Trang: 1
Trang: 2
DẠNG 1: CÂU HỎI ĐIỀU CHẾ
A. SƠ ĐỒ PHẢN ỨNG
Câu 1: Viết phương trình phản ứng hoàn thành sơ đồ sau:
1) Ca
→
CaO
→
Ca(OH)
2

→
CaCO
3

→
Ca(HCO
3
)
2

→
CaCl
2
→
CaCO
3

2)


Fe(OH)
3

* Phương trình khó:
- Chuyển muối clorua
→
muối sunfat: cần dùng Ag
2
SO
4
để tạo kết tủa AgCl.
- Chuyển muối sắt (II)
→
muối sắt (III): dùng chất oxi hoá (O
2
, KMnO
4
,…)
Ví dụ: 10FeSO
4
+ 2KMnO
4
+ 8H
2
SO
4

→
5Fe
2

- Chuyển muối Fe(III)
→
Fe(II): dùng chất khử là kim loại (Fe, Cu,...)
Ví dụ: Fe
2
(SO
4
)
3
+ Fe
→
3FeSO
4
2Fe(NO
3
)
3
+ Cu
→
2Fe(NO
3
)
2
+ Cu(NO
3
)
2
SO
3


5

→
H
3
PO
4
Na
2
HPO
4

Na
3
PO
4

* Phương trình khó:
- 2K
3
PO
4
+ H
3
PO
4

→
3K
3

ZnCO
3
CO
2

→
KHCO
3

→
CaCO
3
* Phương trình khó:
- ZnO + 2NaOH
→
Na
2
ZnO
2
+ H
2
O
- KHCO
3
+ Ca(OH)
2
→
CaCO
3
+ KOH + H

2

→
CaCO
3

€
Ca(HCO
3
)
2

Clorua vôi Ca(NO
3
)
2
8) KMnO
4

→
Cl
2

→
nước Javen
→
Cl
2
NaClO
3

(2)
(3)
(4)
(5) (6)(7)(9) (10)(11)(12)
Trang: 3
AlCl
3

→
Al(NO
3
)
3 Al
2
O
3
Câu 2: Hãy tìm 2 chất vô cơ thoả mãn chất R trong sơ đồ sau:
A B C
R R R R
X Y Z
Câu 3: Xác định các chất theo sơ đồ biến hoá sau:
A
1
A
2
A
3

I L
K H BaSO
+ +
→ → + ↓
X + D
(10) (11)
M G
X H
+ +
→ →
B. ĐIỀN CHẤT VÀ HOÀN THÀNH PHƯƠNG TRÌNH PHẢN ỨNG
Câu 1: Bổ túc các phản ứng sau:
FeS
2
+ O
2

o
t
→
A
↑
+ B J
o
t
→
B + D
A + H
2
S

(khí)
+ C B + CuSO
4

→
D
↓
(đen)
+ E
B + F
→
G
↓
vàng
+ H C + J
(khí)

→
L
L + KI
→
C + M + N
Câu 3: Chọn các chất thích hợp để hoàn chỉnh các PTPƯ sau:
a) X
1
+ X
2

o
t

O
d) Ca(X)
2
+ Ca(Y)
2

→
Ca
3
(PO
4
)
2
+ H
2
O
e) D
1
+ D
2
+ D
3

→
Cl
2
+ MnSO
4
+ K
2

L
1
+ L
2
+ L
3
Câu 4: Xác định công thức ứng với các chữ cái sau. Hoàn thành PTPƯ:
a) X
1
+ X
2

→
BaCO
3
+ CaCO
3
+ H
2
O
b) X
3
+ X
4

→
Ca(OH)
2
+ H
2

2N
2
O
5
; H
2
CO
3

o
t
→
CO
2
+ H
2
O
3Fe + 2O
2

o
t
→
Fe
3
O
4
; CaCO
3


O
3

o
t
→
Al
2
O
3
+ 2Fe
2. Điều chế axit.
Oxit axit + H
2
O
Phi kim + Hiđro AXIT
Muối + axit mạnh
Ví dụ: P
2
O
5
+ 3H
2
O
→
2H
3
PO
4
; H

2KOH + H
2
; Ca(OH)
2
+ K
2
CO
3

→
CaCO
3
+ 2KOH
Na
2
O + H
2
O
→
2NaOH ; 2KCl + 2H
2
O
điện phân
cómàng ngăn
→
2KOH + H
2
+ Cl
2
4. Điều chế hiđroxit lưỡng tính.

