BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LÊ THỊ NGỌC LÝ
MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHIỆP
VÀ XUẤT NHẬP KHẨU CAO SU
Chuyên ngành : Quản trò kinh doanh
Mã số : 60 . 34 . 05
LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC :
TS. HUỲNH THANH TÚ
Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2008
1
LỜI CÁM ƠN
Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này cho phép tôi
được gửi lời cám ơn trân trọng đến :
Tiến sỹ Huỳnh Thanh Tú Trường Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí
Minh, người đã hướng dẫn khoa học của luận văn giúp tôi hình thành ý tưởng,
các nội dung cần nghiên cứu từ thực tiễn để hoàn thành đề tài này.
Qúy thầy, cô khoa Quản trò kinh doanh Trường Đại học Kinh tế Thành
phố Hồ Chí Minh đã có những hướng dẫn quý báu trong suốt quá trình nghiên
cứu đề tài.
Qúy thầy, cô khoa sau Đại học Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ
Chí Minh đã đóng góp ý kiến quan trọng từ lúc đăng ký đề tài cho đến khi
hoàn thành luận văn này .
Lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Lãnh đạo Công ty
cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su giúp tôi đònh hướng và chiến
1.3.3. Một số quan điểm về phát triển lực lượng lao động trong ngành công
nghiệp ..................................................................................................Trang 15
1.4. Tình hình chung về xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam ................Trang 17
1.5. Kinh nghiệm và bài học về quản trò nguồn nhân lực của một số nước trên
thế giới .................................................................................................Trang 19
1.5.1. Kinh nghiệm ...............................................................................Trang 19
1.5.2. Bài học ......................................................................................Trang 20
Tóm tắt chương 1....................................................................................Trang 21
Chương II : Phân tích thực trạng nguồn nhân lực tại Công ty cổ phần Công
nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su .......................................................Trang 23
2.1. Tổng quan về tình hình sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần Công
nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su ........................................................Trang 23
2.1.1. Giới thiệu về Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su
................................................................................................................Trang 23
i
2.1.2. Lòch sử hình thành và phát triển của Công ty cổ phần Công nghiệp và
Xuất nhập khẩu Cao su .........................................................................Trang 28
2.1.2.1.Qui mô hoạt động của Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập
khẩu Cao su ...........................................................................................Trang 28
2.1.2.2.Cơ cấu tổ chức bộ máy Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập
khẩu Cao su ...........................................................................................Trang 29
2.1.2.3. Ưu điểm và nhược điểm ..........................................................Trang 31
2.1.3. Vai trò của con người...................................................................Trang 31
2.1.3.1. Vai trò của con người đối với sự phát triển kinh tế-xã hội .....Trang 31
2.1.3.2. Vai trò của Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su
trong sản xuất kinh doanh......................................................................Trang 33
2.1.4 / Đặc trưng của Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao
su............................................................................................................Trang 35
2.2. Phân tích thực trạng lao động tại Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất
nhập khẩu Cao su...................................................................................Trang 36
iii
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1Tính cấp thiết của đề tài
Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su là một trong các đơn vị
sản xuất công nghiệp của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam với 1.280 lao động.
Ngành nghề sản xuất chính là: Chế biến các sản phẩm gia dụng từ gỗ cao su và gỗ rừng
trồng khác, đế giày thể thao, các sản phẩm bằng cao su phục vụ cho công nghiệp xây
dựng, trang trí nội thất, giao thông vận tải, thiết bị dùng trong nhà trường trong nước,
mua bán mủ cao su và kinh doanh bất động sản .
Quá trình liên tục đổi mới và hoàn thiện của Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất
nhập khẩu Cao su phù hợp với phương hướng phát triển của ngành Cao su Việt Nam,
việc xây dựng một lực lượng lao động ổn định, có chất lượng trong hiện tại và tương lai
là một trong những vấn đề trọng tâm cần phải được nghiên cứu và thực thi một cách hữu
hiệu. Tính cấp thiết của đề tài đươc thể hiện rõ ở các điểm sau:
+ Trong những năm gần đây, Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao
su đã có bước phát triển nhảy vọt về kết quả và hiệu quả trong sản xuất- kinh doanh.
