Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài:
BHXH là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất trong hệ thống bảo đảm xã
hội. BHXH có bản chất nhân văn sâu sắc nhằm mục đích ổn định cuộc sống của
ngời lao động. Nó luôn theo suốt cả cuộc đời ngời lao động từ khi còn trong bụng
mẹ đợc hởng chế độ thai sản đến khi trởng thành ngời lao động đợc hởng các chế
độ ốm đau, tai nạn lao động (TNLĐ), bệnh nghề nghiệp (BNN), khi về già đợc h-
ởng chế độ hu trí và khi qua đời đợc hởng chế độ mai táng phí.
Thông qua phơng tiện đồng tiền, BHXH thực hiện các hoạt động thu, chi
BHXH - đây là nội dung chính của chính sách tài chính BHXH. Các hoạt động
BHXH cần phải có nguồn tài chính làm phơng tiện, song mục tiêu của các hoạt
động tài chính BHXH không phải vì mục tiêu lợi nhuận mà vì mục đích an sinh xã
hội.
Xuất phát từ bản chất tốt đẹp của BHXH nên ngay từ khi mới thành lập nớc
Đảng và Nhà nớc ta đã rất quan tâm đến hoạt động này. Hơn nửa thế kỷ trôi qua,
chính sách BHXH luôn gắn liền và phát triển cùng với các thời kỳ phát triển của
đất nớc. Trong thời kỳ bao cấp, chính sách tài chính BHXH cũng mang nặng tính
bao cấp. Bớc sang thời kỳ đổi mới, để phù hợp với chủ trơng phát triển nền kinh tế
thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa, chính sách BHXH nói chung và chính
sách tài chính BHXH nói riêng đã đợc Nhà nớc điều chỉnh kịp thời.
Tuy nhiên trong việc thực hiện chính sách tài chính BHXH đã bộc lộ một số
nội dung cần phải đợc nghiên cứu để hoàn chỉnh tiếp nh: Nhận thức về tài chính
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
BHXH nh thế nào cho đúng, quỹ BHXH có độc lập với ngân sách hay không, tài
chính BHXH có phải là tài chính của đơn vị sự nghiệp có thu hay không... Và theo
nội dung đổi mới thì việc thực hiện chính sách tài chính BHXH có gì thuận lợi,
khó khăn, và còn những tồn tại gì cần giải quyết? Đây chính là những vấn đề thời
sự cần phải đợc nghiên cứu một cách có hệ thống.
Xuất phát từ nhận thức trên, tôi lựa chọn đề tài Ph ơng hớng hoàn thiện

chức thực hiện.
6. Kết cấu của luận văn
Để làm rõ mục đích nghiên cứu nên trên ngoài phần mở đầu và kết luận đề
tài có cấu trúc 3 chơng chính nh sau:
Chơng 1- Cơ sở lý luận về BHXH và tài chính BHXH
Chơng 2-Thực trạng chính sách tài chính BHXH ở Việt nam
Chơng 3-Phơng hớng hoàn thiện chính sách tài chính BHXH ở nớc ta trong những
năm tới
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chơng 1- Cơ sở lý luận về Bảo Hiểm Xã Hội
và tài chính Bảo Hiểm Xã Hội
1.1.Những vấn đề cơ bản về Bảo Hiểm Xã Hội và tài chính Bảo Hiểm
Xã Hội
1.1.1.Khái niệm, bản chất, vai trò của Bảo hiểm xã hội
1.1.1.1. Khái niệm Bảo hiểm xã hội:
Bảo hiểm xã hội (BHXH) ra đời và phát triển từ khi cuộc cách mạng công
nghiệp xuất hiện ở Châu âu. Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO), BHXH là sự
bảo vệ của xã hội đối với tất cả các thành viên của mình thông qua một loạt các
biện pháp cộng đồng để đối phó với những khó khăn về kinh tế - xã hội do bị
ngừng hoặc giảm nhiều về thu nhập gây ra bởi ốm đau, mất khả năng lao động,
tuổi già, chết đồng thời đảm bảo chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông
con. BHXH là một nội dung lớn nhất và ổn định nhất của an sinh xã hội.
