Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Đất nớc ta đi lên từ một nền nông nghiệp lạc hậu, sản xuất lơng thực chủ
yếu là cây lúa nớc mà một số hoa màu khác nhng phân tán. bên cạnh đó, nề kinh
tế của nớc ta còn gặp nhiều khó khăn, cha có đợcnề tảng để tạo đà phất triển.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986 đã mở ra cho nền kinh tế nông
nghiệp một hớng đi mới với một nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, xoá bỏ
cơ chế tập trung quan liêu bao cấp theo định hớng xã hội chủ nghĩa dới sự quản
lý của Nhà nớc và đặc biệt là nề kinh tế nông nghiệp đã đợc chú trọng hơn. Từ
sau nghị quyết 10 của Bộ Chính trị và nhiều chính sách mới đợc ban hành đã
giải quyết đợc những ràng buộc phong kiến phi kinh tế trong nông nghiệp và chỉ
thị 100 của Ban Bí th Trung ơng Đảng với nhân dân khoán sản phẩm cây lúa đến
nhóm ngời và ngời lao động. Đây đợc coi là chìa khoá vàng để mở ra thời kỳ
mới của nông ngiệp. Bởi vì Đảng ta đã xác định để phát triển đợc nề kinh tế thì
trớc tiên là phải phát triển đợc nông nghiệp. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông
nghiệp với xu hớng giảm tỷ trọng cây lợng thực, tăng dần tỷ trọng cây công
nghiệp và thuỷ sản và giảm dần tỷ trọng nông nghiệp trong nông thôn và tăng dần
tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.
Phát triển nông ngiệp một cách toàn diện nhằm từ đó tích luỹ cho công
nghiệp và các ngành khác trong nền kinh tế.
Việc thực hiện những chiến lợc đó phụ thuộc phần lớn vào hiệu quả đổ
mới cơ chế quản lý, các chính sach hồ tự phát triển và chuyển dịch cơ cấu trong
nền kinh tế nông nghiệp. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp thực hiện nh
thế nào, tập trung vào những gì, thực thi những ngành nào mũi nhọn và then
chốt, xu hớng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp... là hàng loạt những vấn đề cần
phải đợc tính đến.
Bài viết này đợc chia thành 3 phần:
Phần I. Những vấn đề lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông ngiệp
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần II. Thực trạng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam từ tr-

-Nớc ta đất chật, dân số không ngừng tăng lên lên khả năng mở rộng quy
mô sản xuất nông nghiệp hạn chế.
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
-Việc chuyển nền nông nghiệp Việt Nam sang sản xuất hàng hoá gặp
nhiều khó khăn về vốn, kỹ thuật, trình độ lao động, khả năng quản lý
Đây là những đặc điểm nổi bật cần phải khắc phục nhanh chóng tạo tiền
đề cho nhiệm vụ công nghiệp hoá -hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn nớc ta
theo hớng bền vững, tiến lên một nền nông nghiệp mà :
-Đi vào sản xuất hàng hoá
-Năng suất cây trồng và gia súc cao.
-Năng suất lao động cao.
-Sử dụng hệ thống thuỷ canh.
Và khắc phục những hạn chế :
-Sử dụng năng lợng lãng phí
-Chất lợng nông sản kém.
-Môi trờng bị ô nhiễm.
2. Vai trò, vị trí của sản xuất nông nghiệp.
Nông nghiệp giữ một vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, đặc biệt
đối với các nớc đang phát triển. Bởi vì các nớc này đa số ngời dân sống dựa vào
nghề nông. Để phát triển kinh tế và nâng cao phúc lợi cho nhân dân, Chính phủ
cần có chính sách tác động vào khu vực nông nghiệp nhằm nâng cao năng suất
cây trồng và tạo ra nhiều việc làm ở nông thôn.
Trừ một số ít nớc dựa vào nguồn tài nguyên phong phú để xuất khẩu, đổi
lấy lơng thực, còn hầu hết các nớc đang phát triển phải sản xuất lơng thực cho
nhu cầu tiêu dùng của dân số nông thôn cũng nh thành thị. Nông nghiệp còn
cung cấp các yếu tố đầu vào cho hoạt động kinh tế . Để đáp ứng nhu cầu lâu dài
của phát triển kinh tế việc tăng dân số ở khu vực ở khu vực thành thành thị sẽ
không đủ khả năng đáp ứng. Cùng với việc tăng nâng suất lao động trong nông
nghiệp, sự di chuyển dân số ở nông thôn ra thành thị sẽ là nguồn nhân lực đáp