Công ty cũng đã góp phần giải quyết những vấn đề bức xúc của xã hội đó là việc làm,
thu nhập của người làm lao động nhất là đối với lao động xa quê, thúc đẩy chuyển dịch
cơ cấu kinh tế ổn định chính trị - trật tự an toàn xã hội, gắn lợi ích doanh nghiệp với lợi
ích xã hội là một vấn đề có ý nghĩa rất lớn trong giai đoạn hiện nay.
Tuy nhiên Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su đang đứng
trước những thách thức to lớn với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt của thị trường trong
nước và quốc tế, đòi hỏi Công ty phải ra sức cải tiến tổ chức quản lý hoạt động sản xuất-
kinh doanh nhằm đứng vững và phát triển.
Trong các yếu tố cấu thành nên hiệu quả sản xuất- kinh doanh như vốn, công nghệ,
thiết bị, vật tư… thì con người được xem là yếu tố quyết định nhất. Các lý thuyết về
a
quản trị kinh doanh hiện nay đều khẳng định quản trị nguồn nhân lực là chức năng cốt
là cho Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su .
1.3. Tính khả thi của người nghiên cứu
Bản thân người nghiên cứu đã công tác trong ngành công nghiệp cao su nên có
điều kiện tiếp cận và đã thực hiện các công tác liên quan đến việc quản lý lao động nên
mạnh dạn chọn nghiên cứu đề tài “ Một số giải pháp hoàn thiện quản trị nguồn
nhân lực của Công ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su ” làm luận
văn tốt nghiệp nhằm góp phần thiết thực cho việc hoạch định công tác quản lý nguồn
nhân lực tại đơn vị công tác .
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Đề tài nghiên cứu nhằm đạt được những mục tiêu sau :
+Đánh giá thực trạng về tình hình quản lý sử dụng nguồn nhân lực tại Công ty cổ
phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su .
+Đề xuất một số giải pháp nhằm ổn định và phát triển lực lượng lao động của Công
ty cổ phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su ..
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
+Xác định cơ sở lý luận về sự ổn định và phát triển nguồn nhân lực trong đơn vị
sản xuất công nghiệp.
+Phân tích các đặc trưng về tình hình lao động của Công ty cổ phần Công nghiệp
và Xuất nhập khẩu Cao su
+Đề xuất các giải pháp để ổn định và phát triển đội ngũ lao động của Công ty cổ
phần Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su .
4. Đối tượng- khách thể
c
+Đối tượng nghiên cứu: Lực lượng lao động của Công ty cổ phần Công nghiệp
và Xuất nhập khẩu Cao su .
+Khách thể nghiên cứu: Lực lượng lao động trong một số doanh nghiệp ngành
chế biến gỗ, giày da tại Khu công nghiệp Bình Dương và Khu công nghiệp Đồng Nai.
5. Giới hạn nghiên cứu
Do điều kiện về thời gian nên đề tài chỉ nghiên cứu trong giới hạn :
- Khảo sát phân tích thực trạng tình hình lao động của Công ty từ năm 2005 đến
công ty sau đó có một số kiến nghị từ phía Nhà nước,Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt
Nam và các trung tâm đào tạo dạy nghề .
e
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC
1.1. NGUỒN NHÂN LỰC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP
1.1.1 Khái niệm :
Con người là một yếu tố rất quan trọng và có tính chất quyết định cho hoạt động
kinh doanh của toàn xã hội nói chung và các doanh nghiệp trong đó có Công ty cổ phần
Công nghiệp và Xuất nhập khẩu Cao su nói riêng. Trong các thập niên đầu của thế kỷ
mới, các quốc gia trên thế giới đều đặt vấn đề con người là vấn đề trung tâm trong chiến
lược phát triển kinh tế- xã hội. Nhiều nơi nói chiến lược con người là linh hồn của chiến
lược kinh tế- xã hội, nhấn mạnh vai trò của khoa học về con người – nghiên cứu con
người .
Qua từng thời kỳ phát triển của nền kinh tế- xã hội, Việt Nam cũng đã xác định “
con người là mục tiêu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội ” (năm 1991-1995), “ Phát
triển văn hoá, xây dựng con người toàn diện trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hoá
” (năm 1996-2000) và chương trình “ Phát triển văn hoá và nguồn nhân lực trong thời
kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hoá ” ( năm 2001-2005).
