HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

ĐỖ TẤT ĐẠT

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA LỢN MẮC
VIÊM PHỔI DO ACTINOBACILLUS PLEUROPNEUMONIAE,
PASTEURELLA MULTOCIDA, STREPTOCOCCUS SUIS VÀ
SỬ DỤNG VACXIN PHÒNG BỆNH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ

NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2021


HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

ĐỖ TẤT ĐẠT

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA LỢN MẮC
VIÊM PHỔI DO ACTINOBACILLUS PLEUROPNEUMONIAE,
PASTEURELLA MULTOCIDA, STREPTOCOCCUS SUIS VÀ
SỬ DỤNG VACXIN PHÒNG BỆNH

Chuyên ngành:

Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi

Mã số:


Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hồn thành luận án, tơi đã nhận được
sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cơ giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè,
đồng nghiệp và gia đình.
Cho phép tơi được bày tỏ lịng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Nguyễn Bá Hiên và
PGS.TS. Cù Hữu Phú đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều cơng sức, thời gian và tạo điều kiện
cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ
môn Vi sinh vật Truyền nhiễm, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận
tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tơi trong q trình học tập, thực hiện đề tài và hồn thành
luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ Bộ môn Vi trùng, Viện Thú
y, Viện Công nghệ sinh học- Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam, Công ty CP thuốc thú y
Marphavet đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tơi trong suốt q trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp và các cơ
quan đoàn thể đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tơi về mọi mặt, động viên tơi
hồn thành luận án./.
Hà Nội, ngày

tháng

Tác giả luận án

Đỗ Tất Đạt

ii

năm 2021


MỤC LỤC


Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .............................................................. 4

1.5.1. Ý nghĩa khoa học .................................................................................................. 4
1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn ................................................................................................... 4
Phần 2. Tổng quan tài liệu ............................................................................................. 5
2.1.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới về bệnh viêm phổi ở lợn và vacxin
phịng bệnh ............................................................................................................ 5

2.2.

Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam về bệnh viêm phổi ở lợn và vacxin
phòng bệnh .......................................................................................................... 12

2.3.

Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae và bệnh viêm phổi ở lợn............... 14

2.3.1. Vi khuẩn A. pleuropneumoniae .......................................................................... 14
2.3.2. Bệnh viêm phổi do vi khuẩn A. pleuropneumoniae gây ra ở lợn ....................... 17
2.4.

Vi khuẩn Pasteurella multocida và bệnh viêm phổi ở lợn ................................. 19

2.4.1. Vi khuẩn P. multocida ........................................................................................ 19
2.4.2. Bệnh viêm phổi lợn do vi khuẩn P. multocida gây ra ........................................ 21

i


3.4.

Nội dung nghiên cứu ........................................................................................... 37

3.4.1. Nghiên cứu triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể của lợn mắc bệnh do
vi khuẩn A. pleuropneumoniae, P. multocida và S. suis gây ra .......................... 37
3.4.2. Nghiên cứu đánh giá khả năng ổn định đặc tính sinh học của bộ giống sản
xuất vacxin phịng bệnh viêm phổi ở lợn do vi khuẩn A. pleuropneumoniae,
P. multocida và S. suis gây ra ............................................................................ 37
3.4.3. Nghiên cứu quy trình sản xuất vacxin đa giá vơ hoạt nhũ dầu phòng bệnh
viêm phổi ở lợn do vi khuẩn A. pleuropneumoniae, P. multocida và S. suis
gây ra................................................................................................................... 37
3.5.

