Chuyên đề: GTLN– GTNN của hàm số trên một đoạn - Ôn Thi Tốt Nghiệp THPT Năm Học :2010-2011.HS: Pham Van Nam

A.Lời nói đầu :
Bài toán tìm giá trị lớn nhất (GTLN) , giá trị nhỏ nhất (GTNN) của hàm số trên một đoạn là
một bài toán thường gặp trong các đề thi tốt nghiệp THPT trong các năm vừa qua .Nhưng
phần lớn học sinh không giải được bài toán này với các lý do sau : Các em không nắm được
phương pháp giải , tính đạo hàm sai, tìm nghiệm của đạo hàm sai , tính các giá trị sai, không
biết loại hoặc nhận nghiệm , kết luận GTLN-GTNN sai . vv…vv . Vì các lý do trên nên tôi
quyết định chọn chuyên đề này để nêu ra các loại hàm số thường cho trong bài tìm GTLN-
GTNN của hàm số trên một đoạn để nhầm giúp học sinh hạn chế những sai sót trên .
B Nội Dung.: Giả sử tìm GTLN-GTNN của hàm số
( )
y f x=
trên đoạn
[ ]
;a b
Quy Tắc :
1.Tìm các điểm
1 2
; ;...;
n
x x x
trên khoảng
( )
;a b
, tại đó
( )
/

=
Chú ý: Để học sinh dể nhớ, ta có thể tóm tắt quy tắc trên thành phương pháp tìm GTLN-
GTNN của hàm số
( )
y f x=
trên đoạn
[ ]
;a b
như sau :
1. Tính đạo hàm
( )
/
f x
2. Giải phương trình :
( )
/
0f x =
, tìm các nghiệm
( )
1 2
; ;...; ;
n
x x x a b
∈
(nếu có)
3. Tính các giá trị :
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
1 2
; ; ;...; ; .
n

[ ]
;a b
sau :
1) Hàm đa thức :
1.1) Ví dụ : Tìm GTLN-GTNN của các hàm số sau:
( )
3 2
) 2 6 1a y f x x x= = − +
trên đoạn
[ ]
1;1−
( )
4 2
) 2 4 3b y f x x x= = − + +
trên đoạn
[ ]
0;2

Chuyên đề: GTLN– GTNN của hàm số trên một đoạn - Ôn Thi Tốt Nghiệp THPT Năm Học :2010-2011.HS: Pham Van Nam
( )
3 2
1
) 2 1
3
c y f x x x x= = − + − +
trên đoạn
[ ]
1;0−
Giải
a) Ta có :

1
f x
−
=
;
( )
[ ]
1;1
min 7f x
−
= −
b) Ta có :
( )
/ 3
8 8f x x x= − +

( )
/ 3 0
1
0 8 8 0
x
x
f x x x
=
=±

= ⇔ − + = ⇔

(
1x = −

( ) ( )
11
1 ; 0 1
3
f f
− = =
Vậy :
( )
[ ]
1;0
max
11
3
f x
−
=
;
( )
[ ]
1;0
min 1f x
−
=
1.2)Bài tập tương tự: Tìm GTLN-GTNN của các hàm số sau:
( )
3 2
1
)
3
a y f x x x= = −

4 2
) 8 16e y f x x x= = − +
trên đoạn
[ ]
1;3−
( )
4 2
) 1g y f x x x= = − +
trên đoạn
1
0;
2
 
 
 
2) Hàm phân thức :
2.1) Ví dụ : Tìm GTLN-GTNN của các hàm số sau:
( )
2 1
)
1
x
a y f x
x
+
= =
−
trên đoạn
[ ]
2;4

1;2−
( )
2
2 3
)
2
x x
d y f x
x
+ −
= =
+
trên đoạn
[ ]
0;3
Giải
a) Ta có :
( )
( )
/
2
3
0 1
1
f x x
x
= > ∀ ≠
−
Trang 2
Tính :

( )
1
0; 1 3
2
f f
 
− = =−
 ÷
 
Vậy :
( )
1
;1
2
max
0
f x
 
−
 
 
=
;
( )
1
;1
2
3minf x
 
−


= ⇔ − + = ⇔

+
(
4x = −
loại )
Tính :
( ) ( ) ( )
1 2; 0 1; 2 2f f f
− =− =− =−
Vậy :
( )
[ ]
1;2
max 1f x
−
= −
;
( )
[ ]
1;2
2minf x
−
= −
d) Ta có :
( )
( )
2
/

;
( )
[ ]
0;3
min
3
2
f x
=
−
2.2)Bài tập tương tự: Tìm GTLN-GTNN của các hàm số sau:
( )
2
)
2
x
a y f x
x
− +
= =
+
trên đoạn
1
;4
2
 
 
 

Chuyên đề: GTLN– GTNN của hàm số trên một đoạn - Ôn Thi Tốt Nghiệp THPT Năm Học :2010-2011.HS: Pham Van Nam

+
= =
−
trên đoạn
[ ]
0;3
( )
2
)
3 1
x
e y f x
x
= =
−
trên đoạn
[ ]
1;3
Trang 3
( )
1 2
)
2 4
x
g y f x
x
−
= =
−
trên đoạn

5 4
f x x
x
 
=− < ∀ ∈ −∞
 ÷
−
 
Tính :
( ) ( )
1 3; 1 1f f
− = =
Vậy :
( )
[ ]
1;1
max 3f x
−
=
;
( )
[ ]
1;1
min 1f x
−
=
b) Ta có :
( )
/
2

f x
 
 
 
=
;
( )
1
;3
2
7
min
2
f x
 
 
 
=
c) MXĐ :
[ ]
2;2D = −
. Ta xét hàm số trên MXĐ của nó.
Ta có :
( )
/
2
1
4
x
f x

( )
[ ]
2;2
max
2 2
f x
−
=
;
( )
[ ]
2;2
minx
2
f x
−
= −
3.2) Bài tập tương tự: Tìm GTLN-GTNN của các hàm số sau:
( )
2
) 9 7a y f x x= = −
trên đoạn
[ ]
1;1−
( ) ( )
2
) 6 4b y f x x x= = − +
trên đoạn
[ ]
0;3

) 2 .
x
a y f x x= = l
trên đoạn
[ ]
1;2−
( )
2
)
x
b y f x x= = − l
trên đoạn
[ ]
1;0−
( )
ln
)
x
c y f x
x
= =
trên đoạn
2
1;
 
 
l
( ) ( )
2
) ln 1 2d y f x x x= = − −

=
l
;
( )
[ ]
1;1
2
min f x
−
= −
l
b) Ta có :
( )
/ 2
1 2
x
f x = − l

( )
/ 2
1
0 1 2 0 ln 2
2
x
f x x= ⇔ − = ⇔ = −l

Tính :
( ) ( )
1 1 1 1
1 1 ; ln 2 ln 2 ; 0 1

− −
l
c) Ta có :
( )
/
2
1 ln x
f x
x
−
=

( )
/
0 1 ln 0f x x x= ⇔ − = ⇔ = l

Tính :
( ) ( )
( )
2
2
1 2
1 0; ;f f f
= = =
l l
l l