Nguồn lực con người là tổng thể tiềm năng của con người bao hàm tổng hoà năng
lực về thể lực, trí lực, nhân cách của con người. Tiềm năng này hình thành năng lực xã
hội của con người và ở trạng thái tĩnh. Nguồn lực này phải chuyển sang trạng thái động,
nghĩa là phải được phân bố hợp lý và sử dụng có hiệu quả, tức là thông qua cách thức và
các khâu quản lý mà nâng cao hiệu suất sử dụng nguồn nhân lực. Có như vậy, mới trở
thành vốn con người, vốn nhân lực (Human Capital).
Theo tiến sĩ Trần Kim Dung thì quản trị nguồn nhân lực là hệ thống các
triết lý, chính sách và hoạt động chức năng về thu hút, đào tạo - phát triển và duy
trì con người của một tổ chức nhằm đạt được kết quả tối ưu cho cả tổ chức lẫn
nhân viên.
trong tổ chức, lấy con người làm vốn thì phải tôn trọng con người, phải xây dựng lý
tưởng phục vụ con người. Con người là nguồn vốn thứ nhất, quyết định đến việc tồn tại
và phát triển của xã hội.
Các yếu tố của nguồn nhân lực gồm có:
- Quy mô, cơ cấu dân số, toàn bộ lực lượng lao động, số lượng lao động hữu ích,
tỉ lệ dân số giữa lực lượng trẻ và già ( trẻ là dân số ở lứa tuổi lao động cộng với dưới
tuổi lao động so với những người không còn lao động được).Thomas Robert Malthus đã
từng quan niệm rằng “ nguồn gốc của sự nghèo đói là dân số ”.
- Trình độ dân trí và chuyên môn kỹ thuật của nguồn nhân lực. Đây là trách
nhiệm của giáo dục, ngành giáo dục có nhiệm vụ giáo dục và đào tạo cho xã hội những
con người có một kiến thức nhất định để dễ thích nghi với xã hội, để có một năng lực
cần thiết có thể tiếp thu mọi nền văn minh của nhân loại và trình độ kỹ thuật - công nghệ
ngày một phát triển của thế giới.
- Các thể chế, chính sách, pháp luật của quốc gia tạo một môi trường năng
động, tối ưu để khuyến khích sự phát huy tối đa tài năng và sự sáng tạo của lực
lượng lao động nói riêng và con người trong một xã hội nói chung.
Ngoài ra, truyền thống lịch sử và nền văn hoá của một quốc gia cũng tạo
nên bản lĩnh, ý chí, tác phong…của con người trong lao động và rèn luyện, tạo
một nền tảng vững chắc trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của một
quốc gia.
Lấy nhân lực làm vốn, đó là cách nhìn tích cực năng động. Coi con người là vốn
thì tập trung chú ý tiết kiệm chi phí, tiền công thấp, phúc lợi ít, tăng trưởng chậm, dùng
người ít; còn lấy nhân lực làm vốn thì sẽ tập trung chú ý làm thế nào để nhân lực phát
3
huy tác dụng lớn hơn, tạo ra hiệu quả và lợi ích lớn hơn, sẽ lấy việc nâng cao chất lượng
và phát huy tiềm năng của con người làm cơ bản.
Vốn nhân lực là một lĩnh vực có đầu tư với lợi nhuận rất cao. Lợi ích của việc
đầu tư vào nhân lực không hề bị giảm giá trị trong quá trình sử dụng mà có giá trị lợi
nhuận tích lũy lâu dài và khả năng thu hồi vốn rất cao. Nghĩa là, đầu tư vào nguồn nhân
lực có chi phí tương đối không cao, trong khi đó, khoảng thời gian sử dụng lại lớn,
Con người được xem như một tài nguyên quý giá, một nguồn lực dồi dào. Nên
con người trở thành đối tượng, là lĩnh vực vô cùng phong phú phải được nghiên cứu một
cách nghiêm túc, kỹ lưỡng nhằm góp phần vào nhiệm vụ phát triển các loại nguồn lực
cho xã hội.Trong các loại nguồn lực ( vật lực, tài lực, nhân lực) thì phát triển nguồn nhân
lực giữ vai trò trung tâm và đặc biệt quan trọng.
