WWW.TAILIEUHOC.TK
Quản lý nhà
nớc về kinh
tế
--- 2003 --
1. Hệ thống là
gì? ý nghĩa
của khái niệm
này trong
quản lý kinh tế
1. Hệ thống:
Là tập hợp các
phần tử có mối liên
hệ và quan hệ với
nhau, có tác động
chi phối lên nhau
theo các qui luật
nhất định để trở
thành 1 chỉnh thể, từ
đó làm xuất hiện
những thuộc tính
mới gọi là "tính
trồi" của hệ thống
mà từng phần tử
riêng lẻ không có,
hoặc có nhng không
đáng kể.
2. Phần tử: Là
tế bào có tính độc
lập tơng đối tạo nên
hệ thống. Trong hệ

hệ tác động với hệ
thống.
Ngày nay, một
chủ doanh nghiệp
muốn làm ăn tốt thì
phải có môi trờng
rộng lớn (quan hệ
rộng với các doanh
nghiệp, tổ chức
khác) đòi hỏi ngời
lãnh đạo phải dành
ít nhất 90-95% thời
gian, trí óc cho các
quan hệ đối ngoại.
4. Đầu vào của
hệ thống: Là các
loại tác động có thể
có từ môi trờng lên
hệ thống. Đầu vào
trong nền kinh tế
quốc dân gồm:
Nguồn tài chính; Tổ
chức lao động của
con ngời về số lợng,
chất lợng, độ liên
kết; Trang thiết bị,
nguyên nhiên liệu,
tài nguyên thiên
nhiên, trình độ công
nghệ; Trình độ,

Bảo đảm độc lập
kinh tế của đất nớc.
6. Hành vi của
hệ thống: là tập hợp
các đầu ra có thể có
của hệ thống trong
một khoảng thời
gian nhất định. Thực
chất, hành vi của hệ
thống chính là cách
xử sự tất yếu mà
trong mỗi giai đoạn
phát triển của mình
hệ thống sẽ chọn để
thực hiện.
7. Trạng thái
của hệ thống: Là
khả năng kết hợp
giữa các đầu vào và
đầu ra của hệ thống
WWW.TAILIEUHOC.TK
WWW.TAILIEUHOC.TK
xét ở một thời điểm
nhất định.
8. Mục tiêu của
hệ thống: Là trạng
thái mong đợi, cần
có của hệ thống sau
một thời gian nhất
định. Không phải hệ

của hệ thống.
11. Chức năng
của hệ thống: Là
khả năng của hệ
thống trong việc
biến đầu vào thành
đầu ra.
12. Tiêu chí của
hệ thống: Là một
số qui định, một số
chuẩn mựcdùng để
lựa chọn các phơng
tiện, thủ đoạn để đạt
đợc mục tiêu chung
của hệ thống.
13. Ngôn ngữ
của hệ thống: Là
hình thức phản ánh
chức năng của hệ
thống. Chức năng
đóng vai trò nội
dung, còn ngôn ngữ
đóng vai trò hình
thức phản ánh.
14. Cơ cấu của
hệ thống: là hình
thức cấu tạo bên
trong của hệ thống,
bao gồm sự sắp xếp
trật tự của bộ phận

Trong khi làm
bất kỳ công việc gì,
muốn thành công
cũng phải hiểu và
tuân thủ đúng các
đòi hỏi của các qui
luật có liên quan
điều đó đợc thể hiện
thông qua các
nguyên lý hoạt
động.
* Nguyên lý điều
khiển là những qui
tắc chỉ đạo, những
tiêu chuẩn hành vi
bắt buộc chủ thể
phải tuân thủ trong
quá trình thực hiện
các tác động điều
khiển.
1.Nguyên lý liên
hệ ngợc: Là nguyên
lý điều khiển đòi
hỏi chủ thể trong
quá trình điều khiển
phải nắm chắc đợc
hành vi của đối t-
ợng thông qua các
thông tin phản hồi
(thông tin ngợc).

quyết định thoả mãn
những điều kiện cố
định (tối u, hợp lý).
Tuy nhiên việc ra
những quyết định
sai lầm tốn kém
về nguồn lực do đó
quá trình ra quyết
định phải mang tính
khoa học, phù hợp
với sự vận động của
quản lý, dựa trên cơ
sở thông tin đầy đủ,
chính xác, kịp thời.
Các nhà quản lý
phải có t duy phục
thiện, nhạy cảm với
cái mới, phải dám
sửa chữa những
khuyết điểm của
mình, của hệ thống.
3. Nguyên lý độ
đa dạng cần thiết :
Đòi hỏi khi hành vi
của đối tợng rất đa
dạng và ngẫu nhiên,
để điều khiển có
hiệu quả thì chủ thể
điều khiển phải có
một hệ thống các