kinh tế quốc dân.
Cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn là bộ phận cấu thành rất quan
trọng của nền kinh tế quốc dân, có ý nghĩa rất to lớn đối với sự phát triển kinh tế
-xã hội ở nớc ta. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn là tổng thể của kinh
tế bao gồm mối quan hệ tơng tác giữa các yếu tố của lực lợng sản xuất và quan
hệ sản xuất thuộc khu vực kinh tế nông thôn trong những khoảng thời gian và
điều kiện kinh tế xã hội nhất định.
Sau khi nghị quyết 10 của Bộ chính trị và nhiều chính sách mới đợc ban
hành đã giải đợc những khả năng buộc phong kiến phi kinh tế trong nông
nghiệp và nông thôn, tạo cho nông nghiệp đạt đợc những thành tựu to lớn góp
phần từng bớc chuyển nền nông nghiệp tự cấp tự túc sang sản xuất hàng hoá. Sự
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng và nông thôn nói chung đã và
đang có sự khởi sắc, sản xuất phát triển đời sống nhân dân đợc cải thiện. Mặt
khác, việc chuyển dịch cơ cấu ngành, theo vùng, lãnh thổ, theo các thành phần
kinh tế, theo cơ cấu kỹ thuật - công nghệ hớng tới nền sản xuất hàng hoá và đạt
đợc nhiều tiến bộ đángg kể.
Thế nhng ở trong phạm vi của từng vùng trong nớc thì không hẳn thế. Do
có sự phát triển không đều giữa các vùng trong nớc, quá trình đó diễn ra ở các
vùng không giống nhau: ở vùng kinh tế phát triển , quá trình đó diễn ra theo
trình tự chung còn ở vùng kinh tế kém phát triển, quá trình đó có thể bắt đầu từ
việc phá thế độc canh hoá chuyển sang đa canh lúa, màu phát triển chăn nuôi và
bớc tiếp theô là phát triển các ngành nghề tiều, thủ công nghiệp và dịch vụ. Xu
hớng chung của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn là: tỷ
trọng nông nghiệp ngày càng giảm và tỷ trọng các ngành công nghiệp, tiểu thủ
công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng.
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Bên cạnh đó, để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn
còn phải có sự quan hệ rất nhiều tới các ngành khác nh phát triển nông nghiệp
hàng hoá phải chịu sự tác động mạnh mẽ của công nghiệp và nông nghiệp

Ta biết rằng Đài Loan là một lãnh thổ nhỏ với 2/3 là đồi núi, đất canh tác
chỉ có gần 900.000 ha, khí hậu á nhiệt đối và nhiệt đới, bởi vậy cơ cấu nông
nghiệp rất đa dạng, phong phú nh trồng trọt có lúa nớc, lúa mì, khoai lâng, khoai
tây, lạc, chuối . Về chăn nuôi có lợn, gàm vịt , trâu, bò Ng nghiệp có điều
kiện thuận lợi để phát triển, nuôi trồng và đánh bắt thuỷ hải sản, có những sản
phẩm xuất khẩu có giá trị nh tôm, cá
Tuy vậy, cho đến giữa thế kỷ xét xử, nông nghiệp Đài Loan vẫn ở tình
trạng lạc hậu, sản xuất tiểu nông tự cấp, tự túc. Từ đầu những năm 1950 đến nay
cơ cấu nông nghiệp Đài Loan, do có sự tác động của công nghiệp hoá, đã có
một bớc phát triển mạnh mẽ, cơ cấu nông nghiệp đã chuyển dịch theo hớng sản
xuất nông sản hàng hoá, hớng về về xuất khẩu, và đã đạt đợc những thành tựu to
lớn trong thời kỳ công nghiệp hoá. Quá trình đó của Đài Loan đợc chia làm 3
thời kỳ.
*Thời kỳ thứ nhất:
Cơ cấu nông nghiệp trong thời kỳ khôi phục kinh tế sau chiến tranh
chuẩn bị công nghiệp hoá (1949-1953).
Trong thời kỳ này, Đài Loan bắt đầu thực hiện cải cách ruộng đất do
chính quyền Quốc Dân Đảng thực hiện trong 4 năm (1949-1953) với nội dung:
giảm tô từ 50-60% xuống 37,5% (1949), chính quyền đem 130.000 ha ruộng
công bán cho 177.000 hộ nông dân thiếu ruộng (1951), ban chấp hành "luật ngời
cày ruộng: (1953), trng mua số ruộng đất quá hạn mức của địa chủ bán cho
nông dân thiếu ruộng.
Điều trên đã tạo điều kiện chuyển dịch nền kinh tế nông nghiệp phong
kiến tiểu nông sang nền kinh tế nông nghiệp sản xuất hàng hoá T bản chủ nghĩa,
dọn đờng cho công nghiệp hoá. Kết quả, sản xuất nông nghiệp 1952 đạt
129,7% so với năm 1940-19443 (thời kỳ kinh tế thịnh vợng trớc đây). Cơ cấu
nông nghiệp thời kỳ này vẫn là cơ cấu truyền thông. Năm 1953, trong cơ cấu
8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nông nghiệp, giá trị sản lợng trồng trọt chiếm 71,9%, chăn nuôi chiếm 15,6%,