SO
4
5. Điều chế muối.
a) Từ đơn chất b) Từ hợp chất
Axit + Bzơ
Kim loại + Axit Axit + Oxit bazơ
Oxit axit + Oxit bazơ
Kim loại + Phi kim MUỐI Muối axit + Oxit bazơ
Muối axit + Bazơ
Kim loại + DD muối Axit + DD muối
Kiềm + DD muối
DD muối + DD muối
* Bài tập:
Câu 1: Viết các phương trình phản ứng điều chế trực tiếp FeCl
2
từ Fe, từ FeSO
4
, từ FeCl
3
.
Câu 2: Viết phướng trình phản ứng biểu diễn sự điều chế trực tiếp FeSO
4
từ Fe bằng các cách khác
nhau.
Câu 3: Viết các phương trình điều chế trực tiếp:
a) Cu
→
CuCl
2
bằng 3 cách.

4

đặc
. Hãy viết PTPƯ điều chế: Cl
2
, hiđroclorua.
Câu 7: Từ các chất NaCl, KI, H
2
O. Hãy viết PTPƯ điều chế: Cl
2
, nước Javen, dung dịch KOH, I
2
, KClO
3
.
Câu 8: Từ các chất NaCl, Fe, H
2
O, H
2
SO
4

đặc
. Hãy viết PTPƯ điều chế: FeCl
2
, FeCl
3
, nước clo.
Câu 9: Từ Na, H
2

, Na
2
SO
4
, NaHSO
4
.
--------------------------------------------
Dạng 2: NHẬN BIẾT VÀ TÁCH CÁC CHẤT VÔ CƠ
A. NHẬN BIẾT CÁC CHẤT
I. Nhận biết các chất trong dung dịch.
Hoá chất Thuốc thử Hiện tượng Phương trình minh hoạ
- Axit
- Bazơ kiềm
Quỳ tím
- Quỳ tím hoá đỏ
- Quỳ tím hoá xanh
Gốc nitrat
Cu
Tạo khí không màu, để ngoài
không khí hoá nâu
8HNO
3
+ 3Cu
→
3Cu(NO
3
)
2
+ 2NO

2
SO
4
+ BaCl
2

→
BaSO
4
↓
+ 2NaCl
Gốc sunfit
- BaCl
2
- Axit
- Tạo kết tủa trắng không tan
trong axit.
- Tạo khí không màu.
Na
2
SO
3
+ BaCl
2

→
BaSO
3
↓
+ 2NaCl

+ CO
2

↑
+ H
2
O
Na
2
CO
3
+ BaCl
2

→
BaCO
3

↓
+ 2NaCl
Na
2
CO
3
+ 2AgNO
3

→
Ag
2

AgNO
3
,
Pb(NO
3
)
2
Tạo kết tủa trắng
HCl + AgNO
3

→
AgCl
↓
+ HNO
3
2NaCl + Pb(NO
3
)
2

→
PbCl
2

↓
+
2NaNO
3
Muối sunfua

đó bị hoá nâu ngoài không
khí.
FeCl
2
+ 2NaOH
→
Fe(OH)
2
↓
+ 2NaCl
4Fe(OH)
2
+ O
2
+ 2H
2
O
→
4Fe(OH)
3

↓
Muối sắt (III) Tạo kết tủa màu nâu đỏ
FeCl
3
+ 3NaOH
→
Fe(OH)
3
↓

3
↓
+ 3NaCl
Al(OH)
3
+ NaOH (dư)
→
NaAlO
2
+
2H
2
O
Trang: 6
II. Nhận biết các khí vô cơ.
Khí SO
2
Ca(OH)
2
,
dd nước
brom
Làm đục nước vôi trong.
Mất màu vàng nâu của dd
nước brom
SO
2
+ Ca(OH)
2