Phương pháp nghiên cứu .................................................................................... 38

3.5.1. Phương pháp nghiên cứu triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể của lợn
mắc bệnh do vi khuẩn A. pleuropneumoniae, P. mutocida và S. suis gây ra ........ 38
3.5.2. Phương pháp nghiên cứu đánh giá khả năng ổn định đặc tính sinh học của
giống sản xuất vacxin phòng bệnh do vi khuẩn A. pleuropneumoniae,
P. multocida và S. suis gây ra ............................................................................. 41
3.5.3. Phương pháp nghiên cứu quy trình sản xuất vacxin đa giá vơ hoạt nhũ dầu
phịng bệnh viêm phổi ở lợn do vi khuẩn A. pleuropneumoniae,
P. multocida và S. suis gây ra ............................................................................. 43

ii


3.5.4. Phương pháp xử lý số liệu .................................................................................. 50

4.3.1. Nghiên cứu xây dựng quy trình sản xuất vacxin đa giá vơ hoạt nhũ dầu phòng
bệnh viêm phổi ở lợn do vi khuẩn A. pleuropneumoniae, P. multocida và S. suis
gây ra................................................................................................................... 75
4.3.2. Kết quả đánh giá chất lượng vacxin bán thành phẩm ........................................... 77
4.3.3. Kết quả so sánh khả năng sinh miễn dịch của vacxin đa giá bổ trợ keo phèn và
vacxin đa giá bổ trợ nhũ dầu chống lại vi khuẩn A. pleuropneumoniae,
P. multocida và S. suis .......................................................................................... 83
4.3.4. Kết quả xác định liều tiêm vacxin viêm phổi lợn ............................................... 90
4.3.5. Kết quả xây dựng quy trình sản xuất vacxin đa giá vơ hoạt bổ trợ nhũ dầu
phịng bệnh viêm phổi ở lợn ............................................................................... 92

iii


4.3.6. Kết quả xây dựng quy trình sử dụng vacxin đa giá vơ hoạt bổ trợ nhũ dầu
phịng bệnh viêm phổi cho lợn............................................................................ 99
Phần 5. Kết luận và đề nghị ....................................................................................... 103
5.1.

Kết luận ............................................................................................................. 103

5.2.

Đề nghị .............................................................................................................. 104

Danh mục công trình khoa học đã cơng bố có liên quan đến luận án .......................... 105
Tài liệu tham khảo ........................................................................................................ 106

Phụ lục.......................................................................................................117


Confidence Interval

CHLB

Cộng hịa liên bang

cs

Cộng sự

DNA

Deoxyribonucleic acide

dNTP

Deoxyribonucleoside triphosphate

ELISA

Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay

FAO

Food and Agriculture Organization

HT

Huyết thanh


Pleuropneumonia-like organism

RNA

Ribonucleic acid

RT-PCR

Reverse transcription polymerase chain reaction

S. suis

Streptococcus suis

TCVN

Tiêu chuẩn Việt Nam

THB

Todd Hewitt Broth

TN

Thí nghiệm

TSB

Tryptic Soy Broth



vi


DANH MỤC BẢNG
Thứ tự

Tên bảng

Trang

3.1.

Trình tự mồi dùng để xác định gen omlA của A. pleuropneumoniae .................. 39

3.2.

Trình tự các cặp mồi dùng để xác định serotype A, D của Pasteurella
multocida............................................................................................................... 40

3.3.

Trình tự mồi dùng để xác định gen gdh của Streptococcus suis theo tiêu
chuẩn quốc gia- TCVN 8400-2:2010 ................................................................... 40

3.4.

Thành phần phản ứng ........................................................................................... 40

3.5.


4.4.

Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể của lợn được gây nhiễm
P. multocida.......................................................................................................... 55

4.5.

Kết quả đánh giá khả năng gây bệnh ở lợn của vi khuẩn S. suis ......................... 56

4.6.

Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể của lợn được gây nhiễm S. suis ........ 58

4.7.

Kết quả kiểm tra đặc tính sinh hóa của giống sản xuất A. pleuropneumoniae ..... 61

4.8.

Kết quả xác định gen sản sinh độc tố của giống sản xuất A. pleuropneumoniae....... 62

4.9.