Trong bất cứ xã hội nào có nền kinh tế thị trờng, nhu cầu BHXH luôn luôn
là yêu cầu thiết yếu của cuộc sống của cán bộ, công chức, quân nhân và ngời lao
động (sau đây gọi tắt là ngời lao động). ở hầu hết các nớc trên thế giới, dới các
hình thức khác nhau, BHXH đã ra đời và phát triển hàng trăm năm nay, từ tự phát
đến tự giác, từ tự nguyện đến bắt buộc, từ cha hoàn thiện đến hoàn thiện, tùy theo
trình độ phát triển kinh tế-xã hội của từng quốc gia. Đến giữa thế kỷ 20, BHXH đã
đợc thừa nhận trong bản Tuyên ngôn nhân quyền do Đại hội đồng Liên hiệp quốc

đều có quyền tham gia BHXH. Khi đó BHXH không phải chỉ có sự đảm bảo, sự
đãi ngộ về vật chất và tinh thần đối với công nhân viên chức mà là sự đảm bảo
thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của mọi ngời lao động khi họ giảm hoặc
mất khả năng lao động.
Theo Điều lệ BHXH ban hành kèm theo Nghị định số 12/CP ngày
26/1/1995 của Chính phủ quy định chế độ BHXH hiện hành, bao gồm các chế độ
sau:
- Chế độ trợ cấp ốm đau
- Chế độ trợ cấp thai sản
- Chế độ trợ cấp tai nạn lao động
- Chế độ trợ cấp bệnh nghề nghiệp
- Chế độ trợ cấp hu trí
- Chế độ trợ cấp tử tuất
Ngoài ra, theo Quyết định số 37/2001/QĐ-TTg của Thủ tớng Chính phủ
ngày 21/3/2001 thì BHXH còn thực hiện chế độ nghỉ dỡng sức, phục hồi sức khỏe
cho ngời lao động tham gia BHXH.
1.1.1.2.Bản chất BHXH, phân biệt BHXH và bảo hiểm thơng mại
BHXH là một hệ thống các chế độ trợ cấp nhằm góp phần thay thế thu nhập
(tiền lơng hoặc tiền công) của ngời lao động khi gặp phải những trờng hợp rủi ro
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
bị mất khả năng lao động tạm thời hoặc vĩnh viễn do ốm đau, thai sản, tai nạn lao
động, bệnh nghề nghiệp, hu trí hoặc tử tuất để đảm bảo cuộc sống của ngời lao
động và gia đình họ bằng cách hình thành một quỹ tài chính để trợ cấp do các bên
liên quan đến việc sử dụng lao động và bản thân ngời lao động đóng góp.
BHXH ra đời là yêu cầu khách quan đối với ngời lao động và xã hội:
Xét từ phía ngời lao động, trong quá trình lao động sản xuất, kinh doanh,
ngời lao động luôn gặp phải những trờng hợp rủi ro khách quan nh ốm đau, thai
sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, già yếu... làm cho họ bị mất khả năng lao
động tạm thời hoặc vĩnh viễn, giảm hoặc mất nguồn thu nhập từ tiền lơng, tiền

góp phần.
Tuy nhiên BHXH cũng là một loại hình bảo hiểm tham gia hoạt động trong
nền kinh tế thị trờng, giữa BHXH và bảo hiểm thơng mại có nhiều điểm giống và
khác nhau, nhng có một số điểm giống và khác nhau cơ bản đó là:
Giống nhau: BHXH và bảo hiểm thơng mại đều hoạt động theo nguyên tắc
lấy số đông bù cho số ít. Nghĩa là số đông ngời tham gia đóng bảo hiểm để bảo
hiểm cho số ít ngời không may bị rủi ro. Nguồn hình thành quỹ BHXH và bảo
hiểm thơng mại chủ yếu do các đối tợng tham gia BHXH đóng góp.
