Thực trạng quy trình đấu thầu tại ban quan lý dự án
1. Các nhân tố ảnh hưởng đến quy trình đấu thầu tại công ty
Để có thể phân tích được rõ sự ảnh hưởng của các nhân tố đến quy trình tổ chức
đấu thầu của công ty ta cần phân tích những biến động của các yếu tố thuộc môi
trường bên ngoài cũng như các yếu tố thuộc bản thân công ty. Việc phân tích các
nhân tố này là hết sức cần thiết vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến thực trạng phát triển
của doanh nghiệp.
1.1. Luật đấu thầu
Từ năm 1994 đến năm 2004, chỉ trong vòng 10 năm, quy chế đấu thầu phải
sửa đổi đến 5 lần, điều này gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc tuân thủ và
áp dụng cũng như việc thực thi trong tổ chức đấu thầu. Dễ dẫn đến tình trạng thực
hiện sai quy chế hoặc lấy cớ do chính sách đấu thầu phức tạp, thường xuyên thay
đổi, nên việc thực hiện tổ chức đấu thầu thành ra không thống nhất. Khi đã có quy
chế đấu thầu thì các nhà đầu tư cũng như các nhà thầu phải tuyệt đối tuân thủ, tuy
nhiên quy chế đấu thầu vẫn còn nhiều thiếu xót, dẫn đến vấn đề đảm bảo tính công
khai, minh bạch và cạnh tranh trong đấu thầu chưa hiệu quả. Đến tháng 4/2006,
luật đấu thầu được áp dụng, đây là một bước ngoặt lớn, đấu thầu đã được đưa
thành luật. Tuy nhiên luật đấu thầu cũng vẫn còn nhiều hạn chế. Chẳng hạn như
trong luật đấu thầu quy định dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước từ 30% trở lên
cho mục đích đầu tư phát triển thì sẽ cần phải tổ chức đấu thầu. Điều này chưa hợp
lý, vì nếu lấy chỉ tiêu phần trăm thì đây chỉ là chỉ tiêu phản ánh giá trị tương đối,
chứ không phải là chỉ tiêu phản ánh giá trị tuyệt đối. Việc tổ chức đấu thầu hay
không đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước phải tuân theo quy mô
của gói thầu, nếu gói thầu có quy mô nhỏ thì 30% giá trị gói thầu sử dụng vốn ngân
sách vẫn là nhỏ, nhưng nếu gói thầu có quy mô lớn thì dù chỉ 10% giá trị gói thầu
sử dụng vốn ngân sách sẽ là lớn, vậy chẳng nhẽ không phải đấu thầu? Nếu vậy thì
sẽ rất dễ dẫn đến thất thoát tài sản của nhà nước.Như vậy nếu luật đấu thầu mà tốt
thì sẽ ảnh hưởng tích cực đến việc tổ chức đấu thầu, còn nếu luật chưa triệt để sẽ
dễ dẫn đến đến lách luật.
1.2. Quá trình cổ phần hóa
Quá trình cổ phần hóa của công ty diễn ra chậm chạp, điều này có ảnh
được giải quyết, do đó làm cho tiến độ công trình bị đình trệ, mặt khác cũng ảnh
hưởng rất lớn đến quá trình tổ chức đấu thầu. Đứng trên cương vị là chủ đầu tư,
chủ đầu tư luôn mong muốn công trình của mình được hoàn thiện sớm để có thể
đưa công trình vào khai thác, sử dụng, tuy nhiên trong tình hình môi trường kinh tế
đang lạm phát lớn như hiện nay, giá cả của các nguyên vật liệu đều tăng lên chóng
mặt trong thời gian qua, dẫn đến các nhà thầu đứng trước nguy cơ thua lỗ, phá sản,
như vậy chủ đầu tư cũng vô cùng lo lắng vì công trình của mình bị chậm tiến độ.
Muốn cho công trình ko bị dừng thi công, hoặc chủ đầu tư phải tiến hành điều
chỉnh giá, hoặc phải tổ chức đấu thầu lại để lựa chọn nhà thầu phù hợp đáp ứng
được yêu cầu mà chủ đầu tư đưa ra. Việc tổ chức đấu thầu lại là cả một vấn đề nan
giải.