Kết quả đánh giá khả năng gây bệnh ở chuột của vi khuẩn A. pleuropneumoniae ...... 65

4.10. Kết quả kiểm tra đặc tính sinh hóa của giống sản xuất P. multocida ................... 67
4.11. Kết quả xác định yếu tố độc lực của giống sản xuất P. multocida ....................... 68
4.12. Kết quả đánh giá khả năng gây bệnh ở chuột của vi khuẩn P.multocida ............. 70
4.13. Kết quả kiểm tra đặc tính sinh hóa của giống sản xuất S. suis ............................. 72

trắng bằng phương pháp thay thế. ...................................................................... 102

viii


DANH MỤC HÌNH
STT

Tên hình

Trang

3.1.

Tóm tắt quy trình sản xuất vacxin viêm phổi đa giá bổ trợ nhũ dầu .................... 44

4.1.

Một số bệnh tích đại thể của lợn được gây nhiễm A.pleuropneumoniae ............. 52

4.2.

Sản phẩm của kỹ thuật PCR xác định vi khuẩn A. pleuropneumoniae ................ 53

4.3.

Một số bệnh tích đại thể của lợn được gây nhiễm P. multocida ......................... 55

4.4.


4.15. Mẫu P5 là vi khuẩn P. multocida thuộc Serotype D ............................................ 69
4.16. Khuẩn lạc S. suis và thái vi khuẩn khi soi trên kính hiển vi ................................ 71
4.17. Vi khuẩn St là vi khuẩn S. suis và có chứa gen sly, mrp và arcA ....................... 73

ix


TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
Tên tác giả: Đỗ Tất Đạt
Tên luận án: Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của lợn mắc viêm phổi do
Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida, Streptococcus suis và sử dụng
vacxin phòng bệnh
Chuyên ngành: Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi

Mã số: 9.64.01.02

Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nơng nghiệp Việt Nam
Mục đích nghiên cứu
Xác định được đặc điểm biến đổi bệnh lý của lợn mắc bệnh viêm phổi do vi khuẩn
Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida và Streptococcus suis gây ra.
Xây dựng quy trình sản xuất và quy trình sử dụng vacxin đa giá vơ hoạt có bổ trợ
nhũ dầu đạt hiệu quả cao trong phòng bệnh viêm phổi ở lợn do vi khuẩn Actinobacillus
pleuropneumoniae, Pasteurella multocida và Streptococcus suis gây ra.
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp ni cấy vi khuẩn và giám định đặc tính sinh hóa.
- Phương pháp PCR xác định Actinobacillus pleuropneumoniaevà các độc tố của
vi khuẩn.
- Phương pháp PCR xác định Pasteurella multocida và các serotype của vi khuẩn.
- Phương pháp PCR xác định Streptococcus suis serotype 2 và các độc tố của
vi khuẩn.

Quy trình sản xuất vacxin đa giá vô hoạt bao gồm các bước như sau:
- Sản xuất kháng nguyên Actinobacillus pleuropneumoniae
- Sản xuất kháng nguyên Pasteurella multocida
- Sản xuất kháng nguyên vi khuẩn Streptococcus suis serotype 2
- Pha trộn các loại kháng nguyên với nhũ dầu IMS để chế tạo bán thành phẩm
- Kiểm nghiệm bán thành phẩm với các chỉ tiêu vơ trùng, an tồn, hiệu lực
Quy trình sử dụng vacxin đa giá vơ hoạt nhũ dầu phịng bệnh viêm phổi ở lợn
như sau:
- Lợn từ 21 ngày tuổi, sau cai sữa: tiêm 1 mũi 1 duy nhất: 2 ml/con cho lợn 21 đến
28 ngày tuổi.
- Lợn nái chửa: 1 năm tiêm 2 lần, mỗi 1 lần tiêm cần tiêm 2 mũi khác nhau:
+ Mũi 1: 2 ml/con, tiêm cho lợn nái chửa trước khi đẻ 1 tháng
+ Mũi 2: 2 ml/con, sau mũi 1: 7 đến 10 ngày
- Lợn đực giống: 1 năm tiêm 2 lần, mỗi 1 lần tiêm cần tiêm 2 mũi khác nhau:
+ Mũi 1: 2 ml/con
+ Mũi 2: 2 ml/con cách mũi tiêm 1 từ 7 đến 10 ngày.

xi


THESIS ABSTRACT
PhD candidate: Do Tat Dat
Thesis title: Study on pathological features of swine pneumonia caused by Actinobaccilus
pleuropneumoniae, Pasteurella multocida, Streptococcus suis and vaccine development.
Major: Veterinary pathology and therapeutics of the diseases of domestic animals
Code: 9.64.01.02
Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA)
Research Objectives
Identify pathological characteristics of pigs infected with Actinobacillus
pleuropneumoniae, Pasteurella multocida and Streptococcus suis.

Streptococcus suis tested for biological stability all met the criteria of culture,
morphology, biochemistry as well as virulence factors.
Results of research on process of producing inactivated oil-emulsion polyvalent
vaccine to prevent respiratory disease in pigs caused by Actinobacillus
pleuropneumoniae, Pasteurella multocida and Streptococcus suis
The process of manufacturing inactivated multiple vaccines includes the following
steps:
- Producing antigen of Actinobacillus pleuropneumoniae
- Producing antigen of Pasteurella multocida
- Producing antigen of Streptococcus suis serotype 2
- Mix antigens with IMS oil emulsion to make semi-finished products
- Testing of semi-finished products for sterility, purity, safety and potency
The process of using inactivated oil emulsion multiple vaccines to prevent
pneumonia in pigs is as follows:
- Pigs from 21 days of age, after weaning: Only onetime injection: 2ml/pig of 21 to
28 days old.
- Pregnant sows: 2 injections a year, each is seperated into 2 different injections:
+ The 1st injection: 2 ml/pig, give pregnant sows a month before farrowing
+ The 2nd injection: 2 ml/pig after 7 - 10 days
- Boars: 2 injections a year, each is seperated into 2 different shots:
+ The 1st injection: 2 ml/pig
+ The 2nd injection: 2 ml/pig after 7 - 10 days

xiii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trong ngành cơng nghiệp chăn ni ở Việt Nam thì chăn ni lợn đóng
vai trị quan trọng. Tính đến đầu năm 2020, mặc dù ngành chăn nuôi lợn nước