Khác nhau: Hoạt động của BHXH là những hoạt động không vì mục đích
lợi nhuận mà vì an sinh xã hội. Thu của BHXH dùng để chi trả cho các chế độ
BHXH. Nếu thu không đủ chi, Ngân sách Nhà nớc trợ cấp. Hầu hết các nớc trên
thế giới, Ngân sách Nhà nớc đều cấp bù cho quỹ BHXH một khối lợng rất lớn nh:
Đan mạch Nhà nớc cấp hỗ trợ 81%, Ai len là 66%..., ở nớc ta, theo chính sách
BHXH hiện hành, ngời lao động và chủ sử dụng lao động đóng vào quỹ BHXH
8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
20% tiền lơng. Trong quãng thời gian ngời lao động nghỉ hu, quỹ BHXH chỉ đủ
chi trả cho 8 năm, từ năm thứ 9 Ngân sách Nhà nớc cấp bù.
Nhng mục đích của loại hình bảo hiểm thơng mại là lợi nhuận. Các hoạt
động bảo hiểm thơng mại đợc thực hiện theo Luật Công ty và Luật doanh nghiệp,
phải hạch toán kinh doanh, phải đóng thuế cho Nhà nớc và nếu thua lỗ không đợc
Nhà nớc cấp bù. Đó là những điểm khác nhau cơ bản giữa BHXH và các loại bảo
hiểm thơng mại.
1.1.1.3. Vai trò của BHXH:
Hoạt động BHXH là loại hoạt động dịch vụ công mang tính xã hội cao lấy
hiệu quả xã hội làm mục tiêu hoạt động. Hoạt động của BHXH có vai trò hết sức
quan trọng trong đời sống kinh tế chính trị xã hội.
-BHXH tạo ra mạng lới an toàn xã hội cho những đối tợng tham gia BHXH,
góp phần ổn định an ninh chính trị xã hội. Trong cuộc sống hoạt động của con ng-
ời, họ luôn phải đối mặt với những rủi ro nh ốm đau, tai nạn, tuổi già... làm giảm

chế độ cho ngời lao động. Với nguyên tắc hoạt động lấy số đông bù cho số ít,
trong những khoảng thời gian nhất định quỹ BHXH tạm thời có những khoản tiền
nhàn rỗi để đầu t vào các lĩnh vực kinh tế xã hội góp phần tăng trởng quỹ và tăng
thêm nguồn vốn đầu t cho việc phát triển kinh tế đất nớc.
-BHXH thực hiện tái phân phối thu nhập giữa những ngời lao động. Biểu
hiện cụ thể là thực hiện tái phân phối thu nhập giữa những ngời lao động có thu
nhập cao với những ngời lao động có thu nhập thấp, giữa những ngời lao động
đang lao động với những ngời lao động đang nghỉ việc vì nhiều lý do khác nhau
qua đó BHXH đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc tái phân phối thu
10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nhập giữa những ngời lao động tham gia BHXH, thực hiện điều chỉnh các quan hệ
xã hội nhằm duy trì và bảo vệ công bằng xã hội.
1.1.2. Một số nội dung về tài chính BHXH
1.1.2.1.Bản chất tài chính BHXH, phân biệt quỹ BHXH và Ngân sách nhà nớc
Để hiểu rõ bản chất tài chính của BHXH ta tìm hiểu tài chính BHXH và quỹ
BHXH.
Tài chính đợc đặc trng bởi sự vận động độc lập tơng đối của tiền tệ với chức
năng phơng tiện thanh toán và phơng tiện cất trữ trong quá trình tạo lập hay sử
dụng các quỹ tiền tệ đại diện cho những sức mua nhất định ở các chủ thể kinh tế-
xã hội. Tài chính phản ánh tổng hợp các mối quan hệ kinh tế trong phân phối các
nguồn lực tài chính thông qua tạo lập hay sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng
yêu cầu tích luỹ hay tiêu dùng của các chủ thể (pháp nhân hay thể nhân) trong xã
hội.
