Sao bng lnh giá – V Khc Ngc 0985052510




RÈN LUYN K NNG TÍNH
VAI TRÒ VÀ NHNG TN TI TRONG TRNG PH THÔNG

1. Ti sao li có bài vit này?
Mc dù đang ht sc bn rn vi công tác nghiên cu cng nh nhng công vic cá nhân,
nhng trong sut thi gian qua, k t khi 2 bài gii chi tit ca tôi cho đ thi H khi A môn
Hóa nm 2007 và 2008 đc đa lên mng, tôi đã thng xuyên “đc làm phin” bi rt nhiu
bn hc sinh cng nh giáo viên trên c nc.
Trong s rt nhiu đin thoi, tin nhn, email gi đn cho tôi, có mt ý kin mà đa s các
bn đu đt ra là “mc thi gian làm bài mà tôi đt ra trong đáp án da trên cn c nào”, “không
th tính nhm nhanh trong mt thi gian ngn nh th”, .... thm chí, đã có bn hc sinh không
tic li lng m tôi qua đin thoi, vì cho rng tôi đã “phô din” quá mc, rng ch có “thn
thánh” mi có th làm bài nhanh nh th, rng tôi “bc phét”, .... mt bn giáo viên khác thì cho
rng đáp án mà tôi đa ra đã gây ra s c ch tâm lý rt ln đi vi các bn đã không thi tt đt
thi va qua và to ra c sc ép cho các hc sinh chun b tham gia đt thi sp ti.
V ý kin ca bn giáo viên n, tôi hoàn toàn có th chia s, mc dù mc đích ca tôi là
đt ra mc tiêu cho các em phn đu, cng nh mt s đng viên đi vi các em rng đ thi
không h khó, cng không h dài, đ các em có thêm t tin bc vào k thi.
Có th xem li phân tích mà tôi đã dùng c trong 2 đáp án:
“
 gii nhanh đc mt bài toán mà rng hn là mt đ thi Hóa hc, đòi hi s kt hp nhun nhuyn và hiu
qu 4 yu t: kin thc, k nng, kinh nghim và phng pháp (chú ý là tôi xp phng pháp  hàng th yu, cui
cùng), mà mi mt yu t đu đòi hi mt quá trình rèn luyn tích cc và đúng hng (nên cn phi đc hng
dn). Nhng mc thi gian làm bài tôi đt ra trong đáp án là trong điu kin lý tng, vi mt hc sinh đã hi t đ c 4
yu t trên và trong điu kin nh vy thì mt đ thi H (dù tng đc đánh giá là khó) cng có th gii quyt đc
trong vòng 15-20 phút. Tt nhiên, tâm lý thc t  trong phòng thi s khác và không có nhiu hc sinh hi t đ c 4

t nhng phép tính đn gin nht!

I. t vn đ:
1. K nng là gì?
Hiu theo ngha đn gin, k nng là bit cách làm.
Khái nim K nng rt rng và bao hàm nhiu khía cnh, trong thc t chúng ta vn thng nghe đn
“k nng hc”, “k nng sng”, “k nng mm”, “k nng làm vic theo nhóm”, …
Có rt nhiu đnh ngha v k nng, tuy nhiên chúng ta có th tng hp đc đnh ngha đn gin v
k nng nh sau: K nng (Skill) là kh nng hoàn thành mt công vic mt cách thành tho, d dàng,
khéo léo – kh nng này có th hc đc, hoc phát trin đc thông qua đào to hoc t tri nghim.
2. Ti sao phi hc và rèn luyn k nng?
Ngi bình thng ai cng bit nói, nhng nhng ngi nói gii không nhiu; ai cng bit đc nhng
không phi ai cng đc nhanh, nm ht nhng điu quan trng... S qua vài ví d nh vy ta có th thy làm
mt công vic và làm đc mt công vic là hai chuyn hoàn toàn khác nhau.
Não ta làm vic da trên 98% là thói quen (Routine). Rèn luyn k nng làm vic tc là rèn luyn cho
não thói quen làm vic tt. Khi ta hc cách làm mt công vic – dù nh hay ln – cng đu là ta đang dy
cho não chúng ta bit cách t duy, x lý vn đ. Quan trng hn, đó là dy cho não thói quen làm vic gì
cng yêu cu hiu qu. Thay vì cm đu vào làm vic thì ta tp làm nó mt cách nhanh nht, thu đc kt
qu cao nht. Mt ngi khi luôn tìm cách làm vic hiu qu nht s luôn thu đc kt qu tt nht, đó chính
là thói quen/k nng làm vic chuyên nghip.
3. Phân loi k nng
Có 3 nhóm k nng chính:
− Bit cách t duy
− Bit cách din đt
− Bit cách thao tác
C 3 nhóm k nng này đu cn phi đc quan tâm rèn luyn đúng mc trong quá trình hc. Trong
khóa hc này, vi mc tiêu hng ti là k thi trc nghim nên các k nng v t duy và tính toán (thuc
nhóm k nng thao tác) s đc tôi tp trung phát trin cho các em (nu thi t lun s phi phát trin c k
Sao bng lnh giá – V Khc Ngc 0985052510