được chế tạo từ chủng vi khuẩn Actinobacillus hoặc M. hyopneumoniae,
P. multocida nhưng các chủng vi khuẩn sử dụng chế vacxin chưa hoàn toàn phù
hợp với những nguyên nhân gây bệnh viêm phổi ở lợn tại thực địa, đồng thời
vacxin nhập ngoại lại có giá thành cao.
Tại Việt Nam vacxin đa giá vơ hoạt có bổ trợ keo phèn phịng bệnh viêm
phổi cho lợn do vi khuẩn A. pleuropneumoniae, S. suis và P.multocida gây ra
là kế thừa và phát triển từ đề tài cấp Nhà nước kết quả nghiên cứu của Dự án
SXTN đã được nghiệm thu năm 2014 và đưa vào sản xuất của Viện Thú y. Hiện
nay ở nước ta duy nhất có cơng ty Marphavet sản xuất và được phép lưu hành
vacxin đa giá vô hoạt với bổ trợ keo phèn để phòng viêm phổi cho lợn từ 4 tuần
tuổi trở lên trên phạm vi cả nước. Vacxin được chế tạo là vacxin đa giá vô hoạt
bao gồm cả 3 loại vi khuẩn A. pleuropneumoniae, S. suis và P. multocida là
nguyên nhân chủ yếu chủ yếu gây bệnh viêm phổi ở lợn. Tuy nhiên việc sử dụng
bổ trợ keo phèn trong chế tạo vacxin vẫn có những hạn chế nhất định về hiệu
lực, khả năng gây đáp ứng và độ dài miễn dịch chưa cao.
Hiện nay tại Việt Nam chưa có vacxin viêm phổi đa giá vơ hoạt có bổ trợ
nhũ dầu phịng bệnh cho lợn được chế tạo gồm cả 3 loại vi khuẩn
A. pleuropneumoniae, P.multocida và S. suis. Vacxin đa giá có bổ trợ nhũ dầu
sẽ làm tăng hiệu lực phòng bệnh của vacxin, liều vacxin tiêm giảm, đặc biệt
là thời gian miễn dịch của vacxin được kéo dài hơn nhiều nhờ phức hợp nhũ
kháng nguyên. Trong quá trình điều tra nghiên cứu vi khuẩn gây viêm phổi ở
lợn của tác giả Cù Hữu Phú (2011), Nguyễn Thị Thu Hằng & cs. (2009), Lê
Văn Dương (2013) đã xác định được những vi khuẩn gây bệnh viêm phổi ở
lợn tại nước ta chủ yếu là do những vi khuẩn sau: (1) vi khuẩn
A. pleuropneumoniae gồm 3 chủng: 2, 5a, 5b; (2) vi khuẩn P. multocida gồm
2 chủng A, D và (3) vi khuẩn S. suis serotype 2.
Xuất phát từ tình hình thực tiễn của sản xuất, đáp ứng được cơ sở khoa
học cho việc phòng chống bệnh viêm phổi ở lợn, việc nghiên cứu một số đặc

các vi khuẩn A. pleuropneumoniae serotype 2, 5a và 5b; vi khuẩn P. multocida
serotype A và D; vi khuẩn S. suis serotype 2 được lưu giữ tại Trung tâm nghiên
cứu phát triển vacxin Công ty Marphavet.
Địa điểm nghiên cứu gồm: Bộ môn Vi trùng - Viện Thú y Quốc gia; Viện
Công nghệ sinh học - Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam; Phịng thí nghiệm trọng
điểm khoa Thú y, Học viện Nơng nghiệp Việt Nam; Trung tâm nghiên cứu phát
triển vacxin; nhà máy sản xuất vacxin theo tiêu chuẩn GMP WHO thuộc Công ty
CP thuốc thú y Marphavet và một số cơ sở chăn nuôi lợn.
Thời gian nghiên cứu: từ tháng 6 năm 2016 đến tháng 6 năm 2020

3


1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
- Chế tạo thành cơng vacxin đa giá vơ hoạt nhũ dầu phịng bệnh viêm phổi
ở lợn do vi khuẩn A. pleuropneumoniae serotype 2, 5a, 5b; P. multocida serotype
A, D và S. suis serotype 2 gây ra tại Việt Nam ở quy mô phịng thí nghiệm.
- Xây dựng được quy trình sản xuất, sử dụng và bảo quản vacxin đa giá vô
hoạt nhũ dầu phòng bệnh viêm phổi ở lợn lần đầu tiên tại Việt Nam ở quy mơ
phịng thí nghiệm. Vacxin đa giá phòng bệnh viêm phổi do vi khuẩn
A. pleuropneumoniae, P. multocida và S. suis gây ra trên lợn, có chất bổ trợ nhũ
dầu đầu tiên được sản xuất tại Việt Nam, giúp tăng hiệu quả phòng bệnh, kéo dài
thời gian miễn dịch và khả năng bảo hộ so với vacxin cùng loại có bổ trợ keo phèn.
1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.5.1. Ý nghĩa khoa học
Kết quả nghiên cứu của đề tài đã góp phần bổ sung thêm các thơng tin về
quy trình sản xuất, sử dụng và bảo quản vacxin đa giá nhũ dầu phòng bệnh viêm
phổi ở lợn do vi khuẩn A. pleuropneumoniae, P. multocida và S. suis gây ra tại
Việt Nam tại quy mơ phịng thí nghiệm. Kết quả này đồng thời là cơ sở cho việc
nghiên cứu sản xuất vacxin đa giá có chất bổ trợ nhũ dầu phịng bệnh viêm phổi ở