Tài chính BHXH là thuật ngữ thuộc phạm trù tài chính, là một mắt khâu
trong hệ thống tài chính quốc gia (khâu tài chính bảo hiểm gồm các mắt khâu: tài
chính BHXH và tài chính bảo hiểm thơng mại) tham gia vào quá trình phân phối,
sử dụng các nguồn tài chính nhằm đảm bảo ổn định cuộc sống của ngời lao động
khi gặp rủi ro, góp phần phát triển kinh tế xã hội của đất nớc. Chúng ta có thể thấy
rõ qua sơ đồ sau:

BHXH. Vì thế để hiểu bản chất của quỹ BHXH cũng nh hiểu bản chất của tài
12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
chính BHXH phải đi sâu phân tích các mối quan hệ kinh tế-xã hội phát sinh trong
quá trình tạo lập và sử dụng quỹ BHXH.
Quỹ BHXH là một quỹ tiền tệ bao gồm nhiều nội dung, mỗi nội dung đợc
hình thành từ một chế độ, chính sách cụ thể. Để phân tích bản chất tài chính
BHXH trớc hết phải phân loại nội dung quỹ BHXH theo các tiêu thức. Có nhiều
cách phân loại nội dung quỹ BHXH, mỗi tiêu thức phân loại lại có những ý nghĩa
nhất định. Để nghiên cứu bản chất tài chính BHXH nên tiêu thức phân loại nội
dung của quỹ BHXH chủ yếu phân theo nguồn hình thành và nội dung chi của quỹ
vì trong các nội dung kinh tế-xã hội của quỹ BHXH thì thu và chi là những nội
dung chủ yếu của quỹ.
Nguồn hình thành quỹ BHXH (thu của quỹ BHXH)
Quỹ BHXH đợc hình thành từ nhiều nguồn, trong đó có hai nguồn chính là
nguồn đóng góp của các đối tợng thuộc diện bắt buộc (gọi tắt là nguồn bắt buộc)
theo quy định và nguồn đóng góp của các đối tợng tự nguyện (gọi tắt là nguồn tự
nguyện). Về mặt hình thức, hai nguồn này tuy có khác nhau về phạm vi, đối tợng
và mức độ đóng góp, song nội dung kinh tế-xã hội lại tơng đối đồng nhất với nhau
ở những điểm sau:
-Cả hai nguồn này đều có chung một mục đích là hình thành quỹ BHXH để
chi trả cho các chế độ BHXH. Quỹ BHXH đợc hình thành do các bên tham gia
đóng góp, là quỹ tài chính trung gian độc lập với ngân sách nhà nớc.
-Mức thu BHXH từ hai nguồn này và cơ chế chi trả cho các chế độ BHXH
đều do Nhà nớc quy định. Quỹ BHXH đợc hạch toán độc lập theo nguyên tắc có
thu mới có chi, thu trớc chi sau vì vậy quỹ BHXH vừa mang nội dung kinh tế vừa
mang nội dung xã hội rất đậm nét. Quỹ BHXH luôn luôn phải đợc bảo tồn và phát
triển để đảm bảo đủ lợng tiền tệ cần thiết chi trả cho các chế độ BHXH đúng thời
13
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

dụng lao động phải có một phần trách nhiệm bảo đảm cuộc sống cho họ. Việc tiến
hành bảo hiểm hu trí và tử tuất nếu không có tổ chức bảo hiểm bắt buộc của xã
hội, của Nhà nớc thì bản thân ngời lao động cũng phải tìm một hình thức nào đó
để tự lo cho mình nhằm đảm bảo ổn định cuộc sống lúc già yếu, lúc qua đời.
Đặc điểm của bảo hiểm hu trí và tử tuất là nó thực hiện sau quá trình lao
động, quan hệ phân phối có tính chất hoàn trả, lợi ích đợc hởng tơng ứng với nghĩa
vụ đóng góp. Bản chất kinh tế-xã hội của quỹ BHXH chi cho chế độ hu trí và tử
tuất phản ánh quan hệ kinh tế (quan hệ lợi ích) giữa ngời lao động, ngời sử dụng
lao động và Nhà nớc. Ngời lao động và ngời sử dụng lao động đóng bảo hiểm hu
trí, tử tuất nhằm mục đích đảm bảo lâu dài, ổn định cuộc sống cho bản thân ngời
lao động và gia đình họ khi già yếu không có khoản thu nhập từ lao động. Mức h-
ởng trợ cấp hu trí phụ thuộc vào mức đóng góp và thời gian đóng phí bảo hiểm ít
hay nhiều còn thời gian hởng hu trí là không có giới hạn, hởng đến khi chết mà
tuổi thọ của từng ngời lao động lại khác nhau nên tính hoàn trả không đồng đều,
cùng thời gian đóng nh nhau nhng ngời nào sống lâu hơn thì đợc hởng hu trí nhiều
hơn, thậm chí hởng nhiều hơn cả mức đóng góp. Phần hởng nhiều hơn đó đợc quỹ
BHXH đảm bảo, đó chính là tính chất xã hội, tính cộng đồng của BHXH.