→
CaCO
3
↓
+ H
2
O
Khí N
2
Que diêm
đỏ
Que diêm tắt
Khí NH
3
Quỳ tím ẩm Quỳ tím ẩm hoá xanh
Khí CO
CuO (đen)
Chuyển CuO (đen) thành đỏ.
CO + CuO
o
t
→
Cu + CO
2

↑
(đen) (đỏ)
Khí HCl
- Quỳ tím
ẩm ướt

+ 2HNO
3
Khí Cl
2
Giấy tẩm
hồ tinh bột
Làm xanh giấy tẩm hồ tinh
bột
Axit HNO
3
Bột Cu
Có khí màu nâu xuất hiện
4HNO
3
+ Cu
→
Cu(NO
3
)
2
+ 2NO
2
↑
+
2H
2
O
* Bài tập:
@. Nhận biết bằng thuốc thử tự chọn:
Câu 1: Trình bày phương pháp phân biệt 5 dung dịch: HCl, NaOH, Na

.
Câu 5: Có 8 dung dịch chứa: NaNO
3
, Mg(NO
3
)
2
, Fe(NO
3
)
2
, Cu(NO
3
)
2
, Na
2
SO
4
, MgSO
4
, FeSO
4
,
CuSO
4
. Hãy nêu các thuốc thử và trình bày các phương án phân biệt các dung dịch nói trên.
Câu 6: Có 4 chất rắn: KNO
3
, NaNO

, NaOH, BaCl
2
, NaCl.
b) 4 chất rắn: NaCl, Na
2
CO
3
, BaCO
3
, BaSO
4
.
Câu 2: Nhận biết bằng 1 hoá chất tự chọn:
a) 4 dung dịch: MgCl
2
, FeCl
2
, FeCl
3
, AlCl
3
.
b) 4 dung dịch: H
2
SO
4
, Na
2
SO
4

, BaCl
2
, Na
2
S.
Trang: 7
Cõu 4: Cho cỏc hoỏ cht: Na, MgCl
2
, FeCl
2
, FeCl
3
, AlCl
3
. Ch dựng thờm nc hóy nhn bit
chỳng.
@. Nhn bit khụng cú thuc th khỏc:
Cõu 1: Cú 4 ng nghim c ỏnh s (1), (2), (3), (4), mi ng cha mt trong 4 dung dch sau:
Na
2
CO
3
, MgCl
2
, HCl, KHCO
3
. Bit rng:
- Khi ng s (1) vo ng s (3) thỡ thy kt ta.
- Khi ng s (3) vo ng s (4) thỡ thy cú khớ bay lờn.
Hi dung dch no c cha trong tng ng nghim.

+ Cht C to 1 kt ta v 1 khớ bay ra vi 2 trong 3 cht cũn li.
Xỏc nh cht cha trong mi l. Gii thớch?
Cõu 4: Hóy phõn bit cỏc cht trong mi cp dung dch sau õy m khụng dựng thuc th khỏc:
a) NaCl, H
2
SO
4
, CuSO
4
, BaCl
2
, NaOH.
b) NaOH, FeCl
2
, HCl, NaCl.
Cõu 5: Khụng c dựng thờm hoỏ cht no khỏc , hóy nhn bit cỏc cht ng trong cỏc l mt
nhón sau: KOH, HCl, FeCl
3
, Pb(NO
3
)
2
, Al(NO
3
)
3
, NH
4
Cl.
Cõu 6: Khụng c dựng thờm hoỏ cht no khỏc , hóy nhn bit 5 l mt nhón sau: NaHSO

XY
AX (
,
, tan)
Y
Pệ taựi taùo
+


A
Vớ d:
Hn hp cỏc cht rn: Cht X chn dựng ho tan.
CaSO
4
Hn hp
2 4 (ủaởc )
H SO
3
4
CaCO
CaSO
+