đồng thời tăng thời gian xuất chuồng thêm 6 ngày (Rohrbach & cs., 1993). Trên
thế giới, phòng chống và kiểm soát bệnh viêm phổi - màng phổi cho lợn có thể
được thực hiện theo một số phương thức khác nhau. Các vacxin đã được nghiên
cứu và phát triển cho căn bệnh này chủ yếu ở hai nhóm chính là vacxin chứa vi
sinh vật chết (vơ hoạt) và vacxin tiểu đơn vị. Tiêm chủng bằng các vi sinh vật chết
cá biệt có thể cho miễn dịch và phản ứng chéo với các kiểu huyết thanh (Nielsen,
1985). Hầu hết các nghiên cứu đã được thử nghiệm trên lợn con, tuy nhiên tiêm
chủng cho lợn nái và lợn cái hậu bị cũng đã được thực hiện và cho hiệu quả ở mức
nhất định (Torremorell & cs., 1997). Các loại bổ trợ sử dụng trong vacxin có thể
tạo ra các tổn thương u hạt khơng mong muốn tại vị trí tiêm (Straw & cs., 1985).
Vacxin sống dựa trên việc sử dụng một đột biến không vỏ bọc của vi khuẩn
A. pleuropneumoniae đã được thương mại hóa tại Hoa Kỳ trong những năm 1990
(Inzana & cs., 1993). Vào những năm đầu của thế kỷ 21, một thế hệ vacxin mới,
vacxin tiểu đơn vị bao gồm ba ngoại độc tố RTX chính (ApxI, ApxII, và ApxIII)
và một protein 42 kDa bên ngoài màng của A. pleuropneumoniae đã được nghiên
cứu cho thấy có khả năng bảo vệ cao chống lại tất cả 12 kiểu huyết thanh chính
(kiểu huyết thanh 1-12) trong điều kiện thí nghiệm cũng như trong các thử nghiệm
thực tế (Van Den Bosch & Frey, 2003).

5


Bệnh viêm phổi do Pasteurella gây ra là kết quả của sự lây nhiễm của vi
khuẩn P. multocida cho phổi. Bệnh thường thấy ở giai đoạn cuối của bệnh viêm
phổi cục bộ hay ở những bệnh ghép ở đường hô hấp ở lợn (PRDC). Hội chứng này
là một trong những bệnh gây thiệt hại cho lợn đặc biệt khi chúng sản sinh tăng lên.
Những tài liệu đã công bố thừa nhận rằng những tổn thương ở bệnh viêm phổi khi
giết mổ rất điển hình, thậm chí cả ở những đàn lợn được quản lý tốt. Những báo
cáo qua nghiên cứu nhiều năm tập chung ở lợn với những bệnh tích viêm phổi tại
lúc mổ khám dao động từ thấp là 30% đến cao nhất là 80%. Những số liệu gần đây