Để phát triển nhân lực một cách toàn diện, đòi hỏi phải có một sự hợp tác động
bộ của các ngành, lĩnh vực trong xã hội nhằm nâng cao chất lượng về mọi mặt: Sức
khoẻ, trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao, nhất là những nhà quản lý, công nhân lành
nghề… để đi ngay vào kinh tế tri thức. Riêng về phát triển trí tuệ thì giáo dục giữ vai trò
rất quan trọng, chịu trách nhịêm chính trong việc giáo dục, đào tạo kỹ năng và khả năng
thích ứng trong mọi hoàn cảnh của con người trong xã hội.
Chúng ta thấy rằng, việc phát triển nguồn nhân lực đã trở thành nhiệm vụ quan
trọng hàng đầu của quản lý nguồn nhân lực. Đưa việc phát triển nguồn nhân lực lên hàng
đầu không có nghĩa là không coi trọng việc sử dụng quản lý nguồn nhân lực. Sử dụng là
mục đích, còn bồi dưỡng, phát triển là phương tiện, bồi dưỡng phát triển để sử dụng
nguồn nhân lực tốt hơn, có hiệu quả hơn, cũng là nhằm tạo ra hiệu quả và lợi ích lớn hơn
cho xã hội.
Vốn con người quyết định sự phát triển của mọi vốn khác. Ta thấy rằng quy mô,
cơ cấu dân số, lao động và sức trẻ của nguồn lực ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển
5
kinh tế của một quốc gia. Nó vừa là điều kiện vừa là nhân tố hàng đầu của phát triển.
Với dân số phần lớn là trẻ và có học vấn sẽ là nguồn nhân lực dễ tiếp thu kỹ thuật và
công nghệ mới, nếu phát huy tốt sẽ là nguồn phát triển lớn. Nếu trình độ kiến thức và
chuyên môn kỹ thuật thấp lại thiếu việc làm thì lao động trở thành một gánh nặng cho
nền kinh tế. Số lượng và chất lượng nguồn nhân lực luôn là yếu tố tiên quyết, quyết định
tính sống còn và tồn tại của mỗi quốc gia. Kỹ năng, kiến thức, văn hoá, các giá trị và thái
độ của người dân là tài sản vô giá cho bất kỳ một quốc gia nào nhằm đạt được sự ổn
định xã hội và phát triển bền vững.
1.1.4. Hoạch định nguồn nhân lực :
Công tác hoạch định nguồn nhân lực giúp cho doanh nghiệp thấy rõ được phương
thoát khỏi nơi làm việc. Nếu văn hóa công ty không mặn mà với người phụ nữ và người
thiểu số, các cá nhân tài năng thuộc những thành phần này sẽ đi tìm việc làm ở nơi làm
khác.Và sẽ chẳng có ai nhiệt tình làm việc cho một công ty có môi trường văn hóa đầy
mâu thuẩn, đấu đá lẫn nhau, cấp quản lý hoạt động không ra gì hoặc hệ thống cấp bậc
trong công ty quá phức tạp.
1.2. Nguồn nhân lực của Việt Nam hiện nay
1.2.1 Về dân số :
Việt Nam có qui mô dân số vào loại lớn đó là vốn quý, là tiềm năng rất
lớn phục vụ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn hiện
nay và ngay cả trong tương lai. Dân số lớn và ngày càng tăng vẫn là những cản
trở lớn đối với sự phát triển đất nước. Qui mô và chất lượng dân số là tiềm năng
và sức mạnh của nguồn nhân lực, nó ảnh hưởng và có tính quyết định đến sự
phát triển của một quốc gia.