nông, lâm ng nghiệp năm 1968 tăng 5 lần so với 1953, cơ cấu giá trị chăn nuôi
tăng từ 15,6% lên 23%, ng nghiệp từ 7,4%-10,6%, lâm nghiệp từ 5,1%-6,3%.
* Thời kỳ thứ ba
Cơ cấu nông nghiệp trong thời kỳ phát triển công nghiệp để hỗ trợ nông
nghiệp (1961 đến nay). Một trong những nội dung chủ yếu trong thời kỳ này là
tiếp tục chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp cho phù hợp với yêu cầu và khả năng
của công nghiệp hoá.
Số trang trại gia đình bắt đầu giảm, lao động nông nghiệp giảm từ 1,6
triệu (1969) xuống 1,09 triệu (1991). Tỷ trọng lao động nông nghiệp trong tổng
số lao động xã hội giảm từ 38,9% (1969) xuống 12,9% (1991).
Diện tích canh tác giảm 914 ha (1969) xuống 883540 ha (1991). Giá trị
sản lợng nông nghiệp tăng 47731 triệu Đài Loan (1969) lênhà nớc 234185 triệu
(1981). Kim ngạch xuất khẩu nông sản tăng 297 triệu USD (1969) lên 10,042 tỷ
USD (1991).
Biểu 2: cơ cấu giá trị sản lợng nông nghiệp (1968-1981)
Năm Giá trị Sl (1)
nông nghiệp
Tỷ trọng giá trị sản phẩm (%)
Trồng trọt Chăn nuôi Ng nghiệp Lâm nghiệp
1968 48833 60,1 23 9,5 5,6
1981 234185 47,1 29,5 21,4 2,0
(1) triệu đồng Đài Loan
Kế hoạch của Đài Loan từ nay đến sau năm 2000 là tiếp tục chuyển dịch
nền kinh tế nông nghiệp theo phơng hớng chọn đợc cơ cấu nông nghiệp hợp lý
trong điều kiện công nghiệp phát triển đạt trình độ cao, đất đai và lao động đất ở
trong nớc tập trung và sản xuất. Kế hoạch của Đài Loan từ nay đến sau năm
2000 là tiếp tục chuyển dịch chuyển nền kinh tế nông nghiệp theo hớng chọn đ-
ợc cơ cấu nông nghiệp hợp lý trong điều kiện công nghiệp phát triển đạt trình
độ cao, đất đai và lao động đất ở trong nớc tậ trung vào sản xuất các sản phẩm
cần ít đất đai, lao động, đem lại giá trị kinh tế và lợi nhuận cao và tìm cách xuất

Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Để thực hiện việc dễ dàng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
chính phủ nớc này đã tăng cờng phát triển cơ sở hạ tầng nh đờng sá, công trình
thuỷ lợi, nghiên cứu ứng dụng các loại giống cao sản đều đ ợc trợ giá ở mức
độ khác nhau. Đây chính là điều kiện nhằm khuyến khích phát triển cho nền
kinh tế nông nghiệp.
Cơ cấu và diện tích cây trồng liên tục đợc mở rộng, chú trọng phát triển
những cây công nghiệp có giá trị xuất khẩu ở các trang trại nhà nớc và t nhân.
Trong khu vực Đông Nam á, Indonesia thực hiện khá tốt chính sách phát triển
kinh tế trang trại. Nhờ đó, Indonesia trở thành nớc xuất khẩu ca cao, cà phê, chè
hàng đầu thế giới. Chính phủ nớc này luôn cố gắng duy trì sự cần bằng tơng đối
giữa nông nghiệp và những ngành công nghiệp, dịch vụ.. đa khoa học kỹ thuật
vào sản xuất, thúc đẩy xuất khẩu, hỗ trợ giải quyết các yếu tố đầu vào, đầu ra
cho sản xuất nông nghiệp.
3. Các nhân tố ảnh hởng tới chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
và nông thôn.
+Vị trí đại lý và khí hậu tự nhiên: ở những vị trí địa lý khác nhau và vùng
khí hậu khác , việc xác định cơ cấu kinh tế cũng khác nhau. Xác định cơ cấu
kinh tế nông nghiệp và nông thôn cũng có nghĩa là xác định cơ cấu kinh tế
nông nghiệp và nông thôn ở các vùng điều kiện địa lý và khí hậu tự nhiên khác
nhau của nớc ta. Bởi vậy, cơ cấu kinh tế của một nớc, một vùng bao giờ cũng
dựa trên qu thế về điạ lý và khí hậu của nớc đó, vùng đó.
+Các nguồn lợi: bao gồm tài nguyên khoáng sản,nguồn nớc, nguồn năng
lợng, đất đai có hay không có, có nhiều hay có ít các tài nguyên này sẽ ảnh h -
ởng rất lớn đến việc xác định cơ cấu kinh tế của một quốc gia nó chung và của
vùng đó nói riêng.
+Phong tục tập quán và truyền thống dân tộc: Đây là nhân tố vừa có tác
dụng thúc đẩy vừa có tác dụng kìm hãm. Một quốc gia nào hay một vùng nào đó
ở đâu đó có phong tục tập quán canh tác lạc hậu ví dụ nh du canh, du c thì ở đó
có sự chuyển đổi cơ cấu sản xuất diễn ra không thể nhanh chóng và suôn sẻ đợc.

