Science & Technology Development, Vol 13, No.M2- 2010

Trang 76 Bản quyền thuộc ĐHQG-HCM
NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH VÀ XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ KHẢ
NĂNG HƯỚNG TỚI KHÔNG PHÁT THẢI CHO DOANH NGHIỆP NGÀNH SẢN
XUẤT BIA TRONG ĐIỀU KIỆN VIỆT NAM
Nguyễn Thị Đoan Trang, Lê Thanh Hải
Viện Môi trường và Tài nguyên, ĐHQG – HCM
(Bài nhận ngày 11 tháng 08 năm 2010, hoàn chỉnh sửa chữa ngày 11 tháng 10 năm 2010
)
TÓM TẮT: Ngành sản xuất bia Việt Nam ñóng góp không nhỏ cho sự phát triển kinh tế xã hội
nói chung nhưng thực tế hiện trạng phát sinh chất thải gây ô nhiễm môi trường và lãng phí tài nguyên
của ngành ñang ñặt ra nhu cầu cần có một mô hình quản lý môi trường tiên tiến, phù hợp. Trên cơ sở
nguyên lý hướng tới không phát thải thông qua bộ giải pháp tích hợp BAT – ZETS và kết quả phân tích
quy trình vật chất và năng lượng của ngành sản xuất này, nghiên cứu ñã ñã bước ñầu ñịnh hình ñược
mô hình phát triển và bộ tiêu chí ñánh giá khả năng hướng tới không phát thải cho một doanh nghiệp
ngành bia, cụ thể với trường hợp ñiển hình là Công ty Liên doanh Nhà máy Bia Việt Nam, Quận 12,
TP.HCM.

Từ khóa: không phát thải, sản xuất bia, tiêu chí, mô hình không phát thải, nhà máy bia Việt Nam
1. MỞ ĐẦU
Ngành sản xuất bia Việt Nam là một ngành
lâu ñời, và chiếm tỉ trọng không nhỏ trong
ngành công nghiệp chế biến bia, nước giải khát
nói riêng và chế biến lương thực – thực phẩm
nói chung. Tốc ñộ tăng trưởng của ngành bình
quân ñạt 10 – 12%/năm. Ngoài ñặc ñiểm chung
giống như các ngành chế biến lương thực thực
phẩm khác là dùng nguồn nguyên liệu chủ yếu
từ nông nghiệp thì ngành công nghiệp sản xuất
bia còn có thêm ñặc ñiểm nữa là sử dụng và

TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KH&CN, TẬP 13, SỐ M2 - 2010

Bản quyền thuộc ĐHQG-HCM Trang 77
ngành sản xuất bia cũng như các giải pháp tận
dụng chất thải, tiết kiệm năng lượng ñể có thể
làm giảm ñến mức tối thiểu việc phát sinh các
vấn ñề ô nhiễm môi trường, ñồng thời sử dụng
hiệu quả năng lượng cho sản xuất [3], [6], [13],
[16]. Kỹ thuật và hệ thống không phát thải
(ZETS – Zero emission techniques and systems)
ñã ñược nghiên cứu bước ñầu khá hoàn chỉnh
cho các ñối tượng sản xuất công nghiệp, cụ thể
là ngành sản xuất bia ở một vài quốc gia trên
thế giới [1], [5], [7], bao gồm các kỹ thuật
chính như: sinh thái công nghiệp, công – nông
kết hợp, hóa học xanh, sản xuất sạch hơn và
hiệu suất sinh thái... Theo ñó thì nhìn chung,
các chất thải của ngành bia ñều ñược tận dụng
cho các quá trình tạo ra nguồn năng lượng tái
tạo – năng lượng thay thế (renewable energy)
sử dụng cho chính quá trình chế biến của doanh
nghiệp ñó, hoặc cho một tổ hợp các doanh
nghiệp trong khu vực. Ở Việt Nam, cho ñến
nay ñã có một số những nghiên cứu bước ñầu,
mang tính hỗ trợ tích cực cho công tác bảo vệ
môi trường cho cơ sở sản xuất bia, nhưng chỉ
xét ñến một số khía cạnh quan tâm như phát
thải khí nhà kính (Phong. LE, 2006) [8] hoặc
quay vòng/xử lý nước thải (Thanh. TRAN,
2004) [14]. Nên có thể nói cho ñến nay chưa có