thông tin, đề ra các
quyết định thì thờng
phải sử dụng tới một
khối lợng thông tin
rất lớn và sẽ gặp hai
kết quả: một: không
có khả năng xử lý
hết thông tin và
quyết định sẽ kém
chính xác, hai: xử lý
đợc thông tin cũ thì
lại nẩy sinh thêm
thông tin mới
quyết định đề ra trở
thành lạc hậu.
Muốn điều
khiển đợc, chủ thể
phải phân cấp việc
điều khiển cho các
phân hệ, mỗi phân
hệ lại cần có một
chủ thể điều khiển
với những quyền
hạn, nhiệm vụ nhất
định.
Trong quản lý
kinh tế có hai cực
của sự phân cấp đó
là: tập trung cao độ
(cân đối tơng tác) và

hệ đối ngoại.
6. Nguyên lý
khâu xung yếu: Là
nguyên lý trong quá
trình điều khiển th-
ờng xuất hiện sự đột
WWW.TAILIEUHOC.TK
WWW.TAILIEUHOC.TK
biến.một vài đối t-
ợng nào đó với
những mối liên hệ
ngợc dơng hoặc âm
dẫn tới sự hoàn
thiện hoặc phá vỡ cơ
cấu của đối tợng đó
điều này kéo theo
lan truyền sang các
đối tợng khác và cả
hệ thống.
3. Điều khiển
hệ thống là
gì? có những
phơng pháp
nào?
* Điều khiển hệ
thống là tổng thể
những cách thức tác
động có thể mà chủ
thể quản lý sử dụng
để tác động lên các

các phép biến đổi
qui định cho đối t-
ợng T
+
= { t}. Gọi
N
+
là tập hợp nhiễu
N
+
= {N}; R
+
= {R}
là tập hợp các đầu ra
cần có, C
++
là các
tiêu chuẩn đánh giá
các biến đổi, M là
mục tiêu điều khiển
bao gồm các mục
tiêu nhỏ theo thời
gian, không gian thì
phơng pháp dùng kế
hoạch là phơng pháp
cho đối tợng A, đối
tợng M trong đó có:
A =
{V
+

bằng cách cho đầu
vào ở chu kỳ này
của đối tợng là một
hàm tỷ lệ thuận với
kết quả đầu ra của
đối tợng ở chu kỳ tr-
ớc.
V
t+1
= f { R
t
}
f là hàm của lợi ích
thoả mãn đồng
thời :
f (0) = 0 f > 0
f 0
f (0) = 0 biểu thị R
t
= 0 thì V
t
= 0
( không làm không
hởng)
f' > 0 biểu thị R
t
mà
lớn thì V
t+1
cũng lớn

ợng R
t
= g ( M
t
)
g là hàm phạt, M
t
là
mục tiêu trong của
đối tợng. Hàm phạt
thoả mãn điều kiện:
g' > 0 g" < 0
WWW.TAILIEUHOC.TK
WWW.TAILIEUHOC.TK
Trong kinh tế phơng
pháp hàm phạt
chính là phơng pháp
"thả nổi" kinh tế
hoặc phơng pháp
điều khiển theo cơ
chế thị trờng. Cho
các doanh nghiệp tự
do sản xuất kinh
doanh theo luật lệ
qui định (các chỉ
dẫn, lãi suất ngân
hàng...) chỉ khống
chế mức thuế phải
nộp.
4. Điều chỉnh

môi trờng.
Phơng pháp khử
nhiễu
Trong kinh tế phơng
pháp khử nhiễu
chính là phơng pháp
bao cấp (bao bọc và
cấp phát). Trong hai
cuộc kháng chiến,
nhờ quản lý theo
cách bao cấp mà
chúng ta đã giành đ-
ợc thắng lợi, nhng từ
sau ngày thống
nhất, điều kiện cho
cách quản lý này
không còn nữa, do
đó nếu tiếp tục bao
cấp tràn lan thì sẽ
thất bại :tuy nhiên
điều đó không có
nghĩa là mọi thứ bao
cấp đều đã xoá bỏ
hết.
2. Phơng pháp bồi
nhiễu : là phơng
pháp điều chỉnh
bằng cách tổ chức
bồi nhiễu, cứ ứng
với mỗi tác động

4. Phơng pháp
chấp nhận sai lệch:
Đó là cách điều
chỉnh tiêu cực, thả
nổi của chủ thể, do
không khống chế đ-
ợc đối tợng, chủ thể
phải thừa nhận các
sai lệch bằng cách
tự chỉnh lại mục tiêu
và bộ tác động của
mình phù hợp theo
các sai lệch do các
đối tợng tạo ra.
5. Cơ chế điều
khiển hệ
thống là gì?
(có chế hệ
thống)
Cơ chế điều khiển
hệ thống là phơng
thức tác động có
chủ đích của chủ thể
điều khiển bao gồm
một hệ thống các
quy tắc và các ràng
buộc về hành vi đối
với mọi đối tợng ở
mọi cấp trong hệ
thống, nhằm duy trì

nh vậy.
* Nội dung của cơ
chế điều khiển:
- Xác định mục tiêu
chung nhất có thời
hạn dài nhất để hoàn
thiện tính thích nghi
và tính chọn lọc của
hệ thống nhằm duy
trì trạng thái nội cân
bằng và không
ngừng phá bỏ nó để
chuyển tới một
trạng thái cân bằng
mới ở trình độ cao
hơn, tức là duy trì
tính ổn định động
của hệ thống.
Trong quản lý kinh
tế, đây chính là việc
ổn định đờng lối lâu
dài xây dựng chủ
nghĩa xã hội với
những đặc trng cơ
bản mà quá trình
phát triển đi lên
không đợc để mất.
- Thu thập và xử lý
thông tin về môi tr-
ờng, về các hệ thông