CO
2

O
Trang: 8
+ Thu ly CO
2
em hp th bng dd Ca(OH)
2
d
CO
2
+ Ca(OH)
2


CaCO
3


+ H
2
O
II. Phng phỏp tỏch mt s cht vụ c cn lu ý:
Cht cn tỏch Phn ng tỏch v phn ng tỏi to li cht ban u
Phng
phỏp tỏch
Al (Al
2
O
3
hay
hp cht

Na
2
ZnO
2
2
CO

Zn(OH)
2


o
t

ZnO
o
2
t
H

Zn
Lc, nhit
luyn
Mg
Mg
HCl

MgCl
2



o
t

FeO
2
H

Fe
Lc, nhit
luyn
Cu (CuO)
Cu
2 4
H SO
ủaởc, noựng

CuSO
4

NaOH

Cu(OH)
2

o
t

CuO
2

2
O
3
v CuO.
Cõu 5: Trỡnh by phng phỏp hoỏ hc ly tng kim loi Cu v Fe t hn hp cỏc oxit SiO
2
,
Al
2
O
3
, CuO v FeO.
Cõu 6: Bng phng phỏp hoỏ hc hóy tỏch tng kim loi Al, Fe, Cu ra khi hn hp 3 kim loi.
Cõu 7: Tinh ch:
a) O
2
cú ln Cl
2
, CO
2
b) Cl
2
cú ln O
2
, CO
2
, SO
2
c) AlCl
3

ct
m
l khi lng cht tan
2.
=
ct
ddbh
mS
S+100 m
ddbh
m
l khi lng dung dch bóo ho
2
H O
m
l khi lng dung mụi
@ Bi tp:
Cõu 1: Xỏc nh lng NaCl kt tinh tr li khi lm lnh 548 gam dung dch mui n bóo ho 50
o
C
xung O
o
C. Bit tan ca NaCl 50
o
C l 37 gam v O
o
C l 35 gam.
S:
NaCl ket tinh
8( )m g=

C. Tính khối lượng tinh thể CuSO
4
.5H
2
O đã tách khỏi dung dịch, biết rằng độ
tan của CuSO
4
ở 10
0
C là 17,4g.
ĐS:
4 2
CuSO .5H O
30,7( )m g=

------------------------------
DẠNG 4: BÀI TẬP VỀ CÔNG THỨC HOÁ HỌC
BÀI TẬP
Câu 1: Khi hoà tan 21g một kim loại hoá trị II trong dung dịch H
2
SO
4
loãng dư, người ta thu được 8,4 lít
hiđro (đktc) và dung dịch A. Khi cho kết tinh muối trong dung dịch A thì thu được 104,25g tinh thể
hiđrat hoá.
a) Cho biết tên kim loại.
b) Xác định CTHH của tinh thể muối hiđrat hoá đó.
ĐS: a) Fe ; b) FeSO
4
.7H

muoái
; b)
2
3,808
H
V = lít
; c) Kim loại hoá trị II là
Zn
Câu 5: Oxit cao nhất của một nguyên tố có công thức R
2
O
x
phân tử khối của oxit là 102 đvC, biết thành
phần khối lượng của oxi là 47,06%. Xác định R.
ĐS: R là nhôm (Al)
Câu 6: Nguyên tố X có thể tạo thành với Fe hợp chất dạng Fe
a
X
b
, phân tử này gồm 4 nguyên tử có khối
lượng mol là 162,5 gam. Hỏi nguyên tố X là gì?
ĐS: X là clo (Cl)
Câu 7: Cho 100 gam hỗn hợp 2 muối clorua của cùng 1 kim loại M (có hoá trị II và III) tác dụng hết với
NaOH dư. Kết tủa hiđroxit hoá trị 2 bằng 19,8 gam còn khối lượng clorua kim loại M hoá trị II bằng 0,5
khối lượng mol của M. Tìm công thức 2 clorua và % hỗn hợp.
ĐS: Hai muối là FeCl
2
và FeCl
3
; %FeCl