Như đã biết, chi phí trực tiếp nguyên, vật liệu của một công trình thường
chiếm từ 60% - 80% tổng dự toán. Nên một khi giá vật liệu chỉ tăng 1% là đã làm
ảnh hưởng tăng đáng kể đến giá thành xây dựng. Việc tăng giá mạnh vượt mức dự
tính của chủ đầu tư, khiến cho hợp đồng có khả năng phải thương thảo lại, như vậy
sẽ rất tốn chi phí cho việc thương thảo như chi phí đảm bảo cho quá trình thương
thảo diễn ra tốt đẹp, ngoài ra trong các hợp đồng được điều chỉnh giá, giá cả tăng
thì bên chủ đầu tư phải chịu khoản chênh lệch đó, như vậy giá cả là một nhân tố
ảnh hưởng rất lớn đến chủ đầu tư trong quá trình tổ chức đấu thầu. Khi giá cả tăng
nhanh, nếu đứng trên góc độ chủ đầu tư nhìn về hướng nhà thầu, nhà thầu có thể
phá sản bất kì lúc nào, do đó có thể dẫn đến nhà thầu không thể tiếp tục thi công,
họ sẵn sàng chấp nhận phạt hoặc mất bảo lãnh thực hiện hợp đồng, như vậy chủ
đầu tư phải tiến hành đấu thầu lại, điều này dẫn đến tốn kém về chi phí và công sức
mà cũng chưa chắc chắn lựa chọn được nhà thầu thắng thầu, vì nhà thầu sợ tình
hình biến động của giá cả còn diễn phức tạp. Do trượt giá, nhiều nhà thầu dù đã
được lựa chọn nhưng không ký được hợp đồng, có những gói thầu tuy đã ký được
hợp đồng và đang triển khai nhưng cũng bị ngưng trệ. Cũng có dự án đang triển
khai, đã lên kế hoạch đấu thầu nhưng khi mời thầu thì không có nhà thầu nào tham
gia vì gói thầu không được điều chỉnh giá. Với những chủ thầu vẫn tiếp tục nhận
thi công thì để tránh tình trạng thua lỗ đã tìm mọi cách giảm chi phí vật liệu xây
Nếu tại điều khoản hợp đồng có ghi rõ, trong quá trình thi công công trình nếu có
bất kì sự cố ngoài ý muốn xảy ra như địa điểm thi công nằm trên hàm ếch, chỗ dễ
sụt lún, hoặc địa chất ở đấy không ổn định dễ tạo những khoảng trống lớn dưới
lòng đất, hoặc thi công trên những công trình có địa thế cao, có những vỉa đá trượt
đe dọa đến chất lượng công trình, thì người chịu các khoản chi phí để đe, kè hoặc
dùng các biện pháp kĩ thuật khác nhằm đảm bảo chất lượng công trình thuộc về
chủ đầu tư hay nhà thầu, để từ đó tránh những mâu thuẫn đáng tiếc có thể xảy ra.
Từ đó duy trì được mối quan hệ tốt đẹp giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
Do quy mô các dự án của công ty đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội chủ yếu là các
dự án có quy mô vừa và nhỏ, khu vực tiến hành thi công theo thống kê chưa có
công trình nào bị ảnh hưởng nghiêm trọng của môi trường tự nhiên, nhưng trước
nhiều trường hợp đáng tiếc đã xảy ra tại các công ty xây dựng khác công ty cũng
cần phải cảnh giác.
1.6. Đặc điểm về lao động
Lao động là tài sản vô giá của mỗi doanh nghiệp quyết định sự thành bại của mỗi
doanh nghiệp. Một công ty muốn tồn tại và phát triển bền vững trên thị trường thì đội
ngũ lao động phải nhiệt tình, yêu công việc, có quan điểm nhận thức đúng đắn cũng
như có trình độ chuyên môn kĩ thuật tay nghề vững chắc và có kinh nghiệm trong công
việc. Lao động là một nhân tố có ảnh hưởng quyết định đến quy trình tổ chức đấu thầu
tại công ty. Mục tiêu của đấu thầu là tạo ra sự công khai, minh bạch và bình đẳng cho
các nhà thầu, từ đó chọn được nhà thầu tốt nhất. Để có được điều này thì ngay từ các
bước: sơ tuyển nhà thầu, lập hồ sơ mời thầu, gửi thư mời thầu hoặc thông báo mời thầu,
nhận và quản lý hồ sơ dự thầu, đánh giá và trình duyệt kết quả đấu thầu, những người
chịu trách nhiệm về tổ chức đấu thầu không được màng đến lợi ích cá nhân mà phải hết
lòng vì mục tiêu của tổ chức. Điều gì sẽ xảy ra nếu như một trong các bước trên có sự
thiên vị. Đây là do ý kiến chủ quan của những người tổ chức đấu thầu. Bước sơ tuyển
nhà thầu, nếu có sự móc ngoặc giữa chủ đầu tư và nhà thầu thì một số nhà thầu có năng
lực, có tiềm năng lại bị đẩy ra, và thế chân vào đó là một nhà thầu có năng lực trình độ
kém hơn. Hay ngay trong bước lập hồ sơ mời thầu, vì trong hồ sơ mời thầu phải đưa ra
các tiêu chuẩn để lựa chọn nhà thầu, nên nếu vì một ý kiến chủ quan nào đó chủ đầu tư
Tự thực hiện
Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt
Hình thức đấu thầu mà công ty áp dụng là hình thức đấu thầu rộng rãi(áp
dụng cho đấu giá công trình tháp 324 Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội, tự thực hiện và
hình thức đấu thầu chào hàng cạnh tranh trong mua sắm hàng hóa. (Cung cấp lắp
đặt hệ thống thang máy cho dự án Hacinco Tower tại 324 Tây Sơn, Đống Đa, Hà
Nội)
Theo luật đấu thầu (Điều 26) có 3 phương thức đấu thầu
Đấu thầu một túi hồ sơ
Đấu thầu hai túi hồ sơ
Đấu thầu hai giai đoạn
Phương thức đấu thầu của công ty đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội là phương
thức đấu thầu một túi hồ sơ và phương thức đấu thầu hai túi hồ sơ
Theo luật đấu thầu có các loại hình đấu thầu
Đấu thầu tuyển chọn tư vấn
Đấu thầu xây lắp
Đấu thầu mua sắm
Đấu thầu tuyển chọn đối tác thực hiện dự án
Các loại hình đấu thầu mà công ty đã thực hiện là đấu thầu tuyển chọn tư vấn,
đấu thầu mua sắm hàng hóa, và thầu cho thuê phần thô công trình.
Từ năm 1993 đến trước năm 2000 công ty không tổ chức đấu thầu, mà tự thực
hiện. Từ năm 2000 trở đi công ty mới thực hiện đấu thầu. Tuy nhiên các gói thầu
có quy mô lớn không nhiều. Nhiều hạng mục công ty vẫn tự thực hiện là chính.
Nguyên nhân là do công ty có tiền thân là công ty xây dựng số 2 Hà Nội, đây là
công ty có đặc điểm nổi bật là xây lắp và đã từng có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh
vực xây lắp. Mặt khác đơn vị chủ quản của công ty đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội là
tổng công ty đầu tư và phát triển nhà Hà Nội, mọi hoạt động của công ty đều chịu
sự kiểm soát và chi phối của tổng công ty.
2.2. Quy mô, số lượng và đặc điểm các gói thầu
2.2.1. Quy mô, số lượng
quả.
2.3. Thực trạng những gói thầu theo hình thức tự thực hiện
Đối với gói thầu xây lắp công ty vừa là chủ đầu tư cũng vừa là đơn vị thi công
công trình. Trong cơ cấu tổ chức của công ty, các đơn vị trực thuộc xây lắp gồm có
xí nghiệp xây lắp 201, xí nghiệp xây lắp 202, xí nghiệp xây lắp 203, và các xí
nghiệp quản lý xây lắp 1, xí nghiệp quản lý xây lắp 2. Nhìn chung năng lực của các
xí nghiệp này đều đáp ứng được các dự án về số lượng công nhân, máy móc thiết
bị cũng như kinh nghiệm về xây lắp. Các xí nghiệp này đang thi công các công
trình như công trình tháp Hacinco tại 324, Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội. Dự án nhà
17 và 21 tầng tại Làng sinh viên Hacinco, Dự án N3.7 trên đường Láng Hạ kéo dài,
còn các công trình Đền Đầm, Văn Chương, Đại Kim công ty vẫn đang trong giai đoạn
chuẩn bị đầu tư.
Tuy nhiên do công ty đang lâm vào trong tình trạng thiếu vốn trầm trọng nên
nhiều công trình đã khởi công từ cách đây mấy năm, có công trình từ năm 2004
nhưng đến giờ vẫn chưa hoàn thành. Nguyên nhân dẫn đến thiếu vốn là do: Công
tác cổ phần hóa của công ty bị đình trệ kéo dài từ tháng 11/2005 khiến cho mọi
hoạt động của công ty đều bị phong tỏa, ngân hàng ngừng cho vay vốn, khách hàng
ngừng cung cấp vật tư, đòi nợ, số tiền thu được từ việc phát hành cổ phiếu 22.7 tỷ
cũng bị chi cục tài chính doanh nghiệp Hà Nội phong tỏa tại kho bạc, hàng loạt các
hoạt động bất động sản trong giai đoạn đầu tư phải dừng thi công do thiếu vốn. Để
đáp ứng tình hình vốn, công ty đã tiến hành đấu thầu: Đấu giá cho thuê để đầu tư,
quản lý và khai thác công trình tòa nhà Hacinco tại 324 Tây Sơn, Đống Đa, Hà
Nội. Nhằm lựa chọn tìm ra một nhà thầu có đủ năng lực để tiếp tục đầu tư, quản lý,
khai thác công trình tháp Hacinco Tower theo đúng mục tiêu của dự án đã được
các cấp có thẩm quyền phê duyệt. Công ty đã tổ chức đấu giá vào ngày 19/10/2007
. Có 9 nhà đầu tư đủ điều kiện trong số 21 nhà đầu tư đăng ký tham gia đấu giá đã
chính thức có mặt vào ngày 19/10. Đơn cử có Ngân hàng thương mại CP Hàng
Hải, Tập đoàn đầu tư phát triển Việt Nam, Công ty TNHH Tài Lân, Công ty cổ
phần bất động sản SSI.... và ngay lần bỏ giá đầu tiên, Công ty TNHH Bảo Linh đã
đưa ra ngay mức giá khiến nhiều nhà đầu tư sửng sốt: 198 tỷ đồng, gấp hơn hai lần
tên, chữ ký của Chủ tịch HĐQT, người đại diện theo pháp luật của công ty và của
người giám sát kiểm phiếu.