Chế độ hu trí và tử tuất thờng đợc gọi là chế độ dài hạn vì từ khi ngời lao
động tham gia bảo hiểm đến khi nghỉ hu đợc hởng chế độ hu trí phải trải qua một
thời gian dài 30 năm. Số d của quỹ BHXH thực chất là số tiền ứng trớc của ngời
lao động và ngời sử dụng lao động cho mục đích bảo hiểm hu trí. Trong suốt 30
năm đó, quỹ vẫn thuộc sở hữu của ngời lao động có tham gia đóng góp.
15
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nh vậy ta có thể thấy điều kiện tồn tại và phát triển của quỹ BHXH chi cho
chế độ hu trí và tử tuất là:
-Muốn đợc hởng chế độ bảo hiểm hu trí và tử tuất thì ngời lao động, ngời sử
dụng lao động phải tham gia đóng góp vào quỹ BHXH. Quyền lợi đợc hởng bảo
hiểm tơng ứng với mức đóng góp và thời gian đóng góp bảo hiểm của từng ngời
lao động.

những ảnh hởng đến quá trình sản xuất kinh doanh mà còn phải bỏ ra nhiều chi
phí để khắc phục hậu quả đột xuất cho các rủi ro đó gây ra dẫn đến tình hình tài
chính của đơn vị càng gặp khó khăn hơn.
Để có nguồn thu nhập ổn định cuộc sống cho ngời lao động trong khi bị ốm
đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, ổn định kinh tế tài chính cho
ngời sử dụng lao động tất yếu phải có quỹ bảo hiểm, ngời sử dụng lao động phải
có trách nhiệm trích nộp phần thu nhập để đóng góp vào quỹ BHXH cho các mục
đích trên.
Thông thờng, để ổn định kinh tế cho doanh nghiệp nguồn đóng góp để tạo
lập quỹ bảo hiểm cho các rủi ro này đợc Nhà nớc cho phép hạch toán vào giá
thành sản phẩm để ngời tiêu dùng trong xã hội gánh chịu. Tính chất độc hại,
không an toàn trong sản xuất kinh doanh gây ốm đau, tai nạn lao động và bệnh
nghề nghiệp cho ngời lao động xảy ra khác nhau ở các ngành, các doanh nghiệp
nhng do nhu cầu của các sản phẩm phục vụ cho sản xuất và tiêu dùng cuộc sống
mang tính chất xã hội vì thế mọi doanh nghiệp, mọi thành viên xã hội tiêu dùng
sản phẩm đều phải có nghĩa vụ bảo hiểm cho ngời lao động khi xảy ra rủi ro ốm
17
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Nh vậy bản chất kinh tế-xã
hội của các chế độ bảo hiểm ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề
nghiệp đối với ngời lao động phản ánh mối quan hệ kinh tế-xã hội giữa ngời lao
động, ngời sử dụng lao động và Nhà nớc thông qua việc tạo lập và sử dụng quỹ
BHXH nhằm ổn định cuộc sống cho ngời lao động và ổn định sản xuất kinh doanh
của ngời sử dụng lao động và xã hội.
Từ đó ta có thể rút ra điều kiện tồn tại và phát triển quỹ BHXH để chi cho
các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp là:
-Để đảm bảo ổn định cuộc sống cho ngời lao động và ổn định kinh tế cho
ngời sử dụng lao động khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp
tất yếu phải có quỹ bảo hiểm. Trách nhiệm và nghĩa vụ đóng góp vào quỹ bảo
hiểm thuộc về ngời lao động và ngời sử dụng lao động. Số chi phí này đợc hạch

góp thể hiện tính chất xã hội của các hoạt động BHXH.