- Suy nghĩ các giải
pháp thúc đẩy hệ
thống.
* ý nghĩa: Phơng
thức điều chỉnh là
hiện tợng hợp qui
luật khách quan (vì
biểu thị thành các
ràng buộc hợp lý)
nếu trái qui luật,
không hợp lý thì cơ
chế sẽ kém và
không hiệu quả.
6. Cơ cấu và
chức năng
của hệ thống
Chức năng của hệ
thống là lý do tồn
tại hệ thống, là khả
năng của hệ thống
trong việc biến đầu
vào thành đầu ra.
Trong quản lý kinh
tế, một cơ quan, một
cá nhân nếu đợc đặt
ra nhng không có
chức năng thì họ tồn
tại chỉ để tạo thêm
khó khăn không
đáng có cho các bộ

các bộ phận do chức
năng quyết định.
Mối quan hệ của
các chức năng quyết
định mối quan hệ
của các cơ cấu.
Tác động trở lại của
cơ cấu lên chức
năng: cơ cấu khác
nhau thì chức năng
khác nhau
Cơ cấu cơ học là cơ
cấu mà mức độ liên
kết chuyển hoá giữa
các phân hệ và các
phần tử rất máy
móc và không thể
tuỳ tiện thế chỗ cho
nhau đợc.
Cơ cấu cơ thể là cơ
cấu mà mức độ liên
kết giữa các phân hệ
và phần tử chặt về
mặt lý trí theo kiểu
thân quen, gia đình,
huyết tộc, cùng quê
quán trung thành
với quyền lợi của
băng nhóm.
Cơ cấu hoá học là

quan hệ giữa hệ
thống cấp trên và hệ
thống cấp dới, quan
hệ giữa hai hệ thống
ngang cấp, quan hệ
giữa ngời lãnh đạo
và ngời thực hiện,
quan hệ giữa những
cá nhân lãnh đạo
ngang cấp và quan
hệ giữa hệ này với
hệ kia.
- Quản lý kinh tế là
một nghệ thuật điều
này lệ thuộc vào tài
năng vì nó là khả
năng vận dụng làm
nh thế nào để hiệu
quả cao làm nh
thế nào là nghệ
thuật, là sự hiểu biết
sâu rộng, có kiến
thức chuyên môn và
công nghệ quản lý
để xây dựng kế
hoạch, tổ chức, điều
hành và kiểm tra, có
kinh nghiệm, năng
lực bên cạnh đó còn
có thủ đoạn, vận

tiền đề tối thiểu về
vật chất ban đầu cho
sự hành nghề đợc
bao nhiêu?...
Nh vậy muốn điều
hành các hoạt động
kinh tế có kết quả
một cách chắc chắn
thì trớc tiên các nhà
quản lý phải đợc
đào tạo về nghề
nghiệp (kiến thức,
tay nghề, kinh
nghiệm) một cách
chu đáo để phát hiện
một cách chuẩn xác
và đầy đủ các qui
luật khách quan
xuất hiện trong quá
trình kinh doanh
đồng thời có phơng
WWW.TAILIEUHOC.TK
WWW.TAILIEUHOC.TK
pháp nghệ thuật
thích hợp nhằm tuân
thủ đungs các đòi
hỏi của các qui luật
đó.
ý nghĩa: Việc đào
tạo cán bộ chơng

khoa học cho rằng
yếu tố quyết định là
tài năng của ngời
quản lý.
Song trong thực tế
quản lý có những
nguyên tắc ổn định
và bền vững mà ng-
ời lãnh đạo cần phải
nghiên cứu và vận
dụng qui luật có liên
quan đến con ngời,
ở nơi nào có sự
tham gia của con
ngời thì ở đó không
chỉ có những qui
luật khách quan
không thôi mà còn
phổ biến những con
ngời ở đó có thể
nhận thức và vận
dụng những qui luật
khách quan hay
không? Để quản lý
kinh tế thành công
thì không phải chỉ
dựa vào kinh
nghiệm cá nhân và
trực giác của ngời
lãnh đạo mà trớc hết

con ngời gắn liền
với lợi ích, lợi ích
con ngời mang tính
khách quan bởi vì
lợi ích là kết quả
hoạt động mà ngời
ta mong muốn đạt
đợc
+ Lợi ích kinh tế là
hoạt động quan
trọng nhất thúc đẩy
hoạt động của con
ngời quản lý phải
đợc lợi ích cơ bản
này
+ Phơng pháp kinh
tế là phơng pháp
quan trọng nhất để
tiến hành quản lý,
hienẹ nay trong quá
trình quản lý kinh tế
chúng ta phải làm
việc với con ngời đó
là hệ thống phức
tạp.
+ Các qui luật kinh
tế đợc biểu hiện
thông qua các quá
trình
+ Các hình thái kinh