7
Dân số Việt Nam vào thời điểm 01/4/1999 là 76,3 triệu người, Việt Nam là quốc
gia có qui mô dân số lớn thứ hai ở Đông Nam Á và thứ 13 trên thế giới .Tiềm năng gia
tăng dân số còn lớn do cơ cấu dân số trẻ và tỷ lệ phụ nữ 15-49 tuổi vẫn tăng ở mức độ
cao, từ 21,1 triệu năm 2000 lên 25,5 triệu năm 2010. Mặc dù tỷ lệ sinh đã giảm nhanh
trong thập niên qua và tiếp tục giảm trong các năm về sau, nhưng trong 10 năm tới, dân
số nước ta vẫn tăng thêm trung bình mỗi năm khoảng 1 triệu đến 1,1 triệu. Điều đó có
thể ảnh hưởng lớn đến tính bền vững và tốc độ phát triển kinh tế - xã hội. Hằng năm,
Việt Nam có một số lượng lớn người đến độ tuổi lao động với 1,5-1,7 triệu thanh niên
bước vào độ tuổi lao động, tạo thành đội ngũ dự bị hùng hậu bổ sung liên tục vào lực
lượng lao động vốn đã đông đảo này.
Nhân ngày dân số Việt Nam năm 2007, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết nhấn
mạnh, mục tiêu của công tác dân số thời gian tới là giảm tỷ lệ sinh, không để mất cân
bằng về giới tính, nâng cao chất lượng công tác dân số và quản lý dân số cũng như đảm
bảo quy mô dân số không để quy mô dân số vượt quá 89 triệu người vào năm 2010.
Theo dự báo đến 2010 thì qui mô dân số của Việt Nam như sau :
Bảng 1.1. Dự báo quy mô dân số đến 2010
Biết chữ 94,20 94,90 96,20 97,85 98,02
Chưa tốt nghiệp cấp 1 20,90 20,30 18,50 14,20 12,43
Đã tốt nghiệp cấp 1 27,80 28,10 29,40 31,54 32,48
Đã tốt nghiệp cấp 2 32,10 32,40 32,30 33,14 33,36
9
Đã tốt nghiệp cấp 3 13,50 14,10 16,00 18,97 19,75
( Nguồn: Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội )
1.2.3 Trình độ chuyên môn nghiệp vụ:
Với thực trạng nguồn nhân lực Việt Nam hiện nay, chúng ta nhận thấy, nguồn nhân
lực còn ở trình độ thấp, và có khoảng cách khá xa so với trình độ của nguồn nhân lực
theo yêu cầu của nền kinh tế tri thức.
Tỉ lệ lao động qua đào tạo của Việt Nam còn ít và không cân đối, Tính đến năm
2007, toàn quốc có 21,13% lao động có chuyên môn kỹ thuật gồm các trình độ đào tạo
từ sơ cấp đến sau đại học. So với tổng số lao động trong cả nước, lao động có chuyên
môn kỹ thuật chỉ chiếm 5,98%.
Cơ cấu lực lượng lao động chia theo trình độ chuyên môn kỹ thuật năm 2007:
- Công nhân kỹ thuật : 2,70 %
- Sơ cấp, có chứng chỉ nghề nghiệp: 6,67 %
- Công nhân kỹ thuật có bằng : 3,28 %
- Trung học chuyên nghiệp : 4,01 %
- Cao đẳng, đại học và trên đại học : 4,47 %
- Lao động không có chuyên môn kỹ thuật : 78,78 %
(Nguồn : Tổng hợp số liệu lao động – việc làm, Nxb Lao động-Xã hội, Hà Nội )
Cơ cấu đào tạo của đội ngũ lao động tính theo tỷ lệ giữa lao động trình độ đại học,
trung học chuyên nghiệp và công nhân kỹ thuật là 1: 1,75 : 2.3 vẫn là một cơ cấu bất
hợp lý và để kéo dài, dẫn đến tình trạng thừa thầy, thiếu thợ, kỹ sư làm công việc của
trung cấp kỹ thuật.
Chất lượng đào tạo nhân lực, nhất là ở bậc đại học, nhìn chung còn thấp so với
mục tiêu giáo dục, với yêu cầu nhân lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và với trình
độ các nước trong khu vực có mặt còn kém. Nội dung, phương pháp dạy đại học chưa
tri thức” và hiện nay chỉ số phát triển kinh tế tri thức của Việt Nam so với quốc tế và khu
vực còn rất thấp (1,9/10). Thực tế này đặt ra cho quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá
11
Copyright: Tài liệu đại học ©