ĐÔI ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
Trong những năm gần đây và đặc biệt là từ năm học 2009-2010
Bộ GD-ĐT có chủ trương đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào giảng dạy thì
phong trào soạn bài giảng điện tử được giáo viên hưởng ứng một cách tích
cực và đã thành phong trào sôi nổi, rộng khắp. Nhiều thầy, cô giáo khắp mọi
miền đất nước đều quyết tâm tự học, tự nghiên cứu để tiếp cận với phương
pháp soạn, phương pháp giảng bằng phương tiện điện tử với chương trình
phần mềm Powerpoint. Việc thực hiện bài giảng điện tử trong các tiết thao
giảng, đánh giá đang được các trường, tổ chuyên môn khuyến khích và
đánh giá cao. Trong thời gian qua có một bộ phận thầy, cô giáo soạn bài
giảng điện tử đúng hướng, tiết dạy hấp dẫn thu hút được học sinh, học sinh
cũng rất tích cực, tự giác hoạt động trong tiết học. Tuy nhiên, hiện vẫn có
thể nói vẫn còn đa số thầy, cô giáo soạn, giảng không đúng với yêu cầu.
Nguyên nhân do đâu?
Theo tôi có nhiều nguyên nhân khiến quý thầy cô soạn giáo án điện
tử không đúng yêu cầu.
Thứ nhất, chưa phân biệt giáo án điện tử và bài giảng điện tử. Nhân
đây tôi xin nhắc lại ngắn gọn hai khái niệm này.
Giáo án: Theo từ điển Giáo dục học (NXB Từ điển Bách khoa, năm
2001, Tr. 104) giáo án là kế hoạch và dàn ý bài giảng của giáo viên được soạn
trước ra giấy để tiến hành dạy học trong một hoặc hai tiết lên lớp. Trong giáo
án thường ghi chủ điểm, mục đích giáo dục và giáo dưỡng, nội dung chi tiết
sắp xếp theo trình tự lên lớp, phương pháp và thủ thuật dạy - học của giáo
viên và học sinh, công việc kiểm tra và đánh giá, ngoài ra còn chỉ ra những
dụng cụ, thiết bị cần thiết phải dùng.
Nội dung của giáo án phải trả lời được bốn câu hỏi: dạy để làm gì?
(mục tiêu); dạy cho ai? (đối tượng học tập); dạy cái gì? (nội dung); dạy như
thế nào? (phương pháp giảng dạy)
Bài giảng: Theo từ điển Giáo dục học (NXB Từ điển Bách khoa, năm
2001. Tr. 14) Bài giảng là một phần nội dung trong chương trình của một môn
học được giáo viên trình bày trước học sinh. Các yêu cầu cơ bản đối với bài

nhiều nội dung, trong đó có những nội dung mà thầy và trò chưa kịp đề cập
đến trong các hoạt động trên, dẫn đến “lộ” nội dung.
Thứ tư, thiết kế màu nền, màu chữ không phù hợp với nội dung bài
học, màu nền quá sặc sở trong khi màu chử thể hiện độ tương phản kém, cách
chạy chữ, hiện hình ở slide không nhất quán khi thì từ trên chạy xuống, lúc ở
dưới chạy lên, rồi phải qua trái, trái qua phải. Như thế thì chỉ có gây rối và
phân tán sự tập trung của học sinh vào các kiến thức của bài giảng.
Thứ năm, hầu hết các thầy, cô giáo chưa qua lớp tập huấn về phương
pháp giảng dạy, soạn bài giảng và giáo án điện tử. Cái mà lâu nay thầy, cô
giáo có để giảng dạy được bằng phương tiện điện tử chẳng qua là tự học, tự
rèn luyện. Tự học ở tài liệu, ở trên mạng internet nhất là ở các thư viện bài
giảng điện tử. Các thầy, cô giáo vào thư viện “tải” về rồi tự nghiên cứu, tự
học, sơ chế lại theo cảm tính để rồi thành bài giảng của mình.
….
Vậy để soạn một bài giảng điện tử đúng yêu cầu cần tuân theo những nguyên
tắc nào?
Thứ nhất, giáo viên phải đạt trình độ vi tính ở mức cụ thể như: sử dụng
thành thạo Powerpoint hoặc một số phần mềm soạn bài giảng khác, biết khai
thác các kho tư liệu liên quan đến bộ môn trên internet, biết cắt ghép các
đoạn video cho phù hợp với nội dung bài giảng, đổi đuôi các định dạng
video, âm thanh, hình ảnh cho tương thích với phần mềm Powerpoint hay
các phần mềm thiết kế bài giảng khác.
Thứ hai, nguyên tắc chung trong việc thiết kế bài giảng là đơn giản và rõ
ràng; tinh thần biểu tượng hóa nội dung; nhất quán trong thiết kế; không nên
ra nhiều ý tưởng lớn trong một slide; lựa chọn đồ họa cẩn thận để tránh gây
phân tán sự chú ý của học sinh; chọn màu nền với màu chữ thích hợp thống
nhất trong suốt quá trình dạy học,. Trong bài giảng phải có sự chèn ảnh, chèn
hình, phải có siêu liên kết (hyperlink) nhất là liên kết với video clip mang nội
dung bài giảng một cách phù hợp. Cấu trúc của bài giảng phải rõ ràng tên bài,
2

vai trò đề cao chủ thể học sinh trong việc tìm hiểu kiến thức mới. Rất mong
đồng nghiệp đóng góp để chúng ta có quan niệm đúng đắn hơn về bài giảng
điện tử, từ đó thiết kế các bài giảng điện tử có chất lượng nhằm phục vụ tốt
cho công tác giảng dạy theo tinh thần đổi mới phương pháp theo hướng đề
cao chủ thể nhận thức – học sinh.
3
TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
( Thang điểm 100)
1. Kỹ thuật (30)
- Hình thức ( cấu trúc, màu sắc, hiệu ứng) (10)
- Tư liệu số hóa ( hàm lượng, tính hợp lí) (15)
- Kỹ thuật liên kết (5)
2. Tổ chức dạy học
- Bám sát mục tiêu của chương trình (5)
- Nội dung chính xác khoa học (15)
- Tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh (35)
+ Tạo hứng thú (5)
+ Tạo điều kiện cho học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo (15)
+ Hệ thống hóa kiến thức ( 5)
+ Rèn luyện kỹ năng cho học sinh (10)
- Tính giáo dục (10)
- Tính thực tiễn (5)
* Nguồn “Những vấn đề cơ bản về đổi mới phương pháp dạy học” -
PGS.TS LÊ CÔNG TRIÊM
4