III. Mt s kinh nghim và phng pháp rèn luyn k nng tính
K nng tính nhanh nh đã nói  trên, thuc nhóm “k nng thao tác” do đó nó đòi hi mt s thc
hành, rèn luyn thng xuyên đ đt đn hiu qu cao nht. Trong các k thi trc nghim vi các môn có đòi
hi tính toán nh môn Hóa thì vic nâng cao k nng tính đn mc tr thành mt phn x
có th giúp gim
bt đn 1/3 thi gian làm bài.
Trong Hóa hc có rt nhiu k nng tính cn phi rèn luyn, nhng có 2 nhóm giá tr d rèn luyn
nht, thng xuyên gp nht và d đt đc hiu qu cao nht là: tính khi lng mol (nguyên t, phân t,
ion, nhóm chc, ...), và tính s mol.
Có nhiu phng pháp rèn luyn k nng tính nhanh, nhng vi kinh nghim ging dy ca cá nhân
mình, tôi xin chia s mt s phng pháp rèn luyn k nng tính nh sau
..............<bí mt>

4, i vi vic tính s mol khí da vào th tích trong các trng hp không phi điu kin tiêu chun,
ta da vào công thc: , tuy nhiên, vic áp dng công thc này phi vô cùng linh hot thì mi đt
hiu qu cao nht, mt trong nhng sai lm ca các em là ch bit thay s vào công thc mt cách máy móc.
PVnRT =
Công thc trên ch ra cho ta thy s mol khí t l thun vi áp sut và t l nghch vi nhit đ (vì đ
bài thng cho th tích và yêu cu tính s mol khí), vì khi lng hoc % khi lng thng là s l, nhng
s mol thì hu ht là s chn, nên đa s các bài tp không cho điu kin tiêu chun đu ri vào nhng trng
hp có th tính nhm đc (xem thêm phn bài tp v nhà)
Ví d: Tính s mol ca 8,96l khí (0,4 mol khí trong đktc, cái này có th nhm ra ngay nh luyn tp 
bc 3) trong các điu kin:
- 0
o
C; 2,5 atm:
moln 15,24,0
=×=



oooo
2732,16,54,2731,13,27,2735,15,136,2732273 ×=×=×=×=

^^ nu mà thay vào công thc nRT = PV thì chc là phát m, ví d: 8,96l khí  54,6
o
C; 2,4 atm s có
s mol là:
()
mol
RT
PV
n 8,0
6,54273
273
4,22
96,84,2
=
+
×
==

.....................
Tôi xin nhc li:
Không th gii nhanh bài toán Hóa hc nu nh tng s liu, tng phép tính nh trong bài toán
không đc x lý và tính toán nhanh chóng!

i loi là nh vy.
2. Nguyên nhân nào dn đn nhng yu kém v K nng ca hc sinh
Trc ht, phi k đn nhng thiu sót, sai lm trong phng pháp Giáo dc ca chúng ta.
T by lâu nay, chúng ta đã nhi nhét cho hc sinh mt khi lng kin thc khng l mà b

chng hn) mà các kt qu ca nó
còn đc ông khai thác, s dng đn ht đi. Cng theo giai thoi, “vua toán hc” Carl Friedrich Gauss đã
tng đot mt gii th
ng v thiên vn nh tính toán đc rt chính xác qu đo ca thiên th Ceres sau
gn 3 tháng tính toán, mà trung bình mi ngày ông phi làm vic vi 50.000 con s - không sai mt phép
tính nào. Hoc mt câu chuyn khác ca Paul Dirac, khi còn nh, ông đã tham gia mt k thi HSG Toán ca
nc Anh đã tìm ra kt qu “mt ngi câu đc -2 con cá”, dù là kt qu sai, nhng chính nó đã to cm
hng giúp ông tìm ra position – phn ht ca electron. Tt nhiên, so sánh nào cng có s khp khing,
nh
ng có l mt trong nhng nguyên nhân khin cho thiên tài toán hc vi kh nng tính nhm siêu vit ca
các v ý có đc là nh ..... thi đó cha có nhng chic máy tính hin đi nh bây gi.
Có mt nhà khoa hc đã tng tiên đoán: “S thông minh ca máy móc s git cht sc
sáng to ca con ngi”
, tht đáng bun, trong trng hp này, điu đó có v đúng. Tht ngu
ngc nu chúng ta có máy móc mà không dùng hoc không bit dùng, nhng s còn nguy him
và ngu ngc hn nu chúng ta hoàn toàn bt lc vi công vic khi không có nhng máy móc đó.
S thông minh ca máy móc phi ph thuc sc sáng to ca con ngi ch không phi ngc
li.
Các em rt sai lm khi ngh rng máy tính lúc nào cng đúng và tính bng máy tính an
toàn hn so vi tính nhm. Nên nh rng, máy tính ch đúng, khi ngi s dng nó thao tác
đúng, mà điu đó không phi bao gi cng làm đc (^^ mc dù nó đúng trong đa s trng
hp đy, hihi). Khi thao tác vi máy tính, càng thao tác vi nhiu con s, thc hin càng nhiu
phép tính liên hp, rm rà thì kt qu càng có kh nng sai lch.
Chng hn vi phép tính đã
nêu  trên:
()
mol
RT
PV
n 8,0