-Sự ra đời, tồn tại và phát triển quỹ BHXH phụ thuộc vào trình độ phát triển
kinh tế-xã hội của từng quốc gia và điều kiện lịch sử trong từng thời kỳ nhất định
của đất nớc. Trình độ kinh tế-xã hội càng phát triển thì các chế độ BHXH đợc áp
dụng càng mở rộng, nhu cầu thoả mãn về BHXH đối với ngời lao động càng đợc
nâng cao và khi kinh tế phát triển ngời lao động có thu nhập cao càng có điều kiện
tham gia đóng BHXH.
Để hiểu rõ hơn bản chất của tài chính BHXH ta cần phân biệt sự giống và
khác nhau giữa quỹ BHXH và Ngân sách Nhà nớc.
19
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Ngân sách Nhà nớc là sự vận động của các nguồn tài chính gắn liền với quá
trình tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nớc nhằm thực hiện các chức
năng kinh tế-xã hội theo kế hoạch của Nhà nớc trên cơ sở luật định. Nó phản ánh
các quan hệ kinh tế giữa Nhà nớc và các chủ thể trong xã hội phát sinh khi nhà n-
ớc tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia theo nguyên tắc không hoàn
trả trực tiếp là chủ yếu. Ngân sách Nhà nớc là khâu tài chính giữ vị trí chủ đạo
trong hệ thống tài chính quốc gia.
Từ khái niệm Ngân sách Nhà nớc ta rút ra đặc điểm phân phối của Ngân
sách Nhà nớc nh sau:
-Ngân sách nhà nớc là quỹ tiền tệ tập trung, là khâu tài chính giữ vị trí chủ
đạo trong hệ thống tài chính quốc gia. Ngân sách Nhà nớc ra đời, tồn tại và hoạt
động gắn liền với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nớc, Ngân sách
Nhà nớc gắn với chủ thể duy nhất là Nhà nớc.
-Ngân sách Nhà nớc mang tính pháp lý cao. Hoạt động thu-chi của Ngân
sách Nhà nớc luôn gắn liền với quyền lực chính trị, kinh tế của Nhà nớc và đợc
tiến hành trên cơ sở pháp luật quy định
-Phân phối của Ngân sách Nhà nớc chủ yếu là phân phối lại và không mang
tính chất hoàn trả trực tiếp.
-Các quan hệ phân phối của Ngân sách Nhà nớc phản ánh lợi ích của xã hội,

hoàn trả trực tiếp. Ngợc lại các chủ thể đợc hởng thụ các khoản chi Ngân sách Nhà
nớc cũng không phải hoàn trả lại số tiền mà Nhà nớc đã chi. Đây là cơ sở khách
21
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
quan cho hiện tợng trốn lậu các khoản thu nộp Ngân sách Nhà nớc và thất thoát,
lãng phí, kém hiệu quả chi Ngân sách Nhà nớc mà trong quản lý Ngân sách Nhà
nớc phải có biện pháp khắc phục. Quan hệ phân phối của quỹ BHXH vừa mang
tính chất hoàn trả, vừa mang tính chất không hoàn trả. Việc hoàn trả không biết tr-
ớc chính xác về quy mô, thời gian và không gian, thờng mức hoàn trả lớn hơn
nhiều lần so với phí bảo hiểm đóng góp (nó mang tính chất xã hội, tính chất cộng
đồng). Đặc điểm này đã chi phối đến quá trình quản lý hoạt động BHXH.
-Quan hệ phân phối của Ngân sách Nhà nớc phản ánh quan hệ lợi ích của
xã hội, lợi ích quốc gia và chi phối các quan hệ lợi ích bộ phận, lợi ích cá nhân,
nhằm đảm bảo cho nền kinh tế-xã hội của đất nớc tăng trởng và phát triển ổn định.
Còn quan hệ phân phối của quỹ BHXH trớc hết là vì lợi ích của ngời lao động
tham gia BHXH sau đó mới đến lợi ích của đơn vị, lợi ích của xã hội.