cao và tăng trởng nhanh.
13
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đất nớc ta xuất phát và đi lên từ một nền nông nghiệp lạc hậu chính vì
vậy chúng ta phải tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp và
nông thôn.
Trong nông nghiệp và nông thôn, đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại
hoá sẽ thúc đẩy nông nghiệp phát triển vợt bậc. Thực hiện công nghiệp hoá -
hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn sẽ thúc đẩy đợc nhiều vùng sản xuất hàng
hoá tập trung, chuyên canh nh: lúa, cao su, cà phê, chè.. Hơn nữa, với ngành
công nghiệp chế biến nông, lâm thuỷ sản đã có những bớc tăng trởng đáng kể .
Đó là điều kiện nhằm thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông
thôn.
14
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần ii: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nông nghiệp từ năm 1985 đến nay.
i. Giai đoạn từ trớc năm 1985-1988
Nông nghiệp nớc ta trong giai đoạn này gặp rất nhiều những rào cản, vợt
qua tình trạng khủng hoảng và suy thoái kéo dài trong những năm 1976-1980.
Đến tháng 1-1980 - Chỉ thị 100 của Ban Bí th Trung ơng Đảng ra đời lúc
đó với nhân dân khoán sản phẩm cây lúa đến nhóm ngời và hộ lao động (và đây
thực chất là khoán hộ). Chính vì vậy, đã đợc coi là chìa khoá vàng mở ra thời kỳ
mới của nông nghiệp và cả của kinh tế nông thôn. Những kết quả đạt đợc trong
giai đoạn này của sản xuất nông nghiệp là những thành tựu bớc đầu hơn hẳn
các thời kỳ trớc. Bình quân 5 năm 1981-1985 so với bình quân 5 năm 1976-1980
sản lợng lơng thực tăng 27%, riêng thóc tăng lên 32%, năng suất lúa tăng 23%,
lơng thực bình quân đầu ngời tăng 14%, đàn trâu tăng 8%, đàn bò tăng 39%,
đàn lợn tăng 22%.
Nghị quyết 10 của Bộ chính trị (5/4/1988) về đổi mới quản lý nông

1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
a. Chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
Trong giai đoạn này, Đảng ta luôn luôn khẳng định sự phát triển kinh tế
nớc ta phải dựa trên cơ sở kết hợp một cách đúng đắn giữa công nghiệp, nông
nghiệp, dịch vụ.
Trong hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ, khoá VII họp tháng 12
năm 1993 đã xác định "từ nay đến cuối thập kỷ phải rất quan tâm đến công
nghiệp, hiện đại hoá nông nghiệp và kinh tế nông thôn, phát triển toàn diện
nông, lâm ng nghiệp gắn với công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản, công
nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu " (Đảng cộng sản Việt
Nam, Văn kiệnn Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII, Tháng 1
năm 1994). Trớc đó nhà nớc ta đã có chính sách u tiên , phát triển cho nông
nghiệp và nông thôn, tạo điều kiện cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế
nông nghiệp.
16
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Tháng 1 năm 1980, chỉ thị 100 của Ban chấp hành bí th Trung ơng Đảng
với nội dung khoán sản phẩm cây lúa đến nhóm và ngời lao động (thực chất là
khoán hộ). Đây là chìa khoá vàng mở ra thời kỳ mới của nông nghiệp và kinh tế
nông thôn cho nớc ta.
Tiếp đến là Nghị quyết 10 của Bộ chính trị (5-4-1988) về đổi mới quản lý
nông nghiệp với nội dung cơ bản là khoán gọn đến hộ nông dân, thừa nhận hộ
nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ ở nông thôn. Đây là một mốc mới đánh dấu
cho sự mở đầu của thời kỳ đổi mới trong nông nghiệp và nông thôn nớc ta.
Những chính sách của Đảng và nhà nớc ở trên là một tiền đề mở ra cho
nền nông nghiệp một hớng đi mới, tạo điều kiện cho sự chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông nghiệp nớc ta một cách cơ nền tăng trởng, có hiệu quả hơn.
Trong giai đoạn này, cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn đã và đang
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nớc ta một cách có nền tảng, có hiệu
quả hơn.