MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI
PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG
DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VẾ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
XÂY LẮP
1. Đặc điểm của sản xuất xây lắp và nhiệm vụ của kế toán chi phí sản
xuất, tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp
1.1. Đặc điểm của sản xuất xây lắp.
Sản xuất xây lắp là một ngành sản xuất có tính chất công nghiệp. Tuy nhiên, đó
là một ngành sản xuất công nghiệp đặc biệt. Sản phẩm xây dựng cơ bản cũng
được tiến hành sản xuất một cách liên tục, từ khâu thăm dò, điều tra khảo sát
đến khâu thiết kế thi công và quyết toán công trình khi hoàn thành. Sản xuất xây
dựng cơ bản cũng có tính dây chuyền, giữa các khâu của hoạt động sản xuất có
mối liên hệ chặt chẽ với nhau, nếu một khâu ngừng trệ sẽ ảnh hưởng đến hoạt
động sản xuất của các khâu khác.
Sản xuất xây lắp có đặc điểm:
- Sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc và được sản xuất theo đơn đặt hàng
nên chi phí bỏ vào sản xuất thi công cũng hoàn toàn khác nhau giữa các công
trình.
- Sản phẩm xây dựng cơ bản có giá trị lớn, khối lượng công trình lớn, thời
gian thi công tương đối dài.
- Sản xuất xây dựng cơ bản, thường diễn ra ngoài trời, chịu sự tác động trực
tiếp bởi điều kiện môi trường, thiên nhiên, thời tiết và do đó việc thi công xây
lắp ở một mức độ nào đó mang tính chất thời vụ.
- Sản phẩm xây dựng cơ bản được sử dụng tại chỗ, địa điểm xây dựng luôn
thay đổi theo địa bàn thi công, khi hoàn thành không nhập kho như các ngành
sản xuất vật tư khác.
1.2. . Nhiệm vụ kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp
Quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là nội dung quan trọng
hàng đầu trong các doanh nghiệp sản xuất, để đạt được mục tiêu tiết kiệm và
tăng cường được lợi nhuận. Để phục vụ tôt công tác quản lý chi phí và giá thành

lý, đối tượng phục vụ, mục đích và giác độ xem xét khác nhau mà người ta lựa
chọn tiêu thức phân loại thích hợp.
2.2.1. Phân loại chi phí xây lắp theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí
Theo tiêu thức này thì toàn bộ chi phí sẽ bao gồm các yếu tố sau:
- Chi phí nguyên vật liệu
- Chi phí nhân công
- Các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ
- Chi phí khấu hao tài sản cố định
- Chi phí dịch vụ mua ngoài
- Chi phí khác bằng tiền
Việc phận loại chi phí xây lắp theo nội dung, tính chất kinh tế cho ta thấy
được kết cấu, tỷ trọng của từng loại chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra, đồng
thời là cơ sở cho việc xây dựng định mức, dự toán chi phí xây lắp, từ đó lập kế
hoạch và theo dõi tình hình thực hiện kế hoạch, dự toán chi phí trong doanh
nghiệp.
2.2.2. Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng của chi phí
Toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ được chia ra làm các khoản
mục chi phí sau:
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
- Chi phí nhân công trực tiếp
- Chi phí sử dụng máy thi công
- Chi phí sản xuất chung
Cách phân loại này có tác dụng phục vụ cho yêu cầu quản lý chi phí theo
định mức, công tác kế hoạch hoá, phân tích và tính giá thành sản phẩm theo
khoản mục, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch giá thành và hạ giá thành.
Đồng thời, đây cũng là cách phân loại Chi phí sản xuất chủ yếu được sử dụng
trong doanh nghiệp xây lắp.
Ngoài hai cách phân loại trên còn có phương pháp phân loại chi phí khác như:
- Phân loại theo mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và quy mô hoạt động
- Phân loại theo chi phí cố định, chi phí biến đổi

trước)

3.2.2. Giá thành kế hoạch ( Zkh )
Giá thành kê hoạch là loại giá thành được xác định dựa trên cơ sở các
định mức của doanh nghiệp, phù hợp với điều kiện cụ thể, trong thời kỳ kế
hoạch nhất định của doanh nghiệp.
Giá thành kế hoạch được xác định theo công thức sau:
Giá thành kế hoạch = Giá thành dự toán – Mức hạ giá thành kế hoạch
3.2.3. Giá thành thực tế ( Ztt )
Giá thành thực tế là loại giá thành được tính theo chi phí thực tế của
doanh nghiệp đã bỏ ra để thực hiện các khối lượng công tác xây lắp, được xác
định theo số liệu thực tế của kế toán.
4. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai mặt biểu hiện của quá trình
thi công lắp đặt, chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau đó là sự giống nhau về
bản chất, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm đều là những biểu hiện bằng
tiền của hao phí về lao động sống, lao động vật hoá cùng với chi phí sản xuất
khác mà doanh nghiệp đã thực tế chỉ ra trong kỳ. Tuy vậy giữa chi phí sản xuất
và giá thành sản phẩm cũng có sự khác nhau thể hiện ở những điểm sau :
- Chi phí sản xuất phản ánh toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra
trong một kỳ nhất định ( tháng, quý, năm ).Còn giá thành sản phẩm là giới hạn
số chi phí sản xuất liên quan đến một công trình, hạng mục công trình hay một
khối lượng công tác xây lắp hoàn thành nhất định.
- Chi phí sản xuất tính toàn bộ chi phí chi ra trong một kỳ, không phân
biệt chi ra ở đâu và làm việc gì. Còn giá thành sản phẩm xây lắp có thể bao gồm
cả phần chi phí phát sinh ở kỳ trước và phần còn lai phát sinh ở kỳ sau nhưng
được ghi chép vào kỳ này.
II. KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP.
1. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất

H: hệ số phân bổ