Nh vậy, quỹ BHXH không thuộc nội dung thu-chi của Ngân sách Nhà nớc,
nó tồn tại độc lập với Ngân sách Nhà nớc. Quỹ BHXH và Ngân sách Nhà nớc đều
là những khâu tài chính độc lập trong hệ thống tài chính quốc gia. Mỗi khâu tài
chính đều có một chủ thể riêng trong đó Ngân sách Nhà nớc là khâu tài chính giữ
vị trí chủ đạo phản ánh lợi ích của xã hội, lợi ích quốc gia còn quỹ BHXH chỉ
phản ánh lợi ích của các bên tham gia đóng BHXH.
1.1.2.2.Phân biệt tài chính BHXH và tài chính doanh nghiệp:
Trớc hết, ta phải hiểu khái niệm, đặc điểm của tài chính doanh nghiệp.
Tài chính doanh nghiệp là tổng thể các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá
trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ hoặc vốn hoạt động của doanh nghiệp
nhằm đạt đợc mục đích doanh lợi trong khuôn khổ pháp luật của Nhà nớc.
22
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Tài chính doanh nghiệp là khâu tài chính cơ sở trong hệ thống tài chính

Những điểm khác nhau;
-Điểm khác nhau đầu tiên của quỹ BHXH và tài chính doanh nghiệp là mục
đích hoạt động của hai loại hình này. Quỹ BHXH hoạt động không nhằm mục
đích doanh lợi. Hoạt động thu, chi của quỹ BHXH nhằm ổn định cuộc sống của
ngời lao động khi gặp rủi ro khi giảm hoặc mất thu nhập. Mọi hoạt động của tài
chính doanh nghiệp chủ yếu kinh doanh kiếm lời. Hay nói cách khác lợi nhuận là
mục tiêu hàng đầu chi phối hoạt động của tài chính doanh nghiệp, lợi nhuận quyết
định sự ra đời tồn tại, phát triển của doanh nghiệp.
-Quan hệ phân phối quỹ BHXH và tài chính doanh nghiệp cũng khác nhau.
Quan hệ phân phối của quỹ BHXH vừa mang tính chất hoàn trả vừa mang tính
chất không hoàn trả. Quan hệ phân phối của tài chính doanh nghiệp mang tính
chất hoàn trả trực tiếp. Nghĩa là việc đóng góp vốn để tạo lập quỹ tài chính doanh
nghiệp là do các chủ doanh nghiệp đóng góp vốn đó vẫn thuộc quyền sở hữu của
các chủ doanh nghiệp. Sau quá trình kinh doanh, việc phân phối lại lợi nhuận
hoặc lỗ của doanh nghiệp phải dựa vào tỷ lệ góp vốn của từng chủ sở hữu để phân
chia. Tính chất phân phối của quỹ BHXH và tài chính doanh nghiệp khác nhau
nên cơ chế quản lý quỹ của chúng cũng khác nhau.
-Nội dung vật chất của quỹ BHXH và tài chính doanh nghiệp đều là những
quỹ tiền tệ nhng tài chính doanh nghiệp là một loại quỹ tiền tệ đặc biệt dùng cho
kinh doanh không dùng cho mục đích tiêu dùng. Trong quá trình kinh doanh hoạt
24
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
động vốn kinh doanh phải đợc bảo toàn và phát triển. Ngợc lại quỹ BHXH là một
quỹ tiền tệ nhằm mục đích tiêu dùng để đảm bảo ổn định cuộc sống cho ngời lao
động tham gia khi gặp rủi ro. Mức tiêu dùng của quỹ BHXH phụ thuộc vào khả
năng nguồn thu tạo lập quỹ BHXH và chi quỹ BHXH không đợc vợt quá số thu
của quỹ BHXH đảm bảo nguyên tắc cân đối thu chi của quỹ BHXH. Vì thế, trong
quá trình quản lý quỹ BHXH phải luôn luôn xem xét tính cân đối của quỹ đặc biệt
là các chế độ BHXH dài hạn, không chỉ có biện pháp bảo toàn và phát triển số vốn
tam thời nhàn rỗi mà còn phải dự báo, dự phòng đợc các biến cố thay đổi trong t-