Sở Tài chính cho biết, biên bản kiểm phiếu của Công ty số 2 không ghi rõ
thành phần tham gia buổi kiểm phiếu và chỉ có thư ký và người tổng hợp phiếu ký
tên. Như vậy, cả việc lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản về phương án khai thác tháp
Hacinco của Cty số 2 chỉ có 64,89% phiếu biểu quyết thống nhất và biên bản kiểm
phiếu đều chưa phù hợp qui định tại điều 104, 105 Luật Doanh nghiệp.
Vì vậy, Sở Tài chính kiến nghị UBND TP: "Trước mắt nên tạm dừng việc đấu giá
cho thuê dài hạn công trình tháp Hacinco tại 324 Tây Sơn, đợi sau khi chính thức chuyển doanh
nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần sẽ thông qua đại hội đồng cổ đông biểu quyết theo đúng
chế độ qui định để triển khai thực hiện.
Thời gian
Chỉ tiêu đấu thầu
Phương pháp đánh giá
Thư mời tham dự thầu
Yêu cầu đối với nhà thầu
Đặc điểm các gói thầu
Lập và phê duyệt kế hoạch đấu thầu
Thông báo mời thầu
Phát hành hồ sơ mời thầu
Nhận hồ sơ dự thầu
Mở thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu
Phê duyệt và công bố kết quả đấu thầu
Thương thảo và kí kết hợp đồng
Trước thực trạng trên, ta có thể nhận xét, các dự án mà công ty vừa là chủ đầu tư vừa là đơn
vị thi công không được hiệu quả cho lắm, vẫn còn nhiều công trình bị chậm tiến độ, vỡ tiến độ, có
ảnh hưởng rất lớn đến tình hình kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty. Tuy nhiên
không thể phủ nhận: công ty Hacinco đã rất sáng tạo trong việc thực hiện phương thức hoạt động
sản xuất kinh doanh, nhằm tạo thêm vốn cho việc giải quyết nhu cầu về tài chính của công ty,
nhưng trình độ của cán bộ công nhân viên trong công ty còn hạn chế, đặc biệt là các quy định liên
PHIẾU ĐĂNG KÝ THÔNG BÁO MỜI THẦU
Kính gửi: Bản tin Thông tin Đấu thầu
- Tên bên mời thầu: Công ty đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội
- Tên gói thầu: Cung cấp và lắp đặt hệ thống thang máy
- Tên dự án: Hacinco Tower - 324 Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội
- Nguồn vốn: Quỹ đầu tư phát triển công ty đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội
- Hình thức đấu thầu: Chào hàng cạnh tranh
- Thời gian bán hồ sơ mời thầu: Từ ngày 27/6/2005- 1/7/2005
- Địa điểm bán hồ sơ: Phòng kế hoạch tổng hợp công ty đầu tư xây dựng số 2
Hà Nội
- Giá bán một hồ sơ dự thầu 500 000đ
- Địa chỉ nhận hồ sơ dự thầu: Phòng kế hoạch tổng hợp công ty đầu tư xây
dựng số 2 Hà Nội
- Thời gian thương thảo kí kết hợp đồng: trước ngày 30/8/2005
- Bảo đảm dự thầu: 1000 000 000đ. Ghi bằng chữ (một tỷ đồng)
2.4.3. Phát hành hồ sơ mời thầu
Hồ sơ mời thầu của công ty bao gồm những phần sau:
Thư mời tham dự thầu:
Yêu cầu đối với đơn vị tham gia chào hàng
Chi tiết về gói thầu các thông số kĩ thuật, gói thầu 1, 2, 3
Bản vẽ kĩ thuật