BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN
ĐÁNH GIÁ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ DO CÔNG TY KIỂM TOÁN
VÀ TƯ VẤN TÀI CHÍNH KẾ TOÁN SÀI GÒN THỰC HIỆN
3.1. Bài học kinh nghiệm về đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ do Công ty
Kiểm toán và Tư vấn Tài chính Kế toán Sài Gòn thực hiện
Trong thực tiễn kiểm toán tại AFC Sài Gòn, trước khi tiến hành một cuộc
kiểm toán, KTV phải tiếp cận với khách hàng. Thông thường khách hàng là người
có nhu cầu kiểm toán nên họ sẽ liên hệ trực tiếp với công ty kiểm toán. Tuy nhiên
trong nền kinh tế thị trường tự do cạnh tranh và hội nhập khu vực, các công ty
kiểm toán phải chịu sức ép từ nhiều phía như tăng chất lượng và giảm giá phí dịch
vụ cung cấp để có thể cạnh tranh được với các công ty kiểm toán trong nước và
nước ngoài. Do đó các công ty kiểm toán nói chung và AFC Sài Gòn nói riêng
không thể ngồi chờ khách hàng đến mà chủ động tìm kiếm khách hàng nhằm mở
rộng hoạt động của mình trên khắp cả nước. Đầu tiên AFC Sài Gòn gửi thư chào
hàng đến khách hàng như một thư hẹn kiểm toán, Công ty kiểm toán sẽ tiến hành
khảo sát tại khách hàng sau đó hai bên gặp gỡ, trao đổi để đi đến thống nhất là ký
hợp đồng kiểm toán. Công việc phê duyệt thư hẹn kiểm toán và đưa ra ký kết hợp
đồng kiểm toán do Giám đốc AFC Sài Gòn trực tiếp đảm nhận.
Các phòng nghiệp vụ nhận lệnh từ Giám đốc, mỗi phòng cử các KTV có
nhiều kinh nghiệm tiến hành khảo sát tại khách hàng. Tiếp đó các KTV tiến hành
tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát của khách hàng. Các KTV của AFC Sài
Gòn thường có sự phân biệt hai loại khách hàng chủ yếu, đó là khách hàng mới và
khách hàng thường xuyên. Đối với khách hàng mới, tùy thuộc vào quy mô của
doanh nghiệp mà mức độ tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ cũng khác nhau.
Những khách hàng có quy mô nhỏ, cuộc kiểm toán chỉ cần có sự quan sát ban đầu
của Ban Giám đốc và KTV chính, các bước đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ sẽ
được rút ngắn đi khá nhiều, tiết kiệm được thời gian và chi phí kiểm toán. Những
khách hàng có quy mô lớn, HTKSNB hoạt động phức tạp, việc đánh giá HTKSNB
được tiến hành tương đối kỹ lưỡng với độ tin cậy vào HTKSNB được đánh giá
thấp hơn khách hàng mới có quy mô nhỏ và khách hàng thường xuyên. Với khách
hàng thường xuyên, KTV đã có được sự hiểu biết nhất định về hệ thống kiểm soát

bảng câu hỏi và bảng tường thuật. Lưu đồ sẽ được sử dụng kết hợp với bảng câu
Chúng tôi xin lưu ý những nhận xét, kiến nghị mà chúng tôi có được thông qua việc
thực hiện các bước kiểm toán cơ bản thông thường nhằm đưa ra ý kiến về BCTC,
không phải là tất cả những đề xuất nhằm hoàn thiện Hệ thống kế toán và Hệ thống
kế toán và Hệ thống KSNB của Công ty Cổ phần A mà một cuộc kiểm toán đặc biệt
có thể nêu ra.
1. Lưu giữ chứng từ kế toán
Phát hiện: Qua kiểm tra chọn mẫu chứng từ thu, chi và tạm ứng của năm tài chính
2002, chúng tôi thấy Công ty chưa lưu đủ phiếu thu, phiếu chi và bảng tổng hợp
quyết toán của các tour du lịch.
Việc lưu giữ chứng từ hoàn ứng còn chưa nhất quán: chứng từ hoàn ứng của các
tour du lịch lưu theo quyết toán tour, chứng từ hoàn ứng khác lưu cùng phiếu chi.
Ảnh hưởng: việc lưu trữ chứng từ không đầy đủ và nhất quán như trên sẽ gây trở
ngại cho việc kiểm tra, soát xét và đối chiếu trong công tác quản lý tài chính của
Công ty.
Kiến nghị của KTV: Phòng Tài chính kế toán của Công ty cần lưu trữ chứng từ đầy
đủ và khoa học. Chứng từ nên được lữu trữ theo từng phần hành công việc, đánh
số thứ tự liên tục để tiện cho việc kiểm soát và tránh mất mát chứng từ.
Ý kiến của Công ty: Đồng ý với ý kiến của KTV
2. Quản lý tiền mặt
Phát hiện: Qua kiểm tra kiểm chọn mẫu chứng từ chi tiết, chúng tôi thấy khoản chi
hỏi và bảng tường thuật đối với những khách hàng kiểm toán năm đầu tiên, khách
hàng có quy mô lớn, thủ tục kiểm soát phức tạp.
Bảng câu hỏi được thiết kế chung cho mọi cuộc kiểm toán nên trong quá
trình kiểm toán, các KTV có thể căn cứ vào loại hình doanh nghiệp, quy mô doanh
nghiệp, lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp để sửa đổi và tự hoàn thiện bảng câu
hỏi này. Do đó các bảng câu hỏi khá sát với các doanh nghiệp.
Bảng tường thuật cũng được sử dụng để đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ,
nhưng phương pháp này chỉ áp dụng với những doanh nghiệp có quy mô nhỏ, thủ
tục kiểm soát đơn giản đồng thời nó cũng dễ thực hiện, dễ kiểm tra, dễ soát xét.

ty không?
2/ Ban Giám đốc có bị chi phối bởi một hoặc một nhóm người
nào không?
3/ Liệu Ban Giám đốc có thiếu kinh nghiệm trong việc lãnh đạo
công ty không?
4/ Ban Giám đốc có đặt ra kế hoạch phát triển cho từng phòng
ban không?
5/ Ban Giám đốc có chấp nhận rủi ro hay họ chống đối rủi ro?
6/ Các kế hoạch lợi nhuận và số liệu dự toán được lập là các kế
hoạch “khả thi nhất” hay là những chỉ tiêu “có khả năng nhất”?
Biểu số 16: Bảng câu hỏi về nhân viên kế toán
Câu hỏi Có Không
1/ Số lượng nhân viên có phù hợp với quy mô của doanh nghiệp
không?
2/ Các nhân viên kế toán có qua trường lớp đào tạo chính quy
không?
3/ Các nhân viên kế toán có mối quan hệ mật thiết nào với các
KTV độc lập không?
4/ Các nhân viên kế toán có mối quan hệ nào với các thành viên
trong Ban Giám đốc không?
5/ Các nhân viên kế toán có đảm nhận làm những phần hành kế
toán không?
Biểu số 17: Bảng câu hỏi về chính sách nhân sự
Câu hỏi Có Không
1/ Có các chính sách nhân sự và thủ tục liên quan để có
thể tuyển dụng và phát triển đội ngũ nhân viên có năng
lực và trung thực để phục vụ hữu hiệu cho đơn vị?
2/ Nhân viên có hiểu trách nhiệm và các thủ tục áp dụng
cho công việc của họ?
Sau khi tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ KTV nên lập một bảng đánh