tự và nội dung các bước nghiên cứu chính như
hình 1, cụ thể như sau:
- Đánh giá tính tương quan (tương quan
phụ thuộc và tương quan bổ trợ) của từng nội
dung thuộc BAT và ZETS từ ñó ñề xuất bộ tiêu
chí tích hợp nhằm chuẩn bị sẵn các công cụ/kỹ
thuật/giải pháp cho các vấn ñề liên quan ñến
bảo vệ môi trường, sử dụng tối ưu nguyên
nhiên liệu và các vấn ñề liên quan khác trong
sản xuất công nghiệp nói chung và sản xuất bia
nói riêng;
Science & Technology Development, Vol 13, No.M2- 2010

Trang 78 Bản quyền thuộc ĐHQG-HCM
- Đánh giá các vấn ñề môi trường – tài
nguyên của các doanh nghiệp ngành sản xuất
bia trong ñiều kiện Việt Nam, từ ñó xác ñịnh
các cơ hội hướng ñến không phát thải tương
ứng với giải pháp trong bộ tích hợp BAT-
ZETS;
- Định hình mô hình hướng ñến không
phát thải cho doanh nghiệp ngành bia trong
ñiều kiện Việt Nam, và áp dụng ñiển hình của
Nhà máy bia Việt Nam (Quận 12, TP.HCM)
trên cơ sở kết quả phân tích dòng vật chất &
năng lượng;
- Xây dựng bộ tiêu chí ñánh giá khả năng
áp dụng và lộ trình nhân rộng mô hình.
Xây dựng bộ giải pháp tích hợp BAT-
ZETS

trình sản xuất bia bao gồm: (i)chuẩn bị, (ii)nấu
mạch nha, (iii) lên men bia, (iv) hoàn thiện (lọc
bia, bão hoà CO
2
…) và (v) ñóng chai thanh
trùng (
Hình

4).
Dòng thải từ quy trình sản xuất tồn tại ở cả
03 dạng: rắn, lỏng và khí. Các vấn ñề môi
trường cần quan tâm ñối với ngành sản xuất bia
bao gồm:
1.
Lưu lượng nước thải lớn và tải lượng
chất ô nhiễm ñáng kể (Bảng 1).
2.
Tiêu thụ nhiều nước và khá nhiều
năng lượng cho sản xuất (Bảng 2).
3.
Vấn ñề mùi từ nhà lên men và phát
thải khí từ nồi hơi,
Các chất thải rắn bao gồm hèm (cặn sinh
khối, men dư…), chất trợ lọc… TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KH&CN, TẬP 13, SỐ M2 - 2010

Bản quyền thuộc ĐHQG-HCM Trang 79


Thông số
NM Bia
Huế
NM Bia VN
NM Bia Sài
Gòn
Mức hiện tại ở
Việt Nam
A B
pH - 9,66 4.5 – 5.0 6 – 8 6 – 9 5,5 - 9
BOD, mg/l - 780 1.700–2.700 900–1.400 ≤30 ≤50
COD, mg/l 1.400 1.712 3.500–4.000 1.700–2.200 ≤50 ≤80
SS, mg/l 842 378 250–300 500 – 600 ≤50 ≤100
Σ P, mg/l 39 3,95 20 – 40 30 ≤4 ≤6
Σ N, mg/l 27 10,5 -
N-NH
3
, mg/l - - 12 – 15
NH
4+
, mg/l 13 - 16 ≤5 ≤15
(Nguồn: tổng hợp)
Bảng 2. Định mức tiêu thụ nguyên liệu và phát sinh chất thải của sản xuất bia ñóng chai
Định mức nhiên liệu/Chất thải CN truyền thống CN trung bình BAT
Nước (m
3
/m
3
bia) 20 – 35 7 – 15 4
Nhiệt (MJ/100 lít bia) 390 250 150