểm toán đã được mở rộng thêm nhiều lĩnh vực
khác như: kiểm toán các doanh nghiệp bảo hiểm, tổ chức tín dụng, các doanh
nghiệp Nhà nước chuyển đổi sở hữu, tư vấn tái cơ cấu doanh nghiệp, tư vấn rủi ro
kinh doanh và rủi ro đầu tư, tư vấn đầu tư ra nước ngoài...
Hệ thống các Chuẩn mực kế toán và kiểm toán được xây dựng và ban hành
trên nền tảng Chuẩn mực quốc tế và có tính đến tính đặc thù của nền kinh tế Việt
Nam. Hiện tại, Bộ Tài chính đã ban hành 28/36 Chuẩn mực kế toán và ban hành 38
Chuẩn mực kiểm toán, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn Việt Nam. Vai trò và chức
năng của Hiệp Hội kế toán và Hiệp Hội kiểm toán đang từng bước được nâng cao.
Theo lộ trình đã đặt ra, từ đầu năm 2007, Hiệp Hội kiểm toán sẽ tiếp nhận một số
chức năng quản lý từ Bộ Tài chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán.
Hoạt động cạnh tranh trên thị trường dịch vụ kế toán và kiểm toán diễn ra
theo chiều hướng bình đẳng hơn với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp cung ứng
dịch vụ thuộc nhiều thành phần sở hữu khác nhau. Phạm vi cung ứng dịch vụ được
mở rộng, chất lượng sản phẩm dịch vụ được nâng cao, giá cả phù hợp với tiềm lực
của khách hàng đã đáp ứng được nhu cầu đa dạng của thị trường.
Thị trường dịch vụ kế toán, kiểm toán cũng còn tồn tại là qui mô, năng lực
của các công ty cung cấp dịch vụ kế toán, kiểm toán còn khá nhỏ. Số lượng, chất
lượng nguồn nhân lực lành nghề trong lĩnh vực còn thiếu, chưa đáp ứng được nhu
cầu phát triển của thị trường. Tình trạng cạnh tranh không lành mạnh vẫn diễn ra
giữa các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ, dẫn đến suy giảm về chất lượng dịch vụ.
Trong năm 2007 và những năm tới các doanh nghiệp kế toán, kiểm toán
phải tiếp tục:
Hoàn chỉnh khuôn khổ pháp lý về kế toán, kiểm toán cho phù hợp với những

nền kinh tế thị trường Việt Nam. Từ loại hình hoạt động chưa hề có ở Việt Nam,
ngày nay Kiểm toán độc lập đã được xã hội thừa nhận như một nhu cầu tất yểu, góp
phần duy trì và phát triển nghề nghiệp kiểm toán, kế toán Việt Nam. Hoạt động kiểm
toán độc lập đã tham gia tích cực vào việc kiểm tra, đánh giá, xác nhận tình trạng tài
chính của doanh nghiệp
Thứ hai, Hoạt động kiểm toán độc lập đã góp phần tạo lập môi trường đầu tư
thông thoáng, thuận lợi, thúc đẩy đầu tư, đặc biệt đầu tư từ nước ngoài. Sự xuất
hiện và hoạt động của kiểm toán độc lập đã giúp các nhà đầu tư nước ngoài có điều
kiện tiếp cận và hiểu biết cần thiết về luật pháp kinh tế, tài chính, về nguyên tắc và
các quy định kế toán, kiểm toán Việt Nam. Hoạt động của kiểm toán độc lập đã
ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường đầu tư của Việt Nam cũng như quyết tâm gia
nhập thị trường Việt Nam của các nhà đầu tư. Chắc chắn, thiếu sự hiểu biết hoặc
với hiểu biết chưa đầy đủ về môi trường pháp lý và môi trường kinh tế, các nhà
đầu tư sẽ ngần ngại và đương nhiên cơ hội đầu tư sẽ bị bỏ qua hoặc hoạt động đầu
tư sẽ diễn ra chậm hơn. Hơn nữa, bằng nghiệp vụ chuyên môn, bằng các hoạt động
khách quan và độc lập, kiểm toán sẽ đánh giá, xác nhận một cách trung thực, có
căn cứ về tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp, của các tổ
chức kinh tế, hạn chế các hoạt động thanh tra, kiểm tra mang nặng tính hành chính.
Hoạt động kiểm toán nói chung và kiểm toán độc lập nói riêng sẽ đảm bảo sự trung
thực, khách quan, tin cậy của các thông tin kinh tế - tài chính khi truyền tải cho các
đối tượng sử dụng thông tin hoặc công khai báo cáo tài chính, đặc biệt là trong sắp
xếp, đổi mới cổ phần hóa Doanh nghiệp nhà nước, trong hoạt động đầu tư trên thị
trường chứng khoán… Có thể nói, thời gian vừa qua kiểm toán độc lập Việt Nam
đã làm được nhiều việc khẳng định vai trò vị thế trong cơ chế kinh tế mới.
Thứ ba, Kiểm toán độc lập phát triển nhanh, mạnh cả về lượng và chất, khi
tổng kết 15 năm hoạt động của ngành kiểm toán độc lập cả nước có gần 100 công
ty dịch kế toán và kiểm toán, trong đó có 3 công ty Nhà nước, 4 công ty có100%
vốn nước ngoài( là những công ty kiểm toán lớn của thế giới), 16 công ty hợp
danh, 14 công ty cổ phần, còn lại là các công ty TNHH. Nhà nước đã công nhận 87
công ty đủ điều kiện hành nghề.