TƯ TƯỞNG CỦA LÊNIN VỀ CHUYÊN CHÍNH VÔ
SẢN VÀ Ý NGHĨA CỦA VẤN ĐỀ NÀY TRONG GIAI
ĐOẠN HIỆN NAY
V.I.Lênin người học trò xuất sắc của C. Mác và Ph. Ăngghen, lãnh tụ vĩ
đại của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Công lao to lớn vủa
V.I.Lênin đó là tiếp thu và phát triển sáng tạo những di sản tư tưởng của
C.Mác và Ph. Ăngghen trong điều kiện mới đồng thời biến những di sản tư
tưởng to lớn đó thành hiện thực cách mạng XHCN ở nước Nga. Qúa trình
hoạt động lý luận và thực tiễn phong phú của Người đã để lại cho chúng ta
một di sản tinh thần vô cùng quý giá, một lý luận sáng ngời về CNXH khoa
học, góp phần soi sáng cho sự nghiệp xây dựng CNXH ở nước Nga và
phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.
Những di sản mà Người để lại thật đồ sộ và to lớn, nó bổ sung và phát
triển toàn diện những lý luận của C. Mác và Ph. Ăngghen. Trong những lý
luận về CNXH khoa học mà V.I.Lênin phát triển, tư tưởng về chuyên chính
vô sản là một trong những tư tưởng quan trọng nhất. Nó được V.I.Lênin kế
thừa từ trong di sản lý luận của C. Mác và Ph. Ăngghen, đồng thời bổ sung
trong quá trình tổng kết thực tiễn cách mạng của nước Nga. Tư tưởng này đã
được Người đề cập, phân tích trong nhiều tác phẩm khác nhau. Qua mỗi tác
phẩm, tư tưởng đó lại được bổ sung, phát triển và hoàn thiện gắn với thời
gian, nhiệm vụ và điều kiện cụ thể của cách mạng nước Nga. Nó đã góp
phần to lớn trong việc chống lại những bọn cơ hội chủ nghĩa phản động, soi
sáng và chỉ đường cho cách mạng nước Nga, đưa cách mạng nước Nga
giành được những thắng lợi to lớn.
Sau khi C. Mác và Ph. Ăngghen mất, V.I.Lênin đã vận dụng sáng tạo
học thuyết của C. Mác và Ph. Ăngghen để giải quyết những vấn đề của cách
mạng vô sản trong thời đại chủ nghĩa đế quốc và bước đầu xây dựng chủ
nghĩa xã hội.
*Lênin đã vạch rõ vai trò của việc xây dựng chuyên chính vô sản trong
công cuộc xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trên
toàn thế giới.

nền chuyên chính dân chủ cách mạng của giai cấp vô sản và nông dân. Lý
luận này có ý nghĩa chỉ đạo phổ biến đối với các cuộc cách mạng dân chủ
trong thời đại chủ nghĩa đế quốc.
* Chuyên chính vô sản là một chế độ chính trị- đó là chế độ chính trị
dân chủ nhất.
Trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng, khi trình bày hình thức nhà
nước chuyên chính vô sản, Lênin còn nêu nguyên tắc tổ chức của hình thức
nhà nước vô sản. Đó là chế độ tập trung dân chủ, tập trung dân chủ vừa là
nguyên tắc tổ chức của một chính đảng, vừa là nguyên tắc tổ chức của một
hình thức nhà nước do giai cấp vô sản lãnh đạo. Hai loại hình thức nhà nước
Xô viết và dân chủ nhân dân đều tuân thủ nguyên tắc này. “Nhà nước trong
thời kỳ đó tất nhiên phải là một nhà nước dân chủ kiểu mới (dân chủ đối với
những người vô sản và nói chung những người không có của), và chuyên
chính kiểu mới (chống giai cấp tư sản).”
(V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M1976, t33, tr43).
2
Chuyên chính vô sản đó là nhà nước của đại đa số nhân dân lao động, của
giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và những tầng lớp lao động khác.
*Chuyên chính vô sản với tính cách là một nhà nước cũng có đặc trưng của
mọi nhà nước đã có trong lịch sử.
Để thực hiện mục đích và chức năng của nhà nước chuyên chính vô sản,
Lênin nhấn mạnh phải tăng cường bộ máy nhà nước chuyên chính vô sản và
đề cập một số nhiệm vụ:
- Một là, cần phải có một tòa án mới, trước hết để chống lại bọn bóc
lột, tước bỏ hết đặc quyền, đặc lợi và ngăn chặn âm mưu khôi phục lại nền
thống trị của chúng. Một tác dụng quan trọng hơn là, tòa án bảo đảm cho
mọi người lao động chấp hành một cách nghiêm ngặt nhất kỷ luật tự giác.
Tòa án phải gánh nhiệm vụ to lớn là giáo dục nhân dân theo kỷ luật lao động
đó. Đồng thời, tòa án cũng là cơ quan thực hiện sự cưỡng bức tất yếu phải có
trong thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội.

chủ nghĩa tư bản.
* Tiến hành xây dựng củng cố bộ máy nhà nước, vấn đề đầu tiên,
Lênin đề cập và chọn là cải tổ Bộ dân uỷ thanh tra công nông. Người đã đưa
ra quy tắc để cải tổ bộ máy này là: thà ít mà tốt. Theo Lênin: “phải vĩnh viễn
vứt bỏ ngay tất cả những tiêu chuẩn chung về số lượng nhân viên của các cơ
quan thuộc bộ ấy.”
(V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M1978, t45, tr446).
Về phương châm chủ yếu để xây dựng, củng cố bộ máy nhà nước,
theo Lênin đó là: thà ít mà tốt. Về phương pháp: tăng cường công tác kiểm
tra, thanh tra để thanh lọc khỏi bộ máy nhà nước những kẻ tham ô, hối lộ, ức
hiếp quần chúng và những phần tử xấu xa khác…
Về vấn đề xây dựng củng cố mối quan hệ giữa cơ quan Đảng và bộ
máy nhà nước cần phải kết hợp bộ máy kiểm tra của chính quyền. Như vậy,
qua tác phẩm “Thà ít mà tốt” , Lênin đã đề cập đến nhiều khía cạnh, trên
những góc độ khác nhau về xây dựng một nhà nước kiểu mới của giai cấp vô
sản sau khi giành được chính quyền.
Tư tưởng chuyên chính vô sản trong các tác phẩm của V.I. Lênin đã
cung cấp cho các chính đảng của giai cấp công nhân, các nhà nước XHCN
những cơ sở lý luận để vạch ra đường lối, chính sách chỉ đạo hoạt động thực
tiễn trong điều kiện cụ thể của mỗi chính đảng, mỗi quốc gia. Đồng thời nó
cũng giúp để các chính đảng của giai cấp công nhân có cơ sở lý luận để
chống lại bọn cơ hội chủ nghĩa, chống lại sự xuyên tạc bôi nhọ của kẻ thù về
nhà nước và nền chuyên chính vô sản. Trải qua những biến động dữ dội của
tình hình quốc tế hiện nay, một lần nữa, tư tưởng chuyên chính vô sản của
Lênin lại thể hiện sức sống mãnh liệt của mình. Một sức sống không chỉ có
giá trị trong quá khứ mà còn có giá trị cho hiện tại và cả tương lai của
CHXH và lịch sử nhân loại. Một sức sống không chỉ được phát triển khi nó
mới ra đời mà còn được phát triển ngay cả khi nó đi vào thoái trào. Một sức
sống không chỉ có ý nghĩa với nước Nga Xô Viết mà còn đối với cả loài
người tiến bộ.