Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
XÁC ĐỊNH HÀM LƢỢNG MỘT SỐ KIM LOẠI NẶNG TRONG BÈO TÂY,
RONG ĐUÔI CHỒN VÀ RONG XƢƠNG CÁ TẠI 3 NGUỒN NƢỚC Ở
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN Lê Hữu Thiềng
*
, Lê Huy Hoàng
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên
TÓM TẮT
Trong bài báo này, chúng tôi xác định hàm lượng một số kim loại nặng: đồng(Cu),
chì(Pb), kẽm(Zn), crôm(Cr), cadimi(Cd) trong bèo tây, rong đuôi chồn, rong xương cá,
sống trong ba môi trường nước khác nhau ở thành phố Thái Nguyên. Kết quả cho thấy:
hàm lượng mỗi kim loại trong bèo tây nhiều hơn ở rong đuôi chồn, rong xương cá. Tổng
hàm lượng các kim loại trong cả ba loài cây lấy ở suối cạnh nhà máy cơ khí Z 115 nhiều
hơn ở ao dân cư phường Tân Thịnh và trong hồ Thổ Hồng.
Từ khóa: Kim loại nặng, bèo tây, rong đuôi chồn, rong xương cá, Thái Nguyên.


MỞ ĐẦU
Trên thế giới, việc sử dụng các thực vật
thủy sinh để đánh giá chất lượng môi
trường nước đã đạt nhiều thành tựu có ý
nghĩa khoa học và thực tiễn [2,3,4]. Ở
Việt Nam hướng nghiên cứu này còn rất
mới mẻ, chỉ có số ít công trình nghiên
cứu đã công bố.
Trong thành phố Thái Nguyên số ao, hồ,
suối chảy qua có các thực vật thủy sinh
sống tương đối nhiều. Để bước đầu có

Lấy mẫu
Bèo tây, rong đuôi chồn, rong xương cá
cùng
lấy ở ba vị trí khác nhau trong thành phố
Thái Nguyên.
- Mẫu 1: lấy ở suối cạnh nhà máy cơ
khí Z 115.
- Mẫu 2: lấy ở ao dân cư phường Tân
Thịnh.
- Mẫu 3: lấy ở hồ Thổ Hồng, thuộc khu
bắc của hồ Núi Cốc
Thời gian lấy các mẫu
- Bèo tây: lấy tháng 5 và tháng 12 năm
2008
- Rong đuôi chồn, rong xương cá lấy tháng
12 năm 2008. Các mẫu cây lấy ngẫu nhiên
được rửa sạch bằng nước máy sau đó
bằng nước cất, đem cắt nhỏ rồi sấy khô ở
85
0
C trong 45 giờ [4].
Xác định hàm lƣợng đồng, chì, kẽm,
crôm, cadimi bằng phƣơng pháp phổ
hấp thụ nguyên tử ngọn lửa F-AAS
-Quy trình chuẩn bị mẫu phân tích
Lê Hữu Thiềng và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 59(11): 28 - 31
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Cân 1 gam mỗi loại mẫu cây đã nghiền
mịn cho vào chén thạch anh, thêm 0,25
gam Mg(NO

cadimi phù hợp, đã khảo sát và chọn
,được chỉ ra ở bảng 1.
Mỗi mẫu phân tích được lặp lại 3 lần.
Các số liệu xử lý bằng phần mềm
SOLAAR AA system. Hàm lượng các
kim loại được biểu diễn theo mg/kg
trọng lượng tươi.
Bảng 1. Các điều kiện đo phổ F-AAS của đồng, chì, kẽm, crôm, cadimi
Nguyên
tố
Bƣớc
sóng
(nm)
Khe đo
(nm)
Cƣờng độ
đèn HCL
Chiều cao
đèn (mm)
Tốc độ dòng
khí(ml/phút)
Khoảng
tuyến tính
(mg/l)
Cu 324.8 0.02 -
0.50
80.00 7.00 1.20 0-3
Pb 217.0 0.20 -
0.50
80.00 7.00 1.20 0-5

5 năm 2008
Hình 2. So sánh hàm lượng một số kim loại
(mg/kg trọng lượng tươi) trong bèo tây lấy tháng
12 năm 2008
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Kết quả xác định hàm lƣợng đồng, chì,
kẽm, crôm, cadimi trong bèo tây
Các số liệu thực nghiệm của quá trình
phân tích được chỉ ra ở bảng 2, biểu diễn
trên hình 1.
Kết quả cho thấy tổng hàm lượng các
kim loại đồng, chì, kẽm, crôm, cadimi
trong bèo tây lấy ở hai thời gian khác
nhau trong năm ở suối cạnh nhà máy cơ
khí Z 115 đều nhiều hơn ở ao dân cư
phường Tân Thịnh và hồ Thổ Hồng (của
bèo tây tháng 5 nhiều hơn gấp ~ 1,7 lần
ở ao dân cư phường Tân Thịnh, ~ 31 lần
ở hồ Thổ Hồng; của bèo lấy tháng 12
nhiều hơn gấp tương ứng ~ 2 lần và 29
lần ).
Trong bèo tây ở suối cạnh nhà máy cơ
khí Z 115 và ở ao dân cư phường Tân
Thịnh có hàm lượng chì nhiều nhất, hàm
lượng kẽm ít nhất so với các kim loại
khác. Ở hồ Thổ Hồng hàm lượng đồng
nhiều nhất, hàm lượng kẽm ít nhất.
So sánh hàm lượng kim loại giữa các vị
trí lấy mẫu cây, hàm lượng chì biến đổi
nhiều nhất (chì trong bèo tây lấy tháng 5

xương cá. Hàm lượng của các kim loại
còn lại trong mỗi loài cây biến đổi tương
đối đồng đều, ở cùng cấp hàm lượng.
So sánh hàm lượng các kim loại đồng,
chì, kẽm, crôm, cadimi trong các cây
cùng lấy ở ba vị trí khác nhau nhận thấy:
tổng hàm lượng các kim loại trong bèo
tây nhiều hơn trong rong đuôi chồn và
rong xương cá. Hàm lượng đồng, chì,
cadimi trong bèo tây là nhiều, còn trong
rong đuôi chồn, rong xương cá có hàm
lượng nhiều là kẽm, cadimi, crôm.
Hàm lượng của mỗi kim loại, tổng hàm
lượng của các kim loại trong bèo tây,
rong đuôi chồn, rong xương cá lấy ở suối
Lê Hữu Thiềng và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 59(11): 28 - 31
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
cạnh nhà máy cơ khí Z 115 đều cao hơn
ở ao dân cư phường Tân Thịnh và hồ
Thổ Hồng. Như vậy, tương quan giữa
hàm lượng các kim loại trong các loài cây
lấy ở cùng vị trí là mối tương quan theo
chiều thuận. Có thể trong nước suối cạnh
nhà máy cơ khí Z 115 có chứa các kim
loại đồng, chì, kẽm, crôm, cadimi với hàm
lượng nhiều hơn. Đây có thể là nguyên
nhân chính để có sự hấp thụ và tích lũy
các kim loại nặng trên khác nhau trong
bèo tây, rong đuôi chồn, rong xương cá.
Một số kết quả nghiên cứu ở Nigeria cho

cadimi; trong rong đuôi chồn, rong xương
cá là kẽm, cadimi, crôm.
- Tổng hàm lượng các kim loại trong bèo
tây, rong đuôi chồn, rong xương cá lấy ở
suối cạnh nhà máy cơ khí Z 115 nhiều
hơn đáng kể so với lấy ở ao dân cư
phường Tân Thịnh và hồ Thổ Hồng.
Các đặc điểm này là cơ sở để nghiên
cứu tiếp, định lượng khả năng hấp thụ,
tích lũy các kim loại nặng của bèo tây,
rong đuôi chồn, rong xương cá và từ đó
có thể dự đoán mức độ ô nhiễm môi
trường của nguồn nước ở thành phố Thái
Nguyên.
Bảng 3. Hàm lượng một số kim loại nặng trong rong đuôi chồn, rong xương cá ( mg/kg trọng
lượng tươi)
Cây Mẫu
Hàm lƣợng kim loại ( mg /kg)
Cu Pb Zn Cr Cd
Rong đuôi chồn
1 0,3756

0,5168 1,0277 0,5339 0,6337
2 0,2645 0,2405 0,4285 0,1038 0,2520
3 0,0386 0,0364 0,0631 0,0158 0,0477
Rong xương cá
1 0,5171 0,4230 0,6541 0,1654 0,3111
2 0,3003 0,2151 0,3503 0,1038 0,1743
3 0,0194 0,0123 0,0685 0,0248 0,0165
Lê Hữu Thiềng và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 59(11): 28 - 31

Department of Chemistry, Adeyemi College of
Education, Ondo, Ondo State, Nigeria