như là một tác nhân chính. Khi làm giảm P. multocida trong những đàn này là
giảm bệnh PAR.
P. multocida phát triển trong chất nhầy bán dung dịch trên thành màng nhầy
của mũi chứ không phải trên các biểu mô của mũi, bởi vậy những nghiên cứu này
trực tiếp nghiên cứu từ việc gây bệnh. Gây bệnh thuần khiết của cả hai serotype A
và D của P. multocida làm cho mũi yếu dần đi với nhiều con lợn thí nghiệm. Nhỏ
dịch gây bệnh thuần khiết P. multocida vào mũi và nhỏ nhắc lại 4 ngày để tạo ra
P. multocida mà đã cho kết quả PAR. Độc tố P. multocida vẫn gây ra bệnh teo,
bao gồm cả những ảnh hưởng với lợn 12 và 16 tuần tuổi. Sự khác về sự tổn thương
mũi làm giảm sự tăng trưởng của độc tố P. multocida.
Những ghi nhận đầu tiên về bệnh do S. suis gây ra ở lợn được Jansen và Van
Dorssen mô tả ở Hà Lan vào năm 1951 và tại Anh vào năm 1954 (Field & cs., 1954).
De Moor (1963) lần đầu tiên đã phân lập được vi khuẩn Streptococcus gây dung
huyết dạng alpha, dựa vào kết quả giám định đặc tính sinh hóa và định serotype đã
xếp vào nhóm Lancefield R, S, RS và T. Elliott & cs. (1966) thấy rằng các vi khuẩn
nhóm S do Moor phân lập giống với PM Streptococcus mà ơng phân lập đều thuộc
nhóm Lancefield D và đề nghị gọi là S. suis serotype 1. Windsor & Elliott (1975) đã
phân lập chủng S. suis tương ứng với nhóm R do Moor phân lập và đề nghị gọi là
S. suis serotype 2. Clifton-Hadley (1984) thông báo phân lập được vi khuẩn S. suis
thuộc nhóm T từ hạch amidan, dịch âm đạo và bao quy đầu của lợn và được
Gottschalk & cs. (1989) gọi là S. suis serotype 15.
Theo Thacker (2006) dịch viêm phổi địa phương là kết quả của sự nhiễm vi
khuẩn M. hyopneumoniae và những vi khuẩn cộng phát khác như P. multocida,
S. suis, Haemophilus parasuis hay A. pleuropneumoniae. Vi khuẩn
M. hyopneumoniae được tìm thấy chủ yếu trên bề mặt màng nhầy của khí quản, phế
quản và phế nang. Dấu hiệu ban đầu của sự nhiễm bệnh chính là vi khuẩn này bám
trên biểu mơ nhung mao. Zhang & cs. (1995) đã xác định protein P97 của vi khuẩn
là yếu tố bám dính vào vi nhung mao. Các yếu tố bám dính khác có thể kể đến gồm:
glycoprotein 110 kDa, protein P159 được tách sau khi đồng hoán với các protein
kDa 27, 51, và 110 và một protein 146kDa. M. hyopneumoniae tác động lên hệ thống

Trung Quốc, năm 1994 đã dùng vacxin đông khô chế từ chủng nhược độc của vi
khuẩn S. suis chủng ST171, tiêm cho lợn từ cai sữa đến trưởng thành và nái có
chửa ở thời kỳ đầu cho kết quả phịng bệnh cao. Khi sử dụng cho thêm nước muối
sinh lý có bổ trợ keo phèn 20% hịa thành huyễn dịch tiêm dưới da hoặc tiêm bắp
với liều 1ml/con. Sau khi tiêm 7 ngày đã sinh miễn dịch, miễn dịch cao nhất sau
14 ngày và thời gian miễn dịch kéo dài được 6 tháng. Sau đó vào năm 2005, tại
Trung Quốc cũng đã kiểm soát được bệnh do S. suis gây ra ở lợn bằng vacxin vô
hoạt chế từ các chủng S. suis serotype 2.
Do tầm quan trọng gây tổn thất kinh tế cao của bệnh viêm phổi - màng phổi
trong ngành chăn ni lợn cơng nghiệp, đã kích thích các nhà khoa học nghiên cứu
chuyên sâu trong những năm qua nhằm phát triển vacxin A. pleuropneumoniae để
phòng bệnh. Nhiều nghiên cứu đã được thông báo và một số vacxin đã được đưa
ra thị trường. Sự phát triển vacxin A. pleuropneumoniae bắt đầu từ vacxin vơ hoạt
tồn khuẩn, tiếp theo là vacxin tiểu phần (vacxin subunit), vacxin sống nhược độc

8