Tuần : 20
Tiết 73+74
NS:
ND:
HỌC KÌ HAI
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Trích : Dế Mèn phiêu lưu ký – Tô Hoài)

I/. Mục tiêu:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên .
- Thấy được tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích .
II/. Kiến thức chuẩn:
1.Ki ến thức :
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi .
- Dế Mèn : một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sơi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu
ngạo .
- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích .
2.K ĩ năng :
- Văn bản hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả .
- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích .
- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả .
III/. Hướng dẫn - thực hiện:

Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung
Hoạt động 1 : Khởi động .
1. Ổn định lớp .
2. Kiểm tra bài cũ :
Kiểm tra bài soạn của HS .
3.Giới thiệu bài mới :
Tuổi trẻ thường xốc nổi, bồng bột,
tự phụ. Chính vì vậy dễ dẫn đến sai

Hỏi:Đoạn trích nằm ở vò trí nào của
tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu lí”?
Hỏi:Truyện chia làm mấy đoạn? Nội
dung chính của mỗi đoạn.
->GV chốt lại các nội dung HS phát
hiện đúng

GV tóm tắt lại và ghi
bảng
những nét chính về tác giả
- HS lắng nghe
- Bằng lời của nhân vật “Dế
Mèn”
- HS lắng nghe và đọc văn bản
- HS tóm tắt đoạn trích
-> Ngôi kể thứ nhất : Dế Mèn
- HS dựa vào văn bản, trả lời
-> Hai đoạn :
1) Từ đầu . . . Thiên hạ rồi : Vẻ
đẹp cường tráng của Dế Mèn
2) Còn lại : Bài học đường đời
đầu tiên .
Đông, nay thuộc quận
Cầu Giấy Hà Nội .
2. Đoạn trích:
-“Bài học đường đời
đầu tiên” được trích từ
chương I của tác phẩm
“Dế Mèn phiêu lưu kí”
3. Bố cục : Hai đoạn

- Đôi cánh dài
- Đầu to từng tảng,
răng đen, râu dài.
 Hình dáng Dế Mèn
cường tráng, khoẻ
mạnh.
* Hành động:
- Đạp phanh phách,
vũ phành phạch, nhai
Thay thế các từ đã tìm bằng những
từ đồng nghóa hoặc gần nghóa

GV : Không thế được vì đã dùng từ
chính xác rồi .
- GV nhận xét và nhấn mạnh vẻ đẹp
của chàng dế thanh niên cường tráng
Hỏi: Qua cử chỉ, hành động, Dế Mèn
bộc lộ tính cách gì ?
- GV diễn giảng về tính kiêu căng,
xốc nổi của Dế Mèn.
Chuyển sang tiết 2 :
Câu hỏi kiểm tra bài cũ :
1)Hình dáng và tính cách của Dế
Mèn được miêu tả như thế nào ?
2) Nêu sơ lược về tác giả Tô Hoài ?
Hỏi:Thái độ của Dế Mèn đối với Dế
Choắt ra sao ? Em có nhận xét gì ?
Em có nhận xét gì về thái độ của Dế
Mèn đối vối Dế Choắt qua : Biểu
hiện, lời lẽ, cách xưng hô, giọng điệu

- Sử dụng động từ,
tính từ miêu tả ; dùng từ
chính xác.
* Ý nghó :Tưởng mình
sắp đứng đầu thiên hạ.
Tính cách của Dế
Mèn kiêu căng, tự phụ.
b. Bài học đường đời
đầu tiên của Dế Mèn:

- Dế Choắt trạc tuổi Dế
Mèn
- Người gầy gò, cánh
ngắn củn, càng bè bè,
râu cụt
 Hình ảnh Dế Choắt
tương phản với hình ảnh
Dế Mèn.

- Dế Mèn coi thường
Dế Choắt, gọi là “ chú
mày”
Hỏi: Tại sao Mèn dám gây sự với chò
Cốc lớn hơn mình ?
+ Hãy nhận xét về diễn biến tâm lý,
thái độ của Mèn (Lúc đầu / khi Choắt
bò đánh / lúc Choắt chết) ?
+ Theo em có thể tha thứ cho Mèn
không? Tại sao ?
- GV nhận xét.

.
-> Mèn : Kiêu căng, xốc nổi .
-> Choắt : Yếu đuối, biết tha
thư ù.
-> Cốc : Nóng nảy, tự ái .
-> ch ngồi đáy giếng, Đeo
nhạc cho mèo.
- HS trả lời
- HS trả lời
- HS trả lời -> nhận xét và ghi
- Dế Mèn gây sự với
chò Cốc, đã đem lại cái
chết oan uổng cho Dế
Choắt.

- Mèn ăn năn hối hận,
xót thương cho Dế
Choắt và rút ra bài học
đường đời đầu tiên cho
mình :

+ Không kiêu căng, xốc
nổi, bắt nạt kẻ yếu.
+ Sống phải đoàn kết
thân ái với mọi người.
3. Nghệ thuật .
- Kể chuyện kết hợp với
miêu tả .
- Xây dựng hình tượng
nhân vật Dế Mèn gần

ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo
hình .
Hoạt động 4 : Luyện tập .
- Gọi HS đọc bài tập 1
- GV hướng dẫn HS mở vở BTNV làm
bài tập.

HS đọc 1 đoạn văn đã
soạn ở nhà .
- GV cho HS đọc phân vai : Dế Mèn,
Dế Choắt, Chò Cốc

HS nhận xét
nhận .
- HS nghe .
- HS trả lời theo ghi nhớ SGK
- HS nghe .
- Nghe và thực hiện ở nhà
- Ba HS thực hiện phần này
- Lựa chọn lời văn giàu
hình ảnh, cảm xúc .
3. Ý nghĩa (ghi nhớ)
a) Bài văn miêu tả Dế
Mèn có vẻ đẹp cường
tráng của tuổi trẻ nhưng
tính nết còn kiêu căng,
xốc nổi. Do bày trò trêu
chọc cốc nên đã gây ra
cái chết thảm thương
cho Dế Choắt, Dế Mèn