Tuần:5 Ngày dạy:
Tiết: 21 Lớp dạy:
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
A/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :
1. Kiến thức
- Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ vựng.
- Hai phương thức phát triển nghĩa của từ vựng.
2. Kĩ năng.
- Nhận biết ý nghĩa của từ ngữ trong các cụm từ và trong văn bản.
- Phân biệt các phương thức tạo nghĩa mới của từ ngữ với các phép tu từ ẩn dụ, hốn dụ.
3. Thái độ
- Hứng thú trong tạo lập văn bản.
B/ CHUẨN BỊ BÀI HỌC:
1. Giáo viên: Cho học sinh thảo luận
2. Học sinh: Vở bài soạn, đọc trước các khái niệm.
C/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC.
1/ Ổn định :
2/ Bài cũ :
H: Chuyển đổi các câu sau thành lời dẫn trực tiếp và ngược lại.
a. Anh ấy dặn lại chúng tơi: “ Ngày mai anh ấy đi cơng tác vắng, các em ở nhà nhớ chăm lo cho bản thân,
giữ gìn sức khỏe”
b. Bố tơi nói bố tơi ln mong muốn chúng tơi học giỏi để trở thành những cơng dân có ích cho đất nước.
TL:
a. Anh ấy dặn chúng tơi rằng ngày mai anh ấy đi cơng tác, chúng tơi ở nhà nhớ chăm lo cho bản thân, giữ
gìn sức khỏe.
b. Bố tơi nói : “ Bố ln mong muốn các con học giỏi để trở thành những cơng dân có ích cho đất nước”.
3/ Bài mới:
Hoạt động 1
GV: gọi hs đọc phần văn bản sgk
HS : Thực hiện.
GV: Từ kinh tế trong câu Bủa tay ơm chặt bồ kinh tế có ý nghĩa


b. Ghi nhớ/ sgk
2. Phương thức phát triển từ vựng
a. Vd / sgk

b. Ghi nhớ/ sgk
Trường hợp nào sử dụng theo nghĩa chuyển.
 Trăng đã lên cao. (x)
 Ngơi nhà 15 tầng kia cao nhất khu vực này.
 Anh ấy làm việc trên cao.(x)
 Ơng em tuổi đã cao.(x)
 Chất lượng cuộc sống ngày một nâng cao .(x)
Hoạt động 2
Bài tập 1
Xác định nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ chân
a. Nghĩa gốc: một bộ phận cơ thể người.
b. Nghĩa chuyển : một vị trí trong đội tuyển (HD)
c. Nghĩa chuyển : vị trí tiếp đất của cái kiềng (AD)
d. Nghĩa chuyển : vị trí tiếp đất của mây (AD)
Bài tập 2
Cách dùng từ trà ( trà acti sơ; trà linh chi; trà tâm sen . . ) là cách
dùng với nghĩa chuyển chứ khơng phải nghĩa gốc
Trà trong những cách dùng trên có nghĩa là sản phẩm từ thực vật
được chế biến thành dạng khơ, dùng để pha nước uống.
Bài 3: Đồng hồ : nghĩa gốc
Đồng hồ nước; đồng hồ điện . . . nghĩa chuyển
Bài tập 3: Nghĩa chuyển của từ đồng hồ như sau:
- Đồng hồ điện: dùng để đếm số đơn vị điện đã tiêu thụ để tính
tiền.
- Đồng hồ nước: dùng để đếm số đơn vị nước đã tiêu thụ để tính

Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò 
II. Luyện tập
4/ Củng cố:
Tìm các ví dụ để chứng tỏ các từ:
nắm, mềm, miệng là những từ nhiều
nghĩa. Trong các ví dụ đó, từ nào
chuyển theo phương thức ẩn dụ, từ
nào chuyển theo phương thức hốn
dụ hoặc cả hai.
5/ Dặn dò:
- Học thuộc ghi nhớ trong SGK.
- Hồn chỉnh các bài tập trên.
- Làm bài tập 5.
- Chuẩn bị bài 4,5- Tiết 21: Tóm tắt
các văn bản tự sự.
Tuần: 5 Ngày dạy:
Tiết: 22 Lớp dạy:
CHUYỆN CŨ TRONG PHỦ CHÚA TRỊNH
A/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :
1. Kiến thức
- Sơ giản về văn tùy bút trung đại.
- Cuộc sống xa hoa của vua chúa, sự nhũng nhiễu của bọn quan lại thời Lê - Trịnh
- Những đặc điểm của một văn bản viết theo thể loại tùy bút thời kì trung đại ở Chuyện củ trong phủ
chúa Trịnh.
2. Kĩ năng
- Đọc - hiểu một văn bản tùy bút thời trung đại.
- Tự tìm hiểu một số địa danh, chức sắc, nghi lễ thời Lê - Trịnh
3. Thái độ
- Cảm nhận cuộc sống của vua chúa và bọn quan lại --> cuộc sống của nhân dân
B/ CHUẨN BỊ BÀI HỌC:

HS: Ngơi 3 để đảm bảo tính khách quan của sự việc .
GV: Theo dõi văn bản cho biết việc xếp đặt kết cấu như thế nào ?
nội dung từng phần ?
HS: Thảo luận.
+ Từ đầu . . . triệu chứng bất thường -> thú ăn chơi của chúa Trịnh.
+ Còn lại -> sự tham lam nhũng nhiễu của quan lại trong phủ chúa
Trịnh.
Hoạt động 2
GV: Nội dung của đoạn đầu kể về điều gì ?
HS: Thú vui thích chơi đèn đuốc của chúa Trịnh Hâm.
GV: Tìm những chi tiết kể về cuộc sống của chúa Trịnh ?
HS: Thảo luận.
I.Tìm hiểu chung.
1. Tác giả, hồn cảnh sáng tác
a. Tác giả
b. Hồn cảnh sáng tác:
2. Bố cục
II. Phân tích.
1. Cuộc sống của chúa Trịnh và
bọn quan lại.
- Xây dựng nhiều đền đài lãng phí
hao tốn.
- Xây dựng nhiều đền đài lãng phí hao tốn.
- Thích đi chơi ngắm cảnh đẹp.
- Bày trò giải trí lố lăng tốn kém.
- Xây dựng đền đài dài liên tục.
- Mỗi tháng vài ba lần Vương ra cung Thuỵ Liên
GV: Em hình dung được gì từ những chi tiết đó ?
HS: Cảnh ăn chơi xô bồ thiếu văn hoá của bậc đế vương nhưng thực
chất cuộc vui này là để cướp đoạt của quý trong thiên hạ để tô điểm

GV: Từ đó em nhận ra sự thật nào khác trong phủ chúa Trịnh
HS: Vua nào tôi ấy tham lam vô độ, mặc sức vơ vét của dân .
GV: Kết thúc tuỳ bút bằng câu ghi lại một việc có thực từng xảy ra
ngay trong nhà mình nhằm mục đích gì ?
HS: Tăng tính thuyết phục, kính đáo bộc lộ thái độ lên án phê phán
chế độ phong kiến . . .
GV: Nét nghệ thuật tiêu biểu trong phần cuối văn bản?
HS: Xây dựng hình tượng đối lập, so sánh liệt kê sự việc có tính
chân thực . . .
GV chốt: văn bản cho ta thấy bộ mặt thật của xhpk đương thời, một
xã hội bọn vua chúa, quan lại chỉ lo vơ vét cho mục đích riêng của
mình xem thường sự sống chết của nhân dân và đó cũng là dự báo
sự suy vong của một triều đại trong lịch sử dân tộc.
Hoạt động 3
Nghệ thuật: phản ánh con người và sự việc cụ thể, chân thực sinh
động bằng các phương pháp: liệt kê, miêu tả, so sánh.
Nội dung: phản ánh cuộc sống xa hoa vô độ cùng với bản chất tham
lam, tàn bạo, vô lý, bất công của bọn vua chúa quan lại phong kiến.
Hoạt động 4
- Thích đi chơi ngắm cảnh đẹp.
- Bày trò giải trí lố lăng tốn kém.
- Xây dựng đền đài dài liên tục.
- Mỗi tháng vài ba lần Vương ra
cung Thuỵ Liên.
==> Cảnh ăn chơi xô bồ thiếu văn
hoá
- …bao nhiêu những loài trân
cầm . . .không thiếu thứ gì
- Lấy cả cây đa . . . chở qua sông
đem về.

Tu bỳt Truyn
- Ct truyn n gin, m
nht,
- Kt cu lng lo tu cm
xỳc ngi vit.
- Giu cm xỳc, ch quan.
- Chi tit s vic chõn thc,

- Thuc loi t s, vn xuụi cú
chi tit, s vic, nhõn vt,
cm xỳc,..
- Phi cú ct truyn, phc tp,
lt lộo.
- Kt cu cht ch, cú dng ý
ngh thut.
- Tớnh cm xỳc, ch quan c
th hin kớn ỏo.
- Chi tit s vic c h cu.
IV. Luyn tp:
4/ Cng c :
Phm ỡnh H l ngi cú thỏi tụn trng hin thc i sng dựng vn hc phn ỏnh hin thc mt
cỏch chõn thc ng thi cú thỏi phờ phỏn v bỏo trc s dit vong ca mt triu i trong lch s dõn
tc.
5/ Dn dũ:
+ V nh hc bi.
+ Son vn bn Hong Lờ nht thng chớ.
Tun: 5 Ngaứy daùy:
Tieỏt : 23 Lụựp daùy: